ABD’li yetkililer, İran’ın temmuz ayında Ürdün’deki bir ABD üssüne düzenlediği saldırı öncesinde Çin merkezli kuruluşlardan yüksek çözünürlüklü uydu görüntüleri temin ettiğini iddia etti. Wall Street Journal’ın ABD’li yetkililere dayandırdığı habere göre söz konusu görüntüler, İran’ın hedef seçimi ve saldırı sonrasındaki sonuçların değerlendirilmesinde kullanılmış olabilir.
İran’ın 17 Temmuz’da Ürdün’ün kuzeydoğusunda bulunan Muvaffak es Salti Hava Üssü’ne düzenlediği saldırıda ABD askerlerinin kaldığı bir alan balistik füzelerle hedef alındı. Saldırıda üç Amerikan askeri hayatını kaybederken dört asker yaralandı.
SALDIRI ÖNCESİNDE YÜKSEK ÇÖZÜNÜRLÜKLÜ GÖRÜNTÜ İDDİASI
Wall Street Journal’ın haberine göre İran, saldırıdan önce Muvaffak es Salti Hava Üssü’nün yüksek çözünürlüklü uydu görüntülerini Çin merkezli kuruluşlardan elde etti.
ABD’li yetkililer, söz konusu görüntüleri sağlayan kuruluşların isimlerini açıklamadı. Yetkililer ayrıca Çin hükümetinin saldırıya doğrudan dahil olduğunu ileri sürmedi.
Amerikalı yetkililere göre yüksek çözünürlüklü görüntüler, İran’ın saldırı öncesinde hedef belirlemesine ve saldırının ardından oluşan sonuçları incelemesine yardımcı olmuş olabilir.
ÜÇ ABD ASKERİ HAYATINI KAYBETTİ
17 Temmuz’da gerçekleştirilen saldırıda İran’a ait balistik füzelerin ABD askerlerinin kaldığı bölgeyi hedef aldığı belirtildi.
Saldırıda üç Amerikan askeri hayatını kaybetti, dört asker de yaralandı. İran’ın aynı saldırı kapsamında üsse konuşlandırılmış insanlı ve insansız hava araçlarını da hedef aldığı aktarıldı.
ABD’li yetkililer, Çin kaynaklı olduğu öne sürülen uydu görüntülerinin saldırının planlanmasında kullanılan istihbarat kaynaklarından biri olabileceğini ifade etti.
WASHINGTON DAHA ÖNCE ÇİNLİ ŞİRKETLERİ UYARMIŞTI
İddialar, Washington yönetiminin Çin merkezli şirketlerin İran’a uydu görüntüleri sağladığı yönündeki uyarılarının ardından gündeme geldi.
ABD’li yetkililer, aylardır Çin merkezli şirketlerin İran’a, Amerikan güçlerinin hedef alınmasında kullanılabilecek uydu görüntüleri sağladığını savunuyordu.
Washington yönetimi mayıs ayında MizarVision, Earth Eye ve Chang Guang adlı Çinli şirketlere yaptırım uyguladı. ABD yönetimi, söz konusu şirketlerin İran’ın kullanabileceği uydu görüntülerini sağladığını, topladığını veya yayımladığını ileri sürdü.
ABD DONANMASI DA ENDİŞE KONUSU
Washington yönetiminin endişelerinden biri de Çin’in İran’a ABD donanmasına ait unsurların takip edilmesinde yardımcı olabileceği iddiası.
ABD’li yetkililere göre İran’ın hareket halindeki Amerikan savaş gemilerini tespit etme ve hedefleme kabiliyeti son dönemde gelişti.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı ise İran’ın yakın dönemde Amerikan savaş gemilerine yönelik gerçekleştirdiği bazı saldırıların başarısız olduğunu bildirdi.
ÇİN SUÇLAMALARI REDDETTİ
Çin yönetimi, ABD tarafından gündeme getirilen iddiaları reddetti ve Washington’dan suçlamalara ilişkin kanıt sunmasını istedi.
Çin’in Washington Büyükelçiliği Sözcüsü Liu Chang, iddiaların belirli Çinli kuruluşlarla Pekin yönetimini doğrudan ilişkilendiren kanıtlara dayanmadığını savundu.
Liu Chang ayrıca Çin ile İran arasındaki işbirliğinin uluslararası hukuka uygun olduğunu belirtti.
İRAN’IN BAŞKA İSTİHBARAT KAYNAKLARI DA BULUNUYOR
ABD’li yetkililer, İran’ın saldırı hazırlıklarında yalnızca Çin kaynaklı görüntülerden yararlanmadığını da ifade ediyor.
Tahran’ın kendi uydularından elde ettiği görüntülerin yanı sıra insan kaynaklarından ve Rusya’dan sağlanan istihbarat ile görüntüleri de kullandığı belirtiliyor.
Çin kaynaklı olduğu öne sürülen uydu görüntülerinin, İran’ın saldırıda yararlandığı istihbarat kaynaklarından yalnızca birini oluşturduğu aktarılıyor.
ABD’Lİ YETKİLİLERDEN DİKKAT ÇEKEN DEĞERLENDİRME
ABD’li yetkililer, Çin merkezli kuruluşlardan geldiği öne sürülen görüntülerin 17 Temmuz’daki saldırıyla bağlantısına dikkat çekiyor.
Yetkililer, söz konusu bağlantının Çin’in İran’a sağladığı desteğin Amerikan askerleri açısından ölümcül sonuçlar doğurabildiğine ilişkin şimdiye kadar ortaya çıkan en güçlü kanıtlardan biri olduğunu savunuyor.
Çin hükümetinin saldırının planlanmasında veya gerçekleştirilmesinde doğrudan rol aldığına ilişkin ise ABD’li yetkililer tarafından herhangi bir iddia ortaya konulmadı.
TRUMP İLE Şİ CİNPİNG GÖRÜŞMESİ ÖNCESİ YENİ GERİLİM
İddialar, ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping arasında 24 Eylül’de yapılması planlanan görüşmenin öncesinde gündeme geldi.
Uydu görüntülerine ilişkin tartışma, Washington ile Pekin arasındaki mevcut anlaşmazlık başlıklarına yeni bir konu ekledi.
ABD’li yetkililer, son haftalarda Kongre’deki istihbarat komitelerini de Çin ve Rusya’nın İran’a sağladığı öne sürülen destek hakkında bilgilendirdi.
MARCO RUBIO DOĞRUDAN DEĞERLENDİRME YAPMADI
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi ile gerçekleştirdiği görüşmelerin ardından Pekin’in İran’a hedefleme bilgileri sağlayıp sağlamadığı konusunda doğrudan bir değerlendirme yapmadı.
Rubio, Çin’in faaliyetlerinin çatışmanın seyrini herhangi bir şekilde değiştirmediğini söyledi.
Washington ile Pekin arasındaki görüşmeler devam ederken, İran’ın Çin merkezli kuruluşlardan elde ettiği öne sürülen uydu görüntülerinin nasıl ve hangi kapsamda kullanıldığına ilişkin tartışmalar da sürüyor
