Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile 27 Ekim 2026 Salı günü Rusya'nın başkenti Moskova'da görüştü. İki liderin görüşmesi, 8. Gaz İhraç Eden Ülkeler Forumu (GECF) Zirvesi kapsamında gerçekleştirildi. Toplantıda Rusya-İran ilişkilerinin mevcut durumu, ortak ekonomik projeler ve Orta Doğu'da devam eden gerilimler gündeme geldi. Liderler, görüşmenin basına açık bölümünde iki ülke arasındaki ticari ilişkiler ve bölgesel gelişmelere ilişkin açıklamalarda bulundu.
PUTİN: BÖLGEDEKİ DURUM ENDİŞE VERİCİ
Görüşmenin başlangıcında konuşan Putin, İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan ile bölgesel gelişmeleri baş başa ele aldıklarını belirtti. Orta Doğu'daki durumun Rusya açısından da endişe kaynağı olduğunu ifade eden Putin, Moskova ile Tahran arasında yakın iş birliği bulunduğunu söyledi. İki ülkenin ortak çıkarlarının olduğunu vurgulayan Rusya lideri, bölgedeki gelişmelerin olumlu yönde ilerlemesini umduklarını dile getirdi.
Putin, Moskova'da düzenlenen Gaz İhraç Eden Ülkeler Forumu Zirvesi'nin başarılı geçtiğini belirterek toplantıya katılan liderler arasındaki ikili temasların da yararlı olduğunu ifade etti. İran ile yürütülen çalışmaların devam ettiğini söyleyen Putin, Rusya'nın ortak projeler kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirdiğini kaydetti.
PEZEŞKİYAN: BÖLGESEL SORUNLARI ABD OLMADAN ÇÖZEBİLİRİZ
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, görüşmede ABD'nin Orta Doğu'daki politikalarını eleştirdi. Bölge ülkelerinin karşı karşıya bulunduğu sorunların dış müdahale olmadan çözülebileceğini savunan Pezeşkiyan, çok kutuplu bir uluslararası düzen oluşturulması gerektiğini söyledi.
Pezeşkiyan, ABD'nin bölgedeki adımlarının çok kutuplu dünya düzeni yönündeki çalışmaların önemini ortaya koyduğunu belirterek, "Bölgemizdeki bütün sorunları ABD'ye güvenmeden çözebileceğimize inanıyorum." ifadelerini kullandı. Bazı bölge ülkelerinin farklı görüşlere sahip olabileceğini söyleyen İran Cumhurbaşkanı, bölgesel meselelerin çözümünde Washington yönetiminin yardımına ihtiyaç bulunmadığını savundu.
İran lideri ayrıca Rusya'nın Tahran'a siyasi ve ekonomik alanlarda sağladığı destek nedeniyle Putin'e teşekkür etti. İki ülke arasındaki temasların verimli geçtiğini belirten Pezeşkiyan, Rusya ile iş birliğini bilim, sanayi, kültür, güvenlik ve askeri alanlarda geliştirme iradesinin bulunduğunu ifade etti.
RUSYA İLE İRAN ARASINDAKİ TİCARET YÜZDE 10,4 ARTTI
Putin, Moskova ile Tahran arasındaki ekonomik ilişkilere dair güncel verileri de paylaştı. Rusya Devlet Başkanı, iki ülke arasındaki ticaret hacminin 2026 yılının ilk sekiz ayında önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 10,4 arttığını açıkladı. Ortak ekonomik projelerin sürdüğünü belirten Putin, Rusya'nın İran ile yürüttüğü çalışmalara ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmeye devam ettiğini söyledi.
Pezeşkiyan da ticari ilişkilerin geliştiğini doğrulayarak iki ülke arasındaki ekonomik iş birliğinin genişlediğini belirtti. Görüşme öncesinde açıklama yapan İran'ın Moskova Büyükelçisi Kazım Celali ise ekonomik ve ticari ilişkilerin liderlerin gündeminde yer alacağını bildirmişti.
BUŞEHR NÜKLEER SANTRALİ PROJESİ GÜNDEMDE
Rusya Devlet Başkanı Putin, İran'daki Buşehr Nükleer Enerji Santrali'nde inşaat çalışmalarının devam ettiğini açıkladı. Moskova'nın İran ile yürüttüğü ortak projelerde taahhütlerini yerine getirdiğini ifade eden Putin, nükleer enerji alanındaki iş birliğinin sürdüğünü belirtti.
Buşehr projesi, Rusya ile İran arasındaki enerji iş birliğinin başlıkları arasında bulunuyor. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov da Moskova ziyareti öncesinde yaptığı açıklamada, Rus uzmanların Buşehr Nükleer Santrali'ne kademeli olarak geri döndüğünü bildirmişti.
ENERJİ GÜVENLİĞİ VE KUZEY-GÜNEY ULAŞTIRMA KORİDORU
İran'ın Moskova Büyükelçisi Kazım Celali, liderlerin toplantısından önce yaptığı açıklamada, görüşmenin gündeminde Uluslararası Kuzey-Güney Ulaştırma Koridoru, enerji güvenliği, gıda güvenliği ve ticari ilişkilerin genişletilmesi gibi konuların bulunduğunu belirtmişti. Celali, ekonomik başlıkların yanı sıra uluslararası ve jeopolitik gelişmeler hakkında da görüş alışverişi yapılacağını ifade etmişti.
Rusya ile İran arasında ulaştırma, ticaret ve enerji alanlarında sürdürülen iş birliği, Ocak 2025'te imzalanan Kapsamlı Stratejik Ortaklık Anlaşması çerçevesinde yürütülüyor. İran Büyükelçisi Celali, Moskova ziyareti kapsamında iki cumhurbaşkanının yeni bir belge imzalamasının planlanmadığını da açıklamıştı.
MOSKOVA'DA 8. GAZ İHRAÇ EDEN ÜLKELER FORUMU ZİRVESİ
Putin ile Pezeşkiyan'ın görüşmesi, Moskova'nın ev sahipliğinde gerçekleştirilen 8. Gaz İhraç Eden Ülkeler Forumu Zirvesi sırasında yapıldı. İran Cumhurbaşkanı, zirveye katılmak üzere 26 Ekim'de Rusya'ya gitti. Rusya ve İran'ın yanı sıra Katar ve Cezayir gibi doğal gaz üreticisi ülkelerin yer aldığı forumda uluslararası enerji piyasaları ve doğal gaz alanındaki iş birliği ele alındı.
Pezeşkiyan, Moskova'ya hareket etmeden önce yaptığı açıklamada enerji güvenliği ve bölgesel düzenin ziyaretinin gündemindeki konular arasında bulunduğunu söylemişti. Zirve kapsamında Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani ile de görüşen İran Cumhurbaşkanı, siyasi, ekonomik ve enerji alanlarındaki ilişkileri ele aldı.
ABD-İRAN GERİLİMİ VE RUSYA'NIN ARABULUCULUK TEMASLARI
Moskova'daki görüşme, 28 Şubat 2026'da ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan savaşın ardından bölgede yaşanan gerilimlerin sürdüğü bir dönemde gerçekleşti. Washington ile Tahran arasındaki müzakerelerde aylardır ilerleme sağlanamazken ABD ve İsrail tarafından İran'a yönelik yeni saldırı tehditleri gündeme getirildi.
Rusya ise taraflar arasındaki gerilimin azaltılmasına yönelik diplomatik girişimlerde rol almaya hazır olduğunu bildirdi. Putin, Ekim ayının başında Pezeşkiyan ile gerçekleştirdiği temas sırasında Orta Doğu'daki savaşın sona erdirilmesi için arabuluculuk çalışmalarına katkı sunabileceklerini ifade etmişti. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov da Tahran ziyaretinde Moskova'nın çabalarının geniş çaplı bir savaşın yeniden başlamasını önlemeye yönelik olduğunu açıklamıştı.
LAVROV'UN TAHRAN ZİYARETİNİN ARDINDAN LİDERLER BULUŞTU
Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, 19 Ekim'de İran'ı ziyaret ederek İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan ve Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ile temaslarda bulundu. Lavrov'un ziyareti, 28 Şubat'ta başlayan savaşın ardından İran'a gerçekleştirdiği ilk ziyaret oldu. Görüşmelerde siyasi ve ekonomik iş birliğinin geliştirilmesi, mevcut anlaşmaların uygulanması ve iki ülke arasındaki kapsamlı stratejik ortaklığın güçlendirilmesi konuları ele alındı.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Lavrov ile yaptığı toplantının ardından istişarelerin Moskova'da iki ülke cumhurbaşkanlarının katılımıyla devam edeceğini duyurmuştu. Erakçi, İran ile Rusya arasındaki iş birliğinin ulaştığı düzeye dikkat çekerek bölgesel barış ve istikrarın korunması için temasların sürdürülmesinin önemini vurgulamıştı.
RUSYA VE İRAN ARASINDAKİ STRATEJİK ORTAKLIK ANLAŞMASI
Rusya ile İran, 17 Ocak 2025'te Pezeşkiyan'ın Moskova ziyareti sırasında Kapsamlı Stratejik Ortaklık Anlaşması imzalamıştı. Anlaşma, iki ülkenin siyasi, ekonomik, savunma, güvenlik, enerji ve ulaştırma alanlarındaki iş birliğini düzenleyen bir çerçeve oluşturdu. Taraflar, anlaşma kapsamında ortak projelerin uygulanması ve ikili ilişkilerin geliştirilmesi yönündeki temaslarını sürdürdü.
Putin ile Pezeşkiyan, 8 Ekim 2026'da Türkmenistan'ın Türkmenbaşı kentinde de bir araya gelmişti. Görüşmede ekonomik ilişkiler ve bölgesel gelişmeler ele alınırken Putin, iki ülke arasındaki ticaretin 2025 yılında yüzde 21 arttığını açıklamıştı. Moskova'da gerçekleştirilen son toplantıda ise 2026 yılının ilk sekiz ayına ilişkin yeni ticaret verileri kamuoyuyla paylaşıldı.
