2026 Nobel Barış Ödülü, Güney Afrikalı hukukçu Navanethem "Navi" Pillay'a verildi. Norveç Nobel Komitesi, 9 Ekim 2026 Cuma günü Norveç'in başkenti Oslo'da yaptığı açıklamada, Pillay'ın barışın ve uluslararası hukukun geliştirilmesine yönelik çalışmalarından dolayı ödüle layık görüldüğünü duyurdu. Daha önce Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Yüksek Komiserliği görevini üstlenen Pillay, uluslararası mahkemelerde savaş suçları, insanlığa karşı suçlar ve soykırım davalarında görev aldı.
Norveç Nobel Komitesi Başkanı Jørgen Watne Frydnes, ödülün açıklanması sırasında uluslararası hukuk sisteminin giderek artan baskılarla karşı karşıya kaldığını belirtti. Frydnes, Pillay'ın uluslararası suçların soruşturulması ve sorumluların yargılanması konusundaki çalışmalarına dikkat çekerek hukuk kurumlarının barışın korunmasındaki rolünü vurguladı.
NOBEL KOMİTESİ ÖDÜLÜN GEREKÇESİNİ AÇIKLADI
Norveç Nobel Komitesi tarafından yayımlanan açıklamada, Pillay'ın uzun yıllardır uluslararası hukukun geliştirilmesi ve ağır insan hakları ihlallerinin yargılanması için çalıştığı belirtildi. Komite, özellikle savaş suçları, insanlığa karşı suçlar ve soykırımın uluslararası yargı mekanizmaları aracılığıyla ele alınmasındaki katkılarını ödül gerekçeleri arasında gösterdi.
Açıklamada, devletlerin ve siyasi liderlerin uluslararası hukuk karşısındaki sorumluluklarına da yer verildi. Hukukun üstünlüğünün barışın korunması ve anlaşmazlıkların şiddete başvurulmadan çözülmesi açısından taşıdığı önem vurgulandı.
GAZZE'DEKİ SOYKIRIM RAPORUNA BAŞKANLIK ETMİŞTİ
Navi Pillay, İsrail'in Gazze Şeridi'ndeki eylemlerini inceleyen Birleşmiş Milletler Bağımsız Uluslararası Soruşturma Komisyonu'nun başkanlığını yürüttü. Komisyon, 2025 yılında yayımladığı raporda İsrail'in Gazze'deki Filistinlilere karşı soykırım işlediği sonucuna ulaştı. Raporda, İsrail'in eylemleri ve Filistinli siviller üzerindeki etkileri uluslararası hukuk çerçevesinde ele alındı.
İsrail yönetimi, komisyonun soykırım tespitini reddederek rapora karşı çıktı. Pillay ise Nobel Barış Ödülü'nün açıklanmasının ardından yaptığı değerlendirmede, Gazze hakkındaki raporun uluslararası hukuk ve hesap verebilirlik konusundaki çalışmalarının bir parçası olduğunu belirtti.
NAVI PILLAY KİMDİR?
1941 yılında Güney Afrika'nın Durban kentinde doğan Navanethem Pillay, Hindistan kökenli Tamil bir ailede büyüdü. Ülkede ırk ayrımcılığına dayalı apartheid rejiminin uygulandığı dönemde hukuk eğitimi alan Pillay, 1967 yılında Natal bölgesinde hukuk bürosu açan ilk kadın oldu.
Meslek hayatının ilk yıllarında apartheid karşıtı aktivistlerin ve siyasi tutukluların savunmalarında görev alan Pillay, Nelson Mandela'nın da aralarında bulunduğu isimlerin hukuki süreçlerinde çalıştı. 1995 yılında Güney Afrika Yüksek Mahkemesi'ne atanan ilk siyah kadın yargıç oldu.
RUANDA SOYKIRIMI DAVALARINDA GÖREV ALDI
Pillay, 1995 yılında Birleşmiş Milletler tarafından kurulan Ruanda Uluslararası Ceza Mahkemesi'nde yargıç olarak göreve başladı. 1994 Ruanda Soykırımı'nın sorumlularının yargılanması amacıyla oluşturulan mahkemede sekiz yıl görev yaptı ve 1999-2003 yılları arasında mahkemenin başkanlığını yürüttü.
Mahkemenin 1998 yılında verdiği kararda, belirli koşullar altında tecavüz ve cinsel şiddet eylemlerinin soykırım suçu oluşturabileceği kabul edildi. Pillay, söz konusu hukuki yaklaşımın geliştirilmesinde görev alan yargıçlar arasında yer aldı.
ULUSLARARASI CEZA MAHKEMESİ VE BM'DEKİ GÖREVLERİ
Navi Pillay, 2003-2008 yılları arasında Uluslararası Ceza Mahkemesi'nde yargıç olarak görev yaptı. Ardından 2008 yılında Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği görevine getirildi ve 2014 yılına kadar görevini sürdürdü.
Pillay, 2019 yılından itibaren Gambiya'nın Myanmar'a karşı açtığı soykırım davasında Uluslararası Adalet Divanı'nda geçici yargıç olarak görev aldı. Davada, Myanmar'ın Rohingya Müslümanlarına yönelik eylemleri Soykırım Sözleşmesi kapsamında ele alındı.
NOBEL ÖDÜLÜ HABERİNİ ALMANYA'DA ALDI
85 yaşındaki Navi Pillay, Nobel Barış Ödülü'ne layık görüldüğünü Almanya'nın Nürnberg kentinde düzenlenen uluslararası hukuk forumuna katıldığı sırada öğrendi. Nürnberg, İkinci Dünya Savaşı'nın ardından Nazi savaş suçlularının yargılandığı davalara ev sahipliği yapmıştı.
Pillay, ödülün açıklanmasının ardından yaptığı konuşmada Nobel Barış Ödülü'nü uluslararası suçlardan sağ kurtulan bütün insanlara adadığını söyledi. Nürnberg'deki tarihi mahkeme salonunda bulunduğu sırada ödül haberini almasına da değindi.
GÜNEY AFRİKA CUMHURBAŞKANI RAMAPHOSA'DAN TEBRİK
Güney Afrika Cumhurbaşkanı Cyril Ramaphosa, Nobel Barış Ödülü'nün Navi Pillay'a verilmesinin ardından yayımladığı açıklamada hukukçuyu tebrik etti. Ramaphosa, Pillay'ın insan hakları, barış ve uluslararası adalet alanındaki çalışmalarının Güney Afrika ve dünya açısından taşıdığı öneme değindi.
Pillay, Nobel Barış Ödülü kazanan beşinci Güney Afrikalı oldu. Daha önce Albert Luthuli, Desmond Tutu, Nelson Mandela ve Frederik Willem de Klerk de aynı ödüle layık görülmüştü.
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres de Pillay'ı tebrik ederek ödülün uluslararası hukuku, insan haklarını ve adaleti savunan kişilerin çalışmalarını tanıdığını ifade etti.
İSRAİL'DEN NOBEL KARARINA TEPKİ
Nobel Barış Ödülü'nün Pillay'a verilmesi İsrail yönetiminin tepkisine neden oldu. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Pillay'ın İsrail'e karşı taraflı davrandığını öne sürerek Norveç Nobel Komitesi'nin kararını eleştirdi.
İnsan hakları örgütleri ve Filistin yönetimi ise ödül kararını memnuniyetle karşıladı. Uluslararası Af Örgütü de Pillay'ın insan hakları ve uluslararası adalet alanındaki çalışmalarına ilişkin açıklama yayımladı.
NOBEL BARIŞ ÖDÜLÜ 10 ARALIK'TA TAKDİM EDİLECEK
2026 Nobel Barış Ödülü'nün resmi töreni, Alfred Nobel'in ölüm yıl dönümü olan 10 Aralık'ta Norveç'in başkenti Oslo'da gerçekleştirilecek. Pillay'a törende Nobel madalyası, diploma ve yaklaşık 1,2 milyon dolar değerindeki para ödülü takdim edilecek.
Nobel Barış Ödülü, ilk kez 1901 yılında verilmişti. Pillay, ödülün 125. yılında uluslararası hukuk ve insan hakları alanındaki çalışmaları nedeniyle Nobel Barış Ödülü sahibi olarak açıklandı.
