Çin'in Şıncın (Shenzhen) kentinde düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi, ABD, Çin ve Rusya liderlerinin katıldığı üçlü görüşmeye sahne oldu. ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, uluslararası gündemdeki gelişmeleri değerlendirmek üzere aynı masa etrafında buluştu.
Üç liderin katılımıyla gerçekleştirilen görüşme, küresel güvenlik, bölgesel çatışmalar ve ekonomik ilişkilerin uluslararası gündemde yer aldığı bir dönemde düzenlendi. Zirvenin gündeminde devam eden savaşların yanı sıra ticaret politikaları, teknolojik gelişmeler ve nükleer silahlar gibi farklı alanları ilgilendiren konular bulunuyor.
TRUMP, Şİ CİNPİNG VE PUTİN ÇİN'DE BİR ARAYA GELDİ
Çin'in ev sahipliğinde gerçekleştirilen APEC Zirvesi kapsamında ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin üçlü görüşme için bir araya geldi. Diplomatik temaslar kapsamında düzenlenen toplantı öncesinde liderler açılış konuşmalarını gerçekleştirdi.
Açılış konuşmalarının tamamlanmasının ardından basın mensupları toplantı salonundan çıkarıldı. Üç lider, görüşmelerine basına kapalı olarak devam etti. Toplantının içeriğine ilişkin ayrıntılı bir ortak açıklama ise aktarılan ilk bilgiler arasında yer almadı.
ÜÇ LİDERİN GÖRÜŞMESİ DİPLOMASİ TARİHİNDE BİR İLK OLARAK NİTELENDİRİLDİ
Donald Trump, Şi Cinping ve Vladimir Putin'in aynı toplantıda bir araya gelmesi, aktarılan haberlerde diplomasi tarihinde bir ilk olarak nitelendirildi. ABD, Çin ve Rusya liderlerinin üçlü formatta gerçekleştirdiği görüşmede, ülkeler arasındaki ilişkilerin yanı sıra uluslararası güvenliği ilgilendiren meselelerin gündeme gelmesi öngörülüyor.

Görüşme, Washington, Pekin ve Moskova yönetimlerinin küresel siyasette farklı alanlarda karşı karşıya geldiği bir süreçte gerçekleşti. Üç ülkenin liderleri, diplomatik temas kapsamında uluslararası gelişmeleri doğrudan ele alma fırsatı buldu.
ZİRVENİN GÜNDEMİNDE RUSYA-UKRAYNA SAVAŞI VE ABD-İRAN GERİLİMİ VAR
Üçlü zirvenin gündeminde Rusya-Ukrayna Savaşı'nın yer aldığı belirtildi. Rusya ile Ukrayna arasındaki savaş, Avrupa güvenliği ve uluslararası diplomatik ilişkileri ilgilendiren başlıklar arasında bulunuyor. Liderlerin görüşmesinde savaşın mevcut durumu ve konuya ilişkin diplomatik gelişmelerin ele alınacağı ifade edildi.
Toplantıda gündeme gelmesi beklenen diğer konu ise ABD ile İran arasındaki savaş olarak aktarıldı. Washington ile Tahran arasındaki gelişmelerin, bölgesel güvenlik ve uluslararası ilişkiler çerçevesinde değerlendirilecek başlıklar arasında bulunduğu belirtildi.
ULUSLARARASI TİCARET, YAPAY ZEKA VE NÜKLEER SİLAHLAR MASADA
Görüşmenin gündemi yalnızca askeri çatışmalar ve bölgesel güvenlik konularıyla sınırlı değil. ABD, Çin ve Rusya liderlerinin uluslararası ticaret, yapay zeka teknolojileri ve nükleer silahlar konusunda da görüş alışverişinde bulunacağı bildirildi.
Uluslararası ticaret başlığında üç ülkenin ekonomik ilişkileri ve küresel ticaret düzenine ilişkin konuların ele alınacağı belirtilirken yapay zeka da toplantının teknoloji gündeminde yer alıyor. Nükleer silahlar ise güvenlik alanındaki görüşmelerin başlıklarından birini oluşturuyor. Söz konusu konularda herhangi bir anlaşmaya varılıp varılmadığına ilişkin bilgi paylaşılmadı.
ÜÇLÜ ZİRVE 1945 YILINDAKİ YALTA KONFERANSI'NI GÜNDEME GETİRDİ
Trump, Şi ve Putin'in Çin'de aynı masa etrafında buluşması, 1945 yılında düzenlenen Yalta Konferansı ile karşılaştırıldı. İkinci Dünya Savaşı'nın son döneminde gerçekleştirilen konferansa ABD Başkanı Franklin D. Roosevelt, İngiltere Başbakanı Winston Churchill ve Sovyetler Birliği lideri Josef Stalin katılmıştı.
Yalta Konferansı'nda savaş sonrası Avrupa'nın siyasi düzeni, Almanya'nın geleceği ve büyük güçlerin etki alanları gibi konular görüşülmüştü. Konferansta alınan kararlar, savaş sonrasında Avrupa'da şekillenen siyasi ve diplomatik düzenin önemli unsurları arasında yer aldı.
Çin'deki üçlü görüşmenin Yalta Konferansı ile karşılaştırılmasının temelinde, büyük güçlerin diğer ülkeleri ilgilendiren meseleleri kendi aralarında müzakere etmesi konusundaki endişeler bulunuyor. Karşılaştırmalarda, özellikle ülkelerin geleceğini etkileyebilecek kararların sınırlı sayıda devletin katıldığı toplantılarda alınması ihtimali üzerinde duruluyor.
AVRUPA VE ASYA'DAKİ BAZI BAŞKENTLERDE ENDİŞE
ABD, Çin ve Rusya liderlerinin gerçekleştirdiği üçlü görüşmenin, Avrupa ve Asya'daki bazı ülkelerde endişeyle karşılandığı aktarıldı. Söz konusu endişelerin merkezinde, büyük güçler arasında yapılabilecek anlaşmalarda diğer ülkelerin ulusal çıkarlarının yeterince dikkate alınmaması ihtimali bulunuyor.
Özellikle uluslararası güvenlik, bölgesel çatışmalar ve siyasi etki alanları konusunda alınabilecek kararların farklı ülkeleri doğrudan ilgilendirmesi, görüşmenin diplomatik çevrelerde takip edilmesine neden oldu. Aktarılan bilgilerde, endişelerini dile getiren ülkelerin isimlerine veya zirveye ilişkin resmi tepkilerine yer verilmedi.
GÖRÜŞMENİN SONUÇLARINA İLİŞKİN AÇIKLAMA PAYLAŞILMADI
Çin'in Şıncın kentinde gerçekleştirilen toplantının açılış bölümünün ardından liderler görüşmelerine basına kapalı olarak devam etti. Görüşmede hangi konularda uzlaşma sağlandığına veya tarafların somut kararlar alıp almadığına ilişkin herhangi bir bilgi aktarılmadı.
Üçlü zirveye ilişkin paylaşılan bilgiler, liderlerin bir araya gelmesi, toplantının gündem başlıkları ve görüşmeye yönelik uluslararası değerlendirmelerle sınırlı kaldı.




