Bosna Hersek'te seçmenler, ülkenin çok katmanlı siyasi yapısında görev yapacak yeni yöneticileri belirlemek üzere sandık başına gitti. Yaklaşık 3,4 milyon seçmenin oy kullanma hakkının bulunduğu genel seçimlerde ulusal ve bölgesel düzeyde çok sayıda makam için tercih yapılıyor.
Seçmenler, ülkenin Boşnak, Sırp ve Hırvat üyelerden oluşan üçlü Devlet Başkanlığı Konseyinin üyelerinin yanı sıra ulusal Parlamento üyelerini ve Bosna Hersek Federasyonu ile Sırp Cumhuriyeti'ndeki çeşitli kurumların yöneticilerini belirliyor. Seçimin sonucu, Bosna Hersek'in Avrupa Birliği üyeliği yolunda izleyeceği siyasi süreci de yakından ilgilendiriyor.
KARMAŞIK SİYASİ SİSTEMİN TEMELİ 1995'TE ATILDI
Bosna Hersek'teki çok katmanlı yönetim sistemi, 1992-1995 yılları arasında yaşanan savaşın ardından 1995'te ABD arabuluculuğunda imzalanan barış anlaşmasıyla oluşturuldu. Sistem, ülkedeki Müslüman Boşnaklar, Ortodoks Sırplar ve Katolik Hırvatlar arasındaki etnik ve siyasi dengelerin korunmasını amaçlayan bir yapı üzerine kuruldu.
Ülke, Bosna Hersek Federasyonu ve Sırp Cumhuriyeti olmak üzere iki ana entiteden oluşuyor. Ulusal düzeyde ise üç kurucu halkı temsil eden üç üyeli Devlet Başkanlığı Konseyi bulunuyor. Seçmenlerin aynı seçimde farklı yönetim kademeleri için oy kullanması, Bosna Hersek seçimlerini dünyanın en karmaşık seçim sistemlerinden biri haline getiriyor.
YAKLAŞIK 3,4 MİLYON SEÇMEN OY KULLANIYOR
Yaklaşık 3,4 milyon seçmen, üçlü Devlet Başkanlığı Konseyinin üyelerini belirlemenin yanı sıra ülke Parlamentosu ve iki entitedeki yönetim yapıları için de oy kullanıyor. Bosna Hersek Federasyonu'nda kantonal düzeydeki temsilciler de seçim sürecinin parçası olarak belirleniyor.
Bosna Hersek genel seçimlerinde kullanılan çok sayıdaki oy pusulası ve farklı yönetim kademeleri, seçmenlerin aynı gün içerisinde çok sayıda siyasi makam için tercih yapmasını gerektiriyor. Sandıkların yerel saatle 19.00'da kapanması, ilk sonuçların ise günün ilerleyen saatlerinde açıklanmaya başlaması bekleniyor.
SEÇİM KAMPANYASINDA SAVAŞ VE ETNİK AYRILIKLAR GÜNDEMDEYDİ
Seçim öncesindeki siyasi kampanyalarda 1992-1995 savaşına ilişkin söylemler ile ülkenin etnik ve siyasi yapısına yönelik tartışmalar yeniden gündeme geldi. Karton Revolucija protesto grubundan aktivist Adi Selman, siyasi partilerin savaş, gerilim, bölünmeler ve geçmiş üzerinden seçmen desteği toplamaya çalıştığını söyledi.
Tuzla'da konuşan 34 yaşındaki Selman, seçimlerin ülkede değişiklik oluşturacağına inanmadığını belirterek, seçmenlerin yaklaşık 30 yıldır siyasi alanda bulunan partiler arasında tercih yapmak durumunda kaldığını ifade etti.
DODİK'TEN “İMKÂNSIZ ÜLKE” AÇIKLAMASI
Sırp Cumhuriyeti'nin eski Başkanı Milorad Dodik de seçim öncesinde Bağımsız Sosyal Demokratlar İttifakının Banja Luka'daki son mitinginde Bosna Hersek'in geleceğine ilişkin açıklamalarda bulundu.
Dodik, "Bosna Hersek öldü; imkânsız bir ülke." ifadelerini kullandı. Sırp Cumhuriyeti'nin ayrılmasını savunan siyasi çizgisiyle bilinen Bağımsız Sosyal Demokratlar İttifakı, ülkedeki merkezi yönetimin yetkilerine ilişkin tartışmalarda farklı bir siyasi pozisyon izliyor.
BOSNA HERSEK'İN AB ÜYELİK SÜRECİ SEÇİMİN GÜNDEMİNDE
Bosna Hersek Federasyonu'ndaki Boşnak partiler, merkezi devletin daha güçlü hale getirilmesini savunuyor. Devlet Başkanlığı Konseyinin görevdeki Boşnak üyesi Denis Becirovic de seçim sürecinde Avrupa Birliği ve NATO yönünde yeniden ilerleme sözü verdi.
Avrupa Birliği, Bosna Hersek'e Aralık 2022'de aday ülke statüsü verdi. 2024 için planlanan katılım müzakereleri ise Brüksel'in daha güçlü yolsuzlukla mücadele yasaları çıkarılması ve yargı sisteminde reform gerçekleştirilmesi yönündeki taleplerinin ardından ertelendi.
HIRVAT PARTİLER SEÇİM REFORMU İSTİYOR
Bosna Hersek Federasyonu içerisindeki Hırvat milliyetçi partiler de seçim sisteminde değişiklik yapılmasını talep ediyor. Hırvat siyasi partilerinin taleplerinin merkezinde, üçlü Devlet Başkanlığı Konseyinin Hırvat üyesinin belirlenmesinde Hırvat seçmenlerin daha fazla söz sahibi olması bulunuyor.
Bosna Hersek Federasyonu'nda Hırvatlar, sayısal olarak daha fazla nüfusa sahip Boşnaklarla aynı siyasi yapı içerisinde bulunuyor. Devlet Başkanlığı Konseyinin Hırvat üyesinin nasıl belirlendiği konusu, ülkede uzun süredir devam eden siyasi tartışmalar arasında yer alıyor.
RUSYA VE SIRP CUMHURİYETİ BAŞLIĞI
Seçim sürecindeki dış politika tartışmalarında Rusya'nın Bosna Hersek üzerindeki etkisi de gündeme geldi. Rusya, ülkenin Avrupa Birliği'ne katılım sürecini yavaşlatmakla suçlanırken Moskova'nın Sırp Cumhuriyeti'nde etkili olan Bağımsız Sosyal Demokratlar İttifakı ile yakın ilişkilere sahip olduğu belirtiliyor.
Bağımsız Sosyal Demokratlar İttifakı, Sırp Cumhuriyeti'nin Bosna Hersek'ten ayrılmasını savunuyor. Ülkenin Avrupa Birliği ve NATO ile ilişkileri ile merkezi yönetimin geleceği, seçim kampanyasının öne çıkan siyasi başlıkları arasında bulunuyor.
SEÇİMDE İLK KEZ BİYOMETRİK SİSTEM KULLANILIYOR
2026 genel seçimleri, Bosna Hersek'te seçim güvenliği açısından da bir ilke sahne oluyor. Seçimlerde sahteciliğin önüne geçilmesi amacıyla yeni elektronik sistemler ilk kez ülke genelinde uygulanıyor.
Sandıklarda seçmenlerin kimliklerinin biyometrik parmak izi doğrulamasıyla kontrol edilmesinin yanı sıra kâğıt oy pusulalarının elektronik sistemler tarafından taranması yöntemi kullanılıyor. Yeni uygulamalar, seçim sürecinde usulsüzlüklerin azaltılması amacıyla hayata geçirildi.
SANDIKLAR 19.00'DA KAPANIYOR
Bosna Hersek genelinde devam eden oy verme işleminin yerel saatle 19.00'da, GMT ile 17.00'de tamamlanması planlanıyor. Sandıkların kapanmasının ardından oyların sayımına geçilecek.
İlk seçim sonuçlarının sandıkların kapanmasının ardından açıklanmaya başlaması bekleniyor. Sonuçlarla birlikte üçlü Devlet Başkanlığı Konseyinin yeni üyeleri ile ulusal, entite ve kantonal düzeydeki siyasi temsil dağılımı şekillenecek.
