Türkiye, 2026 yılı sonunda görev süresi dolacak Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres'in yerine seçilecek isim için resmi adayını belirledi. Ankara, halen Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı Genel Sekreterliği görevini yürüten deneyimli diplomat Feridun Sinirlioğlu'nu BM Genel Sekreterliği için aday gösterdi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından imzalanan resmi adaylık mektubu, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu ve Güvenlik Konseyi başkanlarına iletildi.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, ABD'nin Atlanta kentinde düzenlenen G20 Dışişleri Bakanları Toplantısı kapsamında Anadolu Ajansı ve TRT'ye yaptığı açıklamalarda Türkiye'nin adaylık kararının gerekçelerini anlattı. Ankara'nın yaklaşık bir yıldır BM Genel Sekreterliği seçim sürecini takip ettiğini belirten Fidan, Latin Amerika ve Karayipler bölgesinden bir adayın seçilmesine yönelik gayriresmi coğrafi rotasyon beklentisine saygı duyduklarını ancak seçim sürecinde uzlaşma sağlanamaması üzerine aday çıkarma kararı aldıklarını söyledi.
HAKAN FİDAN TÜRKİYE'NİN ADAYLIK KARARININ GEREKÇESİNİ AÇIKLADI
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Türkiye'nin Feridun Sinirlioğlu'nu BM Genel Sekreterliği için aday göstermesinin yalnızca seçim yarışına katılma amacı taşımadığını belirtti. Ankara'nın kararının, Birleşmiş Milletler'de yeni genel sekreterin belirlenmesi sürecinde ortaya çıkan tıkanıklığın aşılmasına diplomatik katkı sunmayı hedeflediğini ifade etti.
Fidan, Türkiye'nin seçim sürecini yaklaşık bir yıldır yakından takip ettiğini ve gelişmeleri değerlendirdiğini söyledi. BM Güvenlik Konseyi'nde gerçekleştirilen gayriresmi oylamalarda adaylar üzerinde uzlaşma sağlanamadığını belirten Fidan, Birleşik Arap Emirlikleri'nin Lana Nusseibeh'i aday göstermesi ve son gelişmelerin ardından Türkiye'nin de kendi adayını çıkarma kararı aldığını aktardı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın imzaladığı mektupla adaylığın resmileştirildiğini açıklayan Fidan, “Amacımız, çıkmazı aşmaya yönelik diplomatik bir katkı sağlamaktır” ifadelerini kullandı.
ERDOĞAN'IN İMZALADIĞI ADAYLIK MEKTUBU BM'YE İLETİLDİ
Türkiye'nin Birleşmiş Milletler Daimi Temsilcisi Ahmet Yıldız, Feridun Sinirlioğlu'nun adaylığına ilişkin resmi işlemler hakkında bilgi verdi. Yıldız, 30 Ekim tarihli adaylık mektubunun BM Genel Kurulu Başkanı ile Güvenlik Konseyi Başkanına iletildiğini açıkladı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın imzasını taşıyan mektupla Sinirlioğlu'nun adaylığı resmen bildirilmiş oldu. Böylece Türkiye, yeni BM Genel Sekreterinin belirlenmesi amacıyla yürütülen seçim sürecine kendi diplomatıyla katıldı.
BM GÜVENLİK KONSEYİ'NDE ADAYLAR ÜZERİNDE UZLAŞMA SAĞLANAMADI
Türkiye'nin adaylık kararı, BM Güvenlik Konseyi'nde gerçekleştirilen gayriresmi oylamalarda adaylardan herhangi biri üzerinde uzlaşma sağlanamamasının ardından geldi. Yeni genel sekreterin belirlenmesine yönelik görüşmelerde farklı ülkelerden adaylar değerlendirilirken Konsey üyeleri arasında ortak bir isim üzerinde anlaşmaya varılamadı.
Ankara, başlangıçta Latin Amerika ve Karayipler bölgesinden bir adayın seçilmesine yönelik beklentiyi dikkate alarak yarışa aday dahil etmedi. Ancak seçim sürecinde yaşanan tıkanıklık ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin kendi adayını açıklamasının ardından Feridun Sinirlioğlu'nun adaylığı resmiyet kazandı.
LATİN AMERİKA VE KARAYİPLER BÖLGESİNDEN ADAY BEKLENTİSİ
Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliği seçimlerinde coğrafi rotasyon, yazılı bir zorunluluk olmamakla birlikte diplomatik süreçlerde dikkate alınan gayriresmi bir gelenek olarak uygulanıyor. Mevcut seçim döneminde yeni genel sekreterin Latin Amerika ve Karayipler bölgesinden belirlenmesine yönelik beklenti bulunuyor.
Hakan Fidan, Türkiye'nin söz konusu beklentiye saygı duyduğunu ve bu nedenle başlangıçta kendi adayını göstermediğini ifade etti. Ancak adaylar arasında uzlaşma sağlanamaması ve bölge dışından yeni isimlerin yarışa katılması üzerine Ankara'nın tutumunu değiştirdiğini açıkladı.
BM GENEL SEKRETERLİĞİ İÇİN HANGİ İSİMLER ADAY?
Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliği için yürütülen seçim sürecinde farklı ülkelerden çok sayıda isim bulunuyor. Türkiye'nin aday gösterdiği Feridun Sinirlioğlu'nun yanı sıra Latin Amerika, Karayipler, Afrika ve Orta Doğu'dan adaylar da yarışta yer alıyor.
Adaylar arasında Kosta Rikalı Rebeca Grynspan, Arjantinli Rafael Grossi, Guyanalı Carolyn Rodrigues-Birkett, Ekvadorlu María Fernanda Espinosa ve Ivonne A-Baki ile Şilili Michelle Bachelet bulunuyor. Eski Senegal Cumhurbaşkanı Macky Sall ve Ugandalı Olara Otunnu da seçim sürecindeki isimler arasında yer alırken Birleşik Arap Emirlikleri'nin aday gösterdiği Lana Nusseibeh de yarışa katıldı.
AZERBAYCAN BAE'NİN ADAYLIĞINA DESTEK AÇIKLAMASI YAPTI
Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Ayhan Hacızade, 27 Ekim'de yaptığı açıklamada Birleşik Arap Emirlikleri'nin Lana Nusseibeh'i BM Genel Sekreterliği için aday gösterme girişimini memnuniyetle karşıladıklarını bildirdi. Bakü yönetimi, seçim sürecinin adayların mesleki nitelikleri ve diplomatik deneyimleri temelinde yürütülmesi gerektiğini belirtti.
Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı, adayların tarafsızlığının ve BM üyesi ülkeler arasında uzlaşı oluşturma kabiliyetlerinin de değerlendirmelerde dikkate alınması gerektiğini ifade etti. Bakü'nün açıklaması, Türkiye'nin Feridun Sinirlioğlu'nu resmen aday göstermesinden birkaç gün önce yapıldı.
TÜRKİYE-AZERBAYCAN İLİŞKİLERİNDEKİ TARTIŞMALARIN ARDINDAN GELEN AÇIKLAMA
Azerbaycan'ın BAE'nin adaylığına ilişkin açıklaması, Türkiye ile Azerbaycan arasında bazı diplomatik tartışmaların gündemde olduğu döneme denk geldi. İki ülke arasındaki ilişkilerde başörtüsü konusundaki tartışmalar ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in Ankara'da düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi'ne katılmaması gündeme gelmişti.
Bakü yönetiminin 27 Ekim'de Lana Nusseibeh'in adaylığını memnuniyetle karşılaması, Türkiye'nin 30 Ekim tarihli mektupla Sinirlioğlu'nu aday göstermesinden önce gerçekleşti. Azerbaycan'ın açıklamasında BM Genel Sekreterliği seçiminde mesleki yeterlilik, diplomatik tecrübe, tarafsızlık ve uzlaşı oluşturma kabiliyeti gibi ölçütlere vurgu yapıldı.
FERİDUN SİNİRLİOĞLU KİMDİR?
1956 yılında Giresun'da dünyaya gelen Feridun Sinirlioğlu, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Uluslararası İlişkiler Bölümü'nden mezun oldu. Diplomasi kariyerine 1982 yılında Dışişleri Bakanlığı bünyesinde başlayan Sinirlioğlu, farklı dönemlerde Türkiye'nin dış temsilciliklerinde ve dış politika yönetiminde görev aldı.
Kariyerinin ilk yıllarında Türkiye'nin Lahey ve Beyrut büyükelçiliklerinde çalışan Sinirlioğlu, 1992-1996 yılları arasında Türkiye'nin BM Daimi Temsilciliğinde görev yaptı. Ardından 1996-2000 yılları arasında Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'in dış politika başdanışmanlığını yürüttü.
İSRAİL BÜYÜKELÇİLİĞİNDEN DIŞİŞLERİ BAKANLIĞINA UZANAN KARİYER
Feridun Sinirlioğlu, 2002-2007 yılları arasında Türkiye'nin İsrail Büyükelçisi olarak görev yaptı. Büyükelçilik görevinin ardından Dışişleri Bakanlığı Müsteşar Yardımcılığına getirilen Sinirlioğlu, 2009 yılında Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı oldu.
2009-2015 döneminde müsteşarlık görevini yürüten Sinirlioğlu, 2015 yılında Ahmet Davutoğlu başbakanlığında kurulan seçim hükümetinde Dışişleri Bakanlığı görevini üstlendi. Ağustos-Kasım 2015 tarihleri arasında bakanlık yapan Sinirlioğlu, daha sonra yeniden Dışişleri Bakanlığı Müsteşarlığı görevini yürüttü.
BM DAİMİ TEMSİLCİLİĞİ VE AFGANİSTAN GÖREVİ
Sinirlioğlu, 2016-2023 yılları arasında Türkiye'nin Birleşmiş Milletler Daimi Temsilcisi olarak görev yaptı. New York'taki görevi sırasında Türkiye'yi BM bünyesinde temsil eden Sinirlioğlu, görev süresinin ardından uluslararası diplomasi alanındaki çalışmalarına devam etti.
2023 yılında BM Genel Sekreteri António Guterres tarafından Afganistan konusunda bağımsız değerlendirme hazırlanması amacıyla özel koordinatör olarak görevlendirildi. Sinirlioğlu, Afganistan'a ilişkin değerlendirme sürecinde Birleşmiş Milletler adına çalışmalar yürüttü.
ARALIK 2024'TE AGİT GENEL SEKRETERLİĞİNE SEÇİLDİ
Feridun Sinirlioğlu, Aralık 2024'te 57 katılımcı devletten oluşan Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatının Genel Sekreterliğine seçildi. Merkezi Viyana'da bulunan AGİT'te görev yapmaya başlayan Sinirlioğlu, Türkiye'nin BM Genel Sekreterliği adaylığının açıklandığı tarihte de bu görevini sürdürüyordu.
Sinirlioğlu'nun AGİT Genel Sekreterliğindeki üç yıllık görev süresinin Aralık 2027'de sona ermesi öngörülüyor. Türkiye'nin BM Genel Sekreterliği için yaptığı resmi başvuruyla birlikte Sinirlioğlu, mevcut uluslararası görevini sürdürürken yeni genel sekreterin belirlenmesine yönelik seçim sürecine aday olarak katıldı.
SİNİRLİOĞLU'NUN BM İÇİN HAZIRLADIĞI VİZYON BELGESİNDE NELER VAR?
Türkiye'nin BM Genel Sekreterliği için sunduğu adaylık dosyasında Feridun Sinirlioğlu'nun özgeçmişinin yanı sıra görev için hazırladığı vizyon belgesine de yer verildi. “Çok Taraflılığın Korunması ve Köprülerin Kurulması” başlıklı belgede, seçilmesi halinde öncelik vereceği konular açıklandı.
Sinirlioğlu'nun vizyon belgesinde uluslararası çatışmaların önlenmesi, ülkeler arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesi, sürdürülebilir kalkınma, yeni teknolojiler ve Birleşmiş Milletlerin kurumsal reformu gibi başlıklar bulunuyor. Belgede ayrıca uluslararası barış ve güvenliğin korunmasına yönelik hedefler de ele alınıyor.
BM GENEL SEKRETERİ NASIL SEÇİLİYOR?
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri, BM Şartı'nın 97. maddesi uyarınca Güvenlik Konseyi'nin tavsiyesi üzerine Genel Kurul tarafından atanıyor. Seçim sürecinde öncelikle 15 üyeli BM Güvenlik Konseyi'nde adaylar değerlendiriliyor ve Konseyin üzerinde uzlaştığı isim Genel Kurula öneriliyor.
Bir adayın Güvenlik Konseyi'nde gerekli desteği sağlayabilmesi için en az dokuz olumlu oy alması gerekiyor. Bununla birlikte ABD, Rusya, Çin, Fransa ve İngiltere'den oluşan beş daimi üyeden herhangi birinin veto kullanması, adayın Güvenlik Konseyi tarafından önerilmesini engelliyor.
Güvenlik Konseyi'nin tavsiye ettiği aday, daha sonra 193 üyeli BM Genel Kurulu tarafından atanıyor. Türkiye'nin Feridun Sinirlioğlu'nu aday göstermesi, seçim sürecine resmi katılım anlamına gelirken genel sekreterlik görevine atanması için Güvenlik Konseyi ve Genel Kurul aşamalarının tamamlanması gerekiyor.
YENİ BM GENEL SEKRETERİ NE ZAMAN GÖREVE BAŞLAYACAK?
Mevcut Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres'in ikinci beş yıllık görev süresi 31 Aralık 2026 tarihinde sona erecek. Yeni genel sekreterin görev döneminin 1 Ocak 2027'de başlaması planlanıyor.
Türkiye'nin Feridun Sinirlioğlu'nu aday göstermesiyle birlikte seçim sürecine Latin Amerika ve Karayipler bölgesi dışından yeni bir isim katıldı. Ankara, adaylık kararını Güvenlik Konseyi'nde yaşanan uzlaşmazlığın aşılmasına yönelik diplomatik katkı hedefiyle açıkladı.
