ABD ve İran arasındaki nükleer müzakerelerin ilk oturumu Umman'ın başkenti Maskat'ta tamamlandı. Tüm dünyanın yakından takip ettiği süreçte taraflar, Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi'nin ev sahipliğinde bir araya geldi. İran adına müzakerelere Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi liderlik ederken, ABD heyetinin başında ise ABD Başkanı Donald Trump'ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff bulundu.
Görüşmelerde İran heyetinde Siyasi İşlerden Sorumlu Dışişleri Bakan Yardımcısı Mecid Taht Revançi, Ekonomik İşlerden Sorumlu Dışişleri Bakan Yardımcısı Hamid Kanberi ile Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi hazır bulundu. ABD tarafında ise Witkoff'un yanı sıra Donald Trump'ın danışmanı Jared Kushner de yer aldı.
MÜZAKERE HEYETLERİ ÜLKELERİNE DÖNÜYOR
İran devlet televizyonunun aktardığı bilgilere göre, Maskat'ta TSİ 11.00 sularında başlayan görüşmelerin sona ermesiyle birlikte heyetler konutlarına geçti. Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, müzakerelerin şimdilik tamamlandığını ve heyetlerin değerlendirmeler yapmak üzere ülkelerine dönmelerinin planlandığını bildirdi.
MASKAT'TA ÇİFT TARAFLI MEKİK DİPLOMASİSİ
Müzakereler kapsamında İran ve ABD heyetleri, Umman Dışişleri Bakanı el-Busaidi ile ayrı bir görüşme daha gerçekleştirdi. Süreçte arabulucu rolü üstlenen el-Busaidi'nin, İran heyetinden gerilimleri gidermeye ve müzakereleri ilerletmeye yönelik hazırlanan planı teslim aldığı kaydedildi. Belgeyi daha sonra Steve Witkoff'a ileten el-Busaidi, her iki tarafın da plan ve görüşlerini sunmasına aracılık etti. ABD heyetinin sunulan planı incelemeye aldığı öğrenildi.
İRAN DIŞİŞLERİ BAKANI ARAKÇİ: İYİ BİR BAŞLANGIÇ YAPTIK
Müzakerelerin ardından sürece dair açıklamalarda bulunan İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, tarafların bakış açılarının birbirine iletildiğini vurguladı. Erakçi, şunları kaydetti:
"Bakış açılarımız birbirimize iletildi, bu çok önemliydi. Endişelerimiz, çıkarlarımız ve İran halkının hakları iletildi. Çok iyi bir atmosferde gerçekleşti ve karşı tarafın görüşleri de dinlendi. İyi bir başlangıç yaptık. Nasıl devam edeceğimiz konusunda temas kuracağız. İstişare edildikten sonra görüşmelerin nasıl devam ettirileceğine dair bir karar verilecek. Görüşmelerin devam ettirilmesi ilkesinde bir fikir birliği olduğu görülüyor. Sürecin devam etmesi konusunda mutabık kalındı. Hemen yargıda bulunmak istemiyorum fakat görüşmeler bu şekilde devam ederse, üzerinde anlaşmaya varılmış bir çerçeveye ulaşılabilir."
GÜVEN EKSİKLİĞİ MASADAKİ EN BÜYÜK ENGEL
Bakan Erakçi, iki ülke arasında ciddi bir güven eksikliği bulunduğunu dile getirerek, 2025 yılındaki saldırılara atıfta bulundu. Erakçi, "Haziran 2025'te müzakereler devam ederken İsrail ve daha sonra ABD tarafından saldırıya uğradık. Öncelikle bu güvensizliğin üstesinden gelmeli ve müzakereler için bir çerçeve belirlemeliyiz. Bence iyi bir başlangıçtı ve iyi bir şekilde devam edebilir ancak bu karşı tarafa ve elbette Tahran'da alınacak kararlara bağlı" ifadelerini kullandı.
UMMAN'DAN TARAFLARA YENİDEN BULUŞMA MESAJI
Ev sahibi Umman’ın Dışişleri Bakanı Bedir bin Hamad Al-Busaidi de Maskat'taki görüşmelerin ciddiyetine dikkat çekti. Görüşmelerin her iki ülkenin düşüncelerini netleştirmek adına faydalı geçtiğini belirten Al-Busaidi, "Uygun zamanda tekrar bir araya gelmeyi hedefliyoruz. Sonuçlar Tahran ve Washington'da dikkatlice değerlendirilecektir" dedi.
8 AY SONRA YENİDEN BAŞLAYAN SÜREÇ
İran ile ABD arasındaki nükleer müzakereler, 12 gün süren savaşın ardından Türkiye ve bölge ülkelerinin çabalarıyla tekrar canlandırıldı. Müzakerelerde uranyum zenginleştirme faaliyetleri ve zenginleştirilmiş uranyumun ülke dışına çıkarılması temel uyuşmazlık noktaları olarak öne çıkıyor.
İran, yaptırımların kaldırılmasını isterken ABD yönetimi, nükleer programın kısıtlanmasının yanı sıra füze programı ve bölgesel faaliyetlerin de gündeme gelmesini talep ediyor. Tahran yönetimi ise nükleer dışındaki konuların müzakere edilmeyeceği yönündeki tutumunu koruyor.
BÖLGESEL GERİLİM VE MÜZAKERE SÜRECİ
İran'da yaşanan protestolar ve ABD'nin bölgedeki askerî hareketliliğiyle tırmanan gerilimin ardından başlayan görüşmeler, sert açıklamaların gölgesinde yapıldı. ABD Başkanı Donald Trump, Washington'daki bir etkinlikte yaptığı konuşmada, "İran ile pazarlık halindeyiz. Vurulmak istemedikleri için pazarlık yapıyorlar. Vurmamızı istemiyorlar. İran'a bombardıman uçaklarımızı gösterdik" diyerek askeri caydırıcılık mesajı verdi.
MÜZAKERE ADRESİ TÜRKİYE'DEN UMMAN'A KAYDI
Daha önce Türkiye'de yapılması ve bölge ülkelerinin de katılması planlanan zirve, İran'ın "sadece nükleer dosya" ısrarı nedeniyle Umman'a taşındı. Türkiye'nin ev sahipliğinde geniş katılımlı bir format öngörülürken, İran'ın itirazları sonucu görüşmeler Maskat'ta dar kapsamlı olarak gerçekleştirildi.
