ABD yönetimi, İran havacılık sektörüne yönelik ekonomik yaptırımların kapsamını genişletirken Hazine Bakanı Scott Bessent yaptırımların uluslararası uçuşlara etkisine ilişkin açıklamalarda bulundu. ABD’li yayın kuruluşu CNBC’ye konuşan Bessent, İranlı havayolu şirketlerinin yaptırımlar nedeniyle küresel ölçekte faaliyetlerini sürdüremeyeceğini savundu. ABD Hazine Bakanlığı tarafından 8 Eylül 2026’da açıklanan yaptırım paketi, İran havacılık sektörünün yanı sıra sektöre hizmet sağlayan üçüncü ülkelerdeki şirketleri ve aracıları da kapsıyor.
BESSENT: İRAN HAVAYOLLARI DÜNYA GENELİNDE DURACAK
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, yaptırımların İranlı havayolu şirketlerinin uluslararası faaliyetleri üzerinde kısa süre içinde etkili olacağını söyledi. Bessent, iki gün içinde Amerikan yaptırımlarının ağırlığı altında İran havayollarının küresel faaliyetlerinde ciddi sorunlarla karşılaşacağını belirterek, “Tüm İran havayolları dünya genelinde duracak” ifadelerini kullandı.
Bessent’in açıklaması, Washington’ın İran’ın havacılık sektörünü küresel finans ve hizmet ağlarından uzaklaştırmaya yönelik yaptırım politikasının ardından geldi. ABD Hazine Bakanlığı, 8 Eylül’deki açıklamasında İran havacılık sektörüne destek sağladığını belirttiği toplam 36 hedefe yaptırım uygulandığını duyurdu. Yaptırım kararının içinde İran’da faaliyet gösteren 27 havayolu şirketi de yer aldı.
YAKIT, İNİŞ HİZMETİ VE BİLET SATIŞI UYARISI
Bessent, İran havayollarının uçuşlarına ev sahipliği yapmaya devam eden ülke ve şirketlere yönelik de uyarıda bulundu. İranlı şirketlerin uçaklarının havalimanlarına inmesi durumunda söz konusu uçaklara yakıt ve iniş hizmetlerinin sağlanmaması gerektiğini söyleyen Bessent, bilet satışlarının da yaptırımların kapsamına girebileceğini belirtti.
ABD Hazine Bakanı, “Eğer inerlerse onlara yakıt sağlayamazsınız, iniş hizmeti veremezsiniz, biletlerini satamazsınız; aksi takdirde dolar sisteminden çıkarılırsınız” dedi. Bessent’in sözleri, Washington’ın yaptırımların uygulanmasında yalnızca İranlı şirketleri değil, söz konusu şirketlerin faaliyetlerinin devam etmesine yardımcı olan yabancı kuruluşları da hedef alabileceğine işaret eden ABD politikasını yansıtıyor.
ABD 27 İRAN HAVAYOLUNU YAPTIRIM LİSTESİNE ALDI
ABD Hazine Bakanlığı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), 8 Eylül 2026’da İran havacılık sektörüne yönelik kapsamlı bir yaptırım paketi açıkladı. ABD yönetiminin “Operation Economic Outcast” adı altında yürüttüğü yaptırım programı kapsamında İran’da faaliyet gösteren 27 havayolu şirketi yaptırım listesine eklendi. Hazine Bakanlığı, yaptırımların İran’ın faal durumdaki kalan havayolu şirketlerini kapsadığını açıkladı.
Yaptırım listesinde Air Shiraz, Asa Jet Airline, Ata Airlines Company, Atlas Aviation Group, Ava Airlines, Chabahar Airlines Company, Erwan Airline Company, Fly Kish Airlines, Fly Persia Airlines, Iran Air Tour, Iran Aseman Airlines, Jsky Airlines, Kish Airlines, Karun Airlines Company, Lad Airways, Mehr Airways, Nasim Air, Pars Oghyanous Kish Company, Qeshm Air, Raimon Airways, Saha Airlines, Sepehran Airlines, Soroush Air, Taban Airlines, Toos Airlines, Varesh Airlines ve Zagros Airlines bulunuyor.
ABD HAVACILIK SEKTÖRÜNE YÖNELİK BASKIYI GENİŞLETTİ
ABD Hazine Bakanlığı, 27 havayolunun yanı sıra İran’ın havacılık sektörüne uçak ve teknoloji temininde rol oynadığını ileri sürdüğü şirketler, yabancı aracılar ve çeşitli hizmet sağlayıcıları da hedef aldı. OFAC’ın 8 Eylül tarihli yaptırım kararında toplam 36 hedef bulunurken Washington, İran’ın ABD menşeli uçaklara ve hassas teknolojilere erişmek için paravan şirketler ile üçüncü ülkelerdeki aracılardan yararlandığını savundu.
ABD yönetimi ayrıca İran ile bağlantılı havacılık faaliyetlerine yönelik üç yetkilendirmeyi askıya aldı. Hazine Bakanlığının açıklamasına göre bunlar arasında İran üzerinden gerçekleştirilen uçuşlara ilişkin bazı izinler ile ABD menşeli veya ABD kontrolündeki ticari uçakların İran’a uçmasına olanak sağlayan düzenlemeler bulunuyor. Havacılık güvenliğiyle ilgili taleplerin ise OFAC tarafından ayrı ayrı değerlendirileceği belirtildi.
YABANCI ŞİRKETLER İÇİN İKİNCİL YAPTIRIM RİSKİ
Washington’ın yaptırım politikası, İranlı havayolu şirketleriyle çalışan ABD dışındaki şirketler açısından da sonuçlar doğurabilecek hükümler içeriyor. ABD Hazine Bakanlığı, uçak transferleri, kargo hizmetleri ve genel satış acenteliği dahil olmak üzere yaptırım uygulanan İran havayollarının faaliyetlerini kolaylaştıran yabancı şirket veya kişilerin yaptırım riskiyle karşılaşabileceğini bildirdi.
ABD Hazine Bakanlığının açıklamasına göre yaptırım kapsamındaki kişi ve kuruluşların ABD’de bulunan veya ABD vatandaşlarının kontrolündeki mal varlıkları bloke ediliyor. Washington ayrıca yaptırım uygulanan kişi ve şirketlerle belirli işlemleri gerçekleştiren finans kuruluşları ile diğer tarafların da yaptırımlara maruz kalabileceğini belirtiyor.
ABD'NİN İRAN'A YÖNELİK “OPERATION ECONOMIC OUTCAST” PROGRAMI
İran havacılık sektörüne yönelik karar, ABD yönetiminin 24 Ağustos 2026’da başlattığı “Operation Economic Outcast” programının bir parçasını oluşturuyor. ABD Hazine Bakanlığı program kapsamında dijital varlıklar, teknoloji, altın, havacılık ve deniz taşımacılığı dahil olmak üzere İran ekonomisinin çeşitli alanlarına yönelik yaptırım yetkilerini genişletti. Washington, İran ile ekonomik ilişkilerini sürdüren yabancı kişi ve kuruluşların ikincil yaptırım riskiyle karşılaşabileceğini duyurdu.
ABD Hazine Bakanlığı, program kapsamında İran’ın uluslararası finans sistemine erişimini sınırlandırmayı hedeflediğini açıkça belirtiyor. Washington yönetimi, İran havacılık sektörünün Devrim Muhafızları dahil yaptırım kapsamındaki yapıların personel, silah ve ekipman taşınmasında kullanıldığını öne sürüyor. İran yönetiminin ve yaptırıma uğrayan şirketlerin ABD’nin söz konusu suçlamalarına ilişkin tutumları, yaptırım kararlarının hukuki ve siyasi etkilerine yönelik uluslararası değerlendirmelerden ayrı olarak ele alınıyor.
