Polonya'da Anayasa Mahkemesinin yönetimine ilişkin alınan kararların ardından başlayan siyasi gerilim, Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki ile mahkemenin geçici başkanı Anna Korwin-Piotrowska arasında fiziksel müdahalenin yaşandığı bir tartışmaya dönüştü. Senegal ziyaretini yarıda keserek başkent Varşova'ya dönen Nawrocki, protestoların sürdüğü Anayasa Mahkemesi binasına girmek istediği sırada Korwin-Piotrowska tarafından durdurulmaya çalışıldı. İkili arasında yaşanan sözlü tartışmanın kısa süreli itişmeye dönüşmesi kameralara yansıdı.
CUMHURBAŞKANI İLE HAKİM KAMERALAR ÖNÜNDE İTİŞTİ
Cumhurbaşkanı Nawrocki, Polonya'ya dönüşünün ardından Cumhurbaşkanlığı Sarayı'nda görevden uzaklaştırıldığı açıklanan Anayasa Mahkemesi Başkanı Bogdan Swieczkowski ve Yüksek Mahkeme Birinci Başkanı Zbigniew Kapinski ile görüştü. Görüşmenin tamamlanmasının ardından Kapinski ile birlikte protestoların devam ettiği Anayasa Mahkemesi binasına giden Nawrocki, girişte mahkemenin yönetimini geçici olarak üstlenen Anna Korwin-Piotrowska ile karşı karşıya geldi.
Korwin-Piotrowska'nın Cumhurbaşkanının binaya girişini engellemeye çalışması üzerine taraflar arasında tartışma başladı. Kameralara yansıyan görüntülerde Nawrocki'nin kendisini durdurmaya çalışan hakime "Lütfen çekilin" dediği, Korwin-Piotrowska'nın ise fiziki müdahalede bulunarak "Beyefendi içeri giremezsiniz" karşılığını verdiği görüldü. İtişmenin devam ettiği sırada Nawrocki, "Lütfen beni bırakın" diyerek tepki gösterdi.
Kısa süreli arbedenin ardından Cumhurbaşkanı Nawrocki'nin Anayasa Mahkemesi binasına girdiği görüldü. Yüksek Mahkeme Birinci Başkanı Zbigniew Kapinski ile görevden uzaklaştırıldığı duyurulan Anayasa Mahkemesi Başkan Yardımcısı Bartlomiej Sochanski de Cumhurbaşkanıyla birlikte binaya giren isimler arasında yer aldı.
MAHKEME ÖNÜNDE POLİSLE GÖSTERİCİLER KARŞI KARŞIYA GELDİ
Anayasa Mahkemesi Başkanı Bogdan Swieczkowski ile Başkan Yardımcısı Bartlomiej Sochanski'nin görevlerinden geçici olarak uzaklaştırıldığının duyurulması üzerine başkent Varşova'da protestolar başladı. Muhalefetteki Hukuk ve Adalet Partisi (PiS) Genel Başkanı Jaroslaw Kaczynski, eski Başbakan Mateusz Morawiecki ve eski Anayasa Mahkemesi Başkanı Julia Przylebska'nın da aralarında bulunduğu çok sayıda kişi mahkeme binası önünde toplandı.
Protestolar nedeniyle mahkeme çevresinde geniş güvenlik önlemleri alan polis ekipleri, bazı göstericilerin bina çevresindeki çitleri aşması ve güvenlik güçlerine çeşitli cisimler atması üzerine müdahalede bulundu. Polis tarafından yapılan açıklamada, protestolar sırasında 3 kişinin gözaltına alındığı bildirildi.
ANAYASA MAHKEMESİNİN BAŞKANI VE YARDIMCISI GÖREVDEN UZAKLAŞTIRILDI
Polonya'da uzun süredir devam eden yargı atamaları anlaşmazlığı, Anayasa Mahkemesinin iki üst düzey yöneticisi hakkında alınan görevden uzaklaştırma kararıyla yeniden gündeme geldi. Anayasa Mahkemesinin resmi internet sitesinde yerel saatle 18.00 sıralarında yayımlanan duyuruda, Mahkeme Başkanı Bogdan Swieczkowski ile Başkan Yardımcısı Bartlomiej Sochanski'nin mahkemenin çalışmalarını engelledikleri gerekçesiyle bir ay süreyle görevlerinden uzaklaştırıldıkları açıklandı.
Kararın ardından Anayasa Mahkemesinin en kıdemli yargıcı Anna Korwin-Piotrowska, mahkemenin yönetimini geçici olarak devraldı. Görev değişikliğinin duyurulmasını protestolar ve Cumhurbaşkanının mahkeme binasına gitmesi izledi.
CUMHURBAŞKANI SENEGAL UÇUŞUNU YARIDA KESİP GERİ DÖNDÜ
Ülkesinde yaşanan gelişmeler üzerine Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, Senegal'e gerçekleştirmeyi planladığı ziyareti iptal ederek Polonya'ya dönme kararı aldı. Nawrocki, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, "Böyle bir zamanda Cumhurbaşkanının Polonya'da olması gerekiyor. Senegal'e uçuşumu yarıda kesiyorum. Geri dönüyorum." ifadelerini kullandı.
Senegal'e gitmek üzere havalanan Cumhurbaşkanlığı uçağı, İspanya üzerinden rotasını Polonya'ya çevirdi. Uçuş takip platformu Flightradar24'ün verilerine göre, Cumhurbaşkanının dönüş uçuşu 1 milyondan fazla kişi tarafından takip edildi. Cumhurbaşkanlığı tarafından yapılan açıklamada ise Nawrocki'nin ülkeye ulaştığı doğrulandı.
BAŞBAKAN DONALD TUSK'TAN HUKUKUN ÜSTÜNLÜĞÜ AÇIKLAMASI
Polonya Başbakanı Donald Tusk, Anayasa Mahkemesi çevresinde yaşanan gelişmelerin ardından sosyal medya hesabından açıklama yaptı. Tusk, hükümetinin hukukun üstünlüğünü yeniden tesis etme hedefini sürdürdüğünü belirterek eski iktidar partisi PiS dönemindeki uygulamaları eleştirdi.
Başbakan Tusk, X hesabındaki paylaşımında, "Hukukun üstünlüğünü yeniden tesis etmek bizim görevimizdir. PiS iktidarının yıllarca süren hukuksuzluğunun ardından bu zor, zaman zaman sancılı bir süreçtir ve kararlı adımlar atılmasını gerektirir. Başka bir yol yok." ifadelerine yer verdi.
ABD BÜYÜKELÇİSİNDEN TARAFLARA İTİDAL ÇAĞRISI
ABD'nin Varşova Büyükelçisi Tom Rose da Polonya'da yaşanan gelişmelere ilişkin açıklamada bulundu. Ülkedeki siyasi gerilimden endişe duyduğunu belirten Rose, taraflara itidal çağrısı yaparak anlaşmazlığın şiddete dönüşmemesi gerektiğini vurguladı.
ABD'nin Polonya'nın istikrarına, güvenliğine ve demokratik geleceğine önem verdiğini ifade eden Rose, ülkenin gücünün halkından, kurumlarından ve hukukun üstünlüğüne bağlılığından kaynaklandığını belirtti.
SİYASİ KRİZİN ARDINDAN İKİ BÜYÜKELÇİ İSTİFA ETTİ
Anayasa Mahkemesi etrafında yaşanan gelişmeler Polonya'nın diplomatik temsilciliklerine de yansıdı. Polonya'nın Romanya'nın başkenti Bükreş'teki Büyükelçisi Pawel Soloch, ülkede meydana gelen olaylar nedeniyle görevinden istifa etti.
Polonya'nın Pekin Büyükelçisi Jakub Kumoch da yaşanan gelişmelerin ardından görevini sürdürmesinin mümkün olmadığı sonucuna vardığını açıkladı. Kumoch, büyükelçilik görevinden istifa ettiğini ve görevden alınma talebini sunduğunu bildirdi.
Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Radoslaw Sikorski ise Kumoch'un açıklamasına tepki gösterdi. Sikorski, "Görevinizin profesyonellikten uzak şekilde sona erdiğini not ediyorum. Artık Polonya Cumhuriyeti'ni temsil etmiyorsunuz." ifadelerini kullandı.
POLONYA'DAKİ YARGI KRİZİ NASIL BAŞLADI?
Polonya'da Anayasa Mahkemesi etrafındaki anlaşmazlığın temelinde, yargıç atamaları ve mahkemenin yönetimine ilişkin uzun süredir devam eden tartışmalar bulunuyor. Hukuk ve Adalet Partisi'nin iktidarda olduğu dönemde, Şubat 2022'de Anayasa Mahkemesi yargıçlığına seçilen Bogdan Swieczkowski, 9 Aralık 2024'te dönemin Cumhurbaşkanı Andrzej Duda tarafından Anayasa Mahkemesi Başkanlığına atanmıştı.
Başbakan Donald Tusk, Swieczkowski'yi parlamentodaki çoğunluk tarafından Anayasa Mahkemesine seçilen yeni yargıçların görevlerine başlamasını engellemekle suçluyordu. Tusk liderliğindeki Avrupa yanlısı hükümet, 2023 yılında yargının bağımsızlığını yeniden tesis etme vaadiyle iktidara gelmişti.
Yargı atamalarına ilişkin anlaşmazlık nedeniyle Anayasa Mahkemesinin çalışmaları fiilen durma noktasına gelirken, mahkemenin başkanı ve yardımcısının bir ay süreyle görevden uzaklaştırılması yeni bir siyasi tartışmayı beraberinde getirdi. Görev değişikliğinin ardından düzenlenen protestolar, Cumhurbaşkanı ile geçici mahkeme başkanı arasında yaşanan arbede ve iki büyükelçinin istifası, 31 Ekim'de Polonya'da yaşanan gelişmeler arasında yer aldı.
