İran’ın, ABD ve İsrail ile aylar süren çatışmaların ardından kısa menzilli hava savunma kapasitesini yeniden güçlendirmek amacıyla Çin yapımı yüzlerce omuzdan atılan füze sistemi satın almaya hazırlandığı öne sürüldü.
Anlaşma hakkında bilgi sahibi üç kaynağın verdiği bilgilere göre Tahran yönetiminin, ilk sevkiyatını birkaç hafta içinde alması beklenen 300 ila 400 taşınabilir hava savunma sistemi için sözleşme imzaladığı iddia edildi. Anlaşmanın toplam değerinin 60 ila 70 milyon dolar arasında olduğu belirtildi.
Kaynaklar, sözleşmenin Çin üretimi QW-12 ve FN-16 omuzdan atılan hava savunma sistemlerini kapsadığını aktardı. Taraflar arasında anlaşmaya varıldığı ancak teslimat tarihleri, toplam miktar ve uygulamaya ilişkin diğer ayrıntıların değişebileceği kaydedildi.
ANLAŞMANIN HONG KONG MERKEZLİ ŞİRKET ÜZERİNDEN YAPILDIĞI İDDİA EDİLDİ
Sözleşmenin, Hong Kong merkezli Zhongqing Baoshang International Investment şirketiyle imzalandığı öne sürüldü. Kaynaklar, şirketin İran tarafı ile Çinli tedarikçi arasında aracı olarak faaliyet gösterdiğini ileri sürdü.
Şirketin ana kuruluşu olan Pekin merkezli Zhong Qing Bao Shang Group, konuya ilişkin gönderilen açıklama talebine yanıt vermedi. İran Dışişleri Bakanlığı da iddialara ilişkin ilk aşamada açıklama yapmadı.
Kaynaklar, konunun hassasiyeti nedeniyle isimlerinin açıklanmasını istemedi. İddiaların bağımsız kaynaklarca doğrulanmadığı belirtildi.
ÇİN İDDİALARI REDDETTİ
Çin Dışişleri Bakanlığı, söz konusu haberlere ilişkin yaptığı açıklamada iddiaların tamamen asılsız olduğunu bildirdi.
Bakanlık, Çin’in çatışmanın sona erdirilmesi ve barışın desteklenmesi için sürekli rol oynadığını belirtti. Pekin yönetimi, İran’a söz konusu hava savunma sistemlerinin satıldığı yönündeki iddiaları doğrulamadı.
PAKİSTAN SEVKİYATTA ROL ALDIĞI İDDİASINI YALANLADI
Kaynaklar, tarafların üzerinde anlaştığını belirttiği plana göre ilk teslimatların Çin’in batısındaki Urumçi kentinden hava yoluyla başlatılacağını ve Pakistan üzerinden İran’a ulaştırılacağını ileri sürdü.
Sevkiyatın Pakistan’dan İran’a hava yoluyla mı yoksa kara yoluyla mı yapılacağına ilişkin bilgi paylaşılmadı. Pakistan ordusunun basın birimi ISPR ise ülkenin Çin’den İran’a hava savunma silahlarının ulaştırılmasında rol aldığına yönelik iddiaların tamamen uydurma ve yanlış olduğunu açıkladı.
Pakistan Dışişleri Bakanlığından konuya ilişkin açıklama talebine yanıt verilmedi.
İRAN HAVA SAVUNMASINI YENİDEN GÜÇLENDİRMEYE ÇALIŞIYOR
İran’ın, ABD ve İsrail tarafından füze, insansız hava aracı ve hava savunma programlarıyla bağlantılı tesislerine düzenlenen saldırıların ardından yeniden silahlanmaya ihtiyaç duyduğu belirtildi.
Tahran yönetimi, saldırılara balistik füze ve insansız hava aracı atışlarıyla karşılık verdi. Çatışmalar sırasında sabit askeri tesislerin ve stratejik altyapının gelişmiş savaş uçakları ile hassas güdümlü mühimmatlara karşı korunmasında yaşanan güçlükler gündeme geldi.
ABD, iki hafta süren bombardımanı cumartesi günü durdurdu. ABD Başkanı Donald Trump, beş aydır devam eden çatışmayı sona erdirmeyi amaçlayan müzakerelerin başarısız olması halinde saldırıların yeniden başlayacağını söyledi.
Çatışmanın nisandan bu yana teorik olarak ateşkes halinde olduğu ancak taraflar arasındaki askeri gerilimin sürdüğü aktarıldı.
YÜZLERCE SİSTEMİN KISA MENZİLLİ SAVUNMAYI GENİŞLETECEĞİ BELİRTİLDİ
Yüzlerce taşınabilir hava savunma sisteminin teslim edilmesinin İran’ın kısa menzilli savunma kapasitesini önemli ölçüde artıracağı belirtildi. Anlaşmanın gerçekleşmesi halinde Çin ile İran arasındaki askeri ilişkilerin derinleştiğine işaret edeceği ifade edildi.
İran, son 20 yılda füze, insansız hava aracı ve radar sistemlerine önemli yatırımlar yaptı. Askeri uzmanlar, taşınabilir hava savunma sistemlerinin küçük ekipler tarafından kullanılabilmesi, kısa sürede farklı noktalara yerleştirilebilmesi ve sabit bataryalara göre daha az hedef oluşturması nedeniyle önem taşıdığını belirtiyor.
QW SERİSİNE İLİŞKİN BAŞKA GÖRÜŞMELERİN DE YAPILDIĞI ÖNE SÜRÜLDÜ
Avrupalı bir güvenlik kaynağı, ülkesindeki yetkililerin İran’a QW serisi taşınabilir hava savunma sistemlerinin muhtemel satışını içeren birden fazla sözleşme görüşmesinden haberdar olduğunu söyledi.
Görüşmelerin QW-12, QW-18 ve QW-19 sistemlerini kapsadığı ileri sürüldü. Orta Doğu’daki ikinci bir güvenlik kaynağı ise İran’ın QW-12 ve QW-18 füzeleri satın almak için girişimde bulunduğunu bildiklerini ancak anlaşmanın sonuçlandığından haberdar olmadıklarını belirtti.
SİSTEMLER ALÇAKTAN UÇAN HEDEFLERE KARŞI TASARLANDI
QW-12 ve FN-16 sistemleri, alçaktan uçan savaş uçakları, helikopterler ve insansız hava araçlarına karşı kullanılmak üzere tasarlanmış, kızılötesi güdümlü karadan havaya füzeler olarak biliniyor.
Omuzdan atılabilen sistemlerin askeri tesisler, enerji altyapısı ve hassas noktaların çevresine hızla konuşlandırılabildiği belirtiliyor. Savunma uzmanları QW-12’yi QW-18 ve QW-19 gibi daha yeni modellere göre daha sınırlı kapasiteye sahip olarak değerlendiriyor.
QW-12 sistemlerinin buna rağmen insansız hava araçları ve alçak irtifada uçan hedeflere karşı kısa menzilli bir savunma katmanı sağlayabildiği ifade ediliyor.
KARA YOLLARININ KULLANILMASI DA GÜNDEME GELDİ
İki Batılı istihbarat kaynağı ile İranlı bir yetkili, Tahran yönetiminin Çin’den askeri malzeme ve çift kullanımlı bileşenlerin daha az dikkat çekecek şekilde taşınması için kara güzergahlarını da değerlendirdiğini ileri sürdü.
Kara yolu seçeneğinin sevkiyatların kesintiye uğrama riskini azaltmak amacıyla ele alındığı belirtildi. Planlanan güzergahlar, gönderilecek malzeme miktarı ve teslimat takvimine ilişkin ayrıntı paylaşılmadı.
İran’ın yıllardır süren yaptırımlar ve savunma ürünlerinin ithalatına yönelik kısıtlamalara rağmen yerli silah üretimi ile yabancı tedarikçileri birlikte kullanmayı sürdürdüğü kaydedildi.
GEMİSAVAR FÜZE ANLAŞMASI DA GÜNDEME GELMİŞTİ
İran’ın daha önce Çin’den gemisavar seyir füzeleri satın almak üzere ayrı bir anlaşmaya yaklaştığı öne sürülmüştü. Görüşmeler hakkında bilgi sahibi kişilere dayandırılan iddialarda söz konusu füze sistemlerinin İran’ın deniz savunma kapasitesini güçlendirmeyi amaçladığı belirtilmişti.
Söz konusu anlaşmanın sonuçlanıp sonuçlanmadığı doğrulanmadı. Çin ve İran makamları, gemisavar füze görüşmelerinin mevcut durumuna ilişkin ayrıntılı açıklama yapmadı.
