ABD Yüksek Mahkemesi, Başkan Donald Trump'ın küresel ölçekte uyguladığı gümrük vergilerine ilişkin kritik bir karar verdi. Mahkeme heyeti, söz konusu ek vergilerin federal yasalarla çeliştiğini tespit etti. Kararda, Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası'nın (IEEPA) başkana gümrük tarifesi uygulama yetkisi tanımadığına vurgu yapıldı. 3'e karşı 6 oyla alınan bu karar neticesinde, federal hükümetin yaklaşık 175 milyar dolarlık vergi iadesi yükümlülüğüyle karşı karşıya kalabileceği belirtiliyor.
VERGİ KOYMA YETKİSİ KONGRE'YE AİT
Yüksek Mahkeme tarafından açıklanan karar metninde, ABD Anayasası'nın ilgili maddelerine dayanılarak vergi ve gümrük vergisi ihdas etme yetkisinin münhasıran Kongre'ye ait olduğu hatırlatıldı. Hükümetin IEEPA yasasını, "Başkana tek taraflı olarak sınırsız gümrük vergileri uygulama ve bunları istediği gibi değiştirme" yetkisi veren bir düzenleme şeklinde yorumladığına işaret edilen kararda, yasanın yarım asırlık tarihinde hiçbir başkanın bu büyüklükteki tarifeler için bu kanunu kullanmadığına dikkat çekildi.
YASADAKİ İFADELERİN KAPSAMI BELİRLENDİ
Mahkeme, yasada geçen "ithalatı düzenleme" ifadesinin Kongre'nin sahip olduğu "vergi koyma" yetkisini ihtiva etmediğini açıkladı. Büyük ekonomik ve siyasi sonuçlar doğuracak böylesine önemli bir yetki devrinin, Kongre tarafından muğlak bir dille yapılamayacağı ifade edildi. IEEPA'nın başkana soruşturma açma, engelleme ve yasaklama gibi konularda yetki verdiği ancak bu yetkiler arasında gümrük vergisi veya harçların yer almadığı kaydedildi.
TARİFELERİN YARGI SÜRECİ
Başkan Donald Trump, ikinci kez göreve gelmesinin ardından ticaret politikasının bir parçası olarak IEEPA kapsamında çeşitli gümrük vergilerini hayata geçirmişti. Trump, ABD'nin ticaret ortaklarına yönelik karşılıklı tarifelerin yanı sıra fentanil akışını gerekçe göstererek Çin, Kanada ve Meksika'ya da ek vergiler getirmişti. Bu uygulamalar, özel şirketler ve eyaletler tarafından ABD Uluslararası Ticaret Mahkemesi'ne taşınmıştı.
TEMYİZ SÜRECİ VE NİHAİ KARAR
Alt mahkemenin 28 Mayıs 2025'te tarifelerin başkanlık yetkisini aştığı yönündeki kararının ardından ABD yönetimi konuyu temyize taşımıştı. Temyiz Mahkemesi, 29 Ağustos 2025'te alt mahkemenin kararını büyük ölçüde onaylamış ancak hükümete Yüksek Mahkeme'ye başvurması için süre tanımıştı. Trump yönetiminin hızlı inceleme talebiyle başvurduğu Yüksek Mahkeme, 5 Kasım 2025'te tarafların savunmalarını dinledikten sonra nihai kararını bugün açıkladı. Trump yönetiminin, diğer ticaret yetkilerini kullanarak yeni gümrük vergilerini hızla yürürlüğe koymayı planladığı ifade ediliyor.
