Sırbistan’da siyasi dengeleri değiştiren gelişme, Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić’in 27 Eylül 2026 tarihinde görevinden istifa etmesiyle yaşandı. Belgrad’daki Cumhurbaşkanlığı binasında kamuoyuna seslenen Vučić, konuşmasının ardından istifa belgesini imzalayarak ikinci cumhurbaşkanlığı dönemini normal süresinden yaklaşık 7 ay önce sona erdirdi.
Vučić’in istifasının arkasında 25 Ekim 2026 tarihinde yapılacak erken parlamento seçimleri bulunuyor. Cumhurbaşkanlığı görevinden ayrılan Vučić, seçimlere Sırp İlerleme Partisi’nin yer aldığı listeden katılacak. Seçimlerin ardından SNS ve müttefiklerinin hükümeti kurması halinde Vučić’in başbakanlık görevini üstlenmesinin önünde cumhurbaşkanlığı makamından kaynaklanan engel de ortadan kalkmış oldu.
VUČİĆ NEDEN İSTİFA ETTİ?
Vučić’in istifasının doğrudan gerekçesi, yaklaşan parlamento seçimlerine cumhurbaşkanı sıfatıyla değil, milletvekili adayı ve siyasi aktör olarak katılmak istemesi oldu. Sırbistan hükümetinin resmi açıklamasında Vučić’in yaklaşan parlamento seçimlerine “sıradan bir vatandaş olarak” katılmak istediği için görevinden ayrıldığı belirtildi.
İstifanın siyasi sonucu ise Vučić’in seçimlerin ardından yeniden başbakanlık koltuğuna geçebilmesine imkan tanıması oldu. Vučić’in liderliğini yaptığı siyasi hareketin seçimlerden hükümet kurabilecek çoğunlukla çıkması halinde başbakanlık görevini üstlenmesi mümkün olacak.
ÜÇÜNCÜ KEZ CUMHURBAŞKANI ADAYI OLAMIYOR
İstifa kararının arka planındaki bir diğer unsur Vučić’in cumhurbaşkanlığındaki anayasal görev süresi. Vučić ikinci ve son cumhurbaşkanlığı dönemini yürütüyordu ve mevcut anayasal düzenlemeler nedeniyle arka arkaya üçüncü kez cumhurbaşkanlığına aday olamıyor.
Normal koşullarda Vučić’in ikinci cumhurbaşkanlığı dönemi Mayıs 2027’de sona erecekti. Ancak görev süresinin tamamlanmasını beklemek yerine yaklaşık 7 ay önce istifa ederek 25 Ekim’deki parlamento seçimlerine katılma kararı aldı.
İstifayla birlikte Vučić’in siyasi kariyerinin sona ermesi yerine görev değişikliğine yönelik bir süreç başladı. Parlamento seçimlerinin sonucuna bağlı olarak Vučić, daha önce de yürüttüğü başbakanlık görevine yeniden dönebilecek.
25 EKİM SEÇİMLERİNDE SNS LİSTESİNDE YER ALACAK
Vučić, cumhurbaşkanlığından ayrılmasının ardından 25 Ekim’de yapılacak erken parlamento seçimlerine katılacak. Seçimde Vučić’in Sırp İlerleme Partisi’nin merkezinde bulunduğu liste içinde yer alması planlanıyor.
Seçimin ardından parlamentoda oluşacak çoğunluk yeni hükümetin kurulmasını belirleyecek. SNS ve müttefiklerinin hükümeti kurabilecek çoğunluğu sağlaması durumunda Vučić’in başbakan olarak görevlendirilmesi mümkün olacak.
Vučić daha önce 2014-2017 yılları arasında Sırbistan Başbakanı olarak görev yapmış, 2017’de ise cumhurbaşkanlığına seçilmişti. İkinci kez cumhurbaşkanı seçilmesinin ardından görevini sürdürmüş ve Sırbistan siyasetindeki belirleyici aktörlerden biri olmaya devam etmişti.
İSTİFAYA GİDEN SÜREÇ NOVİ SAD FACİASINDAN SONRA HIZLANDI
Vučić’in istifası ve erken seçim kararı, Sırbistan’da yaklaşık iki yıldır devam eden geniş çaplı protestoların ardından geldi. Gösterilerin başlangıç noktası, 1 Kasım 2024 tarihinde Novi Sad kentindeki tren istasyonunda beton sundurmanın çökmesi oldu.
Faciada 16 kişi hayatını kaybetti. Olayın ardından özellikle üniversite öğrencilerinin öncülüğünde başlayan protestolar zaman içinde ülke çapına yayıldı. Göstericiler kamu yatırımlarındaki denetim süreçleri, yolsuzluk iddiaları, şeffaflık ve devlet kurumlarına siyasi müdahale gibi konuları gündeme taşıdı.
Vučić ve hükümet kanadı ise protestocuların ve muhalefetin yönelttiği sorumluluk ve yolsuzluk suçlamalarını reddetti.
ÖĞRENCİ HAREKETİNİN TALEPLERİNDEN BİRİ ERKEN SEÇİMDİ
Novi Sad faciasının ardından başlayan öğrenci hareketinin siyasi taleplerinden biri erken seçime gidilmesi oldu. Protestolar yaklaşık iki yıl boyunca devam ederken yüz binlerce kişinin katıldığı gösteriler düzenlendi.
Vučić, Haziran 2026’da görevinden ayrılacağını ve ülkede erken cumhurbaşkanlığı ile parlamento seçimlerine gidileceğini açıklamıştı. Ardından parlamento feshedildi ve erken parlamento seçimlerinin 25 Ekim 2026 tarihinde yapılmasına karar verildi.
Öğrencilerin öncülük ettiği hareket de seçimlere “Students Win” adı altında katılma kararı aldı. Hareketin seçim listesinde üniversite öğretim üyeleri ve farklı meslek gruplarından isimler bulunuyor.
VUČIĆ İSTİFA BELGESİNİ 27 EYLÜL’DE İMZALADI
Aleksandar Vučić, 27 Eylül Pazar günü Belgrad’daki Cumhurbaşkanlığı binasında yaptığı açıklamayla görevinden ayrıldığını duyurdu. Kamuoyuna hitabının ardından istifa belgesini imzalayan Vučić, görevlerini ertesi sabah Sırbistan Ulusal Meclisi Başkanı Ana Brnabić’e devredeceğini açıkladı.
Vučić, görev süresi boyunca kendisine iki kez destek veren seçmenlere teşekkür ederken cumhurbaşkanlığı görevini sadakatle ve dürüstlükle yerine getirdiğini söyledi. Görevden ayrılmasıyla birlikte Meclis Başkanı Ana Brnabić, yeni cumhurbaşkanı seçilene kadar geçici olarak cumhurbaşkanlığı görevini üstlenecek.
SIRBİSTAN’DA CUMHURBAŞKANLIĞI SEÇİMİ DE YAPILACAK
Vučić’in görev süresinin dolmasını beklemeden istifa etmesi Sırbistan’da cumhurbaşkanlığı seçimi takvimini de öne çekti. Ülkenin anayasal düzenlemeleri kapsamında cumhurbaşkanlığı makamının boşalmasının ardından yeni seçim sürecinin tamamlanması gerekiyor.
Vučić, istifa açıklamasında cumhurbaşkanlığı seçiminin ilk turunun aralık ayının sonuna kadar yapılacağını belirtti. Parlamento Başkanı Ana Brnabić ise yeni cumhurbaşkanı göreve başlayana kadar vekaleten bu makamda bulunacak.
VUČIĆ’İN HEDEFİNDE BAŞBAKANLIK VAR
Vučić’in görevinden ayrılmasının siyasi açıdan en önemli sonucu başbakanlık yolunun açılması oldu. Reuters’ın aktardığına göre istifa, SNS’nin 25 Ekim seçimlerinin ardından yeni hükümeti kurması halinde Vučić’in başbakan olarak atanabilmesine imkan sağlıyor.
Dolayısıyla 27 Eylül’deki istifa, Vučić’in aktif siyasetten çekilmesi anlamına gelmiyor. Cumhurbaşkanı olarak üçüncü dönem için aday olamayan Vučić, parlamento seçimleri üzerinden hükümet yönetimine dönmeyi hedefliyor.
49 KİŞİ İÇİN AF VE ABOLİSYON KARARI ALDI
Vučić, cumhurbaşkanlığı görevindeki son saatlerinde af yetkisini de kullandı. Görevden ayrılmadan önce toplam 49 kişi hakkında af ve abolüsyon kararı aldığını açıkladı.
Söz konusu kişiler arasında son dönemdeki protestolarla bağlantılı davalarda mahkum edilen veya haklarında hukuki süreç bulunan isimler de yer aldı. Vučić, kararların ülkedeki siyasi gerilimin azaltılmasına katkı sağlaması yönündeki yaklaşımını dile getirdi.
SEÇİM SONRASI İÇİN BARIŞ VE İSTİKRAR MESAJI VERDİ
Vučić, istifa konuşmasında 25 Ekim seçimlerinden sonra ülkeyi yönetecek isimlere de mesaj verdi. Seçimde vatandaşların güvenini kim kazanırsa kazansın ülkede barış ve istikrarın korunması gerektiğini belirtti.
Ekonomik kalkınmanın devam ettirilmesi gerektiğini ifade eden Vučić, inovasyon, yapay zeka ve robotik teknolojilerin önümüzdeki dönemde Sırbistan açısından önem taşıyacağını söyledi. Ulusal çıkarların korunması gerektiğini de vurgulayan Vučić, seçim sonrasında kurulacak yönetimin bu alanlara odaklanması gerektiğini ifade etti.
SIRBİSTAN’DA ŞİMDİ NE OLACAK?
Vučić’in istifasının ardından Sırbistan iki ayrı seçim sürecine girdi. İlk olarak 25 Ekim’de erken parlamento seçimleri gerçekleştirilecek. Seçim sonucunda parlamentoda oluşacak çoğunluk yeni hükümeti ve başbakanın kim olacağını belirleyecek.
Cumhurbaşkanlığı için de ayrı bir seçim yapılacak. Vučić’in açıklamasına göre ilk turun aralık ayının sonuna kadar gerçekleştirilmesi gerekiyor. Yeni cumhurbaşkanı seçilene kadar Ana Brnabić vekaleten cumhurbaşkanlığı görevini yürütecek.
VUČIĆ’İN İSTİFASININ TEMEL NEDENİ NE?
Aleksandar Vučić’in istifası, tek başına görev süresini erken bitirme kararı olarak değerlendirilmiyor. Vučić anayasal sınırlama nedeniyle üçüncü kez cumhurbaşkanı seçilemeyecek ve ikinci dönemi Mayıs 2027’de sona erecekti. Yaklaşık iki yıldır devam eden hükümet karşıtı protestoların ardından erken parlamento seçimlerinin 25 Ekim’de yapılmasına karar verilmesi ise siyasi takvimi değiştirdi.
Vučić, cumhurbaşkanlığı görevinden ayrılarak parlamento seçimlerine katılmayı seçti. SNS ve müttefiklerinin seçim sonrasında hükümeti kurması halinde Vučić’in başbakanlık görevine dönmesinin önü açılacak. Sırbistan hükümetinin resmi açıklamasında istifanın gerekçesi seçimlere “sıradan bir vatandaş olarak” katılma isteği olarak belirtilirken, uluslararası haber kaynakları kararın Vučić’in başbakanlık için yarışmasına imkan verdiğine dikkat çekiyor.
