ABD Başkanı Donald Trump, resmi ziyaret için Washington’a gelen Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’i alışılmış diplomatik protokolün dışında bir karşılamayla ağırladı. Trump, Şi’nin uçağının indiği Maryland’daki Joint Base Andrews’a giderek Çin liderini uçağın hemen yanında bizzat karşıladı. Şi’nin üç günlük ABD ziyareti böylece iki liderin uçak önündeki karşılaşmasıyla başladı.
Şi Cinping’in Washington ziyareti, ABD ile Çin arasında ticaretten teknolojiye, Tayvan’dan yapay zekaya kadar uzanan anlaşmazlıkların devam ettiği bir dönemde gerçekleşiyor. İki lider 2026 yılında ikinci kez bir araya gelirken Şi, 11 yılı aşkın sürenin ardından ilk kez Washington’ı ziyaret ediyor.
TRUMP Şİ CİNPİNG’İ UÇAĞININ YANINDA KARŞILADI
Şi Cinping’i taşıyan uçak 23 Eylül Çarşamba akşamı Joint Base Andrews’a indi. Donald Trump ise Çin liderini Beyaz Saray’da beklemek yerine askeri üsse giderek Şi’yi uçaktan indiği noktada karşıladı. Trump ve Şi burada el sıkışırken iki liderin karşılaşması ziyaretin ilk görüntülerini oluşturdu.
Trump’ın Şi’yi uçak başında karşılaması ABD başkanları açısından sık rastlanan bir uygulama değil. C-SPAN’ın başkanlık etkinliklerine ilişkin kayıtlarına göre bir ABD başkanı Joint Base Andrews’ta yabancı bir lideri en son 11 yıl önce karşılamıştı. Dönemin ABD Başkanı Barack Obama, 2015 yılında Papa Francis’i aynı askeri üste karşılamıştı.
KIRMIZI HALI SERİLDİ, ASKERİ BANDO KARŞILADI
Şi Cinping’in uçağının önüne kırmızı halı serilirken karşılama töreninde askeri bando da yer aldı. Trump’ın bizzat katıldığı uçak başındaki karşılama, Şi için Washington’da hazırlanan üç günlük devlet ziyaretinin ilk aşaması oldu. Beyaz Saray da ziyaret öncesindeki resmi programında Trump’ın Şi ve eşi Peng Liyuan’ı Joint Base Andrews’ta karşılayacağını duyurmuştu.
Trump yönetiminin hazırladığı program kapsamında Şi için Beyaz Saray’da da resmi karşılama töreni düzenlenecek. Törende ABD Kara Kuvvetleri Old Guard Fife and Drum Corps, Deniz Piyadeleri Silent Drill Platoon ve Marine Drum and Bugle Corps gösteri yapacak. Programın B-2 Spirit bombardıman uçağı ile dört F-22 Raptor savaş uçağının gerçekleştireceği uçuşla tamamlanması planlanıyor.
Şİ CİNPİNG: ORTAK OLMALIYIZ, RAKİP DEĞİL
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, ABD’ye varışının ardından Çin resmi haber ajansı Xinhua tarafından aktarılan açıklamasında Washington ile Pekin arasındaki ilişkilerin daha istikrarlı hale gelmesini istediğini söyledi.
Şi, Çin ile ABD’nin “rakip değil ortak” olması gerektiğini ifade ederken iki ülke arasındaki barış içinde bir arada yaşama yaklaşımının tarihsel temelinin değişmediğini söyledi. Çin liderinin açıklamaları, ticaret ve güvenlik alanlarında devam eden anlaşmazlıklara rağmen ilişkilerde istikrar arayışının sürdüğü bir dönemde geldi.
11 YIL SONRA WASHINGTON’A GELDİ
Şi Cinping’in ziyareti aynı zamanda Çin liderinin 11 yılı aşkın süredir Washington’a gerçekleştirdiği ilk ziyaret olma özelliğini taşıyor. Trump ile Şi 2026 yılında ikinci kez yüz yüze görüşürken son buluşma mayıs ayında Çin’de gerçekleşmişti.
Trump’ın Çin’de gördüğü kapsamlı karşılamaya Washington’daki devlet ziyareti programıyla karşılık vermeyi planladığı belirtiliyor. Program Joint Base Andrews’taki karşılama, Beyaz Saray’ın Güney Bahçesi, State Floor ve Rose Garden’daki etkinliklerle devam edecek. Şi ve eşi Peng Liyuan onuruna Beyaz Saray’da devlet yemeği de verilecek.
ABD VE ÇİN TİCARET ATEŞKESİNİ UZATIYOR
Şi’nin Washington’a gelişinden hemen önce ABD ile Çin arasındaki ticaret görüşmelerinde yeni bir gelişme yaşandı. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Çin Başbakan Yardımcısı He Lifeng ile yaptığı görüşmelerin ardından iki ülkenin mevcut ticaret anlaşmasını 10 Ocak’a kadar uzatma konusunda anlaştığını açıkladı.
Mevcut düzenleme, ABD ve Çin arasında karşılıklı tarifelerin yüzde 100’ün üzerine çıktığı ticaret savaşında gerilimin azaltılmasını sağlamıştı. Washington ve Pekin’in yeni görüşmelerde söz konusu ateşkesi devam ettirmesi beklenirken zirveden kapsamlı bir ticaret anlaşması çıkacağı yönünde güçlü bir beklenti bulunmuyor.
MASADA TİCARET, YAPAY ZEKA VE NADİR TOPRAK ELEMENTLERİ VAR
Trump-Şi görüşmelerinin ekonomik gündeminde ticaretin yanı sıra yapay zeka, teknoloji ihracatına yönelik kontroller ve nadir toprak elementleri bulunuyor. Çin’in kritik minerallerde sahip olduğu üretim ve tedarik kapasitesi, Washington ile Pekin arasındaki müzakerelerin önemli başlıklarından biri olmayı sürdürüyor.
ABD tarafının bazı gümrük tarifelerinin düşürülmesi, uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadele ve iki ülkenin orduları arasındaki iletişim kanallarının genişletilmesi gibi başlıklarda anlaşma arayabileceği belirtiliyor. Trump’ın Çin’de tutulan ABD vatandaşlarının serbest bırakılması konusunu da gündeme getirmesi bekleniyor.
200 BOEING UÇAĞI İÇİN GÖRÜŞMELER SÜRÜYOR
İki ülke arasındaki ticari gündemin önemli başlıklarından biri de Boeing uçakları. ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, Çin’in mayıs ayında verdiği 200 Boeing uçağı satın alma taahhüdünü sonuçlandırmak için ilerleme kaydettiğini açıkladı. Yaklaşık 140 uçaklık siparişin ileri aşamada olduğu, 10 uçak için ise resmi belgelerin hazırlanma sürecinin devam ettiği belirtildi.
Söz konusu sipariş Boeing’in yaklaşık 10 yıl sonra Çin’den aldığı ilk büyük sipariş olma özelliğini taşıyor. Trump daha önce Çin’in Boeing alımlarının 750 uçağa kadar çıkabileceğini söylemiş olsa da mevcut görüşmeler öncesinde yeni bir sipariş konusunda açıklama yapılmadı.
TAYVAN ZİRVENİN EN HASSAS BAŞLIKLARINDAN BİRİ
Trump ile Şi arasındaki görüşmelerde Tayvan meselesinin de gündeme gelmesi bekleniyor. Çin, kendi toprağı olarak gördüğü Tayvan’a yönelik ABD silah satışlarının durdurulmasını isterken Washington’ın Taipei ile güvenlik ilişkileri iki ülke arasındaki en önemli anlaşmazlık başlıklarından birini oluşturuyor.
Şi’nin Trump’tan Tayvan’a yönelik ABD silah satışlarının durdurulmasını talep etmesi bekleniyor. İki liderin cuma günü ABD Ulusal Arşivleri’ne gerçekleştirmesi planlanan ziyarette de konunun gündeme gelebileceği belirtiliyor.
İRAN KONUSU DA GÜNDEMDE
ABD ile Çin arasındaki görüşmelerde İran’daki savaşın da ele alınması bekleniyor. Washington, Pekin’in İran üzerindeki siyasi ve ekonomik etkisini kullanmasını isterken Çin’in ABD talepleri doğrultusunda Tahran üzerinde baskı kurup kurmayacağı belirsizliğini koruyor.
İran’daki çatışmanın enerji tedariki ve uluslararası ticaret üzerindeki etkileri Çin açısından da önem taşıyor. Pekin’in İran ile ilişkileri nedeniyle konu, Trump ve Şi arasındaki görüşmelerin jeopolitik başlıklarından birini oluşturuyor.
BEYAZ SARAY’DA DEVLET YEMEĞİ DÜZENLENECEK
Şi Cinping’in ziyareti kapsamında Beyaz Saray’da devlet yemeği de düzenlenecek. ABD Başkanı Trump ve First Lady Melania Trump, Şi Cinping ile eşi Peng Liyuan’ı Beyaz Saray’ın North Portico bölümünde karşılayacak ve ardından East Room’da devlet yemeği gerçekleştirilecek.
Yemeğin davetli listesinde teknoloji ve iş dünyasından çok sayıda isim bulunuyor. Apple CEO’su Tim Cook, Amazon’un kurucusu Jeff Bezos, Alphabet CEO’su Sundar Pichai, OpenAI CEO’su Sam Altman, Tesla CEO’su Elon Musk ve Nvidia CEO’su Jensen Huang’ın davetliler arasında olması bekleniyor.
ÜÇ GÜNLÜK ZİYARET CUMA GÜNÜ SONA ERECEK
Şi Cinping’in ABD ziyareti 23-25 Eylül tarihlerini kapsıyor. Perşembe günü Beyaz Saray’daki resmi karşılama ve görüşmelerin ardından devlet yemeği düzenlenecek. Cuma günü Trump ve Şi’nin ABD Ulusal Arşivleri’ni ziyaret etmeleri planlanıyor.
Trump ve Melania Trump’ın ziyaretin son gününde Şi Cinping ile Peng Liyuan’ı Ulusal Arşivler’de uğurlamasıyla üç günlük devlet ziyareti tamamlanacak. Görüşmelerin sonunda ticaret ateşkesi, yapay zeka, askeri iletişim ve diğer başlıklarda varılabilecek mutabakatlara ilişkin açıklamalar takip edilecek.
