Türkiye'nin ev sahipliği ve başkanlığında Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı'nda (COP31), ülkeler arasında iklim politikalarına ilişkin görüş ayrılıkları yaşandı. Avustralya'nın müzakereler başkanlığını üstlendiği konferansın 14'üncü gününde, EXPO 2016 Antalya yerleşkesindeki Anadolu Salonu'nda üçüncü kapanış genel kurulu gerçekleştirildi. Toplantıda, Türkiye'nin hazırladığı ve ülkelerin ortak karar almasını amaçlayan örtü kararı taslakları ele alındı.
Avrupa Birliği ve bazı ülkeler, taslaklarda fosil yakıtlardan uzaklaşmaya yönelik açık taahhütlerin bulunmadığını ve emisyon azaltımına ilişkin düzenlemelerin yeterli olmadığını belirterek itiraz etti. Türkiye'nin elektrifikasyon hedefine çeşitli ülkelerden destek gelirken, AB heyeti görüşmeler sırasında salonu terk etti. Tarafların ortak bir metin üzerinde anlaşamaması nedeniyle örtü kararları kabul edilmedi.
BAKAN KURUM: KİMSE İSTEDİĞİ HER ŞEYİ ALAMADI
COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, genel kurulun açılışında yaptığı konuşmada, iki hafta boyunca Antalya'da farklı ülkelerden temsilcilerin ortak bir iklim politikası üzerinde çalıştığını söyledi. Liderlerin, bakanların, müzakerecilerin, bilim insanlarının ve gençlerin konferansta bir araya geldiğini belirten Kurum, ülkelerin farklı öncelikleri arasında uzlaşma sağlamak amacıyla gece gündüz görüşmeler yürütüldüğünü ifade etti.
Müzakerelerin son aşamasına kadar ortak karar alınması için çalışmaların sürdüğünü aktaran Kurum, örtü kararı taslağının delegelerin katkılarıyla hazırlandığını belirtti. Metinde elektrifikasyon, küresel sıcaklık artışının 1,5 dereceyle sınırlandırılması hedefi, iklim değişikliğine uyum finansmanı ve okyanusların korunması gibi başlıkların bulunduğunu kaydetti.
Ülkelerin taleplerinin tamamının taslağa yansıtılmasının mümkün olmadığını söyleyen Kurum, "Kimse istediği her şeyi almadı. Ancak herkes bu metinde kendini bulabilir. Uzlaşının manası da budur. İnşallah bu salondan çıkan karar, dünyaya çok taraflılığın hala sonuç üretebildiğini gösterecektir" ifadelerini kullandı.
Kurum, COP31'in Türkiye'de gerçekleştirilmesi için ortaya koyduğu irade nedeniyle Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a, çevre çalışmalarına verdiği destek dolayısıyla Emine Erdoğan'a teşekkür etti. Müzakereler Başkanı Chris Bowen, BM İklim Değişikliği İcra Sekreteri Simon Stiell, COP29 ve COP30 başkanlıkları ile müzakere heyetlerine de katkılarından dolayı teşekkürlerini iletti.
AVRUPA BİRLİĞİ FOSİL YAKIT İFADELERİNE İTİRAZ ETTİ
Örtü kararı taslaklarının görüşüldüğü genel kurulda Avrupa Birliği, fosil yakıtlardan uzaklaşmaya yönelik açık ifadelerin metinde bulunmadığını belirterek itirazını dile getirdi. AB ile aynı yönde görüş bildiren bazı ülkeler, sera gazı emisyonlarının azaltılmasına ilişkin düzenlemelerin iklim değişikliğiyle mücadele hedeflerini yeterince karşılamadığını savundu.
İtirazlar üzerine söz alan Bakan Kurum, COP31 Başkanlığı tarafından hazırlanan taslağın ülkelere dayatılmadığını söyledi. Tarafların görüşlerinin müzakere sürecinde dikkate alındığını belirten Kurum, "Salonda bu metne karşı çıkan taraflar var, bu metinde anlaşma olmadığını görüyoruz" açıklamasını yaptı.
AB HEYETİ SALONU TERK ETTİ, ALTI ÜLKEDEN TÜRKİYE'YE DESTEK GELDİ
Görüşmeler sırasında Suudi Arabistan, Rusya, Çin, Azerbaycan, Pakistan ve Umman, Türkiye'nin elektrifikasyon hedefine destek verdi. Avrupa Birliği heyeti ise taslaklara yönelik itirazların ardından toplantıyı terk etti. Genel kurulda ülkeler arasındaki görüş ayrılıkları nedeniyle örtü kararlarının kabul edilmesi için gerekli uzlaşı sağlanamadı.
Bakan Kurum, müzakerelerin ardından örtü kararlarının kabul edilmediğini duyurdu. Kurum, karar alınamamasının elektrifikasyon, emisyon azaltımı, bilimsel çalışmalar, iklim değişikliğine uyum finansmanı, okyanuslar, dağlar ve çocuklara yönelik iklim politikaları açısından önemli bir fırsatın kaybedilmesi anlamına geldiğini söyledi.
PANAMA, VANUATU VE BELİZE'DEN 1,5 DERECE HEDEFİ UYARISI
Avrupa Birliği'nin yanı sıra Panama, Marshall Adaları, Norveç, Vanuatu ve Belize'nin de aralarında bulunduğu taraflar, örtü kararı taslaklarının kabul edilmesine karşı çıktı. İtiraz eden ülkeler, fosil yakıt kullanımının azaltılması ve küresel sıcaklık artışının sınırlandırılması konusunda daha açık düzenlemeler yapılmasını istedi.
Panama temsilcisi, iklim değişikliğiyle mücadelede bilimsel verilerin esas alınması gerektiğini belirterek, "Atmosfer müzakere etmez, bilim müzakere etmez ve gezegen daha fazla bekleyemez" dedi. Temsilci, iklim politikalarının bilimsel gerçekler doğrultusunda belirlenmesi gerektiğini vurguladı.
Vanuatu temsilcisi, küresel sıcaklık artışının 1,5 dereceyle sınırlandırılmasının ülkesi açısından hayatta kalma meselesi olduğunu söyledi. Fosil yakıtlardan uzaklaşılması konusunda daha güçlü taahhütler talep eden temsilci, mevcut taslağa itiraz etti. Belize temsilcisi de metnin 1,5 derece hedefinden uzaklaşılmasına neden olacağını savunarak uzlaşıya katılmayacaklarını açıkladı.
FİJİ OKYANUSLAR, BHUTAN DAĞLAR İÇİN AYRI KARAR İSTEDİ
Örtü kararları üzerinde uzlaşı sağlanamamasının ardından Fiji temsilcisi, okyanuslarla ilgili çalışmaların genel taslaktan bağımsız biçimde ele alınmasını önerdi. Temsilci, örtü kararı taslağında okyanuslara ayrılan 10 paragrafın değiştirilmeden ayrı bir karar olarak kabul edilmesini talep etti.
Denize Kıyısı Olmayan Gelişmekte Olan Ülkeler Grubu adına konuşan Bhutan temsilcisi, Fiji'nin önerisine destek verdi. Bhutan, dağlar ve iklim değişikliği konusunda da bağımsız bir karar hazırlanmasını istedi.
PAKİSTAN, SURİYE, VENEZUELA VE BHUTAN TASLAĞIN KABULÜNÜ DESTEKLEDİ
Pakistan, Suriye, Venezuela ve Bhutan'ın da aralarında bulunduğu ülkeler, örtü kararı taslağında eksiklikler bulunmasına rağmen metnin kabul edilmesini desteklediklerini açıkladı. Temsilciler, müzakere edilen başlıklar üzerindeki görüş ayrılıklarına karşın ortak bir karar alınması yönünde tutum sergiledi.
Venezuela temsilcisi, Türkiye'nin müzakere sürecinde yürüttüğü çalışmalara teşekkür ederek, "Bu karar Antalya'nın adını taşıyacaktır ve bugün kabul edilmeyi hak etmektedir" dedi. Venezuela, mevcut metnin kabul edilmesi yönündeki desteğini genel kurulda dile getirdi.
MISIR'DAN İKLİM FİNANSMANI VE TİCARET ELEŞTİRİSİ
Mısır temsilcisi, örtü kararı taslağında iklim finansmanı ve ticaret konularının yeterince karşılanmadığını söyledi. Eksikliklere rağmen metnin kabul edilmesini desteklemeye hazır olduklarını belirten temsilci, müzakerelerde ülkelerin birbirlerini suçlamasının ortak karar alma sürecine zarar verdiğini ifade etti.
Ülkeler arasındaki güvenin korunması gerektiğini vurgulayan Mısır temsilcisi, "Suçlama güven oluşturmaz. Görüş ayrılıklarını derinleştirir, müzakere ortamını zehirler ve bir sonraki uzlaşmayı daha da zorlaştırır" açıklamasında bulundu.
KENYA UYUM FİNANSMANININ ÜÇ KATINA ÇIKARILMASI HEDEFİNİ ELEŞTİRDİ
Kenya temsilcisi, hazırlanan metinde Afrika ülkelerinin özel ihtiyaçlarına yeterince yer verilmediğini belirtti. İklim değişikliğine uyum finansmanının üç katına çıkarılması hedefinin somut mali tutarlarla desteklenmediğini söyleyen temsilci, hesaplamaya esas alınacak başlangıç düzeyinin de belirlenmediğini ifade etti.
Japonya ve Nepal temsilcileri ise örtü kararları üzerinde uzlaşı sağlanamamasından duydukları üzüntüyü dile getirdi. Her iki ülke de taraflara ortak bir sonuç elde etmek amacıyla çalışmaları sürdürme çağrısında bulundu.
PERU MÜZAKERE YÖNTEMİNİN DEĞİŞTİRİLMESİNİ GÜNDEME GETİRDİ
Peru temsilcisi, Latin Amerika ve Karayipler Bağımsız Birliği (AILAC) adına yaptığı konuşmada COP31 müzakerelerinin yürütülme biçimini eleştirdi. Nihai karar metinlerinin sabaha karşı ülkelerle paylaşılmasına dikkat çeken temsilci, tarafların karar alma süreçlerine ilişkin yöntemleri yeniden değerlendirmesi gerektiğini söyledi.
Peru temsilcisi, konferanslarda uygulanan oylama kuralının da değerlendirilmesine açık olduklarını belirtti. Önerilerinin uzlaşı ilkesine karşı çıkmak anlamına gelmediğini ifade eden temsilci, "Bunları uzlaşı ilkesine karşı olduğumuz için önermiyoruz. Uzlaşının yeniden sonuç üretebilmesi için öneriyoruz" dedi.
BREZİLYA ORMAN RESTORASYONU VE KARBON YAKALAMA BAŞLIKLARINA DİKKAT ÇEKTİ
Brezilya temsilcisi, örtü kararı taslağında COP30 kapsamında başlatılan uygulama girişimlerine ve orman restorasyonuna yeterince yer verilmediğini belirtti. Karbon yakalama ve depolama teknolojilerine ilişkin ifadelerin de daha dengeli biçimde ele alınması gerektiğini savundu.
İran temsilcisi ise gelişmiş ülkelerin iklim finansmanı ve teknoloji transferi konusundaki yükümlülüklerini gündeme getirdi. İklim değişikliğinin etkilerine uyum çalışmalarının, sera gazı emisyonlarının azaltılması kadar öncelikli değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
COP31'DE ÖRTÜ KARARLARI KABUL EDİLMEDİ
Antalya'daki COP31'in üçüncü kapanış genel kurulunda ülkeler arasında uzlaşı sağlanamaması nedeniyle Türkiye'nin hazırladığı örtü kararı taslakları kabul edilmedi. Elektrifikasyon, fosil yakıtlar, emisyon azaltımı, iklim finansmanı, okyanuslar ve dağlarla ilgili düzenlemeler üzerindeki görüş ayrılıkları toplantıda gündeme geldi.
Örtü kararlarının kabul edilememesine rağmen konferansın diğer gündem maddelerine ilişkin çeşitli kararlar genel kurulda onaylandı. Ülke temsilcilerinin açıklamaları ve görüşmeleri devam etti.





