Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın ev sahipliğinde 23 Ekim 2026 tarihinde İstanbul'da düzenlenen toplantıda, Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan'dan oluşan R4 Grubu ile Almanya, Birleşik Krallık, Fransa ve İtalya'nın dışişleri bakanları bir araya geldi. Bölgesel çatışmaların, uluslararası güvenliğin ve küresel ticareti etkileyen gelişmelerin görüşüldüğü toplantının ardından sekiz ülke ortak basın açıklaması yayımladı. Açıklamada, Orta Doğu'daki çatışmalardan deniz ulaşımının güvenliğine kadar farklı konuların ele alındığı belirtilirken, diplomatik temasların devam ettirilmesi ve mevcut krizlere Birleşmiş Milletler kararları doğrultusunda kalıcı çözümler bulunması gerektiği vurgulandı.
İSTANBUL'DA 8 ÜLKENİN DIŞİŞLERİ BAKANLARI BİR ARAYA GELDİ
Türkiye'nin ev sahipliğinde gerçekleştirilen diplomatik toplantıya R4 Grubu üyeleri Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan ile Avrupa'dan Almanya, Birleşik Krallık, Fransa ve İtalya katıldı. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın ev sahipliğinde düzenlenen görüşmelerde, farklı bölgelerde devam eden çatışmaların uluslararası güvenlik ve ekonomik ilişkiler üzerindeki etkileri gündeme alındı.
Toplantıya Türkiye adına Hakan Fidan, Almanya adına Johann Wadephul, Birleşik Krallık adına Ed Miliband, Fransa adına Jean-Noël Barrot ve İtalya adına Antonio Tajani katıldı. Mısır Dışişleri Bakanı Bedir Abdulati, Pakistan Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Muhammed İshak Dar ile Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan da İstanbul'daki diplomatik görüşmelerde yer aldı.
ABD, İSRAİL VE İRAN ARASINDAKİ ÇATIŞMA MASAYA YATIRILDI
Sekiz ülkenin dışişleri bakanlarının görüşmelerinde ABD/İsrail-İran çatışması öncelikli gündem maddeleri arasında yer aldı. Bakanlar, çatışmanın bölgesel güvenlik üzerindeki etkilerini ve gerilimin azaltılmasına yönelik diplomatik girişimleri değerlendirdi. Taraflar, devam eden askeri ve siyasi anlaşmazlıkların müzakere yoluyla ele alınması gerektiği konusunda ortak görüş bildirdi.
Toplantının ardından yayımlanan açıklamada, bölgesel çatışmaların yalnızca doğrudan taraf olan ülkeleri değil, uluslararası güvenlik, ekonomi ve ticaret alanlarını da etkilediği belirtildi. Sekiz ülke, gerilimin azaltılmasına yönelik diplomatik çabalara katkıda bulunmayı sürdürme kararlılığını ifade etti.
İSRAİL-FİLİSTİN İHTİLAFI VE İKİ DEVLETLİ ÇÖZÜM GÖRÜŞÜLDÜ
İstanbul'daki toplantının bir diğer gündem maddesi İsrail-Filistin ihtilafı oldu. Dışişleri bakanları, bölgede devam eden çatışmaların çözümü için yürütülen diplomatik girişimleri ve müzakere edilmiş iki devletli çözüm ihtiyacını ele aldı. Ortak açıklamada, İsrail-Filistin meselesinin bölgesel ve uluslararası önem taşıyan başlıklar arasında bulunduğu belirtildi.
Bakanlar, devam eden çatışmalara Birleşmiş Milletlerin ilgili kararları doğrultusunda müzakerelerle kalıcı çözümler bulunması gerektiğini vurguladı. Açıklamada, bölgede barış ve istikrarın sağlanmasına yönelik diplomatik girişimlere katkıda bulunulmaya devam edileceği ifade edildi.
HUSİ SALDIRILARI VE YEMEN'DEKİ GELİŞMELER GÜNDEMDEYDİ
Toplantıda Yemen'deki gelişmeler ile Husilerin Suudi Arabistan ve Yemen Hükümetine yönelik saldırıları da görüşüldü. Dışişleri bakanları, söz konusu saldırıları bölgesel güvenlik ve istikrar açısından ele alırken, devam eden çatışmaların diplomatik yöntemlerle çözülmesi gerektiği yönündeki ortak tutumlarını paylaştı.
Yemen ve çevresindeki güvenlik gelişmelerinin uluslararası deniz ulaşımıyla bağlantısı da görüşmelerde yer aldı. Bakanlar, bölgede yaşanan krizlerin güvenlik ve ticaret üzerindeki etkilerinin azaltılması amacıyla yürütülen diplomatik çabaların sürdürülmesi konusunda görüş birliğine vardı.
HÜRMÜZ VE BABÜLMENDEP BOĞAZLARINDAKİ GERİLİM ELE ALINDI
Sekiz ülkenin ortak açıklamasında Hürmüz ve Babülmendep boğazlarında yükselen gerilim ile seyrüsefer güvenliği ve serbestisi konularına da yer verildi. Uluslararası deniz ulaşımı bakımından önemli olan iki boğazdaki gelişmelerin, toplantıda küresel ekonomi ve ticarete etkileri çerçevesinde değerlendirildiği bildirildi.
Dışişleri bakanları, deniz taşımacılığının güvenliğinin korunmasına ve uluslararası ticaret üzerindeki olumsuz etkilerin ele alınmasına yönelik diplomatik çalışmaların devam ettirilmesi gerektiğini belirtti. Ortak açıklamada, bölgesel krizlerin çözümünde gerilimin azaltılması ve taraflar arasında diyaloğun güçlendirilmesi vurgulandı.
KARADENİZ'DEKİ GERİLİM VE DENİZ ULAŞIMI DA GÖRÜŞÜLDÜ
İstanbul toplantısında Karadeniz'deki gerilim de gündeme alındı. Bakanlar, Karadeniz'de seyrüsefer güvenliği ve serbestisinin sağlanmasına ilişkin gelişmeleri görüşürken, bölgedeki güvenlik sorunlarının uluslararası ekonomi ve ticaret üzerindeki etkilerini ele aldı.
Karadeniz ile Babülmendep ve Hürmüz boğazlarının aynı gündem kapsamında değerlendirilmesi, ortak açıklamada deniz ulaşımına ilişkin güvenlik konularına da yer verilmesini sağladı. Katılımcı ülkeler, söz konusu alanlardaki gerilimlerin azaltılmasına yönelik diplomatik çabalara katkı sunmaya devam edeceklerini bildirdi.
8 ÜLKEDEN BİRLEŞMİŞ MİLLETLER KARARLARI VURGUSU
Toplantının ardından yayımlanan ortak açıklamada, devam eden bölgesel ve uluslararası çatışmaların çözümünde Birleşmiş Milletler kararlarının esas alınması gerektiği ifade edildi. Bakanlar, müzakereler yoluyla kalıcı çözümler bulunmasının gerekliliğini vurgularken, diplomasi ve diyaloğun sürdürülmesi konusunda mutabık kaldı.
Ortak açıklamada ayrıca, çatışmaların önlenmesi ve bölgesel istikrarın desteklenmesi amacıyla uluslararası işbirliğinin devam ettirilmesi gerektiği belirtildi. Katılımcılar, güvenlik, ekonomi ve ticaret alanındaki sorunların ele alınmasına yönelik diplomatik çabalara katkı sağlama kararlılıklarını yineledi.
R4 VE E3 GRUPLARI NEDİR, HANGİ ÜLKELERDEN OLUŞUYOR?
R4 mekanizması, Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan tarafından bölgesel meselelerde diyaloğu güçlendirmek ve kalıcı istikrarı desteklemek amacıyla oluşturuldu. Dört ülkenin dışişleri bakanları, ilk toplantısını 18 Mart 2026 tarihinde Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad'da gerçekleştirdi. İstanbul buluşmasından önce R4 formatındaki son toplantı, 21 Eylül 2026 tarihinde New York'ta düzenlendi.
E3 mekanizması ise Almanya, Birleşik Krallık ve Fransa'dan oluşuyor. 2003 yılında İran'ın nükleer programına ilişkin diplomatik işbirliği kapsamında ortaya çıkan üçlü mekanizma, daha sonraki dönemde farklı bölgesel ve uluslararası konularda da ortak girişimler yürüttü. İstanbul'daki toplantıya İtalya'nın da katılmasıyla R4+E3 formatındaki görüşmeler sekiz ülkenin katılımıyla gerçekleştirildi.
SEKİZ ÜLKE DİYALOĞU SÜRDÜRME KONUSUNDA ANLAŞTI
İstanbul'da gerçekleştirilen görüşmelerin ardından yayımlanan ortak basın açıklamasında, katılımcı ülkelerin mevcut diplomatik temasları devam ettirme kararı aldığı duyuruldu. Bakanlar, çatışmaları önlemek ve bölgede barış ile istikrarı geliştirmek amacıyla sekizli formatta diyaloğun sürdürülmesi konusunda mutabakata vardı.
Ortak açıklamayla Türkiye, Mısır, Pakistan, Suudi Arabistan, Almanya, Birleşik Krallık, Fransa ve İtalya'nın bölgesel krizlere ilişkin diplomatik işbirliğini devam ettirme iradesi kayda geçirildi. Görüşmelerde ele alınan çatışmalar, deniz ulaşımı ve uluslararası güvenlik konularına ilişkin temasların aynı formatta sürdürülmesi kararlaştırıldı.
