Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın, 9 Kasım Pazartesi günü Ankara'da düzenlenen bir konferansta ABD ile İran arasındaki gerilim ve çatışmaların durdurulmasına yönelik diplomatik girişimler hakkında açıklamalarda bulundu. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın hafta sonu ABD Başkanı Donald Trump ile telefon görüşmesi gerçekleştirdiğini belirten Kalın, Erdoğan'ın görüşmede İran'a yönelik yeni bir askeri operasyon düzenlenmemesi çağrısını ilettiğini söyledi. Türkiye'nin bölgedeki diğer arabulucu ülkelerle birlikte 7 maddelik bir anlaşma üzerinde çalıştığını aktaran Kalın, müzakerelerde ilerleme kaydedildiğini ancak taraflar arasında bazı anlaşmazlıkların sürdüğünü bildirdi.
ERDOĞAN'DAN TRUMP'A İRAN'A YENİ SALDIRI DÜZENLEMEME ÇAĞRISI
MİT Başkanı Kalın, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın 7 Kasım Cumartesi günü Donald Trump ile yaptığı telefon görüşmesinde İran'a yönelik yeni bir saldırı gerçekleştirilmemesini istediğini açıkladı. ABD'nin İran'a yeniden askeri müdahalede bulunmasının bölgedeki çatışmaları genişletebileceğini belirten Kalın, yeni bir operasyonun şiddet döngüsünü tetikleyebileceği uyarısında bulundu.
Türkiye'nin gerilimin düşürülmesi için diplomatik temaslarını sürdürdüğünü ifade eden Kalın, bölgedeki diğer arabulucu ülkelerin de müzakere sürecine katıldığını söyledi. Kalın, üzerinde çalışılan 7 maddelik anlaşma önerisini "adil bir mutabakat" olarak nitelendirdi.
İRAN SAVAŞINI DURDURMAK İÇİN 7 MADDELİK ANLAŞMA PLANI
Kalın'ın açıklamalarına göre Türkiye ve bölgesel arabulucular tarafından üzerinde çalışılan anlaşma, İran'ın nükleer faaliyetleri, ekonomik yaptırımlar, dondurulmuş varlıkları ve Hürmüz Boğazı'ndaki geçişleri kapsıyor. Önerilen düzenleme çerçevesinde Tahran yönetiminin nükleer silah edinmeme taahhüdünde bulunması karşılığında İran'a uygulanan yaptırımların hafifletilmesi ve ülkenin dondurulmuş varlıklarına erişiminin sağlanması öngörülüyor.
Plan kapsamında İran'ın Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) ile iş birliği yapması ve nükleer konulara ilişkin ayrı müzakerelerin başlatılmasını kabul etmesi de yer alıyor. Anlaşmanın açıklanan diğer unsuru ise İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yeniden deniz trafiğine açması olarak belirtiliyor. Kalın'ın aktardığı bilgilerde planın bütün maddelerinin ayrıntılı metnine yer verilmedi.
MÜZAKERELERDE ADIMLARIN HANGİ SIRAYLA ATILACAĞI GÖRÜŞÜLÜYOR
MİT Başkanı Kalın, tarafların anlaşmanın uygulanmasına ilişkin görüşmelerini sürdürdüğünü ve temel anlaşmazlığın hangi tarafın ilk adımı atacağı konusunda yaşandığını belirtti. İran'ın yükümlülüklerini yerine getirmesi ile ABD'nin yaptırımlar konusunda atacağı adımların sıralamasının müzakerelerde ele alındığını aktardı.
Görüşmelerin geldiği aşamayı değerlendiren Kalın, "Şu an mesele yalnızca adımların hangi sırayla atılacağı. Bulunduğumuz nokta bu" ifadelerini kullandı. Kalın ayrıca diplomatik sürecin ilerleyebilmesi için İran yönetiminin daha esnek bir yaklaşım sergilemesi gerektiğini söyledi.
KALIN'DAN GÜNLER İÇİNDE YENİ ABD SALDIRISI UYARISI
Bölgedeki askeri gerilime ilişkin değerlendirmelerde bulunan Kalın, küçük çaplı bir olayın bile yeni bir çatışma dalgasına neden olabileceğini belirtti. Taraflar arasında önümüzdeki birkaç gün içinde anlaşma sağlanmasının önemine değinen Kalın, mutabakata varılması halinde ABD'nin İran'a yönelik yeni bir saldırı düzenlemeyeceğini ifade etti.
Anlaşmanın sağlanamaması durumunda ise ABD'nin İran'a yönelik yeni askeri operasyonlarının günler içinde gerçekleşebileceği uyarısında bulunan Kalın, diplomatik görüşmelerin devam ettiğini bildirdi. Kalın'ın açıklamalarında, tarafların henüz nihai bir mutabakata ulaşmadığı ancak önerilen anlaşmanın uygulanmasına ilişkin görüşmelerin sürdüğü belirtildi.
ANTALYA'DAKİ COP31 ZİRVESİ VE KATAR GÖRÜŞMELERİ GÜNDEMDE
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Antalya'da düzenlenecek COP31 iklim zirvesi kapsamında bölge liderlerini ağırlamasının beklendiği belirtildi. Zirve sırasında gerçekleştirilebilecek diplomatik temasların, İran ile ABD arasında üzerinde çalışılan anlaşmaya ilişkin görüşmelerde de gündeme gelebileceği ifade edildi.
Kalın, Katar'ın gelecek hafta ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ile İran'ın üst düzey ulusal güvenlik yetkilisi Muhsin Rızai'yi ağırlayacağını da açıkladı. Katar'da yapılması planlanan görüşmelerin müzakerelerde ilerleme sağlanması açısından önemli bir fırsat olduğunu belirten Kalın, bölgesel diplomasi trafiğine ilişkin bilgi verdi.
İRANLI KAYNAKTAN ABD İLE ANLAŞMA KONUSUNDA FARKLI AÇIKLAMA
Diplomatik görüşmeler devam ederken konuya yakın olduğu belirtilen İranlı bir kaynak, Washington yönetiminin önerilen anlaşmayı uygulamaya yanaşacağı konusunda umutlu olmadığını söyledi. Middle East Eye'a konuşan kaynak, İran'ın yakın zamanda yeni bir gerilim dalgası yaşanmasını beklediğini ileri sürdü.
İran'ın olası bir ABD saldırısına karşılık vereceğini savunan kaynak, Tahran yönetiminin bölgedeki Amerikan askeri üslerini ve bunların ötesindeki hedefleri vurabileceğini iddia etti. ABD Başkanı Trump'a yönelik değerlendirmesinde ise "Trump yalnızca maliyeti anlar. Bunun kendisi için çok ağır bir bedeli olmasını sağlamalıyız" ifadelerini kullandı.
AVRUPA'DAKİ ABD ÜSLERİ VE NATO İHTİMALİ TARTIŞILIYOR
İran medyasında hafta sonu yayımlanan bazı görüntülerde, Tahran yönetiminin Avrupa'da bulunan ABD askeri üslerini hedef alabileceğine ilişkin değerlendirmelere yer verildi. Söz konusu yayınların ardından olası bir saldırının NATO'nun kolektif savunma mekanizmasını harekete geçirip geçirmeyeceği ve Türkiye'nin ittifak üyesi olarak nasıl bir tutum alacağı tartışılmaya başlandı.
Middle East Eye'a konuşan İranlı kaynak, Avrupa ülkelerini ABD ile İran arasındaki gerilimi azaltmak yerine artırmakla suçladı. Avrupa ülkelerinin doğrudan hedef alınmayacağını savunan kaynak, "Avrupa'daki üsleri hedef almayacağız. İran'a saldırmak için ABD güçleri tarafından kullanılan Amerikan üslerini hedef alacağız" dedi.
İRANLI KAYNAK: YALNIZCA AMERİKAN ÜSLERİNİ HEDEF ALACAĞIZ
Olası bir saldırının NATO tarafından askeri karşılıkla yanıtlanması ihtimaline ilişkin soruları da yanıtlayan İranlı kaynak, Avrupa ülkelerinin askeri kapasitesinin ABD'nin kapasitesini aşmadığını savundu. İran'ın hedefinin Avrupa ülkeleri değil, İran'a yönelik saldırılarda kullanılan Amerikan askeri tesisleri olacağını ileri sürdü.
Kaynak, yalnızca Amerikan üslerinin hedef alınacağını iddia ederek Avrupa ülkelerinin endişelenmemesi gerektiğini söyledi. İranlı kaynağın açıklamaları, MİT Başkanı Kalın'ın yürütüldüğünü duyurduğu 7 maddelik anlaşma görüşmeleri devam ederken gündeme geldi.
