ABD ile İran arasında aylardır devam eden savaşta diplomatik görüşmeler ve karşılıklı açıklamalar gündemin ilk sırasındaki yerini koruyor. ABD Başkanı Donald Trump, 9 Kasım'da Beyaz Saray'da Katar Başbakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından İran'a yönelik yeni askerî operasyonlar konusunda açıklamalarda bulundu. Trump, bölge ülkelerinin talepleri doğrultusunda yeni saldırıları şimdilik durdurma kararı aldığını belirtirken, Washington yönetiminin İran üzerindeki ekonomik ve askerî baskısını sürdüreceğini bildirdi.
TRUMP: İRAN'DAKİ SAVAŞ ASKERÎ AÇIDAN FİİLEN SONA ERDİ
ABD Başkanı Trump, Beyaz Saray'da gazetecilere yaptığı açıklamada İran'daki savaşın askerî bakımdan fiilen sona erdiğini savundu. Washington yönetiminin mevcut durumu korumayı tercih ettiğini belirten Trump, İran'ın nükleer programına ilişkin uzun vadeli bir çözüme ulaşılması gerektiğini söyledi. ABD'nin İran'ın nükleer silah edinmesine izin vermeyeceğini yineleyen Trump, bölgedeki Amerikan kuvvetlerinin görevlerini sürdürdüğünü ifade etti.
Trump, ABD ordusunun gerektiğinde harekete geçebilecek durumda olduğunu ancak mevcut aşamada yeni bir askerî müdahaleye ihtiyaç görmediğini kaydetti. ABD Başkanı, Katar, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn ve Kuveyt'in yeni saldırılara karşı çıktığını belirterek söz konusu ülkelerin taleplerini dikkate aldıklarını açıkladı.
İRAN'DAN ABD'YE YANIT: YEDİ ŞARTIMIZ GEÇERLİ
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, 9 Kasım'da Tahran'da düzenlediği basın toplantısında ABD'nin açıklamalarına yanıt verdi. Bekayi, Washington yönetiminin İran'ın taleplerini gerçekçi bulmamasını eleştirerek Tahran'ın sunduğu barış planının müzakere masasındaki en makul teklif olduğunu savundu. İran'ın görüşmelere başlanmadan önce ABD yaptırımlarının kaldırılmasını, deniz ablukasına son verilmesini ve bölgedeki bütün cephelerde çatışmaların durdurulmasını istediğini belirtti.
Tahran yönetiminin Katar aracılığıyla ilettiği yeni öneri, daha önce yedi günlük olarak hazırlanan sürecin iki güne indirilmesini öngörüyor. İran'ın planına göre ABD'nin ilk gün belirli adımları atmasının ardından ikinci gün Hürmüz Boğazı yeniden açılacak ve gemi trafiği normale dönecek. İran'ın talepleri arasında dondurulan varlıkların serbest bırakılması, bölgedeki Amerikan askerî varlığının azaltılması ve petrol ticaretine ilişkin muafiyetlerin yeniden yürürlüğe konulması da bulunuyor.
RUBIO: ANLAŞMADA HENÜZ İLERLEME SAĞLANAMADI
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran ile yürütülen diplomatik temaslarda henüz bir anlaşmaya yakın olmadıklarını söyledi. Tahran yönetiminin sunduğu bazı şartları kabul edilemez ve gerçekçi olmayan talepler olarak nitelendiren Rubio, ABD'nin diplomatik çözüm arayışını sürdürdüğünü ancak mevcut önerilerin uzlaşma için yeterli olmadığını belirtti.
Rubio, İran'ın nükleer silah geliştirmesinin engellenmesinin Washington açısından temel hedef olduğunu ifade etti. ABD yönetiminin görüşmelere açık olduğunu vurgulayan Rubio, diplomatik çözümün her koşulda mümkün olmayabileceğini kaydetti. Açıklamalar, Trump'ın yeni saldırıları şimdilik gerekli görmediğini bildirmesine rağmen iki ülke arasında anlaşmazlıkların devam ettiğini gösterdi.
KATAR DEVREDE: WASHINGTON VE TAHRAN ARASINDA DİPLOMASİ TRAFİĞİ
Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani, geçen hafta Tahran'da gerçekleştirdiği temasların ardından Washington'da ABD Başkanı Trump ile görüştü. Katar Başbakanı, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ile yaptığı görüşmelerin de olumlu geçtiğini açıkladı. Doha yönetimi, savaşın sona erdirilmesi ve tarafların uzlaşmaya varması amacıyla diplomatik girişimlerini sürdürüyor.
İran Ulusal Güvenlik Konseyi yetkilisi Muhsin Rızai ise Washington'dan gelen müzakere açıklamalarına karşı çıktı. Rızai, ABD'nin gerçekte var olmayan görüşmeler hakkında açıklamalar yaptığını ileri sürerek İran'ın yedi şartının kabul edilmesini istedi. Birleşik Arap Emirlikleri yetkilisi Enver Gargaş da ABD ile İran arasında kapsamlı bir siyasi anlaşmaya ulaşmanın güç olduğunu belirtti.
HÜRMÜZ BOĞAZI'NDA ABLUKA DEVAM EDİYOR
ABD ile İran arasındaki görüşmelerde Hürmüz Boğazı'nın statüsü temel anlaşmazlık konularından biri olmaya devam ediyor. Trump, yeni askerî saldırıları şimdilik gerekli görmediğini açıklamasına rağmen ABD'nin İran limanlarına yönelik deniz ablukasını kaldırmayacağını bildirdi. Washington yönetimi, İran üzerindeki ekonomik baskının sürdürüleceğini açıkladı.
İran ise Hürmüz Boğazı'nda gemi geçişlerinin normalleşmesini ABD'nin ablukayı kaldırmasına ve yaptırımlarda adım atmasına bağlıyor. Tahran yönetimi ayrıca İran ve Umman tarafından belirlenen deniz ulaşım güzergâhının resmî olarak tanınmasını talep ediyor. Taraflar arasında boğazın güvenliği, petrol sevkiyatı ve deniz ticareti üzerindeki anlaşmazlık devam ediyor.
İRAN'IN KEŞM ADASINA YENİ SALDIRI İDDİASI
İran makamları, 8 Kasım'ı 9 Kasım'a bağlayan gece Basra Körfezi'ndeki Keşm Adası'nın yeniden hedef alındığını bildirdi. Hürmüzgan Vali Yardımcısı Ahmed Nafisi, saldırının adada yerleşim alanlarına, ticari yapılara veya hayati öneme sahip altyapıya zarar vermediğini açıkladı.
ABD yönetimi söz konusu gece düzenlendiği öne sürülen saldırıyı doğrudan doğrulamadı. İranlı bir kaynak ise Amerikan operasyonlarında hava savunma ve gemi seyir sistemlerine hizmet veren radar tesisleri ile füze fırlatma ve mayın döşeme sistemlerinin hedef alındığını ileri sürdü. ABD daha önce bölgedeki bazı sınırlı saldırılarını doğrulamış ve operasyonları savunma amaçlı olarak nitelendirmişti.
PETROL TANKERLERİNE SALDIRILAR SÜRÜYOR
Hürmüz Boğazı ve Basra Körfezi'nde ticari gemilere yönelik saldırılar da devam ediyor. İran devlet televizyonu, son 10 gün içerisinde 11 petrol tankerinin saldırıya uğradığını bildirdi. İran kaynakları, saldırıya uğrayan tankerlerden dördünün seyrini sürdüremediğini öne sürdü.
İran Devrim Muhafızları Sözcüsü Hüseyin Mohebbi, ABD'nin Hürmüz Boğazı'ndaki bütün deniz mayınlarını temizlediği yönündeki açıklamalarını reddetti. İran makamları, boğazı kullanan gemilere belirlenen güzergâhların dışına çıkmamaları yönünde uyarılarda bulunurken, bölgedeki deniz taşımacılığı askerî güvenlik tedbirleri altında sürdürülüyor.
ABD'DEN İRAN'IN KARA TİCARETİNE YENİ OPERASYON
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, İran'ın kara sınırları üzerinden yürüttüğü ticari faaliyetleri ve yaptırımlara tabi malzeme sevkiyatını hedef alan yeni bir görev gücü oluşturdu. "Iron Gate" adı verilen girişimin, özellikle askerî teknolojilerin ve yaptırımlara tabi gelir kaynaklarının İran'a giriş ve çıkışını engellemeye yönelik olduğu açıklandı. Operasyon kapsamında Hazar Denizi üzerinden gerçekleştirilen sevkiyatların da izlenmesi hedefleniyor.
ABD ordusu ayrıca İran'ın nükleer programına, ilgili tesislerine, ekipmanlarına veya personeline ilişkin bilgi sağlayanlara 20 milyon dolara kadar ödül verilebileceğini duyurdu. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Bekayi ise Washington'ın ekonomik ve askerî baskı girişimlerine karşı çıkarak bunların Tahran'ın taleplerini değiştirmeyeceğini ifade etti.
NÜKLEER PROGRAM KONUSUNDA ANLAŞMAZLIK SÜRÜYOR
ABD ile İran arasındaki görüşmelerin bir diğer başlığını Tahran'ın nükleer faaliyetleri oluşturuyor. İran yönetimi nükleer programının barışçıl amaçlar taşıdığını savunurken Washington, İran'ın nükleer silah edinmesinin engellenmesini anlaşmanın temel koşullarından biri olarak görüyor.
İran, yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stoklarını tamamen teslim etmeye yanaşmadığını ancak uranyumun zenginleştirme seviyesini düşürme seçeneğine açık olduğunu belirtiyor. İran Dışişleri Bakanlığı, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı yetkililerinin Buşehr Nükleer Santrali'nde yakın zamanda inceleme gerçekleştirdiğini açıkladı. Ülkenin diğer nükleer tesislerine yönelik uluslararası denetimlerdeki kısıtlamalar ise devam ediyor.
PETROL FİYATLARINDA SON DURUM: BRENT 91,88 DOLAR
BRENT PETROL
91,88 $
-%0,75
Varil fiyatı
WTI HAM PETROL
86,07 $
-%0,90
Varil fiyatı10 Kasım 2026, Türkiye saatiyle 05.46 itibarıyla aktarılan piyasa verileri. Fiyatlar gün içinde değişebilir.
ABD Başkanı Trump'ın İran'a yönelik yeni askerî operasyonları şimdilik gerekli görmediğini açıklamasının ardından uluslararası petrol piyasalarında düşüş devam etti. 10 Kasım Salı günü saat 02.46 GMT itibarıyla Brent petrolün varil fiyatı 70 sent azalarak 91,88 dolara geriledi. Brent petroldeki günlük düşüş yüzde 0,75 olarak kaydedildi. ABD tipi West Texas Intermediate (WTI) ham petrolün varil fiyatı ise 78 sentlik kayıpla 86,07 dolara indi. WTI petrolün değer kaybı yüzde 0,90 oldu.
Brent petrol, 9 Kasım'daki işlemleri yüzde 5,85 düşüşle tamamlamış ve 31 Ağustos'tan bu yana en düşük seviyesini görmüştü. Petrol fiyatları, 30 Ekim'de Brent türünde ulaşılan 118 dolarlık altı aylık zirveden yaklaşık yüzde 22 geriledi. Ekim ayında OPEC ülkelerinin petrol üretiminde artış yaşandığı, yükselişte Suudi Arabistan, Kuveyt ve Irak'ın üretim miktarlarının etkili olduğu bildirildi.
TÜRKİYE'DEN ABD VE İRAN'A DİPLOMASİ ÇAĞRISI
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Azerbaycan dönüşünde gazetecilere yaptığı açıklamada İran'a yönelik yeni bir saldırı dalgası başlatılmasını istemediklerini söyledi. Erdoğan, ABD Başkanı Donald Trump ile gerçekleştirdiği telefon görüşmelerinde Türkiye'nin endişelerini dile getirdiğini belirtti.
Bölgedeki sorunların diyalog ve diplomasi yoluyla çözülebileceğini vurgulayan Erdoğan, Türkiye'nin taraflar arasındaki temaslara katkıda bulunmaya hazır olduğunu ifade etti. Türkiye'nin İran ve ABD ile diplomatik temaslarını sürdürdüğünü belirten Erdoğan, bölgede yeni bir çatışma dalgasının önlenmesi için girişimlere devam ettiklerini kaydetti.
ABD-İRAN SAVAŞI NE ZAMAN BAŞLADI?
ABD ve İsrail'in 28 Şubat 2026'da İran'a yönelik başlattığı askerî operasyonların ardından bölgede geniş çaplı çatışmalar yaşandı. Savaş sürecinde İran, Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğine kısıtlamalar getirirken ABD de İran'ın petrol ticaretine yönelik ablukayı devreye soktu. Haziran ayında Pakistan'ın başkenti İslamabad'da sağlanan geçici mutabakat kalıcı bir anlaşmaya dönüşmedi.
Kasım ayına gelindiğinde Katar'ın arabuluculuğunda sürdürülen temaslara rağmen taraflar yaptırımların kaldırılması, nükleer program, Hürmüz Boğazı'nın statüsü ve bölgesel çatışmaların sona erdirilmesi konularında uzlaşmaya varamadı. Trump'ın yeni saldırıları şimdilik ertelemesiyle birlikte diplomatik görüşmeler devam ederken, ABD'nin deniz ablukası ve İran'ın karşı talepleri geçerliliğini koruyor.
