Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun sona ermesinin ardından İran heyeti New York’taki diplomatik temaslarını sürdürdü. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi başkanlığındaki heyet, ABD yönetimiyle doğrudan ve arabulucular üzerinden sürdürülen temaslar kapsamında Katarlı arabulucularla görüşmeler gerçekleştirdi. Arakçi, Tahran’ın savaşı sona erdirmek ve Hürmüz Boğazı çevresindeki krizi çözmek amacıyla sunduğu önerilerin ABD tarafına iletildiğini belirterek Washington’dan nihai yanıt beklediklerini söyledi.
Müzakerelerin hangi tarihte başladığına ilişkin ayrıntılar kamuoyuyla tam olarak paylaşılmazken, diplomatik temasların birkaç gündür devam ettiği bildirildi. Görüşmelerin merkezinde İran tarafından BM Genel Kurulu toplantıları sırasında gündeme getirilen 7 günlük planın değiştirilmiş versiyonu bulunuyor. Reuters’ın aktardığı bilgilere göre ABD ve İranlı yetkililer, savaşı sona erdirmeye yönelik girişimler kapsamında arabulucularla ayrı ayrı görüşmeler gerçekleştirdi.
ARAKÇİ: ABD’DEN NİHAİ YANIT BEKLİYORUZ
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, New York’taki temasları sırasında Katarlı arabulucularla yeniden bir araya geldiklerini ve Tahran’ın taleplerinin uygulanmasına ilişkin farklı seçenekleri ele aldıklarını açıkladı. İran’ın önerilerinin ABD tarafına iletilmek üzere arabuluculara sunulduğunu belirten Arakçi, Washington’ın nihai yanıtının yine aynı diplomatik kanal üzerinden Tahran’a ulaştırılmasını beklediklerini söyledi.
Arakçi, İran’ın mevcut krizin diplomatik yollarla sona erdirilmesine yönelik bir plan ortaya koyduğunu ifade etti. Katarlı ve Pakistanlı arabulucular üzerinden daha önce de mesaj alışverişi yapıldığını belirten İran Dışişleri Bakanı, Tahran’ın son önerisinin ardından söz konusu diplomatik trafiğin daha ciddi bir aşamaya geçtiğini kaydetti.
HÜRMÜZ BOĞAZI İÇİN TAHRAN’IN KOŞULLARI MASADA
New York’taki görüşmelerin önemli başlıklarından birini Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması oluşturdu. Arakçi, İran lideri Mücteba Hamaney tarafından boğazın yeniden açılması için belirlenen koşulların ABD tarafına iletildiğini açıkladı. İran’ın talepleri arasında ABD’nin ablukayı kaldırması, düşmanlıkların sona erdirilmesi ve dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılması bulunuyor.
İran tarafı, söz konusu koşulların yalnızca ABD’ye değil diğer ülkelere de aktarılmasının New York’taki diplomatik temasların amaçlarından biri olduğunu bildirdi. Arakçi, uluslararası toplumun İran’ın Hürmüz Boğazı ve devam eden çatışmaların sona erdirilmesine yönelik bir planının bulunduğunu bilmesini istediklerini ifade etti.
7 GÜNLÜK PLANIN DEĞİŞTİRİLMİŞ VERSİYONU GÖRÜŞÜLÜYOR
Müzakereler hakkında bilgi sahibi yetkililere göre görüşmelerde İran’ın BM Genel Kurulu toplantıları sırasında sunduğu 7 günlük planın değiştirilmiş bir versiyonu üzerinde duruluyor. İran’ın daha önce açıkladığı plan, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve normal deniz trafiğine dönülmesine yönelik bir takvim içeriyordu. Arakçi, planın uygulanmasının ABD’nin atacağı adımlara bağlı olduğunu belirtmişti.
Reuters’ın aktardığına göre görüşülen son öneriler arasında İran ve Lübnan’daki çatışmaların durdurulması, İran petrolüne yönelik yaptırımların kaldırılması, dondurulan İran varlıklarının serbest bırakılması ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması bulunuyor. İran’ın karşılığında nükleer programına ilişkin müzakereleri yeniden başlatması planın diğer ayağını oluşturuyor.
TRUMP: İRAN SAVAŞINI YAKINDA KAZANACAĞIZ
Diplomatik temaslar devam ederken ABD Başkanı Donald Trump, İran’la devam eden savaşa ilişkin açıklamalarda bulundu. Trump, ABD’nin savaşı kazanacağını ve sürecin uzun sürmeyeceğini belirterek savaşın sona ermesinin ardından benzin fiyatlarının düşeceğini söyledi. Trump’ın açıklamaları, ABD ve İran arasında arabulucular üzerinden diplomatik temasların devam ettiği bir dönemde geldi.
Trump daha önce İran’ın sunduğu son planı reddettiğini açıklamış, ancak taraflar arasındaki diplomatik temasların devam edebileceğine yönelik mesajlar vermişti. İran ise önerisine Washington’dan resmi bir yanıt beklediğini ve diplomatik çözüm seçeneğini sürdürdüğünü bildirmişti.
AXIOS’UN YAPTIRIM HABERİNE TRUMP’TAN YALANLAMA
Amerikan Axios haber sitesi, ABD Başkanı Trump’ın İran’ın nükleer programını sınırlandırmaya yönelik somut adımlar atması karşılığında ekonomik yaptırımların hafifletilmesi ve İran’ın dondurulmuş varlıklarına erişim sağlanması seçeneğini gündeme getirdiğini yazdı. Haberde söz konusu önerinin ABD’li yetkililere dayandırıldığı belirtildi.
Trump ise söz konusu haberi reddetti. ABD Başkanı, İran’a yaptırımların kaldırılmasını teklif etmediğini belirterek Axios tarafından aktarılan bilgilerin doğru olmadığını savundu. Dolayısıyla yaptırımların hafifletilmesi ve dondurulmuş varlıkların serbest bırakılmasına ilişkin iddialar, ABD yönetiminin kamuoyuna açıkladığı ve tarafların üzerinde uzlaştığı bir anlaşma niteliği taşımıyor.
ABD TARAFI İRAN’DAN GÜVENCE İSTİYOR
Görüşmeler hakkında bilgi sahibi bir ABD’li yetkilinin aktardığına göre Washington yönetimi, İran’ın mevcut diplomatik girişimlerinde ciddi olduğuna dair güvence arıyor. ABD tarafının, Tahran’ın önerilerinin yalnızca içinde bulunduğu koşullardan çıkmaya yönelik geçici bir adım olmadığı konusunda ikna edilmek istediği bildirildi.
Taraflar arasındaki temel anlaşmazlıkların başında İran’ın nükleer programı, yaptırımlar ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasının hangi şartlara bağlanacağı geliyor. Diplomatik temasların Katarlı arabulucular üzerinden devam etmesi, Washington ile Tahran arasındaki görüşme kanalının açık kaldığını gösterirken İran tarafı ABD’den nihai yanıt beklediğini açıkladı.
