Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Rusya ile devam eden savaşın sona erdirilmesine yönelik diplomatik girişimler kapsamında ABD, Ukrayna ve Rusya heyetlerinin Kasım ayında bir araya geleceğini duyurdu. Görüşmelerin ilk aşamasının teknik heyetler düzeyinde gerçekleştirilmesi planlanırken Zelenski, savaşın tamamen sona erdirilmesi için ülke liderlerinin de müzakere masasına oturması gerektiğini söyledi. Ukrayna lideri, güvenlik garantileri, toprak bütünlüğü, ekonomik yaptırımlar ve ateşkes konusunda Kiev yönetiminin tutumunu açıkladı.
Zelenski, Ukrayna'da yayın yapan bir televizyon kanalına verdiği röportajın bazı bölümlerini sosyal medya hesabından paylaştı. Açıklamalarında 20 Ekim'de Norveç'in başkenti Oslo'da ABD temsilcileri ve Avrupalı ortakların katılımıyla gerçekleştirilen görüşmelere değinen Ukrayna Devlet Başkanı, Washington yönetimiyle yaşanan bazı sorunların çözüldüğünü, hava savunması alanındaki eksikliklerin ise devam ettiğini belirtti. Kasım ayında yapılması planlanan üçlü toplantıda ele alınabilecek konulara ilişkin de bilgi verdi.
ABD, RUSYA VE UKRAYNA KASIM AYINDA ABU DABİ'DE GÖRÜŞECEK
Zelenski, 23 Ekim'de yaptığı açıklamada Ukrayna, Rusya ve ABD'den müzakere heyetlerinin Kasım ayının ilk yarısında Birleşik Arap Emirlikleri'nin başkenti Abu Dabi'de bir araya gelmesi konusunda anlaşmaya varıldığını duyurmuştu. Görüşmelerin teknik düzeyde başlayacağını belirten Ukrayna lideri, heyetler arasındaki temasların ardından üç ülkenin liderlerinin katılacağı bir toplantının da gerçekleştirilmesini istediğini ifade etmişti.
25 Ekim'deki açıklamasında müzakerelere hazır olduklarını yineleyen Zelenski, toprak meselesinin yalnızca devlet başkanları düzeyinde ele alınabileceğini, diğer başlıkların ise teknik çalışma gruplarında görüşülebileceğini söyledi. Ukrayna yönetimi, savaşın sona erdirilmesine ilişkin nihai kararların liderlerin katılımıyla alınması gerektiği görüşünü sürdürüyor. Kasım ayındaki ilk toplantı için liderlerin doğrudan katılımı değil, müzakere heyetlerinin bir araya gelmesi planlanıyor.
OSLO'DAKİ GÖRÜŞMELERDE ÜÇ SORUN GÜNDEME GELDİ
Ukrayna Devlet Başkanı, 20 Ekim'de Oslo'da ABD tarafıyla yapılan görüşmelerde üç temel sorunun ele alındığını açıkladı. Zelenski, hava savunma sistemlerindeki yetersizliklerin, Starlink ve Starshield hizmetlerine getirilen kısıtlamaların ve ABD tarafından sağlanan istihbarat paylaşımındaki sınırlamaların görüşmenin gündemini oluşturduğunu belirtti.
Zelenski, "Görüşmeye üç sorun eşlik etti. Hava savunmasındaki yetersizlik, Starlink/Starshield kullanımına getirilen kısıtlamalar ve ABD'den gelen istihbarat paylaşımındaki kısıtlamalar. Bu sorunlardan ikisinin, yani istihbarat paylaşımı ile Starlink meselesinin bugün itibarıyla çözülmüş olması nedeniyle Amerikalılara ve ekibimize minnettarım." ifadelerini kullandı. Ukrayna lideri, ABD'nin Rusya tarafından gerçekleştirilebilecek balistik füze saldırılarına ilişkin erken uyarı niteliğindeki istihbarat paylaşımının yeniden sağlandığını da bildirdi.
PATRİOT FÜZELERİNİN TESLİMATINDA GECİKME YAŞANIYOR
Oslo görüşmelerinde ele alınan üç başlıktan hava savunmasıyla ilgili sorunun devam ettiğini açıklayan Zelenski, Patriot sistemlerinde kullanılan önleme füzelerinin tedarikine ilişkin sürecin yavaş ilerlediğini söyledi. Ukrayna'nın Rusya'nın füze ve insansız hava aracı saldırılarına karşı savunma kapasitesini koruyabilmek için hava savunma mühimmatına ihtiyaç duyduğunu belirtti.
Patriot sistemleri için füze tedarikinde ilerleme kaydedildiğini ancak teslimatların yeterince hızlı gerçekleşmediğini ifade eden Zelenski, "Patriot sistemleri için füze tedarikinde ilerleme var ancak işler çok yavaş ilerliyor." dedi. Daha önce verilen taahhütlere rağmen sevkiyatların gecikmesine tepki gösteren Ukrayna Devlet Başkanı, "Size füze vereceğiz dedikten sonra bir ya da iki ay boyunca teslimat yapmamak olmaz. İşler böyle yürümez." ifadelerini kullandı.
STARLINK VE İSTİHBARAT PAYLAŞIMINDAKİ KISITLAMALAR KALDIRILDI
Zelenski, ABD ile yürütülen temasların ardından Starlink ve Starshield hizmetlerindeki kısıtlamalarla istihbarat paylaşımına ilişkin sorunların çözüldüğünü açıkladı. Ukrayna lideri, özellikle Rusya'nın balistik füze saldırılarına yönelik Amerikan istihbaratından yararlanılmasının ülkenin hava savunması açısından önem taşıdığını belirtti.
Starshield hizmetinin yeniden saatte 420 kilometreye kadar hızla hareket eden platformlarda çalışabildiğini ifade eden Zelenski, daha önce uygulanan hız sınırlamalarının kaldırıldığını söyledi. ABD'nin Ukrayna'ya sağladığı balistik füze saldırısı uyarılarının da yeniden tam kapasiteyle iletildiğini bildirdi. Zelenski, söz konusu gelişmeleri Oslo'da ABD'nin özel temsilcisi Steve Witkoff ile gerçekleştirdiği görüşmelerin ardından alınan kararlarla ilişkilendirdi.
ZELENSKİ: UKRAYNA ORDUSUNA KISITLAMA GETİRİLMESİ TARTIŞMAYA AÇIK DEĞİL
Ukrayna Devlet Başkanı, savaşın sona erdirilmesine yönelik olası bir barış anlaşmasında ülkesinin güvenlik garantileri konusunda taviz vermeyeceğini belirtti. NATO müttefikleri tarafından sağlanabilecek güvenlik garantilerinin koşullarının Rusya tarafından belirlenmesini kabul etmeyeceklerini söyleyen Zelenski, Ukrayna Silahlı Kuvvetlerinin sınırlandırılması ve ülkenin tarafsız statüye geçirilmesi konularını müzakereye kapalı başlıklar arasında gösterdi.
Zelenski, "Bunları Rusya dikte edemez. Ordumuza getirilecek kısıtlamalar ve Ukrayna'nın tarafsızlığı tartışmaya açık değildir. Toprak meselesi ise sadece liderler düzeyinde ele alınabilecek bir kırmızı çizgidir." ifadelerini kullandı. Ukrayna lideri, olası bir barış anlaşması kapsamında ülkesine sunulacak güvenlik garantilerinin Rusya'nın taleplerine göre şekillendirilmesine karşı olduklarını vurguladı.
ABD'NİN TOPRAK TAKASI ÖNERİSİNİ REDDETTİ
Zelenski, ABD tarafından gündeme getirilen toprak takası fikrine de karşı çıktı. Ukrayna'nın kontrolündeki bölgeler ile Rusya'nın işgali altındaki toprakların karşılıklı olarak takas edilmesini kabul etmediklerini belirten Zelenski, ülkesinin toprak bütünlüğüne ilişkin konuların yalnızca en üst düzey siyasi görüşmelerde ele alınabileceğini söyledi.
Ukrayna Devlet Başkanı, "Hiçbir şeyi, başka bir şey karşılığında takas ediyor değiliz. Görüşmelere hazırız. Söz konusu toprak meselesi ise, bu liderler düzeyinde ele alınmalı. Diğer konular ise teknik gruplar düzeyinde görüşülebilir. Dolayısıyla bunlar, kasım ayında ele alınabilir." dedi. Zelenski'nin açıklamasına göre üçlü görüşmelerde teknik heyetler çeşitli konular üzerinde çalışabilecek ancak toprak meselesinde alınacak kararlar liderlerin katılımını gerektirecek.
RUSYA'YA YÖNELİK YAPTIRIMLARIN KALDIRILMASINA KARŞI ÇIKTI
ABD'nin Rusya'ya yönelik bazı yaptırımları kaldırmasına da değinen Zelenski, savaş sona ermeden yaptırımların tamamen kaldırılmasını istemediklerini açıkladı. Rusya'ya uygulanan ekonomik yaptırımların müzakere sürecinde önem taşıdığını belirten Ukrayna lideri, yaptırımların kaldırılmasının olası bir barış anlaşmasının koşullarıyla bağlantılı olması gerektiğini savundu.
Zelenski, "Ukrayna, ABD ve Rusya liderlerinin katılacağı üçlü bir toplantıya, Rusya'ya yönelik tüm yaptırımların kaldırılmış olduğu şartlarda gitmek istemem." ifadelerini kullandı. Rusya'nın görüşmelere katılımını sağlamak amacıyla ekonomik yaptırımlardan vazgeçilmesine karşı çıkan Zelenski, "Rusya'nın iş birliğini satın almak üzere yaptırımları kaldırmaya gerek yok. Yaptırımlar, Rusya müzakerelere istekli olduğu için değil, Rus saldırganlığı nedeniyle uygulandı. Ve ancak, savaşın sona erdirilmesi kapsamında kaldırılabilir." dedi.
TRUMP İLE BEYAZ SARAY'DA YAŞADIĞI TARTIŞMAYI HATIRLATTI
Yaptırımların kaldırılması halinde Ukrayna'nın müzakere sürecindeki araçlarının azalacağını söyleyen Zelenski, Şubat 2025'te ABD Başkanı Donald Trump ve Başkan Yardımcısı James David Vance ile Beyaz Saray'da kameralar önünde yaşadığı tartışmaya da gönderme yaptı. Söz konusu görüşmede Trump, Ukrayna'nın Rusya karşısındaki konumunu ve Washington yönetiminin sağladığı desteği gündeme getirmişti.
Zelenski, Rusya'ya yönelik yaptırımların tamamen kaldırılmasının ardından yapılacak bir liderler toplantısında Ukrayna'nın elindeki müzakere araçlarının sınırlanacağını belirtti. Trump'ın daha önce kullandığı ifadeleri hatırlatan Ukrayna Devlet Başkanı, "Çünkü o zaman, Trump'ın dediği gibi, gerçekten de elimizde pek fazla koz kalmaz." dedi. Zelenski, yaptırımların yanı sıra dondurulmuş Rus varlıkları ve mali kaynakların da müzakere sürecinde önem taşıdığını ifade etti.
"LİDERLER OLMADAN SAVAŞ BÜTÜNÜYLE SONA ERDİRİLEMEZ"
Oslo'daki görüşmelerin ayrıntılarını paylaşan Zelenski, Amerikan temsilcilerinin Ukrayna'nın somut olarak hangi adımları istediğini sorduğunu aktardı. Savaşın yalnızca teknik müzakerelerle tamamen sona erdirilemeyeceğini belirten Ukrayna lideri, devlet başkanları arasında doğrudan görüşme yapılması gerektiğini savundu.
Zelenski, görüşmede yaşananları şu sözlerle anlattı:
"Amerikalılar bana, 'Somut olarak ne istiyorsunuz?' diye sordu. Ben de, 'Kasım ayında teknik heyetlerin yapacağı bir toplantıda savaş sona erebilir mi? Hayır, liderler olmadan savaş bütünüyle sona erdirilemez. Peki, bu mümkün değilse enerji altyapısına yönelik saldırıları durduracak bir ateşkes, denizde ateşkes, tahıl sevkiyatı konusunda bir anlaşma, takas anlaşması ya da liderler toplantısı ayarlayın' dedim."
Ukrayna Devlet Başkanı, kapsamlı bir barış anlaşmasına ulaşılamaması durumunda daha sınırlı anlaşmaların ele alınabileceğini belirtti. Enerji altyapısına yönelik saldırıların durdurulması, deniz alanlarında ateşkes sağlanması, tahıl sevkiyatının düzenlenmesi ve taraflar arasında takas gerçekleştirilmesi, Zelenski'nin ABD temsilcilerine sunduğu konular arasında yer aldı.
ENERJİ ALTYAPISI VE PETROL RAFİNERİLERİNE SALDIRILAR GÜNDEMDE
ABD yönetiminin Ukrayna'dan Rus petrol rafinerilerine yönelik saldırıları durdurmasını istediği de gündeme geldi. Washington yönetimi, söz konusu saldırıların enerji fiyatları üzerindeki etkisini gerekçe gösterirken Zelenski, Ukrayna'nın Rusya'nın enerji altyapısına yönelik saldırılarını sona erdirmesi konusunda karşılıklı adımlar atılması gerektiğini savundu.
Ukrayna lideri, Rusya'nın Ukrayna'daki enerji tesislerini hedef almayı durdurması, ABD'nin Starshield sistemlerinin Rusya üzerindeki kullanımına izin vererek balistik füze fırlatma noktalarının tespitini sağlaması veya Washington'un Patriot füzeleri tedarik etmesi gibi seçenekleri gündeme getirdi. Zelenski, ülkesinin enerji altyapısının korunması ve hava savunma kapasitesinin desteklenmesi konularının ABD ile temaslarda ele alındığını bildirdi.
ABD, OLEŞKİ BÖLGESİNDE 27 EKİM'DEN İTİBAREN ATEŞKES ÖNERDİ
Zelenski, ABD tarafından 27 Ekim'den itibaren Herson bölgesindeki Oleşki'de geçici ateşkes uygulanmasının önerildiğini de açıkladı. Ukrayna lideri, birkaç gün sürmesi öngörülen ateşkes kapsamında bölgeye ABD, Ukrayna ve Rusya'dan insani yardım heyetlerinin gitmesinin planlandığını söyledi.
Ateşkes önerisinin temel amacının çatışmalardan etkilenen sivillerin tahliyesini sağlamak olduğunu belirten Zelenski, bölgedeki bazı kişilerin Ukrayna'nın kontrolündeki alanlara nakledilmesinin gündemde olduğunu ifade etti. Ukrayna Devlet Başkanı, "Bazı insanlar, bizim kontrolümüzdeki bölgeye tahliye edilecek. Asıl mesele, bu insanları ablukadan kurtarmak ve yaşamalarını sağlamak." dedi. Açıklamada, geçici ateşkesin insani yardım faaliyetleri ve tahliye işlemleri için kullanılması hedeflendiği belirtildi.
ÜÇLÜ GÖRÜŞMENİN İLK AŞAMASI TEKNİK HEYETLER DÜZEYİNDE OLACAK
Zelenski'nin 23 Ekim'de duyurduğu takvime göre Ukrayna, Rusya ve ABD'den müzakerecilerin Kasım ayının ilk yarısında Abu Dabi'de bir araya gelmesi planlanıyor. Ukrayna lideri, görüşmelerin mümkün olan en erken tarihte gerçekleştirilmesini istediklerini ancak toplantının yapılmasının Rusya'nın tutumuna bağlı olduğunu belirtti. Ekim ayında da benzer bir görüşme beklendiğini hatırlatan Zelenski, planlanan toplantının gerçekleşmediğini söyledi.
Üçlü görüşmelerin teknik düzeyde yapılmasının ardından ABD Başkanı Donald Trump, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in katılımıyla bir liderler toplantısı düzenlenmesi de Ukrayna'nın talepleri arasında bulunuyor. Zelenski, savaşın sona erdirilmesine yönelik nihai kararların liderler tarafından alınması gerektiğini yinelerken Kasım ayında gerçekleştirilmesi planlanan toplantının temel konusunun barış müzakereleri olacağını açıkladı.
