Rusya’nın Suriye’deki askeri üslerinin geleceğine ilişkin tartışmalar devam ederken Rus donanmasına ait gemilerin yeniden Tartus Limanı’na ulaştığı bildirildi. Radio Free Europe/Radio Liberty’nin elde ettiği ve Eylül 2026’nın ilk günlerinde çekildiği belirtilen görüntülerde Rus savaş ve lojistik destek gemilerinin limanda bulunduğu görülüyor.
Görüntülerde Rus gemilerinin Tartus Limanı’na yanaştığı ve kaynağı ile niteliği açıklanmayan bir yükü boşalttığı aktarılıyor. RFE/RL, görüntülerin Tartus Limanı’nın daha önce Rusya’nın kontrolünde bulunan bölümünün sivil kullanım amacıyla Suriye yönetimine devredildiğine yönelik resmi açıklamalarla çelişebileceğini belirtiyor.
RUS GEMİLERİ TARTUS LİMANI’NA YENİDEN YANAŞTI
Rus askeri gemilerinin Tartus’a gelişi, Suriye’deki Rus üslerinin Şam yönetimine devredileceğinin açıklanmasından yaklaşık bir ay sonra gerçekleşti.
RFE/RL tarafından yayımlanan görüntülerde gemilerin limana yanaştığı ve yük boşalttığı görülüyor. Boşaltılan yükün içeriğine veya hangi amaçla getirildiğine ilişkin herhangi bir bilgi paylaşılmadı.
Görüntüler, Rusya’nın Suriye’deki askeri varlığının geleceğine ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı. Moskova’nın Tartus’taki varlığının tamamen sona erip ermediğine ilişkin farklı değerlendirmeler bulunuyor.
FİLO AĞUSTOS SONUNDA İSPANYA AÇIKLARINDA GÖRÜNTÜLENDİ
Tartus’a ulaşan Rus filosunun ağustos ayının sonlarında İspanya açıklarında güneye doğru ilerlerken görüntülendiği aktarıldı.
Filoda üç Rus lojistik gemisi ile bir deniz destroyerinin bulunduğu belirtildi. Konvoyun resmi varış noktasının Mısır olarak açıklandığı, ancak gemilerin Cebelitarık Boğazı’nı geçtikten sonra transponderlerini kapattıkları bildirildi.
Transponderlerin kapatılmasının gemilerin takip edilmesini zorlaştırdığı belirtilirken, RFE/RL tarafından elde edilen daha sonraki görüntüler filonun Suriye’ye yönelerek Tartus Limanı’na ulaştığını gösterdi.
ADMİRAL LEVÇENKO, SPARTA VE AKADEMİK PAŞİN TARTUS’TA
Tartus Limanı’nda çekildiği belirtilen görüntülerde Rus donanmasına ait Admiral Levçenko destroyeri yer alıyor. Filoda ayrıca Sparta ve Akademik Paşin isimli lojistik destek gemileri bulunuyor.
Konvoyda yer aldığı belirtilen General Skobelev adlı tanker ise Tartus’tan yayımlanan görüntülerde görülmedi.
Gemilerin limanda ne kadar süre kalacağına, hangi faaliyetleri yürüteceğine veya boşaltılan yükün içeriğine ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı.
TARTUS RUSYA’NIN AKDENİZ’DEKİ ÖNEMLİ NOKTALARINDAN BİRİ
Tartus Limanı, Rusya’nın Akdeniz ve Afrika’daki askeri operasyonları açısından uzun süredir önemli bir konumda bulunuyor. Tartus, Rusya’nın eski Sovyetler Birliği toprakları dışında sahip olduğu tek deniz üssü olarak biliniyor.
Liman aynı zamanda Rusya’nın Afrika’daki askeri faaliyetlerine yönelik lojistik hatlardan biri olarak kullanılıyor. Özellikle Mali’deki Rus askeri varlığı açısından Tartus’un lojistik merkez niteliği taşıdığı belirtiliyor.
Libya ve Cezayir’de kullanılabilecek alternatif tesislerin Tartus’a kıyasla daha sınırlı altyapıya sahip olduğu ifade ediliyor. Söz konusu ülkelerde kalıcı veya geniş kapsamlı tesislerin kullanılmasının Moskova açısından yeni diplomatik düzenlemeler gerektireceği de aktarılıyor.
ESED’İN DEVRİLMESİNDEN SONRA RUS ÜSLERİNİN GELECEĞİ BELİRSİZLEŞTİ
Rusya’nın Suriye’deki askeri varlığının geleceği, Beşar Esed’in Aralık 2024’te devrilmesinden sonra belirsiz hale geldi.
Yeni Suriye yönetimi Ocak 2025’te Rusya’nın Tartus Limanı’nın kuzey bölümüne ilişkin 49 yıllık kira anlaşmasını sona erdirdi.
Kararın ardından Rusya’nın Suriye’deki askeri tesislerden tamamen çekilip çekilmeyeceği tartışılmaya başlandı. Moskova ile Şam arasında daha sonra gerçekleştirilen görüşmelerin ardından Rus askeri varlığının tamamen sona ermediğine yönelik değerlendirmeler gündeme geldi.
ŞAM İLE MOSKOVA ARASINDA YENİ DÖNEM
RFE/RL’ye konuşan Suriye uzmanı Ruslan Trad, yeni Suriye yönetiminin Rusya’nın sağlayabileceği bazı imkanlara ihtiyaç duyduğunu ifade etti.
Trad, Suriye ordusunun elindeki silah stoklarının önemli bölümünün Rus yapımı olduğunu ve Şam yönetiminin söz konusu stokları yenilemeye ihtiyaç duyduğunu belirtti.
Rusya ile yeni Suriye yönetimi arasındaki ilişkilerin askeri ekipman, ekonomik ihtiyaçlar ve diplomatik temaslar üzerinden devam ettiği aktarılıyor.
ARON LUND: MOSKOVA PRAGMATİK BİR İLİŞKİ KURDU
İsveç Savunma Araştırma Ajansı’nda Orta Doğu uzmanı olarak görev yapan Aron Lund da Rusya’nın Suriye’deki yeni yönetimle ilişkilerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Lund, Moskova’nın Beşar Esed yönetimine verdiği desteğe rağmen yeni Suriye yönetimiyle pragmatik bir ilişki kurmayı başardığını savundu.
Rus petrolü ve buğdayının Suriye ekonomisinin zorlu dönemlerinde ülkeye destek sağladığını belirten Lund, Rusya’nın Birleşmiş Milletler’deki oylarının da Şam yönetimi açısından önem taşıdığını ifade etti.
RUS ÜSLERİNİN DAHA SINIRLI KAPASİTEYLE ÇALIŞTIĞI İDDİASI
Aron Lund’a göre Moskova ile Şam arasındaki ekonomik ve diplomatik ilişkiler, Rusya’nın Suriye’deki askeri üslerini korumasına imkan sağlamış olabilir.
Lund, Tartus ve diğer Rus tesislerinin Esed dönemindekinden daha sınırlı kapasiteyle faaliyet gösteriyor olabileceğini de belirtti.
Rusya veya Suriye yönetimi tarafından Tartus’taki askeri faaliyetlerin kapsamına ilişkin ayrıntılı ve güncel bir açıklama yapılmadı.
HMEYMİM HAVA ÜSSÜ’NDE DE FAALİYETLER DEVAM EDİYOR
Rusya’nın Suriye’deki askeri faaliyetlerinin yalnızca Tartus Limanı ile sınırlı olmadığı bildiriliyor.
RFE/RL’nin haziran ayında yayımladığı araştırmaya göre Lazkiye kırsalındaki Hmeymim Hava Üssü, Rusya Savunma Bakanlığına ait uçaklar tarafından kullanılmaya devam ediyor.
Araştırmada, Hmeymim’den Mali ve diğer Afrika ülkelerine yönelik uçuşların gerçekleştirildiği belirtildi.
RUSYA’NIN AFRİKA KOLORDUSU MALİ’DE FAALİYET GÖSTERİYOR
Rusya’nın Afrika Kolordusu da Mali’de faaliyetlerini sürdürüyor. Rus birliklerinin Mali ordusuna ülkenin kuzeyindeki Tuareg isyancıları ile cihadi grupların kontrolündeki bölgelerin yeniden ele geçirilmesine yönelik operasyonlarda destek sağladığı aktarılıyor.
Hmeymim Hava Üssü’nün söz konusu Afrika operasyonları açısından ulaşım ve lojistik noktalarından biri olarak kullanılmaya devam ettiği bildiriliyor.
HMEYMİM’DE İNŞAAT ÇALIŞMALARI GÖRÜNTÜLENDİ
Son uydu görüntülerinde Hmeymim Hava Üssü’nde kapsamlı inşaat çalışmalarının devam ettiği de görüldü.
Moskova ve Şam daha önce Hmeymim’in “ortak eğitim merkezi” olarak kullanılacağını açıklamıştı. Üsteki mevcut askeri faaliyetlerin kapsamı ve Rus güçlerinin kalıcı statüsüne ilişkin ayrıntılar ise kamuoyuyla paylaşılmadı.
Tartus Limanı’na Rus gemilerinin yeniden ulaşması ve Hmeymim’deki faaliyetlerin devam etmesi, Rusya’nın Esed dönemindeki askeri yapılanmasının değişmesine rağmen Suriye’de Tartus ve Hmeymim üzerinden varlığını sürdürdüğüne ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.
