İran ile ABD arasında Hürmüz Boğazı'nın yeniden gemi trafiğine açılmasına yönelik diplomatik temaslar devam ederken Tahran yönetiminden yeni bir açıklama geldi. İran, Washington yönetiminin taleplerini karşılaması durumunda enerji sevkiyatı açısından stratejik öneme sahip boğazı iki gün içinde yeniden açmaya hazır olduğunu duyurdu. Daha önce Katar aracılığıyla ABD'ye iletilen yedi günlük takvim, yeni teklifle iki güne indirildi.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, pazartesi günü yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı'nda güvenliğin yeniden sağlanmasının ve müzakere sürecinin başlatılmasının ABD'nin İran'ın taleplerini kabul etmesine bağlı olduğunu söyledi. Washington ile arabulucular üzerinden mesaj alışverişinin sürdüğünü belirten Bekayi, Tahran'ın önerdiği kısa takvimi ülkesinin iyi niyetli yaklaşımının göstergesi olarak nitelendirdi.
İRAN HÜRMÜZ BOĞAZI'NI İKİ GÜN İÇİNDE AÇMAYI TEKLİF ETTİ
İran yönetimi, Hürmüz Boğazı'nın yeniden gemi trafiğine açılmasına ilişkin daha önce sunduğu takvimde değişikliğe gitti. Tahran, ABD'nin taleplerini kabul etmesi koşuluyla boğazın iki gün içinde yeniden açılabileceğini bildirdi. İran'ın önceki teklifinde ise sürecin yedi günlük bir takvim çerçevesinde yürütülmesi öngörülüyordu.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, yeni planın kısa süre içinde uygulanabilecek şekilde hazırlandığını belirtti. Bekayi, iki günlük sürenin İran'ın diplomatik çözüm konusundaki iyi niyetini gösterdiğini savunurken uygulamanın başlaması için Washington yönetiminin Tahran'ın taleplerini karşılaması gerektiğini vurguladı.
İRAN DIŞİŞLERİ BAKANLIĞINDAN ABD'YE ŞARTLI MESAJ
İsmail Bekayi, pazartesi günü düzenlediği basın toplantısında ABD ile devam eden temaslara ilişkin açıklamalarda bulundu. İran'ın Hürmüz Boğazı'nda güvenliğin yeniden sağlanması ve diplomatik görüşmelerin başlatılması için hazırladığı planın uygulanabilir olduğunu belirten Bekayi, sürecin ilerlemesini ABD'nin vereceği yanıta bağladı.
Bekayi, “İran'ın taleplerinin karşılanması halinde Hürmüz Boğazı'nda güvenliğin yeniden sağlanması ve müzakere sürecinin kısa süre içerisinde başlatılması mümkün olacaktır” ifadelerini kullandı.
İranlı Sözcü, ABD ile doğrudan görüşmeler yerine arabulucular üzerinden mesaj alışverişinin sürdüğünü açıkladı. Washington yönetiminin İran'ın taleplerini kabul etmesinin sonraki aşamalara geçilmesi için gerekli olduğunu ifade eden Bekayi, “Ancak bundan sonra sonraki aşamaları ele alabiliriz” dedi.
HÜRMÜZ BOĞAZI'NDAKİ KRİZ 28 ŞUBAT'TA BAŞLAYAN SAVAŞIN ARDINDAN DERİNLEŞTİ
Orta Doğu'da 28 Şubat'ta başlayan savaşın ardından İran, Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü artırdı. Basra Körfezi'ni Umman Körfezi üzerinden uluslararası deniz yollarına bağlayan boğaz, küresel petrol ve doğal gaz sevkiyatında kullanılan başlıca güzergâhlar arasında bulunuyor.
Savaşın başlamasının ardından Tahran yönetimi, izni olmadan Hürmüz Boğazı'ndan geçmeye çalışan gemileri düzenli olarak hedef almaya başladı. ABD ise İran'ın deniz taşımacılığına yönelik uygulamalarına karşılık olarak İran limanlarına deniz ablukası uygulamaya başladı. Karşılıklı adımlar, boğazın gemi trafiğine yeniden açılmasını Washington ile Tahran arasındaki görüşmelerin başlıklarından biri haline getirdi.
İRAN EYLÜL AYINDA KATAR ARACILIĞIYLA 7 GÜNLÜK PLAN SUNMUŞTU
İran, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına yönelik ilk teklifini eylül ayında Katar aracılığıyla ABD'ye iletti. Tahran yönetiminin sunduğu planda, taleplerin karşılanması halinde yedi günlük bir takvim uygulanması öngörülüyordu. Söz konusu teklif, boğazdaki gemi trafiğinin yeniden başlaması ile nihai anlaşmaya yönelik müzakerelerin belirli aşamalar halinde yürütülmesini içeriyordu.
İlk plana göre Hürmüz Boğazı'nın altıncı günün sonunda yeniden gemi trafiğine açılması, yedinci gün ise nihai anlaşmaya ilişkin müzakerelerin başlatılması planlanıyordu. İran'ın yeni açıklamasında iki günlük takvim öne çıkarken daha önce sunulan teklifin süresi kısaltılmış oldu.
İRAN'IN ABD'DEN TALEPLERİ NELER?
Tahran yönetimi, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması için Washington'a ilettiği taleplerde askeri ve ekonomik koşullara yer verdi. İran'ın talepleri arasında Orta Doğu'daki tüm cephelerde savaşın sona erdirilmesi ve ABD'nin İran limanlarına yönelik deniz ablukasını kaldırması bulunuyor.
İran ayrıca yurt dışında dondurulan varlıklarının serbest bırakılmasını ve petrol sektörüne uygulanan yaptırımların kaldırılmasını istiyor. Tahran yönetimi, Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğinin yeniden başlamasına ilişkin planın uygulanmasını söz konusu taleplerin karşılanması şartına bağlıyor.
ABD AĞUSTOS AYINDAN BU YANA YENİ YAPTIRIMLAR UYGULUYOR
ABD yönetimi, ağustos ayından itibaren İran'a yönelik yeni ekonomik yaptırım paketlerini yürürlüğe koydu. Washington yönetimi, İran ekonomisi üzerindeki baskıyı artırmaya yönelik politikasını “ekonomik boğma” olarak nitelendirdi.
İran'ın Hürmüz Boğazı'nın açılması için sunduğu koşullar arasında ekonomik yaptırımların kaldırılması da bulunuyor. Özellikle İran petrol sektörüne yönelik kısıtlamaların sona erdirilmesi ve yurt dışındaki İran varlıklarının dondurulmasına son verilmesi, Tahran'ın ABD'den karşılanmasını istediği ekonomik talepler arasında yer alıyor.
ABD VE İSRAİL'DEN İRAN'A YENİ ASKERİ SALDIRI TEHDİTLERİ
İran'ın Hürmüz Boğazı'na ilişkin yeni teklifi, ABD ve İsrail'den gelen askeri saldırı tehditlerinin gündemde olduğu bir dönemde açıklandı. Her iki ülkede yaklaşan seçimler öncesinde İran'a yönelik yeni askeri operasyon ihtimalleri tartışılırken Washington yönetiminden de konuya ilişkin açıklamalar geldi.
ABD Başkanı Donald Trump, cumartesi günü yaptığı açıklamada İran'da hedef alınması gerektiğini düşündüğü bir veya iki noktanın daha bulunduğunu söyledi. Trump'ın açıklaması, ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı ve ekonomik yaptırımlar konusunda diplomatik mesaj alışverişinin sürdüğü dönemde geldi.
TRUMP'IN AÇIKLAMASINDA KAZMA DAĞI GÜNDEME GELDİ
ABD Başkanı Donald Trump'ın işaret ettiği olası hedefler arasında İran'ın merkezinde bulunan Kazma Dağı da yer aldı. Söz konusu bölgede nükleer tesis bulunduğuna ilişkin şüpheler dile getirilirken Tahran yönetimi Kazma Dağı'nın nükleer tesis olduğu iddiasını reddediyor.
Trump, İran'da hedef alınması gerektiğini düşündüğü bir veya iki nokta daha bulunduğunu ifade ederken olası yeni askeri saldırılara ilişkin tartışmalar devam etti. İran yönetimi ise ülkesine yönelik askeri tehditlere karşılık verileceğini açıkladı.
İRAN'DAN ABD'YE YENİ SALDIRIYA KARŞILIK VERİLECEĞİ UYARISI
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, pazartesi günkü basın toplantısında Hürmüz Boğazı'na ilişkin diplomatik teklifin yanı sıra ülkesine yöneltilen askeri tehditlere de yanıt verdi. İran'a yönelik herhangi bir yeni saldırının karşılıksız bırakılmayacağını belirten Bekayi, askeri müdahalenin yöntemi ne olursa olsun Tahran'ın karşılık vereceğini söyledi.
Bekayi, “İran'a yönelik her türlü saldırganlık ve askeri saldırı, hangi yöntemle gerçekleştirilirse gerçekleştirilsin, tarafımızdan güçlü, derhal ve kapsamlı bir karşılıkla karşılanacaktır” ifadelerini kullandı.
İran'ın açıklamasında, ABD'nin talepleri kabul etmesi halinde Hürmüz Boğazı'nın iki gün içinde açılabileceği belirtilirken ülkeye yönelik yeni askeri saldırılar karşısında izlenecek tutum da ortaya konuldu. ABD ile arabulucular üzerinden yürütülen temasların devam ettiği bildirildi ancak Washington yönetiminin yeni teklife verdiği yanıta ilişkin bir bilgi paylaşılmadı.
