Avrupa basını, Kırgızistan’da gerçekleştirilen Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) Devlet Başkanları Zirvesi’nin ardından Türkiye’nin Batı ve Avrasya arasındaki dış politika çizgisini gündemine aldı. Euronews, 1 Eylül’de yayımladığı haberinde ŞİÖ’nün Batı’nın küresel etkisini dengelemeyi amaçlayan yapısını ele alırken Türkiye’ye ayrı bir bölüm ayırdı.
“Çin ve Türkiye çok taraflılığı övüyor” başlığı altında Ankara’nın ŞİÖ ile ilişkilerini değerlendiren Euronews, Türkiye’nin örgütte ortak statüsünde bulunduğuna dikkat çekti. Haberde Ankara’nın ŞİÖ platformunu bölgedeki konumunu güçlendirmek amacıyla kullandığı, örgütle kurulan ortaklığın ise Türkiye’nin dengeli dış politikasının bir parçası olarak görüldüğü ifade edildi.
EURONEWS: TÜRKİYE BATI İLE BAĞLARINI KORURKEN AVRASYA’DA ETKİSİNİ ARTIRIYOR
Euronews’un Türkiye değerlendirmesinde NATO ve ŞİÖ arasındaki konum özellikle öne çıktı. Avrupa merkezli yayın kuruluşu, Türkiye’nin NATO aracılığıyla Batı ile geleneksel ilişkilerini sürdürürken aynı zamanda Avrasya’daki etkisini güçlendirmeye çalıştığını yazdı.
Haberde Türkiye’nin ŞİÖ ortaklığının çok yönlü dış politikanın bir parçası olduğu belirtildi. Ankara’nın Batılı kurumlarla ilişkilerini sürdürürken Avrasya’daki siyasi ve ekonomik platformlarda da etkinliğini artırmaya çalıştığı vurgulandı.
ERDOĞAN: ŞİÖ HER ALANDA YÜKSELEN BİR YILDIZ
Euronews, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın zirvede Şanghay İşbirliği Örgütü hakkında kullandığı ifadeleri de okuyucularına aktardı. Erdoğan, ŞİÖ’yü “her alanda yükselen bir yıldız” olarak nitelendirdi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, örgütün ulaştığı nüfus ve ekonomik büyüklüğe de dikkat çekerek, “3,5 milyar nüfusu ve 35 trilyon dolarlık gayrisafi yurt içi hasılasıyla çok kutuplu düzenin vazgeçilmez bir unsurudur” ifadelerini kullandı.
ŞİÖ İÇİN “BİRLEŞMİŞ MİLLETLER’İN TAMAMLAYICISI” MESAJI
Erdoğan’ın zirvedeki konuşmasında öne çıkan başlıklardan biri de ŞİÖ’nün küresel sistemdeki rolü oldu. Cumhurbaşkanı Erdoğan, örgütü Birleşmiş Milletler’in tamamlayıcısı olarak nitelendirdi.
ŞİÖ’nün yapısının Türkiye’nin dış politika anlayışıyla örtüştüğünü ifade eden Erdoğan, örgütün “bölgesel sahiplenme merkezli çok boyutlu dış politikamızla uyumlu bir yapıya sahip olduğunu” söyledi.
“ÇATIŞMALARIN ÇÖZÜMÜ İÇİN SORUMLULUK ALIYORUZ”
Türkiye’nin çevresindeki çatışmalara yönelik politikasına da değinen Erdoğan, Ankara’nın diyalog ve diplomasi yoluyla çözüm arayışını sürdürdüğünü belirtti.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Türkiye olarak çevremizdeki çatışmaların diyalog ve diplomasi yoluyla çözümü için sorumluluk alıyoruz” mesajını verdi. Açıklamalar, Euronews’un Türkiye’nin çok boyutlu dış politika çizgisine ilişkin değerlendirmesinde de yer aldı.
ÇİN DE ÇOK KUTUPLU DÜZEN VURGUSU YAPTI
Euronews, zirvedeki Türkiye değerlendirmesini Çin’in çok taraflılık mesajlarıyla aynı bölümde ele aldı. Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, ŞİÖ’nün “evrensel güvenlik ortamını” desteklemesi gerektiğini söylerken hegemonya, tek taraflılık ve korumacılığı eleştirdi.
Şi, çok kutupluluğun “geri döndürülemez bir eğilim” olduğunu belirterek tek veya birkaç ülkenin hakimiyetinin ve blok siyasetinin gerçek çok taraflılık anlamına gelmediğini ifade etti.
ŞİÖ 10 ÜLKEYİ AYNI ÇATI ALTINDA BULUŞTURUYOR
Euronews’un haberinde Şanghay İşbirliği Örgütü’nün Çin, Hindistan, İran, Pakistan, Rusya, Belarus, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan ve Özbekistan olmak üzere 10 üyeden oluştuğu belirtildi.
Kırgızistan’daki 25’inci zirvede örgüt üyelerinin yanı sıra Orta Asya, Hazar bölgesi, Orta Doğu ve Asya’nın farklı bölgelerinden diyalog ortakları da bir araya geldi. Euronews, örgüt içindeki ülkelerin farklı ve zaman zaman birbiriyle uyuşmayan çıkarlara sahip olduğuna da dikkat çekti.
ULAŞIM KORİDORLARI VE ENERJİ GÜVENLİĞİ ÖNE ÇIKTI
Erdoğan’ın konuşmasında ŞİÖ’nün yalnızca siyasi ve güvenlik alanındaki rolü değil, ulaşım ve enerji alanındaki potansiyeli de yer aldı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, kesintisiz ve güvenli ulaşım koridorlarının bölge ülkelerinin refahı açısından taşıdığı öneme dikkat çekti.
Erdoğan, ŞİÖ’nün barış ve istikrarın sağlanmasının yanı sıra güvenli ulaşım koridorlarının oluşturulması ve enerji arz güvenliği gibi alanlarda da rol oynayabileceğini söyledi.
ORTA ASYA VE KAFKASYA’DA YENİ TİCARET KORİDORLARI GÜNDEMDE
Zirvede Orta Asya ve Güney Kafkasya ülkeleri de yeni ticaret ve ulaşım bağlantılarını gündeme taşıdı. Euronews, İran’daki savaş ve Orta Doğu’da yaşanan gelişmeler nedeniyle geleneksel güzergahlardaki aksamaların Orta Asya ve Hazar bölgesini yeni küresel ticaret çözümleri açısından daha fazla öne çıkardığını aktardı.
Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, ŞİÖ ülkeleri arasındaki ticaret hacminin 1 trilyon dolara ulaştığını açıkladı. Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev ise bölgeler arası projeler, doğal kaynak yönetimi, dijital hizmetler ve sağlık alanındaki çalışmalar için bir banka kurulmasını önerdi.
ŞİÖ’DEN YAPAY ZEKA VE ENERJİ KARARLARI
Zirvenin sonunda Bişkek Deklarasyonu imzalanırken ŞİÖ’nün kurucu belgesinde değişiklik öngören bir protokol de kabul edildi. Güvenlik alanında Taşkent merkezli Güvenlik Tehditleriyle Mücadele Evrensel Merkezi ile Duşanbe’de uyuşturucuyla mücadele merkezine ilişkin düzenlemeler onaylandı.
Liderler ayrıca yapay zeka, iklim, enerji ve bilgi güvenliği alanlarında çeşitli belgeler kabul etti. Nükleer güvenliğe ilişkin bir deklarasyon ile Afrika Birliği’yle iş birliğinin geliştirilmesine yönelik karar da zirvenin sonuçları arasında yer aldı.
AVRUPA BASININDA TÜRKİYE’NİN BATI-AVRASYA DENGESİ
Euronews’un ŞİÖ Zirvesi sonrasında yaptığı Türkiye değerlendirmesinin merkezinde Ankara’nın çok yönlü dış politika çizgisi yer aldı. Avrupa merkezli yayın kuruluşu, Türkiye’nin NATO üyeliği üzerinden Batı ile geleneksel bağlarını korurken ŞİÖ ortaklığı üzerinden Avrasya’daki konumunu güçlendirmeye çalıştığını belirtti.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ŞİÖ’yü çok kutuplu dünya düzeninin vazgeçilmez unsurlarından biri olarak tanımlaması, örgütün Türkiye’nin çok boyutlu dış politikasıyla uyumlu olduğunu söylemesi ve ulaşım ile enerji güvenliğine vurgu yapması da Euronews’un haberinde Türkiye açısından öne çıkarılan başlıklar oldu.
