Filistin topraklarını gasbeden İsraillilere yakınlığıyla bilinen Kanal 7 televizyonunun haberine göre Huckabee, görevinin yalnızca İsrail'de ABD'yi temsil etmekten ibaret olmadığını, aynı zamanda Amerikan kamuoyuna İsrail'in ABD açısından taşıdığı önemi anlatmak olduğunu söyledi.

İSRAİL VE ABD'NİN ORTAK MİRASA SAHİP OLDUĞUNU SAVUNDU

Konuşmasında İsrail ve ABD'nin ortak bir tarihsel ve kültürel mirası paylaştığını ileri süren Huckabee, iki ülke arasındaki bağların stratejik ilişkilerin ötesinde olduğunu ifade etti.

Huckabee, ABD'nin varlığının ve kimliğinin şekillenmesinde bu coğrafyada yaşanan tarihi olayların etkili olduğunu savunarak, "İsrail olmasaydı, Amerika da olmazdı. Varlığımızı, bu topraklarda yaşananlara borçluyuz." ifadelerini kullandı.

TRUMP'IN AÇIKLAMALARINA GÖNDERME YAPTI

Huckabee'nin sözleri, ABD Başkanı Donald Trump'ın İsrail'e ilişkin yaptığı açıklamaların ardından geldi.

Trump, Fransa'nın Evian-les-Bains kentinde düzenlenen G7 Zirvesi kapsamında Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından Orta Doğu gündemine ilişkin değerlendirmelerde bulunmuştu.

ABD Başkanı, "Biz olmasak, ABD olmasa İsrail olmazdı. Ben olmasam İsrail olmazdı çünkü hiçbir başkan benim yaptıklarımı yapmaya istekli değildi." ifadelerini kullanmıştı.

NETANYAHU İLE İLİŞKİLERİNE DEĞİNDİ

Trump, açıklamasında İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile ilişkilerine de değinerek, Netanyahu ile iyi ilişkilere sahip olduğunu belirtmişti.

ABD Başkanı ayrıca İsrail'in bölgesel politikalarda daha dikkatli hareket etmesi gerektiğini savunarak, özellikle Lübnan konusuna işaret etmiş ve Netanyahu'nun bu başlıkta daha sorumlu davranması gerektiğini söylemişti.

Huckabee'nin açıklamaları, Washington ile Tel Aviv arasındaki stratejik ilişkilere yönelik tartışmaların sürdüğü bir dönemde kamuoyunda geniş yankı uyandırdı.

Şirudi, operasyon kapsamında kaç uçağın fiilen yurt dışına çıkarıldığına ve hangi ülkelerde konuşlandırıldığına ilişkin ayrıntı paylaşmadı. Açıklama, savaş boyunca İran hava sahasında yaşanan hareketliliğe ilişkin daha önce gündeme gelen iddiaları yeniden gündeme taşıdı.

SAVAŞIN ARDINDAN YENİDEN KONUŞLANDIRMA PLANI DEVREYE ALINDI

İranlı yetkili, ABD ve İsrail saldırılarının başlamasının ardından yalnızca uçuşların durdurulmadığını, aynı zamanda sivil havacılık altyapısını korumaya yönelik kapsamlı bir yeniden konuşlandırma planının hayata geçirildiğini belirtti.

Plan kapsamında sivil uçakların yanı sıra bazı kritik havacılık unsurlarının da ülke içinde ve dışında daha güvenli noktalara taşındığı ifade edildi. Operasyonun, savaş koşullarında ulaşım ağının sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla gerçekleştirildiği kaydedildi.

PAKİSTAN İDDİALARI YENİDEN GÜNDEMDE

Şirudi'nin açıklamaları, daha önce Amerikan basınında yer alan bazı haberleri de yeniden gündeme getirdi.

Mayıs ayında CBS News tarafından yayımlanan haberde, İran'a ait bazı uçakların Pakistan'ın Rawalpindi kentindeki Nur Khan Hava Üssü'ne gönderildiği öne sürülmüştü. Amerikan kaynakları, uçakların olası saldırılardan korunmak amacıyla burada tutulduğunu iddia etmişti.

Pakistan Dışişleri Bakanlığı ise söz konusu haberleri "abartılı ve yanıltıcı" olarak nitelendirmiş, ancak İran uçaklarının ülkede bulunduğuna ilişkin iddiaları açık şekilde yalanlamamıştı.

DAĞITILMIŞ SAVUNMA STRATEJİSİNE DİKKAT ÇEKİLDİ

Batılı savunma çevreleri, İran'ın savaş sürecinde yalnızca askeri unsurlarını değil, sivil havacılık kapasitesini de korumaya çalıştığı değerlendirmesinde bulundu.

Fransız ve İngiliz güvenlik raporlarında, İran'ın uzun süredir uyguladığı "dağıtılmış savunma" doktrininin savaş sırasında havacılık sektörüne de uyarlandığı belirtildi. Değerlendirmelerde, stratejik varlıkların farklı noktalara dağıtılarak olası saldırılardan kaynaklanabilecek risklerin azaltılmasının hedeflendiği ifade edildi.

"İLK HEDEF HAVACILIK ALTYAPISIYDI"

Şirudi, savaşın ilk günlerinden itibaren ABD ve İsrail'in İran'ın havacılık altyapısını hedef aldığını ileri sürdü.

İranlı yetkili, sürecin ilk örneklerinden birinin Buşehr Havalimanı'nda bulunan İran'a ait bir Airbus yolcu uçağının vurulması olduğunu savundu. İran medyası olayı sivil havacılığa yönelik doğrudan tehdit olarak değerlendirirken, Batılı kaynaklarda olayın ayrıntılarına ilişkin farklı yorumlar yer aldı.

133 UÇAK ÜLKE İÇİNDE BAŞKA NOKTALARA NAKLEDİLDİ

Şirudi'nin verdiği bilgilere göre savaş sırasında yalnızca uluslararası tahliye planları uygulanmadı. Tahran ve Mehrabad havalimanlarında bulunan toplam 133 uçak da ülke içindeki farklı havaalanlarına taşındı.

Savunma çevreleri tarafından söz konusu operasyonun İran'ın son yıllarda gerçekleştirdiği en büyük sivil havacılık yeniden konuşlandırma faaliyetlerinden biri olduğu değerlendiriliyor. Operasyonun İran Genelkurmayı ve hava savunma birimleriyle koordineli şekilde yürütüldüğü bildirildi.

HAVA TRAFİĞİ YENİDEN DÜZENLENDİ

Savaş süresince İran hava sahasını kullanan çok sayıda uluslararası uçuş alternatif güzergâhlara yönlendirildi. Körfez bölgesindeki bazı hava koridorları ise geçici olarak kapatıldı.

Uluslararası havacılık kuruluşlarının raporlarında, bu dönemin son yılların en karmaşık hava trafik yönetimi süreçlerinden biri olarak kayıtlara geçtiği belirtildi.

KÖRFEZ SAVAŞI'NIN GÖLGESİNDE TARİHİ BENZERLİK

Yaşanan gelişmeler, 1991 Körfez Savaşı sırasında Irak'ın aldığı kararı da yeniden gündeme taşıdı. Saddam Hüseyin yönetimi, dönemin savaş koşullarında çok sayıda savaş uçağını Amerikan bombardımanından korumak amacıyla İran'a göndermişti.

Savaş sonrasında İran yönetimi söz konusu uçakların büyük bölümünü iade etmemiş ve bunları İran-Irak Savaşı'nın tazminatı olarak değerlendirdiğini açıklamıştı. İran'ın bugün kendi uçaklarını yabancı ülkelere yönlendirmesi, bölgedeki bazı gözlemciler tarafından geçmişte yaşanan olayla karşılaştırılıyor.

SİVİL HAVACILIK KAPASİTESİNİ KORUMA HEDEFİ

Uzmanlar, İran'ın aldığı kararın temel amacının yalnızca uçakları korumak olmadığını belirtiyor. Değerlendirmelere göre Tahran yönetimi, savaş sonrasında ülkenin sivil ulaşım ağının işlemesini sürdürmek, ekonomik bağlantıları korumak ve olası bir havacılık krizinin önüne geçmek amacıyla bu adımı attı.

Operasyonun, askeri bir önlem olmanın yanı sıra devletin ulaşım ve lojistik kapasitesini muhafaza etmeye yönelik stratejik bir tedbir olarak değerlendirildiği ifade ediliyor. İran'ın süreçte hangi ülkelerden destek aldığı ise açıklanmış değil.

Görev süresi boyunca Netanyahu'nun İran'a yönelik askeri müdahale konusunda sürekli gündem oluşturduğunu ifade eden Clinton, İsrail Başbakanı'nın bu konuda ABD yönetiminden destek talep ettiğini söyledi.

NETANYAHU'NUN İRAN KONUSUNDAKİ TUTUMUNU ANLATTI

Clinton, Netanyahu'nun İran'a saldırı konusunda "amansızca ısrarcı" olduğunu belirterek, 2009-2012 yılları arasında bu konunun sık sık gündeme geldiğini ifade etti.

Netanyahu'nun kendisine sürekli olarak İran'a yönelik bir saldırı için ABD desteği verilmesi gerektiğini söylediğini aktaran Clinton, söz konusu dönemde İran meselesinin iki ülke arasındaki görüşmelerin temel başlıklarından biri olduğunu kaydetti.

EHUD BARAK İLE YAPILAN GÖRÜŞMELERİ AKTARDI

Clinton, dönemin İsrail Savunma Bakanı Ehud Barak ile de İran konusunda çok sayıda telefon görüşmesi gerçekleştirdiğini anlattı.

İsrailli yetkililerin zaman zaman askeri hazırlıklara işaret eden ifadeler kullandığını belirten Clinton, bazı görüşmelerde kendisine İsrail savaş uçaklarının hazır durumda olduğunun aktarıldığını söyledi. Clinton, bu açıklamalar karşısında İsrailli yetkililere böyle bir operasyonun neden gerekli görüldüğünü sorduğunu ifade etti.

"MÜTTEFİKİNİZ OLARAK SİZİNLE OYUN OYNUYORLARDI"

Program sırasında David Remnick'in, İsrail'in ABD üzerinde baskı oluşturmaya çalıştığı yönündeki değerlendirmesine de yanıt veren Clinton, bu tür girişimlerin sıkça yaşandığını dile getirdi.

Remnick'in, "Çok miktarda yardım alan bir müttefikiniz olarak sizinle oyun oynuyorlardı" şeklindeki ifadesine Clinton, "Her zaman. Tabii ki." yanıtını verdi.

SUUDİ ARABİSTAN İLE NORMALLEŞME KONUSUNA DA DİKKAT ÇEKTİ

Hillary Clinton, Netanyahu'nun yalnızca İran'a yönelik politikalar konusunda değil, İsrail ile Suudi Arabistan arasındaki ilişkilerin normalleştirilmesi konusunda da uzun yıllardır yoğun çaba gösterdiğini söyledi.

Netanyahu'nun bu iki başlık üzerindeki yaklaşımını "takıntılı" olarak nitelendiren Clinton, söz konusu tutumun daha sonraki yıllarda ABD Başkanı Donald Trump ile kurduğu ilişkilerde de görülebildiğini ifade etti.

ABD ordusunun hazırladığı yeni planlar, Çin ile giderek büyüyen rekabetin sadece Asya kıyılarında değil, Güney Pasifik’in derinliklerinde de yeni bir cephe oluşturduğunu ortaya koyuyor. İhale belgeleri ve askeri planlamalara ilişkin bilgiler, Amerikan Deniz Piyadeleri için Avustralya’da ilk kez kalıcı ve geniş kapsamlı bir savaş stoğu kurulacağını gösteriyor.

ÇİN'E KARŞI STRATEJİK KONUM HESABI

ABD'nin planladığı askeri stokun temel amacı, Çin'in son yıllarda hızla artırdığı askeri kapasitesine karşı daha güvenli bir lojistik merkez oluşturmak olarak değerlendiriliyor. Analistlere göre Avustralya'nın güneydoğusu, Çin'in mevcut balistik füze menzillerinin büyük bölümünün dışında kalıyor. Bu nedenle Washington yönetimi, olası bir bölgesel çatışmada kritik askeri malzemeleri daha güvenli bölgelerde tutmayı hedefliyor.

ABD'nin Hint-Pasifik stratejisinin önemli parçalarından biri olarak görülen proje, Amerikan ordusunun bölgedeki hareket kabiliyetini artıracak yeni bir lojistik ağın kurulmasına hizmet edecek. Böylece Güney Çin Denizi ve Tayvan çevresinde yaşanabilecek olası krizlerde ABD kuvvetlerinin daha hızlı harekete geçebilmesi amaçlanıyor.

İLK ADRES FİLİPİNLER, İKİNCİ HALKA AVUSTRALYA

Washington yönetimi, Asya-Pasifik bölgesindeki ilk kara stokunu bu yıl Filipinler'de faaliyete geçirmeye hazırlanıyor. Ancak ABD Donanması tarafından yayımlanan son belgeler, Avustralya'daki yapılanmanın çok daha büyük ölçekli olacağını ortaya koyuyor.

Belgelere göre Victoria eyaletinde kurulacak tesisler için ilk etapta 30 milyon dolarlık kaynak ayrıldı. Söz konusu bütçe depo, ofis ve ileri lojistik merkezlerinin inşasında kullanılacak. Planlama süreci tamamlandığında tesisin bölgedeki en önemli Amerikan askeri lojistik merkezlerinden biri haline gelmesi bekleniyor.

MELBOURNE'DEN BANDIANA'YA TAŞINACAK

Projeye ilişkin ihale dosyalarında yer alan bilgilere göre askeri ekipmanlar başlangıçta Melbourne'de depolanacak. Daha sonra ise Victoria kırsalındaki Bandiana askeri bölgesinde inşa edilecek yeni depolara aktarılacak.

2028 yılında tam kapasiteyle çalışması hedeflenen sistem, Amerikan Deniz Piyadeleri'nin ihtiyaç duyduğu mühimmat, ekipman ve çeşitli askeri malzemeleri sürekli hazır halde tutacak. Böylece ABD'nin Pasifik'teki operasyonel kapasitesi önemli ölçüde artırılmış olacak.

AVUSTRALYA'DA HASSAS DENGE

Avustralya'nın yabancı ülkelere ait kalıcı askeri üslere izin vermemesi nedeniyle proje siyasi açıdan da dikkat çekiyor. Her ne kadar Canberra ile Washington arasında güçlü bir askeri ittifak bulunsa da Amerikan varlığının giderek genişlemesi ülkede zaman zaman tartışmalara neden oluyor.

Mevcut plan doğrudan bir ABD üssü kurulmasını öngörmese de Amerikan ordusunun kalıcı askeri altyapı oluşturması, ülkenin egemenlik tartışmalarını yeniden gündeme taşıyabilecek bir gelişme olarak görülüyor.

110 KİŞİLİK UZMAN KADRO GÖREV YAPACAK

Belgelerde yer alan bilgilere göre tesisin işletilmesi için küresel bir savunma yüklenicisiyle çalışılacak. Yaklaşık 110 kişilik uzman kadro; mühendisler, teknisyenler, güvenlik personeli ve lojistik uzmanlarından oluşacak.

Söz konusu ekip, silah sistemleri dahil olmak üzere tüm askeri malzemelerin bakımından ve operasyonel hazır halde tutulmasından sorumlu olacak. ABD tarafı, ekipmanların yüksek hazırlık seviyesinde muhafaza edileceğini vurguluyor.

PENTAGON'DAN 500 MİLYON DOLARLIK YENİ TALEP

ABD Savunma Bakanlığı'nın bölgedeki askeri hazırlıkları yalnızca Avustralya ile sınırlı değil. Pentagon'un gelecek yıl Kongre'den, Asya-Pasifik genelinde ekipman ve yakıt stoklarının artırılması amacıyla 500 milyon dolarlık ek bütçe talep ettiği bildirildi.

Bu hamle, Washington'un Çin'i uzun vadeli stratejik rakip olarak gördüğünü ve bölgedeki askeri varlığını kalıcı hale getirmeyi hedeflediğini ortaya koyuyor.

ÇİN FÜZELERİ KUZEY AVUSTRALYA'YI VURABİLİR

Avustralya merkezli Lowy Institute tarafından yayımlanan son rapor da projeye ilişkin güvenlik kaygılarını güçlendirdi. Raporda, Çin'in Güney Çin Denizi'ndeki ileri askeri noktalarından fırlatılacak balistik füzelerle Kuzey Avustralya'yı vurabilecek kapasiteye ulaştığı belirtildi.

Kuruluşun Uluslararası Güvenlik Direktörü Sam Roggeveen, Avustralya'daki yeni stokun ülkenin güneydoğusuna yerleştirilmesinin arkasında bu risk değerlendirmesinin bulunabileceğini ifade etti. Roggeveen, tesislerin faaliyete geçmesinin ardından Çin açısından açık hedefler haline gelebileceği uyarısında bulundu.

PASİFİK'TE YENİ CEPHE Mİ AÇILIYOR?

ABD'nin Avustralya'da kurmayı planladığı askeri lojistik ağı, yalnızca teknik bir savunma yatırımı olarak görülmüyor. Uzmanlar, Washington'un Çin'e karşı Hint-Pasifik'te yeni ve daha derin bir savunma hattı oluşturduğunu değerlendiriyor.

Trump yönetiminin küresel stratejik rekabet anlayışıyla birlikte düşünüldüğünde, Avustralya'daki bu yapılanma ABD'nin Pasifik'teki askeri ağırlığını daha da artırmaya hazırlandığını gösteriyor. Bu nedenle bazı çevrelerde "Trump'ın yeni hedefi Avustralya mı?" sorusu gündeme gelirken, asıl hedefin ülkenin kendisinden ziyade Avustralya'nın sunduğu stratejik konum olduğu yorumları öne çıkıyor.

2024 yılının sonlarında İsrail makamları tarafından gözaltına alınan Ebu Safiye’nin, aradan geçen süreye rağmen hakkında resmi bir suçlama yöneltilmeden tutuklu bulunduğu belirtildi. Mahkemenin aldığı karar, insan hakları örgütlerinin Filistinli sağlık çalışanlarının durumuna ilişkin uyarılarını artırdığı bir dönemde geldi.

KARARIN GEREKÇESİ GİZLİ MATERYALLERE DAYANDIRILDI

Karara ilişkin yapılan açıklamalarda, İsrail Yüksek Mahkemesi’nin tahliye talebini reddederken kamuoyuna açıklanmayan gizli materyalleri esas aldığı ifade edildi.

İnsan Hakları İçin Doktorlar Örgütü’nün tutuklular birimi yöneticisi Naci Abbas, mahkemenin kararını gizli delillere dayandırdığını ancak söz konusu belgelerin ne Ebu Safiye’ye ne de avukatlarına gösterildiğini söyledi.

Abbas, bu durumun savunma hakkı ve adil yargılanma ilkeleri açısından ciddi tartışmalar doğurduğunu belirtti.

HAK ÖRGÜTLERİNDEN TEPKİ

Kararın ardından insan hakları kuruluşları ve savunma avukatları Ebu Safiye’nin serbest bırakılması çağrılarını yineledi.

Hak örgütleri, bir kişinin uzun süre boyunca resmi suçlama olmaksızın özgürlüğünden mahrum bırakılmasının ve buna ilişkin delillerin kamuoyuna açıklanmamasının hukuki açıdan sorunlu olduğunu savundu.

İnsan Hakları İçin Doktorlar Örgütü, kararın şeffaflık ve yargısal denetim açısından soru işaretleri doğurduğunu ifade etti.

İSRAİL YÜKSEK MAHKEMESİ YORUM YAPMADI

İsrail Yüksek Mahkemesi Sözcülüğü ise tahliye talebinin reddedilmesine ilişkin karar hakkında kamuoyuna herhangi bir değerlendirmede bulunmadı.

Mahkeme tarafından kararın ayrıntılarına ilişkin ek açıklama yapılmadığı bildirildi.

KÖTÜ MUAMELE VE SAĞLIK DURUMU İDDİALARI

İnsan hakları kuruluşları, Ebu Safiye’nin tutukluluk sürecinde kötü muameleye maruz kaldığını ve yeterli gıdaya erişimde sorun yaşadığını öne sürüyor.

İsrail Cezaevi İdaresi ise söz konusu iddiaları reddediyor.

İnsan Hakları İçin Doktorlar Örgütü ayrıca Ebu Safiye’nin son 13 gündür tek kişilik hücrede tutulduğunu bildirdi. Örgüt tarafından yapılan açıklamada, Filistinli doktorun geçen hafta görülen duruşmaya görüntülü bağlantı yoluyla katıldığı ve sağlık durumunda belirgin kötüleşme gözlemlendiği ifade edildi.

HAMAS BAĞLANTISI İDDİASI

İsrail ordusu, Hüsam Ebu Safiye’nin Hamas ile bağlantılı olduğunu iddia ediyor.

Ancak İsrail makamları tarafından bu iddiayı destekleyen herhangi bir kamuya açık delil paylaşılmış değil.

Gazze’deki Sağlık Bakanlığı ve Hamas ise söz konusu suçlamaları reddederek Ebu Safiye’nin sağlık hizmeti veren bir doktor olduğunu savunuyor.

GAZZE’DEKİ HASTANEDE GÖREVİYLE GÜNDEME GELMİŞTİ

Hüsam Ebu Safiye, 2023 yılında Gazze’nin kuzeyinde yaşanan çatışmalar sırasında görev yaptığı Kemal Udvan Hastanesi’nde kalmaya devam etmesiyle uluslararası kamuoyunun dikkatini çekmişti.

İsrail ordusunun bölgedeki hastaneler için yaptığı tahliye çağrılarına rağmen görev yerini terk etmeyen Ebu Safiye, yeni doğan bebeklerin bakımının sürdürülmesi için hastanede kalan sağlık çalışanları arasında yer almıştı.

Tahliye emirlerine rağmen hastanede kalmayı tercih eden doktor ve sağlık çalışanlarının görüntüleri, o dönemde uluslararası basında geniş yer bulmuştu.

DOKTORLARIN DURUMUNA İLİŞKİN ENDİŞELER ARTIYOR

İnsan hakları kuruluşları, Gazze’den en az 14 doktorun bir yılı aşkın süredir resmi suçlama olmaksızın İsrail hapishanelerinde tutulduğunu öne sürüyor.

Kuruluşlar, sağlık çalışanlarının hukuki durumlarının şeffaf biçimde değerlendirilmesi ve haklarına ilişkin uluslararası standartların uygulanması çağrısında bulunuyor.

Görüşmede Rusya-Ukrayna savaşı, İran ile ABD arasında sağlanan mutabakat, Suriye’deki gelişmeler ve Orta Doğu’daki son durum ele alınırken, Bakan Fidan Türkiye’nin diplomatik çözüm ve istikrar odaklı yaklaşımını vurguladı.

RUSYA VE UKRAYNA’NIN MASAYA DÖNMESİ ÇAĞRISI

Basın toplantısında konuşan Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Rusya-Ukrayna savaşının müzakereler yoluyla sona erdirilmesi gerektiğini belirtti.

Türkiye’nin savaşın başlangıcından bu yana diplomatik çözüm için yoğun çaba gösterdiğini ifade eden Fidan, “Rusya ve Ukrayna'nın masaya dönmesi temel önceliğimizdir” dedi.

Savaşın barışçıl yollarla sonlandırılması gerektiğini vurgulayan Fidan, Türkiye’nin çözüm sürecine katkı sağlamaya devam edeceğini söyledi.

TÜRKİYE ARABULUCULUK DESTEĞİNİ SÜRDÜRECEK

Türkiye’nin Ukrayna meselesinde üstlenebileceği tüm yapıcı rolleri sürdürmeye hazır olduğunu belirten Fidan, Ankara’nın diplomatik girişimlerine devam edeceğini ifade etti.

Fidan, “Türkiye, Ukrayna meselesinin çözümünde her türlü desteği vermeye devam edecek. Her türlü arabuluculuk rolüne katkıda bulunacak, kendisinin oynayabileceği arabuluculuk rollerini oynamaya devam edecek” değerlendirmesinde bulundu.

İRAN-ABD MUTABAKATINA DESTEK

Bakan Fidan, İran ile ABD arasında sağlanan mutabakata da değinerek anlaşmanın kesintisiz uygulanmasının önem taşıdığını söyledi.

Mutabakatın uluslararası toplum açısından önemli sonuçlar doğurduğunu ifade eden Fidan, “İran ve ABD arasındaki mutabakat kesintisiz uygulanmalı. Mutabakat, dünyaya nefes aldırdı” dedi.

HÜRMÜZ BOĞAZI VURGUSU

Küresel ticaret ve enerji güvenliği açısından Hürmüz Boğazı’nın stratejik önemine dikkat çeken Fidan, deniz ulaşımının kesintisiz sürmesinin gerekli olduğunu belirtti.

Fidan, “Hürmüz Boğazı'nın geçişe açık tutulması önemlidir” ifadelerini kullandı.

SURİYE’DEKİ GELİŞMELER UMUT KAYNAĞI

Bölgesel istikrarın temel başlıklarından birinin Suriye olduğunu söyleyen Fidan, Türkiye’nin Suriye’nin istikrarına katkı sunan tüm taraflarla iş birliğini sürdüreceğini kaydetti.

Suriye’de yaşanan gelişmelerin olumlu yönde ilerlediğini belirten Fidan, “Bölgesel istikrarın önemli noktalarından biri de Suriye'dir. Türkiye, Suriye'nin istikrarına katkı sunmak isteyen tüm taraflarla işbirliği içinde hareket etmeye devam edecektir. Suriye'deki ilerleme bir umut kaynağı” dedi.

İSRAİL’İN POLİTİKALARINA ELEŞTİRİ

Dışişleri Bakanı Fidan, İsrail’in bölgedeki uygulamalarına ilişkin de değerlendirmelerde bulundu.

İsrail’in izlediği politikaların yalnızca bölgesel bir mesele olmadığını ifade eden Fidan, uluslararası toplumun bu konuda daha somut adımlar atması gerektiğini söyledi.

Fidan, “İsrail'in bölgedeki tavırları sadece bölgenin sorunu değil, bütün dünyanın sorunu. Bütün dünya da bunun farkında. Artık bu farkındalık bir eylem bütünlüğüne dönmeli” açıklamasında bulundu.

TÜRKİYE DİPLOMATİK TEMASLARINI SÜRDÜRÜYOR

Moskova’daki temaslar, Türkiye’nin bölgesel krizlerin çözümüne yönelik diplomatik girişimlerinin devamı olarak değerlendiriliyor. Rusya-Ukrayna savaşı başta olmak üzere Orta Doğu’daki gelişmeler, enerji güvenliği ve bölgesel istikrar konularında Ankara’nın diplomatik temaslarını sürdürdüğü belirtiliyor.

İki ülke arasında imzalanan mutabakat zaptına ilişkin olarak ABD Başkanı Donald Trump, ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance ve İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf’ın imza attığı belirtildi. Anlaşma, iki ülke arasındaki çatışma sürecinin ardından atılan en önemli diplomatik adımlardan biri olarak kayıtlara geçti.

MUTABAKATTA İKİNCİ AŞAMA BAŞLADI

G7 Zirvesi dolayısıyla Fransa’da bulunan ABD Başkanı Donald Trump, canlı yayında yaptığı açıklamalarda ABD-İran mutabakatının ikinci aşamasına geçildiğini duyurdu.

Trump, sürece ilişkin değerlendirmesinde “Harika bir anlaşma yaptık” ifadelerini kullanırken, anlaşmanın temel unsurlarına ilişkin detaylar da paylaştı.

“İRAN’A PARA AKTARMIYORUZ”

ABD’nin İran’a herhangi bir mali kaynak sağlamayacağını vurgulayan Trump, “İran’a yatırım yapmıyoruz ve herhangi bir para aktarmıyoruz” dedi.

Anlaşma kapsamında İran’ın nükleer silah sahibi olmamayı kabul ettiğini belirten Trump, Tahran yönetiminin nükleer silah edinme yönünde bir girişimde bulunması halinde sert sonuçlarla karşılaşacağını ifade ederek, “Nükleer isterlerse cehennemi yaşarlar” açıklamasında bulundu.

2015 NÜKLEER ANLAŞMASINA GÖNDERME

Trump, İran’ın nükleer programına ilişkin değerlendirmelerinde eski ABD Başkanı Barack Obama döneminde imzalanan 2015 tarihli P5+1 nükleer anlaşmasına da değindi.

2018 yılında söz konusu anlaşmayı sonlandırdığını hatırlatan Trump, anlaşmanın yürürlükte kalması halinde İran’ın yıllar önce nükleer kapasiteye ulaşabileceğini savundu. Trump, “Obama döneminde 2015 yılındaki P5+1 nükleer anlaşmasını iptal etmemiş olsaydık İran 5 yıl önce nükleer sahibi olurdu. Ben bu anlaşmayı 2018’de sonlandırdım” ifadelerini kullandı.

“İRAN’DA REJİM DEĞİŞİKLİĞİNE İNANMIYORUM”

Trump, İran’daki siyasi sisteme ilişkin değerlendirmesinde ise rejim değişikliği ihtimaline sıcak bakmadığını belirtti.

İran’da olası bir rejim değişikliğinin uzun yıllar alacağını söyleyen Trump, böyle bir sürecin kısa vadede gerçekleşeceğine inanmadığını ifade etti.

NETANYAHU VE İSRAİL’E MESAJ

ABD Başkanı Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile ilişkilerine ilişkin de açıklamalarda bulundu.

Netanyahu ile iyi ilişkiler içerisinde olduklarını belirten Trump, İsrail’in bölgedeki politikalarına yönelik dikkat çekici değerlendirmeler yaptı. Trump, “ABD olmadan İsrail olmazdı. Bibi ile çok iyi bir ilişkimiz var; ancak artık Bibi’nin daha sorumlu davranması gerek. İsrail, Lübnan’a daha saygılı olmalı” dedi.

RUSYA-UKRAYNA SAVAŞINA İLİŞKİN AÇIKLAMA

Trump, açıklamalarında Rusya-Ukrayna Savaşı’na da değindi.

Rusya ile Ukrayna arasında bir anlaşma yapılması gerektiğini ifade eden Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy arasında çok sayıda anlaşmazlık bulunduğunu söyledi.

Savaş nedeniyle her iki tarafta da can kayıplarının sürdüğünü belirten Trump, çatışmaların sona ermesini istediğini dile getirdi.

RESMİ İMZA TÖRENİ CUMA GÜNÜ DÜZENLENECEK

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Mecid Taht Revançi, ABD ile İran arasında sağlanan mutabakatın resmi imza törenine ilişkin bilgi verdi.

Revançi, düzenlenecek törende İran Meclis ve Müzakere Heyeti Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ile ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance’ın hazır bulunacağını açıkladı.

İSRAİL’İN LÜBNAN’A SALDIRILARI SÜRÜYOR

Öte yandan İsrail ordusu, 17 Nisan’da yürürlüğe giren ve 17 Mayıs itibarıyla 45 gün süreyle uzatılan ateşkese rağmen Lübnan’ın güneyine yönelik saldırılarını sürdürüyor.

Dün ABD ile İran arasında mutabakat sağlanmasına karşın İsrail ordusunun bölgedeki askeri faaliyetlerine devam ettiği bildirildi.

İsrail’e ait topçu birlikleri, Lübnan’ın güneyinde yer alan Cizzin ilçesine bağlı Reyhan beldesi çevresini hedef aldı. Gece yarısından sonra ise Secid ve Mahmudiye beldelerine yönelik topçu saldırıları gerçekleştirildi.

Bölgede yaşanan gelişmeler, ateşkes sürecinin sahadaki kırılganlığını sürdürdüğünü ortaya koyarken, İsrail’in Lübnan’ın güneyine yönelik operasyonlarının devam ettiği bildirildi.

UNESCO tarafından yapılan yazılı açıklamada, Kiev-Peçersk Lavra Manastırı'nın Ukrayna'nın kültürel simgelerinden biri olduğu ve uluslararası koruma statüsüne sahip bulunduğu vurgulandı. Açıklamada, saldırı sonucu manastırın çeşitli bölümlerinde hasar oluştuğu belirtildi.

TARİHİ YAPIDA CİDDİ HASAR OLUŞTU

UNESCO açıklamasında, saldırının ardından manastırın iç ve dış kısımlarında ciddi hasar meydana geldiği kaydedildi. Tarihi kompleks bünyesinde bulunan İvan Kuşnik Kulesi'nin de saldırıdan etkilendiği ve yapıda zarar oluştuğu bildirildi.

1051 yılında mağara manastırı olarak kurulan Kiev-Peçersk Lavra Manastırı, Ukrayna'nın en önemli dini ve kültürel yapıları arasında yer alıyor. Tarihi yapı, UNESCO Dünya Mirası Listesi kapsamında uluslararası koruma altında bulunuyor.

KÜLTÜREL VARLIKLARA YÖNELİK SALDIRILAR KINANDI

UNESCO, uluslararası hukuk kapsamında korunan kültürel varlıklara yönelik saldırıları kınadığını açıkladı. Açıklamada, örgütün yetki alanı çerçevesinde kültürel ve eğitim kurumlarında meydana gelen zararların değerlendirilmesi ve gerekli acil önlemlerin alınması konusunda ilgili makamlarla iş birliği yapmaya hazır olduğu ifade edildi.

Kültürel mirasın korunmasının önemine dikkat çekilen açıklamada, saldırılardan etkilenen tarihi ve kültürel yapıların durumunun yakından takip edildiği belirtildi.

KİEV VE HARKİV'E HAVA SALDIRILARI DÜZENLENDİ

Rusya, Ukrayna'nın başkenti Kiev ile ülkenin doğusundaki Harkiv kentine hava saldırıları düzenledi. Saldırılar sonrasında çeşitli bölgelerde hasar meydana geldi.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, saldırılar sonucunda 9 kişinin hayatını kaybettiğini, 37 kişinin yaralandığını açıkladı. Zelenskiy, tarihi Kiev-Peçersk Lavra Manastırı'nın da saldırılarda hedef alınan yapılar arasında bulunduğunu bildirdi.

ULUSLARARASI TEPKİLER SÜRÜYOR

UNESCO'nun açıklamasıyla birlikte, kültürel miras niteliğindeki yapıların savaş ve çatışma ortamlarında korunmasına yönelik uluslararası çağrılar yeniden gündeme geldi. Tarihi manastırda meydana gelen hasarın boyutuna ilişkin inceleme ve değerlendirme çalışmalarının sürdüğü belirtildi.

İsviçre'de cuma günü düzenlenmesi beklenen resmi imza töreni öncesinde yapılan dijital imza işlemiyle birlikte taraflar arasındaki sürecin yeni bir aşamaya geçtiği bildirildi. Mutabakat zaptının içeriğine ilişkin ayrıntılar kamuoyuyla paylaşılmazken, anlaşmanın temel çerçevesinin İran'ın nükleer faaliyetlerine ilişkin düzenlemelerden oluştuğu ifade edildi.

MUTABAKAT ZAPTININ DİJİTAL OLARAK İMZALANDIĞI AÇIKLANDI

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, ABD basınına yaptığı açıklamada mutabakat zaptının bir gün önce elektronik ortamda imzalandığını söyledi.

İsviçre'de gerçekleştirilmesi planlanan resmi imza töreni öncesinde tamamlanan dijital imza sürecinin ardından tarafların teknik müzakerelere odaklanacağı belirtildi.

Adı açıklanmayan bir ABD'li yetkili ise mutabakat zaptının ABD Başkanı Donald Trump, Başkan Yardımcısı Vance ve Mohammad Bagher Ghalibaf tarafından imzalandığını ileri sürdü.

“NÜKLEER PROGRAMIN YENİDEN İNŞA EDİLMEMESİ AMAÇLANIYOR”

Vance, anlaşmanın temel amacının İran'ın nükleer programının yeniden inşa edilmesini engellemek olduğunu söyledi.

ABD'nin İran'ın nükleer kapasitesine yönelik operasyonlarının ardından hazırlanan mutabakatın, uzun vadeli güvenlik düzenlemeleri içeren bir çerçeve oluşturduğunu belirten Vance, anlaşmanın teknik ayrıntılarının önümüzdeki süreçte ele alınacağını ifade etti.

300 MİLYAR DOLARLIK YENİDEN İNŞA FONU GÜNDEMDE

Vance, İran'ın anlaşma kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmesi durumunda Körfez ülkeleri tarafından finanse edilmesi planlanan 300 milyar dolarlık yeniden inşa fonuna erişebileceğini açıkladı.

İran'ın taahhütlerini uygulaması halinde söz konusu ekonomik destek mekanizmasından yararlanabileceğini belirten Vance, fonun Körfez ülkelerinden oluşan bir koalisyon tarafından finanse edilmesinin öngörüldüğünü söyledi.

DONDURULMUŞ 24 MİLYAR DOLARLIK VARLIK İDDİASI REDDEDİLDİ

ABD Başkan Yardımcısı Vance, kamuoyunda gündeme gelen İran'a ait dondurulmuş 24 milyar dolarlık varlıkların serbest bırakılmasının mutabakat zaptının parçası olduğu yönündeki iddiaları reddetti.

Söz konusu konunun anlaşma metninde yer almadığını belirten Vance, varlıklar üzerindeki kısıtlamaların kaldırılması ve yaptırımların geleceğinin daha sonraki teknik müzakerelerde ele alınacağını ifade etti.

Vance, uzun vadede asıl önemli başlığın İran'ın nükleer programına ilişkin taahhütleri ve buna bağlı olarak ekonomik yaptırımların geleceği olduğunu kaydetti.

ABD BÖLGEDEKİ ASKERİ VARLIĞINI KORUYACAK

Mutabakat sonrasında ABD'nin Orta Doğu'daki askeri varlığına ilişkin de açıklamalar yapıldı.

Adı açıklanmayan ABD'li yetkili, İran ile yürütülecek teknik görüşmeler süresince Washington yönetiminin bölgedeki mevcut askeri varlığını koruyacağını söyledi.

Şubat ayında başlayan operasyonlar öncesinde bölgeye önemli ölçüde askeri güç sevk edildiğini belirten yetkili, İran'ın yükümlülüklerini yerine getirdiğinin görülmesi ve nihai anlaşmaya ulaşılması halinde askeri varlıkta kademeli azaltım yapılmasının planlandığını ifade etti.

İSRAİL'İN LÜBNAN'DAN ÇEKİLMESİ ŞARTLAR ARASINDA YER ALMIYOR

ABD'li yetkili, kamuoyunda yer alan bazı iddiaların aksine İsrail'in Lübnan'dan çekilmesinin mutabakatın şartlarından biri olmadığını söyledi.

Açıklama, anlaşmanın bölgesel güvenlik boyutuna ilişkin tartışmaların sürdüğü bir dönemde geldi.

TRUMP: HÜRMÜZ BOĞAZI CUMA GÜNÜ TAMAMEN AÇILACAK

ABD Başkanı Donald Trump da mutabakata ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Trump, Hürmüz Boğazı'nın cuma günü tamamen açılacağını ifade ederek, İran'ın hiçbir koşulda nükleer silaha sahip olamayacağını söyledi.

Washington yönetimi, mutabakatın ardından enerji sevkiyatının normale dönmesini ve bölgedeki deniz ticaretinin yeniden kesintisiz şekilde sürmesini hedefliyor.

Vance, İran'ın anlaşma kapsamında üstleneceği yükümlülükleri yerine getirmesi halinde söz konusu kaynaklara erişebileceğini belirterek, “Yükümlülüklerini yerine getirdikleri sürece erişebilecekleri şeylerden biri de bu olabilir.” ifadelerini kullandı. Açıklama, taslak metinde yer aldığı öne sürülen ekonomik destek planına yönelik ilk üst düzey Amerikan değerlendirmelerinden biri olarak kayıtlara geçti.

24 MİLYAR DOLARLIK VARLIĞIN SERBEST BIRAKILMASI PLANLANIYOR

İran merkezli Mehr Haber Ajansı tarafından yayımlanan taslak metne göre, taraflar arasında yürütülecek 60 günlük müzakere sürecinde İran'a ait dondurulmuş 24 milyar dolarlık varlığın serbest bırakılması öngörülüyor.

Taslakta yer alan düzenlemeye göre söz konusu kaynağın yarısının müzakereler başlamadan önce İran'ın kullanımına açılması planlanıyor. Kalan bölümün ise müzakere sürecindeki gelişmelere bağlı olarak erişime sunulması öngörülüyor.

ASKERİ OPERASYONLARIN SONLANDIRILMASI HEDEFLENİYOR

Taslağın ilk maddeleri arasında tüm cephelerde askeri operasyonların derhal ve kalıcı şekilde sona erdirilmesi yer alıyor. Düzenlemenin, bölgedeki çeşitli çatışma alanlarının yanı sıra Lübnan'daki faaliyetleri de kapsadığı belirtiliyor.

Metinde ayrıca ABD'nin İran'ın iç işlerine müdahale etmeme ve İran İslam Cumhuriyeti'nin egemenliğine saygı gösterme yönünde taahhütte bulunacağı ifade ediliyor.

HÜRMÜZ BOĞAZI'NIN YENİDEN AÇILMASI ÖNGÖRÜLÜYOR

Taslakta yer alan dikkat çekici maddelerden biri de Hürmüz Boğazı'nın yeniden uluslararası deniz trafiğine açılması oldu. Buna göre Washington yönetiminin deniz ablukasını 30 gün içerisinde kaldırması ve İran çevresindeki askeri unsurlarını geri çekmesi planlanıyor.

Aynı süre içinde İran'ın belirleyeceği düzenlemeler doğrultusunda Hürmüz Boğazı'nın yeniden uluslararası gemi geçişlerine açılması öngörülüyor. Düzenlemenin enerji ticareti ve bölgesel deniz taşımacılığı açısından önemli sonuçlar doğurabilecek maddeler arasında yer aldığı belirtiliyor.

TRUMP ANLAŞMAYI “BÜYÜK BİR ANLAŞMA” OLARAK NİTELENDİRMİŞTİ

Taslak metnin gündeme gelmesi, ABD Başkanı Donald Trump'ın anlaşmayı “büyük bir anlaşma” olarak tanımlamasının ardından gerçekleşti.

Trump, anlaşmanın bölgeye barış ve güvenlik getireceğini savunmuş, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılacağını ve petrol sevkiyatının normale döneceğini açıklamıştı. Sürece ilişkin olarak Keir Starmer ile birlikte çok sayıda uluslararası liderin de destek mesajları verdiği aktarıldı.

FÜZE PROGRAMI VE MİLİS GÜÇLER MÜZAKERE DIŞINDA TUTULACAK

Mehr Haber Ajansı'nın yayımladığı taslağa göre taraflar arasındaki görüşmeler yalnızca zenginleştirilmiş uranyum stoku, uranyum zenginleştirme faaliyetleri, yaptırımların kaldırılması ve ekonomik yeniden yapılanma başlıklarıyla sınırlandırılacak.

İran'ın balistik füze programı ile Tahran'ın destek verdiği bölgesel silahlı grupların ise müzakere gündeminin dışında bırakılması planlanıyor. Taslakta yer alan bu yaklaşımın, gelecekteki görüşmelerin kapsamını belirleyen temel unsurlardan biri olduğu ifade ediliyor.

PETROL VE PETROKİMYA YAPTIRIMLARININ ASKIYA ALINMASI GÜNDEMDE

Taslak metinde İran petrolü, petrokimya ürünleri ve ilgili ihracat kalemlerine yönelik yaptırımların askıya alınması da yer alıyor.

Düzenleme kapsamında İran'ın enerji ihracatından elde ettiği gelirler üzerindeki kısıtlamaların kaldırılması ve ülkenin bu gelirlerine tam erişim sağlamasının hedeflendiği belirtiliyor.

300 MİLYAR DOLARLIK YENİDEN YAPILANMA PAKETİ

Taslakta ekonomik açıdan öne çıkan başlıklardan biri İran'ın yeniden yapılandırılması için öngörülen en az 300 milyar dolarlık yatırım ve kalkınma planı oldu.

Metne göre ABD ve müttefiklerinden İran'ın yeniden inşası ve ekonomik kalkınmasına yönelik kapsamlı bir destek programı hazırlamaları istenecek. Planın hayata geçirilmesi halinde son yıllarda Orta Doğu'da gündeme gelen en büyük ekonomik destek paketlerinden biri olması bekleniyor.

60 GÜNLÜK RESMİ MÜZAKERE SÜRECİ ÖNGÖRÜLÜYOR

Taslak kapsamında tarafların, İran'ın nükleer programı ve yaptırımların kaldırılmasına ilişkin kapsamlı bir nihai anlaşmaya ulaşmak amacıyla 60 günlük resmi müzakere sürecine girmesi planlanıyor.

Görüşmelerde ABD'nin birincil ve ikincil yaptırımları ile Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı kaynaklı kısıtlamaların da ele alınacağı belirtiliyor.

İRAN'DAN NÜKLEER SİLAH GELİŞTİRMEYECEĞİ TAAHHÜDÜ

Taslakta İran'ın, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması kapsamındaki yükümlülüklerini yeniden teyit edeceği ve nükleer silah geliştirmeyeceğini beyan edeceği ifade ediliyor.

Müzakereler devam ederken ABD'nin bölgeye yeni askeri güç konuşlandırmaması ve İran'a yönelik yeni yaptırımlar uygulamaması da metinde yer alan hükümler arasında bulunuyor.

TASLAK METİN RESMİ OLARAK DOĞRULANMADI

Mehr Haber Ajansı tarafından yayımlanan 14 maddelik taslak metin, şu aşamada bağımsız kaynaklar tarafından doğrulanmış değil.

İranlı ve Amerikalı yetkililer de metnin tamamına ilişkin resmi bir doğrulama veya yalanlama açıklaması yapmadı. Taslakta yer alan maddelerin müzakereler ilerledikçe değişebileceği ve nihai anlaşma metninde farklı hükümlerin yer alabileceği belirtiliyor.

Mahkeme, 15 Haziran’da açıkladığı kararda, İngiliz hükümetinin Palestine Action’ı 2000 tarihli Terörizm Yasası kapsamında yasaklama kararına yönelik itirazları değerlendirdi. Kararla birlikte hükümetin söz konusu yasaklama işleminin yasal çerçeve içinde gerçekleştirildiği hüküm altına alındı.

HÜKÜMET YÜKSEK MAHKEME KARARINA İTİRAZ ETMİŞTİ

Karar, İngiliz hükümetinin daha önce verilen bir yargı kararına yaptığı itirazın ardından geldi.

Yüksek Mahkeme, şubat ayında aldığı kararda Palestine Action’ın Terörizm Yasası kapsamında yasaklanmasının hukuka aykırı ve orantısız olduğuna hükmetmişti. Mahkeme, söz konusu kararında yasaklama işleminin ifade ve örgütlenme özgürlükleri bakımından yeterince gerekçelendirilmediğini değerlendirmişti.

Hükümet ise Yüksek Mahkeme kararına itiraz ederek dosyayı Temyiz Mahkemesi’ne taşımıştı.

TEMYİZ MAHKEMESİ HÜKÜMETİN GÖRÜŞÜNÜ KABUL ETTİ

Temyiz Mahkemesi, hükümetin başvurusunu değerlendirerek Yüksek Mahkeme kararını bozdu ve Palestine Action’ın terör örgütü olarak yasaklanmasının yasal dayanağının bulunduğuna hükmetti.

Kararla birlikte grubun Terörizm Yasası kapsamındaki statüsü korunmuş oldu. Mahkeme gerekçesinin ilerleyen süreçte ayrıntılı olarak kamuoyuyla paylaşılması bekleniyor.

PALESTINE ACTION HAKKINDA

Palestine Action, Birleşik Krallık’ta faaliyet gösteren ve Filistin yanlısı kampanyalar yürüten bir aktivist grup olarak biliniyor. Grup, özellikle İsrail ile bağlantılı olduğunu belirttiği şirketlere ve savunma sanayii tesislerine yönelik protesto eylemleriyle gündeme geliyor.

İngiliz hükümeti ise grubun bazı faaliyetlerinin ciddi kamu düzeni ve güvenlik riskleri oluşturduğunu savunarak örgütün Terörizm Yasası kapsamında yasaklanması yönünde adım atmıştı.

Taraflar arasında yürütülen temasların ardından savaşın sona erdirilmesine yönelik siyasi mutabakatın sağlandığı belirtilirken, resmi sürecin tamamlanması için imza töreninin 19 Haziran’da gerçekleştirilmesinin planlandığı ifade edildi.

BEYAZ SARAY'DAN BARIŞ MESAJI İDDİASI

Söz konusu iddialara göre, barış sürecine ilişkin duyurunun Washington’dan yapıldığı belirtildi. Beyaz Saray’dan yükselen beyaz duman görüntülerinin, taraflar arasında nihai anlaşma konusunda uzlaşı sağlandığı yönünde yorumlandığı aktarıldı.

Anlaşmanın resmiyet kazanmasını sağlayacak imza töreninin 19 Haziran’da düzenleneceği ve tarafların savaşın sona erdirilmesine yönelik taahhütlerini bu tarihte resmileştireceği öne sürüldü.

HÜRMÜZ BOĞAZI'NIN YENİDEN AÇILMASI PLANLANIYOR

Taslak metinde yer aldığı belirtilen düzenlemeler arasında, küresel enerji ticareti açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nın yeniden deniz trafiğine açılması da bulunuyor.

İddialara göre, resmi imzaların ardından bölgede devam eden askeri faaliyetler sona erecek ve mayın temizleme çalışmalarına başlanacak. Temizlik faaliyetlerinin tamamlanmasının ardından boğazın uluslararası ticari gemi geçişlerine yeniden açılması hedefleniyor.

ENERJİ PİYASALARINI ETKİLEYECEK MADDELER

Taslak anlaşmada yer aldığı belirtilen ekonomik düzenlemeler kapsamında petrol, petrokimya ürünleri ve türevlerine yönelik yaptırımların askıya alınması öngörülüyor.

Metinde ayrıca İran’ın mali kaynaklarına erişiminin sağlanması, dondurulmuş fonların belirli aşamalar halinde serbest bırakılması ve ekonomik yeniden yapılanma sürecine ilişkin uluslararası destek mekanizmalarının oluşturulması gibi maddelerin yer aldığı ifade ediliyor.

Anlaşmanın hayata geçirilmesi halinde savaş sürecinde yükselen enerji maliyetlerinin düşebileceği ve küresel tedarik zincirlerinde yaşanan aksaklıkların hafifleyebileceği değerlendiriliyor.

14 MADDELİK TASLAK ANLAŞMANIN ANA BAŞLIKLARI

Taslak metinde yer aldığı belirtilen maddeler arasında tüm cephelerde kalıcı ateşkes ilan edilmesi, ABD’nin İran’ın iç işlerine müdahale etmeme taahhüdü, deniz ablukasının 30 gün içerisinde kaldırılması ve ABD güçlerinin İran çevresindeki askeri varlığını azaltması bulunuyor.

Metinde ayrıca Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması, yaptırımların askıya alınması, İran’ın mali kaynaklarına erişim sağlaması, yeniden yapılanma programlarının oluşturulması ve taraflar arasında kapsamlı bir izleme mekanizması kurulması öngörülüyor.

Taslakta nihai anlaşmanın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararıyla onaylanmasına yönelik hükümlerin de yer aldığı belirtiliyor.

NÜKLEER MÜZAKERELER İÇİN 60 GÜNLÜK TAKVİM

Taslak anlaşmanın en önemli başlıklarından birini İran’ın nükleer programına ilişkin düzenlemeler oluşturuyor.

Metne göre taraflar, yaptırımların kaldırılması ve nükleer faaliyetlerin geleceğinin belirlenmesi amacıyla 60 günlük resmi müzakere süreci yürütecek. Görüşmelerde zenginleştirilmiş uranyumun durumu, nükleer faaliyetlerin kapsamı, yaptırımların kaldırılması ve ekonomik yeniden yapılanma başlıklarının ele alınması planlanıyor.

İran’ın ise Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması kapsamındaki yükümlülüklerini yeniden teyit edeceği ve nükleer silah geliştirmeme taahhüdünü yineleyeceği belirtiliyor.

Açıklama, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif'in ABD ile İran arasında nihai anlaşma metni üzerinde uzlaşı sağlandığını ve anlaşmanın 19 Haziran'da İsviçre'de imzalanacağını duyurmasının ardından geldi. Şerif, tarafların üzerinde mutabık kaldığı metnin tamamlandığını açıklamıştı.

İRAN DEVLET TELEVİZYONU ANLAŞMAYI DOĞRULADI

İran devlet televizyonunun açıklamasında, ABD ile yürütülen görüşmeler sonucunda anlaşmaya varıldığı belirtildi. Açıklamada, savaşın sona erdiği ifade edilirken, tarafların üzerinde uzlaştığı çerçevenin kalıcı barışın tesisi için temel oluşturacağı kaydedildi.

İranlı yetkililer daha önce müzakerelerin son aşamaya geldiğini belirtirken, anlaşmanın savaşın tüm cephelerde sona erdirilmesini hedeflediğini açıklamıştı.

ABD VE İRAN ARASINDA BARIŞ ANLAŞMASI SÜRECİ

Pakistan'ın arabuluculuğunda yürütülen görüşmeler sonucunda ABD ile İran'ın savaşın sona erdirilmesine yönelik anlaşma metni üzerinde uzlaştığı açıklanmıştı. Taraflar arasında varılan mutabakatın; ateşkesin kalıcı hale getirilmesi, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve sonraki dönemde yürütülecek teknik müzakereleri kapsadığı belirtiliyor.

ABD Başkanı Donald Trump da anlaşmanın sağlandığını açıklamış ve tarafların savaşı sona erdirme konusunda uzlaştığını belirtmişti.

İMZA TÖRENİ İÇİN 19 HAZİRAN TARİHİ ÖNE ÇIKIYOR

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, anlaşmanın 19 Haziran'da İsviçre'de imzalanacağını açıklarken, taraflardan imza takvimine ilişkin ortak bir duyuru henüz yapılmadı. Anlaşmanın resmiyet kazanmasının ardından teknik ayrıntıların ele alınacağı yeni bir müzakere sürecinin başlaması bekleniyor.

ABD Başkanı Donald Trump ise daha önce yaptığı açıklamada, Washington ile Tahran arasında varılan anlaşmanın bugün imzalanacağını belirtmişti. Trump, anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle birlikte bölgede gerilimin azaltılmasına yönelik yeni bir dönemin başlayacağını ifade etmişti.

PAKİSTAN BAŞBAKANI TARİH VERDİ

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, yaptığı açıklamada ABD ile İran arasında üzerinde uzlaşı sağlanan anlaşmanın 19 Haziran'da İsviçre'de imzalanacağını duyurdu. Şerif, tarafların nihai metin üzerinde mutabakata vardığını ve imza süreci için hazırlıkların sürdüğünü belirtti.

Pakistan yönetiminin diplomatik temaslarda aktif rol oynadığı belirtilirken, açıklama anlaşmanın takvimine ilişkin ilk somut tarih bilgisi olarak öne çıktı.

TRUMP'TAN FARKLI TAKVİM AÇIKLAMASI

ABD Başkanı Donald Trump, daha önce yaptığı değerlendirmede anlaşmanın bugün imzalanacağını söylemişti. Trump'ın açıklaması ile Şerif'in duyurduğu 19 Haziran tarihi arasında farklılık bulunması dikkat çekti.

Taraflardan henüz imza takvimine ilişkin ortak ve resmi bir duyuru yapılmadı.

TAHRAN YÖNETİMİ TEMKİNLİ KONUŞUYOR

İranlı yetkililer ise anlaşmanın imza sürecine ilişkin kesin ifadeler kullanmaktan kaçınıyor. Tahran yönetimi, müzakerelerde ilerleme sağlandığını kabul ederken, anlaşmanın ne zaman imzalanacağı konusunda resmi açıklamanın taraflar arasında yürütülen diplomatik temasların ardından yapılacağını belirtiyor.

İran tarafı ayrıca uygulama mekanizmaları ve teknik detaylara ilişkin çalışmaların sürdüğünü ifade ediyor.

İMZA TÖRENİNİN İSVEÇRE'DE DÜZENLENMESİ BEKLENİYOR

Şahbaz Şerif'in açıklamasına göre anlaşmanın İsviçre'de imzalanması planlanıyor. Diplomatik kaynaklar, tarafların uzun süredir görüşmelere ev sahipliği yapan İsviçre'nin süreçte önemli bir rol üstlendiğini belirtiyor.

Anlaşmanın imzalanması halinde ABD ile İran arasında son dönemde yürütülen diplomatik temasların yeni bir aşamaya taşınması bekleniyor.

Fox News’e telefonla değerlendirmelerde bulunan Trump, saldırının zamanlamasının büyük bir hata olduğunu savunurken, İran ile yürütülen diplomatik sürecin de bu nedenle sekteye uğradığını söyledi.

TRUMP’TAN NETANYAHU’YA AĞIR ELEŞTİRİ

Trump’ın açıklamalarında en dikkat çeken bölüm ise Netanyahu’ya yönelik sözleri oldu. İsrail Başbakanı’nın Beyrut saldırısı kararını sert şekilde eleştiren Trump, “Bibi neden böyle kahrolası bir saldırı düzenlemek zorunda kaldı ki? Çok sinirlendim. Ona bunu söyledim. Hiçbir muhakeme yeteneği yok” ifadelerini kullandı.

Washington ile Tel Aviv arasında uzun yıllardır süren yakın ilişkilere rağmen Trump’ın kullandığı ifadeler, iki lider arasındaki görüş ayrılığının boyutunu ortaya koydu.

TELEFON GÖRÜŞMESİNDE KÜFÜR ETTİĞİNİ AÇIKLADI

Trump, Netanyahu ile yaptığı telefon görüşmesinde son derece sert bir dil kullandığını da doğruladı. Görüşmede Netanyahu’ya küfür ettiğini belirten ABD Başkanı, İsrail’in Hizbullah’a yönelik yeni saldırılar düzenlememesi gerektiğini söylediğini aktardı.

Trump, bölgede yürütülen diplomatik girişimlerin başarıya ulaşabilmesi için tüm tarafların daha temkinli hareket etmesi gerektiğini vurguladı.

İRAN ANLAŞMASI SALDIRI NEDENİYLE GECİKTİ

ABD Başkanı, İran ile imzalanması planlanan mutabakat zaptının Beyrut saldırısı nedeniyle ertelendiğini de açıkladı. Sabah saatlerinde gerçekleştirilmesi planlanan imza sürecinin saldırı nedeniyle aksadığını ifade eden Trump, anlaşmanın birkaç saat içinde elektronik ortamda imzalanabileceğini söyledi.

Gelecek hafta Avrupa’da yüz yüze bir imza töreni düzenlenebileceğini belirten Trump, diplomatik sürecin tamamen sona ermediğini ancak saldırının önemli bir gecikmeye yol açtığını kaydetti.

BEYRUT’TA 3 KİŞİ HAYATINI KAYBETTİ

İsrail ordusu, ateşkes ortamına rağmen Lübnan’ın başkenti Beyrut’un güneyindeki Dahiye bölgesine saldırı düzenledi. Lübnan resmi haber ajansı NNA’nın aktardığı bilgilere göre saldırıda Gubayri Mahallesi’nde bulunan bir apartman dairesi hedef alındı.

Saldırıda 3 kişi yaşamını yitirirken 15 kişi yaralandı. Patlamaların ardından bölgede çok sayıda binada hasar meydana geldiği bildirildi. Saldırının ardından hedef alınan noktalardan yoğun duman yükseldi.

TRUMP: SALDIRI HİÇ GERÇEKLEŞMEMELİYDİ

Beyrut saldırısının ardından ilk resmi değerlendirmesini yapan Trump, İsrail’in operasyonuna açık şekilde tepki gösterdi. Bölge için tarihi bir barış fırsatının doğduğunu savunan ABD Başkanı, tarafların gerilimi artıracak adımlardan kaçınması gerektiğini söyledi.

Trump, “Bu sabah Beyrut’a düzenlenen saldırı, özellikle İran ile bir barış anlaşmasına bu kadar yaklaştığımız bu özel günde hiç gerçekleşmemeliydi” ifadelerini kullanırken, sürecin sabote edilmemesi gerektiğini belirtti.

Lübnan da dahil olmak üzere tüm bölgeyi kapsayan daha geniş bir barış anlaşmasının mümkün olduğunu söyleyen Trump, hem İsrail’in hem de Hizbullah’ın yeni saldırılardan uzak durması çağrısında bulundu.

İRAN’DAN ABD VE İSRAİL’E TEPKİ

İran cephesinden gelen açıklamalar ise gerilimin daha da büyüyebileceğine işaret etti. İran Meclis Başkanı ve Müzakere Heyeti Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, Beyrut saldırısının ABD’nin taahhütlerini yerine getirme konusundaki yetersizliğini gösterdiğini savundu.

Kalibaf, mevcut şartlar altında müzakere sürecinin devamının sorgulanabileceğini belirtirken, İsrail’in saldırılarının sürmesi halinde diplomatik görüşmelerin tamamen durabileceği uyarısında bulundu.

“SERT YANIT VERECEĞİZ” MESAJI

İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Başkanı İbrahim Azizi de Beyrut saldırısına ilişkin sert açıklamalarda bulundu. Azizi, saldırının karşılıksız kalmayacağını belirterek İsrail’e “sert yanıt” verileceğini söyledi.

İranlı yetkililer, saldırının yalnızca Lübnan’ı değil bölgedeki tüm diplomatik dengeleri etkilediğini savunurken, gelişmelerin önümüzdeki günlerde Orta Doğu’daki siyasi ve askeri hareketliliği daha da artırabileceği değerlendiriliyor.

HİZBULLAH TOPÇU MEVZİSİNİ HEDEF ALDI

Hizbullah, resmi Telegram hesabından yaptığı açıklamada, Güney Lübnan’ın Nabatiye vilayetine bağlı Marjeyun bölgesinde yer alan El-Adissa kasabasında İsrail ordusuna ait yeni kurulan bir topçu mevzisini hedef aldığını bildirdi. Açıklamada saldırının gerçekleştirildiği belirtilirken, operasyonun detaylarına ilişkin ek bilgi paylaşılmadı.

İSRAİL SALDIRIYI ATEŞKES İHLALİ OLARAK NİTELENDİRDİ

El-Adissa’daki saldırının ardından İsrail ordusundan yazılı açıklama yapıldı. Açıklamada, Hizbullah’ın İsrail’in kuzeyindeki yerleşim bölgelerine üç füze fırlattığı öne sürüldü. İsrail ordusu, söz konusu saldırının ateşkesin ciddi şekilde ihlal edilmesi anlamına geldiğini savundu.

Açıklamada, füzelerin Şomera ve Şlomi yerleşimlerinin yakınlarına düştüğü belirtilirken, olayın hafta sonu aynı bölgeye isabet ettiği ifade edilen iki mühimmatın ardından yaşandığı kaydedildi.

İSRAİL'DEN DAHİYE BANLİYÖSÜNE HAVA SALDIRISI

İsrail ordusu, Hizbullah’ın saldırısına karşılık olarak Beyrut’un güneyindeki Dahiye banliyösüne hava saldırısı düzenledi. Ordu tarafından yapılan açıklamada, Hizbullah’a ait olduğu iddia edilen altyapı unsurlarının hedef alındığı belirtildi.

Saldırının ardından ülkeden servis edilen görüntülerde çok sayıda binanın yıkıldığı veya ağır hasar aldığı görüldü. Görüntülerde sivillerin panik içinde bölgeden uzaklaşmaya çalıştıkları da yer aldı.

BÖLGEDE GERİLİM YENİDEN YÜKSELİYOR

Karşılıklı saldırılar, İsrail ile Hizbullah arasında yürürlükte bulunan ateşkesin geleceğine ilişkin soru işaretlerini artırdı. Güney Lübnan ve Beyrut çevresinde yaşanan gelişmeler, taraflar arasındaki gerilimin yeniden tırmandığına işaret ederken, bölgedeki güvenlik durumuna ilişkin endişeleri de beraberinde getirdi.

Söz konusu iddialar bölgedeki güvenlik dengeleri ve son dönemde yaşanan diplomatik gelişmelerle birlikte uluslararası kamuoyunda tartışma konusu olurken, BAE yönetimi haberlerin tamamını yalanladı.

MİLYARLARCA DOLARLIK ÖDEME İDDİASI

Middle East Eye'da yayımlanan haberde bölgesel kaynaklara dayandırılan iddialara göre BAE'nin İran'a anlaşma kapsamında şimdiden 3 milyar dolar ödeme yaptığı öne sürüldü. Aynı kaynaklar toplam ödeme miktarının 10 milyar dolara ulaşabileceğini savunurken, bazı kaynaklar ise rakamın 20 milyar dolara kadar çıkabileceğini ileri sürdü.

Haberde, söz konusu finansmanın ABD tarafından dondurulan İran bağlantılı hesaplardan mı yoksa BAE'nin egemenlik fonlarından mı sağlandığının netlik kazanmadığı belirtildi.

BAE'NİN HEDEF ALINMAMASI DİKKAT ÇEKTİ

İddiaların gündeme gelmesinde, savaşın başlamasından bu yana İran'ın hedef alabileceği ülkeler arasında gösterilen BAE'nin son saldırı dalgalarında hedef olmamasının etkili olduğu değerlendirildi.

Haberlere göre İran'ın son dönemde Kuveyt, Bahreyn ve Ürdün'e yönelik saldırılar gerçekleştirdiği öne sürülürken, BAE'nin saldırılardan uzak kalması iki ülke arasında perde arkasında bir uzlaşma sağlandığı yönündeki iddiaları beraberinde getirdi.

DİPLOMATİK TEMASLAR İDDİALARI GÜÇLENDİRDİ

Savaş sürecinde BAE ile İran arasında dikkat çekici diplomatik temasların yaşandığı yönünde haberler de yayımlandı. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve beraberindeki heyetin Abu Dabi'yi ziyaret ederek BAE ile ortak savunma anlaşması imzaladığı yönündeki iddiaların ardından bölgedeki diplomatik hareketlilik daha fazla dikkat çekmeye başladı.

Haberlere göre BAE, ABD yaptırım listesinde yer aldığı belirtilen İran Devrim Muhafızları Ordusu mensuplarını ağırladı. İranlı yetkililerin BAE Ulusal Güvenlik Danışmanı ve Abu Dabi Emir Vekili Şeyh Tahnun bin Zayed Al-Nahyan ile görüştüğü, heyetin Tahnun bin Zayed'in özel misafirhanesinde kabul edildiği ileri sürüldü.

BLOOMBERG'DEN TAHRAN TEMASLARI İDDİASI

Bloomberg'de yayımlanan bir haberde ise BAE'nin bölgedeki gerilimi azaltmak amacıyla üst düzey İranlı yetkililerle görüşmeler gerçekleştirmek üzere diplomatlarını Tahran'a gönderdiği öne sürüldü.

Haberde taraflar arasında yüz yüze görüşmeler yapıldığı ve diplomatik temasların devam ettiği iddia edilirken, görüşmelerin içeriğine ilişkin ayrıntılara yer verilmedi.

BAE'DEN KESİN YALANLAMA

Birleşik Arap Emirlikleri yönetimi, İran'a milyarlarca dolarlık ödeme yapıldığı yönündeki haberleri reddetti. BAE Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, kamuoyuna yansıyan iddiaların tamamen asılsız olduğu ifade edildi.

Açıklamada, BAE üzerinden herhangi bir dondurulmuş İran fonunun serbest bırakılmadığı, transfer edilmediği veya bu yönde bir sürece aracılık edilmediği vurgulandı. İran'a herhangi bir mali kaynak aktarımı yapılmadığı belirtilen açıklamada, söz konusu haberlerin gerçeği yansıtmadığı kaydedildi.

İDDİALAR RESMİ OLARAK DOĞRULANMADI

BAE'nin İran'a ödeme yaptığı yönündeki iddialar uluslararası basında geniş yankı bulurken, öne sürülen rakamlar ve anlaşmanın kapsamına ilişkin bilgiler bağımsız kaynaklar tarafından doğrulanmadı.

Taraflardan yalnızca BAE yönetimi resmi açıklama yaparken, İran tarafından iddialara ilişkin kamuoyuna yansıyan bir değerlendirme bulunmadı.

Sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada anlaşmanın detaylarına ilişkin dikkat çekici ifadeler kullanan Trump, İran’ın nükleer silah edinmesini engelleyecek güçlü bir mekanizma oluşturduklarını savundu. Özellikle eski Başkan Barack Obama döneminde imzalanan Kapsamlı Ortak Eylem Planı’nı (JCPOA) hedef alan Trump, yeni anlaşmanın önceki mutabakattan tamamen farklı olduğunu öne sürdü.

TRUMP: “NÜKLEER SİLAHA KARŞI ÖRÜLMÜŞ BİR DUVAR”

Trump, Obama dönemindeki anlaşmanın İran’a nükleer silah geliştirme konusunda alan açtığını savunurken, kendi yönetiminin hazırladığı mutabakatın ise tam tersine bu ihtimali tamamen ortadan kaldıracağını iddia etti.

ABD Başkanı, anlaşmayı “nükleer silaha karşı örülmüş bir duvar” olarak tanımlarken, İran’ın bundan sonra nükleer silah satın alamayacağını, geliştiremeyeceğini ve herhangi bir yolla sahip olamayacağını söyledi.

Washington yönetimi, bu anlaşmayı yalnızca iki ülke arasındaki bir uzlaşı değil, aynı zamanda bölgesel istikrarın yeniden tesisi için önemli bir adım olarak görüyor.

HÜRMÜZ BOĞAZI İÇİN KRİTİK MESAJ

Trump’ın açıklamalarındaki en dikkat çekici başlıklardan biri de Hürmüz Boğazı oldu. Dünya petrol ticaretinin önemli bölümünün geçtiği stratejik su yolunun anlaşmanın imzalanmasının ardından yeniden tüm ülkelerin kullanımına açık hale geleceğini belirten Trump, bunun küresel ekonomi açısından önemli bir rahatlama sağlayacağını ifade etti.

Enerji piyasaları uzun süredir Hürmüz Boğazı çevresindeki güvenlik risklerini yakından takip ediyordu. Bu nedenle anlaşmanın gerçekleşmesi halinde petrol fiyatları ve uluslararası ticaret üzerinde de önemli etkiler oluşabileceği değerlendiriliyor.

NÜKLEER MATERYALLER İÇİN B-2 PLANI

Trump, İran’ın yer altındaki nükleer tesislerinde bulunan materyaller konusunda da dikkat çeken açıklamalarda bulundu.

ABD Başkanı, ortamın tamamen sakinleşmesinin ardından Amerikan ordusunun devreye gireceğini ve B-2 bombardıman uçaklarıyla ulaşılamaz kabul edilen bölgelerdeki nükleer materyallerin alınacağını söyledi. Trump, bu materyallerin daha sonra etkisiz hale getirileceğini ve tamamen yok edileceğini belirtti.

Açıklama, anlaşmanın yalnızca diplomatik değil aynı zamanda teknik ve askeri boyutlar da içerdiğini ortaya koydu.

“ASKERİ SEÇENEK MASADA KALMAYA DEVAM EDİYOR”

Trump, İran ile uzun vadeli ve istikrarlı ilişkiler kurmayı hedeflediklerini ifade etse de süreç başarısız olursa ABD’nin alternatif planlarının bulunduğunu da vurguladı.

Başkan Trump, anlaşmanın işlemediği bir senaryoda askeri seçeneklerin tamamen ortadan kalkmadığını belirterek, Washington’un caydırıcılık kapasitesini koruduğu mesajını verdi.

Bu açıklama, diplomatik çözüm arayışları sürerken ABD’nin güvenlik stratejisinde sert güç unsurlarını da masada tuttuğunu gösterdi.

İRAN TEMKİNLİ KONUŞTU

Trump’ın açıklamalarından önce konuşan İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise daha ihtiyatlı bir yaklaşım sergiledi.

Bekayi, devam eden görüşmelerin öncelikli olarak savaşın sona erdirilmesine odaklandığını ve mevcut aşamada nükleer dosyanın müzakerelerin merkezinde yer almadığını söyledi.

Mutabakatın imzalanma tarihi konusunda kesin konuşmaktan kaçınan İranlı sözcü, anlaşmanın yarın gerçekleşmeyebileceğini ancak önümüzdeki günlerde imzalanma ihtimalinin güçlü olduğunu ifade etti.

PAKİSTAN: “24 SAAT İÇİNDE SONUÇLANABİLİR”

Sürece aracılık eden ülkelerden biri olarak öne çıkan Pakistan da anlaşmaya ilişkin iyimser mesajlar verdi.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD ile İran arasında bir barış anlaşmasına hiç olmadığı kadar yaklaşıldığını belirterek, mutabakatın 24 saat içerisinde sonuçlanmasını beklediklerini açıkladı.

Şerif, elektronik imza süreci için hazırlıkların sürdüğünü ve teknik görüşmelerin gelecek hafta da devam edeceğini söyledi. Pakistan yönetimi, ortaya çıkacak anlaşmanın bölge için kalıcı barışın temelini oluşturacağı görüşünü paylaştı.

CNN: TRUMP KARA HAREKATINI DURDURDU

Öte yandan Amerikan yayın kuruluşu CNN’in dikkat çekici bir iddiası da gündeme damga vurdu.

Haberde, ABD ordusunun İran’daki zenginleştirilmiş uranyuma el koymak amacıyla kara harekatı seçeneğini değerlendirdiği öne sürüldü. İddiaya göre ABD Genelkurmay Başkanı Dan Caine, CENTCOM’da yapılan kritik toplantılarda operasyon planlarını inceledi ve daha sonra Başkan Trump’a bilgi verdi.

CNN’e konuşan kaynaklar, Trump’ın olası askeri kayıplar, İran’ın sert karşılık verme ihtimali ve küresel ekonomik sonuçlar nedeniyle kara harekatına onay vermediğini ileri sürdü.

ORTA DOĞU'DA YENİ DÖNEMİN EŞİĞİ

ABD ve İran arasında imzalanması beklenen anlaşma, yalnızca iki ülke arasındaki ilişkileri değil, Orta Doğu’daki güç dengelerini de doğrudan etkileme potansiyeli taşıyor.

Anlaşmanın hayata geçmesi halinde Hürmüz Boğazı’nın yeniden güvenli hale gelmesi, nükleer kriz başlığında tansiyonun düşmesi ve bölgesel istikrarın güçlenmesi bekleniyor. Ancak sürecin nihai sonucunun, tarafların mutabakat metnine vereceği son onayla netleşeceği belirtiliyor.

Söz konusu bildirgenin, Doğu Akdeniz'de enerji işbirliğinin geliştirilmesi ve gelecekte yürütülecek projelere ilişkin ortak bir yol haritasının hazırlanmasını hedeflediği belirtildi.

İMZALAR HOUSTON'DAKİ TOPLANTIDA ATILDI

Haberlere göre iyi niyet bildirgesi, ABD'nin Houston kentinde düzenlenen toplantı kapsamında imzalandı.

Bildirgeye GKRY Enerji Bakanı Michael Damianos, Yunanistan Enerji Bakanı Stavros Papastavrou, İsrail'in ABD Büyükelçisi Yechiel Leiter ve ABD Enerji Bakanı Chris Wright imza attı. Toplantıda tarafların enerji alanındaki mevcut işbirliği imkanlarını ve gelecekteki ortak projeleri değerlendirdiği aktarıldı.

ENERJİ GÜVENLİĞİ VE DOĞAL GAZ KAYNAKLARI GÜNDEMDEYDİ

Konuya ilişkin yayımlanan haberlerde, dört tarafın Doğu Akdeniz genelinde enerji güvenliği, açık deniz doğal gaz kaynakları, araştırma ve geliştirme faaliyetleri ile bölgesel altyapı ve bağlantı projelerini ele aldığı belirtildi.

Tarafların enerji kaynaklarının değerlendirilmesi, enerji arz güvenliğinin artırılması ve bölgesel enerji ağlarının güçlendirilmesine yönelik işbirliği alanları üzerinde durduğu ifade edildi.

ÇALIŞMA GRUPLARI YOL HARİTASI HAZIRLAYACAK

Rum basınında yer alan bilgilere göre, taraflar önümüzdeki aylarda bir dizi çalışma grubu toplantısı gerçekleştirecek.

CyprusMail gazetesinin haberine göre çalışma grupları, enerji güvenliği, açık deniz doğal gaz geliştirme projeleri, altyapı yatırımları, inovasyon ve araştırma alanlarında ortak hedefler ile uygulanacak eylemleri belirleyecek kapsamlı bir yol haritası hazırlayacak.

Hazırlanacak yol haritasının Doğu Akdeniz Enerji Merkezi'nin kuruluş süreci ile bölgesel enerji işbirliğinin gelecekteki çerçevesini şekillendirmesi öngörülüyor.

GKRY'DEN JEOSTRATEJİK ÖNEM VURGUSU

GKRY Hükümet Sözcüsü Konstantinos Letymbiotis, bakanlar düzeyinde gerçekleştirilen toplantının ardından yaptığı değerlendirmede, Doğu Akdeniz Enerji Merkezi'nin kurulmasına yönelik kararı siyasi ve jeostratejik açıdan önemli bir gelişme olarak nitelendirdi.

Letymbiotis, girişimin bölgesel enerji işbirliği bakımından yeni bir aşamaya işaret ettiğini belirtirken, merkezin gelecekte enerji alanındaki ortak çalışmaların koordinasyonunda rol üstlenmesinin hedeflendiğini ifade etti.

ABD ile yürütülen görüşmeler kapsamında planlanan anlaşmanın henüz tamamlanmadığını belirten Erakçi, müzakerelerin aşamalı şekilde ilerlediğini ifade etti. Anlaşmanın iki aşamadan oluşacağını dile getiren Erakçi, nükleer konuların ilk aşamada değil, ikinci aşamada ele alınacağını söyledi.

NÜKLEER DOSYA İKİNCİ AŞAMADA GÖRÜŞÜLECEK

Müzakere sürecine ilişkin bilgi veren Erakçi, nükleer programla ilgili başlıkların ikinci aşamada masaya yatırılacağını kaydetti. Zenginleştirilmiş nükleer materyale ilişkin tercihlerini de açıklayan Erakçi, İran'ın bu konuda materyalin seyreltilmesinden yana olduğunu belirtti.

Anlaşma sürecinin aşamalı ilerleyeceğini vurgulayan Erakçi, ilk aşamada varılan mutabakatların uygulanmaması halinde ikinci aşamaya geçilmeyeceğini ifade etti.

DONDURULMUŞ VARLIKLARIN SERBEST BIRAKILACAĞINI SÖYLEDİ

Erakçi, müzakereler kapsamında İran'a ait dondurulmuş varlıkların da serbest bırakılacağını açıkladı. Sürecin son aşamasının tamamlanması halinde anlaşmanın her iki taraf tarafından uzaktan imzalanacağını belirten Erakçi, imzaların ardından anlaşmanın kamuoyuna duyurulacağını söyledi.

Müzakerelerde belirlenen çerçevenin uygulanmasının, sonraki aşamalara geçilmesi açısından belirleyici olacağını kaydeden Erakçi, sürecin karşılıklı yükümlülüklerin yerine getirilmesine bağlı olduğunu ifade etti.

HÜRMÜZ BOĞAZI İÇİN YENİ DÜZENLEME MESAJI

Hürmüz Boğazı'nın statüsüne ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Erakçi, boğazın İran ve Umman'ın egemenliği altında bulunduğunu söyledi. Yıllardır bölgedeki deniz trafiğinin açık tutulduğunu ve güvenliğin İran ile Umman tarafından sağlandığını belirten Erakçi, bugüne kadar sunulan hizmetlerin ücretsiz olduğunu hatırlattı.

Mevcut uygulamanın gelecekte değişeceğini ifade eden Erakçi, Hürmüz Boğazı'ndaki hizmetlerin ücretli hale getirileceğini ve ücret ödenmesinin zorunlu olacağını açıkladı. Boğazın gelecekteki yönetiminin geçmiş dönemlerdeki uygulamalardan farklı olacağını belirten Erakçi, konuya ilişkin kararın netleştiğini söyledi.

İSRAİL'İN ANLAŞMAYA KARŞI OLDUĞUNU SAVUNDU

Abbas Erakçi, açıklamalarında İsrail'in yürütülen anlaşma sürecine karşı olduğunu da öne sürdü. Müzakere ve çatışma süreçlerine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Erakçi, İran'ın izlediği politikanın sonuç verdiğini savundu.

Savaş öncesinde karşı tarafın müzakereler yoluyla hedeflerine ulaşmayı amaçladığını ileri süren Erakçi, İran'ın direnişi nedeniyle bu hedeflerin gerçekleşmediğini söyledi. Çatışma sürecinde de aynı hedeflere ulaşılamadığını iddia eden Erakçi, bu nedenle yeniden müzakere talebinin gündeme geldiğini ifade etti.

“ÇÖL KAPLANI”NIN OBJEKTİFİNDEN

Medine savunmasındaki kahramanlığı ile tanınan Fahreddin Paşa, halk arasında “Çöl Kaplanı” unvanı ile anılıyor. Paşa'nın çektiği ve koruduğu bu fotoğraflar, dönemin Medine'sine ait mimari yapıları, günlük yaşamı ve kutsal mekanları belgeliyor.

TARİHE TANIKLIK EDEN KARELER

Görüntülerde, Osmanlı askerlerinin Medine'deki varlığı, tarihi yapılar ve Harem-i Şerif çevresindeki günlük yaşam sahneleri yer alıyor. Fotoğrafların büyük bölümü daha önce hiç yayımlanmamıştı.

BİR YÜZYIL SONRA YENİDEN BAKIŞ

109 yıl önce çekilen bu fotoğraflar, hem tarih meraklıları hem de akademisyenler için önemli bir kaynak niteliğinde. Görseller, Osmanlı’nın kutsal topraklardaki son dönem varlığına dair belge olarak değerlendiriliyor.

2013 yılında Şam'ın Al-Tadamon semtinde Esed güçleri tarafından 41 sivilin çukura atılıp katledildiği, ardından ateşe verilerek yakıldığı görüntüler ortaya çıktı.

Sosyal medyada başlatılan "#score4rights2022(Haklar için Skor 2022)" kampanyası ile olimpiyat sporcuları umudu temsil eden hilal (C) işareti yapmaya davet ediliyor. Kampanyanın amacı, Çin'in Doğu Türkistan, Tibet ve Hong Kong’da işlediği insanlık suçlarına dikkat çekmek.

90 bin askerimizin şehit olduğu Sarıkamış Faciası'na ilişkin Rus askerleri tarafından çekilmiş görüntüler.

Aşırı sağcı Yahudiler, İsrail’in başkenti Tel Aviv’de Filistinli tutuklu Hişam Ebu Hevaş’ın yattığı hastane önünde çekim yapmak için bekleyen AA Kameramanı Fayiz Ebu Rumeyle’yi darp etti.