Hasidik Yahudilerin Siyonizme karşı olduğu veya İsrail devletine mesafeli durduğu yönündeki yaygın değerlendirmeler, içerik üreticisi Ruhi Çenet’in son belgeselinin ardından yeniden tartışılmaya başlandı. Çenet, belgeselde görüntülenen kişilerin bütün Hasidik Yahudileri temsil etmediğini, çekim yaptığı grubun Hasidizmin Chabad-Lubavitch koluna mensup olduğunu açıkladı.
Ruhi Çenet, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada Chabad-Lubavitch topluluğunu “ileri düzeyde Siyonist” olarak nitelendirdi. Çenet, çekimlere başlarken kültür, gelenek ve gündelik yaşam ekseninde ilerleyen bir içerik hazırlayacaklarının düşünüldüğünü, ancak belgesel sürecinde İsrail’le bağlantılı siyasi ve dini konularla da karşılaştıklarını ifade etti.
HASİDİK YAHUDİLERİN SİYONİZME BAKIŞI TEK TİP DEĞİL
Hasidizm, tek bir siyasi görüşü temsil eden homojen bir yapıdan oluşmuyor. Farklı Hasidik grupların İsrail devleti ve Siyonizm konusunda birbirinden ayrılan tutumları bulunuyor. Bazı Hasidik topluluklar siyasi Siyonizme sert biçimde karşı çıkarken, bazı gruplar İsrail’e ve İsrail’deki Yahudi varlığına güçlü destek verebiliyor.
Chabad-Lubavitch’in kendi yayınlarında da hareketin liderlerinin tarihsel olarak seküler siyasi Siyonizme karşı çıktığı belirtiliyor. Hareketin yaklaşımında İsrail topraklarının Yahudi halkıyla bağlantısı ise dini temeller üzerinden savunuluyor. Chabad kaynakları, özellikle sonraki dönemde İsrail’deki Yahudi varlığının korunması konusunda daha destekleyici bir yaklaşım benimsendiğini aktarıyor.
RUHİ ÇENET: ÇEKTİĞİMİZ GRUP CHABAD-LUBAVITCH
Ruhi Çenet, belgeselde yer alan Hasidik Yahudilerin Chabad-Lubavitch topluluğuna mensup olduklarını açıkladı. Çenet, söz konusu gruba ilişkin değerlendirmesinde, “Belgeselini çektiğimiz Hasidik Yahudiler, Chabad-Lubavitch topluluğudur ve ileri düzeyde Siyonisttir” ifadelerini kullandı.
Çenet ayrıca çekim yaptıkları grubun İsrail yanlısı olduğunu ifade etti. Açıklamasında bütün Hasidik gruplara yönelik bir değerlendirme yapmak yerine doğrudan belgeselde görüntülenen Chabad-Lubavitch topluluğunu işaret etti.
BAŞLANGIÇTA KÜLTÜREL BİR VİDEO BEKLİYORLARDI
Çenet’in açıklamasına göre topluluk, belgesel ekibinin başlangıçta daha çok gündelik yaşamı ve kültürel farklılıkları ele alan bir çalışma yapacağını düşündü. Çenet, grubun Drew Binsky tarzında, gelenekleri ve günlük hayatı anlatan daha yüzeysel ve kültürel bir içerik beklediğini belirtti.
Kanalının ulaştığı izleyici kitlesinin de çekim talebine olumlu yaklaşılmasında etkili olduğunu aktaran Çenet, Chabad-Lubavitch topluluğunun benzer içerikler için daha önce başka içerik üreticilerine de kapılarını açtığını kaydetti.
DAHA ÖNCE TYLER OLIVEIRA VE TOMMY G DE ÇEKİM YAPTI
Ruhi Çenet, Chabad-Lubavitch topluluğunu konu alan bir çalışma yapan ilk içerik üreticisi olmadıklarını belirtti. Çenet’in verdiği bilgiye göre Tyler Oliveira ve Tommy G gibi içerik üreticileri de daha önce aynı veya benzer topluluklar üzerine videolar hazırladı.
Çenet, önceki içeriklerin varlığının kendi ekiplerinin çekim talebinin kabul edilmesinde etkili olan unsurlardan biri olduğunu ifade etti. Belgesel sürecinin ilerleyen aşamalarında ise başlangıçta öngörülenden daha farklı başlıklarla karşılaştıklarını söyledi.
“KONUNUN YALNIZCA KÜLTÜRDEN İBARET OLMADIĞINI FARK ETTİK”
Ruhi Çenet, çekimler devam ederken konunun yalnızca Hasidik Yahudilerin gündelik hayatı, dini gelenekleri ve kültürel uygulamalarından ibaret olmadığını fark ettiklerini belirtti.
Çenet, araştırmaları sırasında topluluğun aldığı çeşitli destekleri, İsrail ile kurduğu tarihsel ve ideolojik bağları ve Kudüs’e yönelik siyasi-dini yaklaşımlarını incelediklerini açıkladı. Söz konusu başlıkların daha sonra hazırlanan belgeselin içeriğine dahil edildiğini ifade etti.
CHABAD-LUBAVITCH’İN SİYONİZMLE İLİŞKİSİ DAHA KARMAŞIK
Chabad-Lubavitch’in Siyonizm konusundaki tarihsel yaklaşımı, yalnızca “Siyonist” veya “Siyonizm karşıtı” ifadeleriyle açıklanamayacak bir geçmişe sahip. Chabad kaynaklarına göre hareketin geçmişteki liderleri, özellikle Siyonizmin seküler milliyetçi bir ideoloji olarak gelişmesine karşı çıktı. Hareket, Yahudi kimliğinin dini kimlik yerine milliyetçilik üzerinden tanımlanmasına mesafeli yaklaştı.
Chabad’ın sonraki dönem yaklaşımında ise İsrail’deki Yahudi nüfusunun güvenliği, Yahudilerin İsrail toprakları üzerindeki dini temelli hak iddiası ve İsrail’in savunulması gibi konular öne çıktı. Chabad kaynaklarında modern siyasi Siyonizmin bazı temellerine yönelik tarihsel eleştiriler sürerken, İsrail’de Yahudi egemenliği ve güvenliğine ilişkin güçlü destek ifadeleri de bulunuyor.
TÜM HASİDİK YAHUDİLER İÇİN AYNI TANIM KULLANILAMIYOR
Ruhi Çenet’in açıklaması, belgeselde görüntülenen Chabad-Lubavitch topluluğunu kapsıyor. Hasidik Yahudilik içerisinde farklı dini cemaatler bulunduğu için Chabad-Lubavitch’in siyasi ve dini yaklaşımının bütün Hasidik gruplara genellenmesi mümkün değil.
Chabad-Lubavitch, 18. yüzyılda ortaya çıkan Hasidik hareketin kollarından biri olarak faaliyet gösteriyor. Hareket günümüzde dünyanın çok sayıda ülkesinde dini ve toplumsal merkezlerle varlık gösteriyor. Chabad’ın resmi kaynakları da hareketi Hasidizmin bir kolu olarak tanımlıyor.
ÇENET’TEN FİLİSTİNLİ ÇOCUKLAR İÇİN MESAJ
Ruhi Çenet, Chabad-Lubavitch topluluğu ve belgeselin çekim sürecine ilişkin açıklamasının sonunda Filistinli çocuklara yönelik de mesaj verdi. Çenet, takipçilerine “Filistinli çocukları desteklemeyi unutmayın” çağrısında bulundu.
Çenet’in açıklamasıyla birlikte belgeselde ele alınan grubun kimliği ve Chabad-Lubavitch’in Siyonizm ile ilişkisi sosyal medyada yeniden gündeme geldi. Açıklamada özellikle belgeselin başlangıçta kültürel bir çalışma olarak planlanması, çekimler ilerledikçe İsrail, Kudüs ve siyasi-dini bağlantıların da içeriğe eklenmesi üzerinde duruldu.
