ABD Başkanı Donald Trump, Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham’ın cenaze törenine katılmak üzere Washington’a giden İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’yu Beyaz Saray’da kabul etti. İki lider arasındaki görüşme basına kapalı gerçekleştirilirken toplantının ayrıntılı gündemine ilişkin ortak bir açıklama yapılmadı.
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada Trump’ın Netanyahu ve aynı gün görüştüğü Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile temaslarının olumlu ve verimli geçtiğini bildirdi. Netanyahu görüşmesinde İran, Gazze ve bölgesel güvenlik konularının öne çıktığı belirtilirken Türkiye’ye olası F-35 satışı toplantının gündemine alınmadı.
F-35 KONUSU GÖRÜŞMEDE ELE ALINMADI
İsrail Başbakanlığı İletişim Direktörü Omer Dostri, Trump ile Netanyahu arasında Beyaz Saray’da yapılan görüşmede Türkiye’ye F-35 savaş uçağı satılması meselesinin konuşulmadığını açıkladı. Açıklama, Netanyahu’nun Washington ziyareti öncesinde olası satışa karşı çıkması ve Trump’ın söz konusu itirazı reddetmesinin ardından geldi.
Türkiye’ye F-35 satışı başlığının iki liderin resmi görüşmesinde gündeme gelmemesi, son günlerde Washington ile Tel Aviv arasında tartışma konusu olan savunma ihracatı meselesini yeniden gündeme taşıdı. İsrail tarafından görüşmenin ardından yapılan açıklamada konuya ilişkin yeni bir talep veya itiraz dile getirildiği bilgisi paylaşılmadı.
TRUMP İSRAİL’İN İTİRAZINA TEPKİ GÖSTERMİŞTİ
Trump, Netanyahu’nun Türkiye’ye F-35 satışına karşı çıktığı yönündeki soruya Air Force One’da gazetecilere yaptığı açıklamayla yanıt verdi. ABD’nin savunma ihracatı kararlarının başka ülkeler tarafından belirlenemeyeceğini söyleyen Trump, “Kimse bana neyi satıp satmayacağımızı söyleyemez.” ifadelerini kullandı.
Türkiye’yi önemli bir müttefik olarak nitelendiren Trump, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ilişkilerine de değindi. Trump’ın açıklamaları, Washington yönetiminin Türkiye’nin F-35 programına yeniden dahil edilmesi veya uçakların satılması ihtimalini değerlendirdiği bir dönemde yapıldı.
NETANYAHU TÜRKİYE’YE SATIŞA KARŞI ÇIKMIŞTI
Netanyahu, Washington ziyareti öncesinde Türkiye’ye F-35 savaş uçakları veya uçaklarla bağlantılı ileri teknolojilerin verilmesine karşı olduğunu açıklamıştı. İsrail Başbakanı, olası satışın İsrail’in bölgedeki askeri üstünlüğünü etkileyebileceğini savunmuştu.
İsrail yönetimi, bölge ülkelerine yapılacak gelişmiş silah satışlarında İsrail’in niteliksel askeri üstünlüğünün korunmasını talep ediyor. Netanyahu’nun itirazına rağmen Trump, savunma satışları konusundaki kararın ABD yönetimine ait olduğunu vurguladı.
TRUMP TÜRKİYE’YE F-35 SATIŞINI DEĞERLENDİRECEĞİNİ SÖYLEMİŞTİ
Trump, temmuz ayında Ankara’da düzenlenen NATO Zirvesi sırasında Cumhurbaşkanı Erdoğan ile gerçekleştirdiği görüşmede Türkiye’ye F-35 satışı konusunda karar vereceklerini söylemişti. ABD Başkanı, Türkiye’ye yönelik yaptırımların kaldırılacağını da ifade etmişti.
ABD Dışişleri Bakanlığının daha sonra Kongreye gönderdiği bir yazıda ise Türkiye’nin F-35 satın alabilmesi için gerekli şartları henüz karşılamadığı bildirilmişti. Türkiye, Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi satın almasının ardından F-35 programından çıkarılmış ve ABD’nin CAATSA yaptırımlarına tabi tutulmuştu.
GÖRÜŞME BASINA KAPALI GERÇEKLEŞTİRİLDİ
Trump ile Netanyahu arasındaki toplantıya basın mensupları alınmadı. Görüşmenin süresi ve ele alınan bütün başlıklar hakkında ayrıntılı açıklama yapılmazken Netanyahu’nun ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Savunma Bakanı Pete Hegseth ile de temaslarda bulunduğu bildirildi.
İsrail Başbakanı’nın Washington ziyaretinde İran’ın nükleer faaliyetleri, Gazze’deki gelişmeler ve bölgesel güvenlik konularını gündeme getirmesi bekleniyordu. ABD basınında yer alan haberlerde, Trump ile Netanyahu arasındaki görüşmede ağırlıklı olarak İran politikası ve bölgesel gelişmelerin değerlendirildiği aktarıldı.
BEYAZ SARAY GÖRÜŞMEYİ “OLUMLU VE VERİMLİ” OLARAK NİTELENDİRDİ
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, Trump ile Netanyahu arasındaki görüşmenin olumlu ve verimli geçtiğini açıkladı. Leavitt, toplantıda alınan kararlar veya tarafların üzerinde uzlaştığı konular hakkında ayrıntı vermedi.
Trump, Netanyahu’nun yanı sıra aynı gün Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy’i de Beyaz Saray’da ağırladı. Zelenskiy ile yapılan görüşmede Patriot önleme füzelerinin Ukrayna’da ortak üretimi ve Rusya-Ukrayna savaşına ilişkin diplomatik girişimler ele alındı.
NETANYAHU GRAHAM’IN CENAZESİ İÇİN WASHINGTON’A GİTTİ
Netanyahu, hayatını kaybeden Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham’ın cenaze törenine katılmak amacıyla Washington’a gitti. İsrail Başbakanlığının ziyaret öncesinde yaptığı açıklamada Netanyahu’nun programı kapsamında Trump ile Beyaz Saray’da görüşeceği duyurulmuştu.
Trump ile Netanyahu’nun görüşmesi, İran savaşı sonrasında iki lider arasında yapılan ilk yüz yüze toplantı oldu. Görüşmenin ardından İsrail tarafı Türkiye’ye olası F-35 satışının toplantıda konuşulmadığını bildirirken Beyaz Saray konuya ilişkin ayrı bir açıklama yapmadı.
