Suudi Arabistan’ın enerji ihracatı açısından kritik öneme sahip Doğu-Batı Petrol Boru Hattı, Irak’tan fırlatıldığı açıklanan birden fazla insansız hava aracının hedefi oldu. Suudi Arabistan Enerji Bakanlığı saldırıların ardından hattın güvenlik ve teknik kontroller yapılması amacıyla geçici olarak kapatıldığını duyurdu. Saldırılar Riad ve Medine bölgelerindeki hat tesislerini etkilerken olaylarda yaralanan kişilerin bulunduğu ve bazı noktalarda maddi hasar meydana geldiği bildirildi.
Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı ise saldırıları kınayarak İHA’ların Irak topraklarından fırlatıldığını açıkladı. Riyad yönetimi, Irak Başbakanı’nın gerekli tedbirleri alabilmesi için süre talep etmesinin ardından mevcut aşamada askeri karşılık vermeme kararı aldığını, ancak egemenliğini, güvenliğini ve tesislerini korumak için gerekli tüm tedbirleri alma hakkını saklı tuttuğunu bildirdi.
DOĞU-BATI PETROL BORU HATTI GEÇİCİ OLARAK KAPATILDI
Suudi Arabistan Enerji Bakanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre saldırılar perşembe sabahı gerçekleşti. Birden fazla İHA, Riad ve Medine bölgelerinden geçen Doğu-Batı Petrol Boru Hattı’nın bazı noktalarını hedef aldı.
Saldırının ardından acil müdahale ve teknik ekipler bölgeye sevk edildi. Hattın güvenliğinin sağlanması, hasarın boyutunun belirlenmesi ve sistemlerin kontrol edilmesi amacıyla petrol akışı tedbiren durduruldu. Yaralanan kişilere sağlık ekipleri tarafından müdahale edildiği açıklanırken yaralıların sayısı ve sağlık durumları konusunda ayrıntılı bilgi verilmedi.
İHA’LARIN IRAK’TAN FIRLATILDIĞI AÇIKLANDI
Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı, saldırıda kullanılan İHA’ların Irak’tan fırlatıldığını duyurdu. Riyad yönetimi saldırıyı “en güçlü ifadelerle” kınarken Irak hükümetinin kendi topraklarından Suudi Arabistan ve komşu ülkelere yönelik saldırıların engellenmesi için gerekli önlemleri almasını istedi.
Irak hükümeti de saldırıların kendi topraklarından gerçekleştirildiğini doğruladı. Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi, saldırıların Maysan vilayetindeki bir noktadan düzenlendiğinin belirlenmesinin ardından bölgede soruşturma başlatılması talimatını verdi ve ilgili operasyon komutanını görevden aldı.
SUUDİ ARABİSTAN ŞİMDİLİK ASKERİ KARŞILIK VERMEYECEK
Suudi Arabistan yönetimi saldırının ardından doğrudan askeri karşılık vermeyeceğini açıkladı. Riyad’ın kararında Irak Başbakanı’nın, Bağdat yönetimine saldırıların kaynağını araştırması ve sorumlulara yönelik önlem alması için fırsat verilmesi talebinin etkili olduğu belirtildi.
Suudi Dışişleri Bakanlığı, mevcut aşamada Irak hükümetinin çabalarını destekleme kararı alındığını bildirdi. Açıklamada ülkenin egemenliğini, güvenliğini, tesislerini, vatandaşlarını ve ülkede yaşayanları korumak amacıyla gerekli tüm tedbirleri alma hakkının saklı tutulduğu vurgulandı.
HAT HÜRMÜZ BOĞAZI’NI BYPASS EDİYOR
Yaklaşık 1.200 kilometre uzunluğundaki Doğu-Batı Petrol Boru Hattı, Suudi Arabistan’ın doğusundaki petrol üretim merkezlerini Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu’ya bağlıyor. Petroline olarak da bilinen hat, Basra Körfezi’nden çıkan petrolün Hürmüz Boğazı’ndan geçmeden Kızıldeniz’e ulaştırılmasına imkân sağlıyor.
Hattın günlük taşıma kapasitesi yaklaşık 7 milyon varile kadar çıkabiliyor. Son dönemde Hürmüz Boğazı çevresindeki güvenlik sorunları nedeniyle hattın günlük yaklaşık 4-5 milyon varil petrol taşıdığı ve Suudi Arabistan’ın alternatif ihracat güzergâhlarından biri haline geldiği bildiriliyor.
YANBU SUUDİ PETROL İHRACATI İÇİN KRİTİK NOKTA
Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu, Suudi Arabistan’ın petrol ihracat altyapısındaki stratejik merkezlerden biri olarak kullanılıyor. Doğu-Batı hattıyla doğudaki üretim sahalarından getirilen ham petrol, Yanbu’daki terminallere ulaştırıldıktan sonra tankerlerle uluslararası piyasalara gönderiliyor.
Hattın önemi özellikle Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin risk altında olduğu dönemlerde artıyor. Suudi Arabistan böylece Basra Körfezi üzerinden yapılan sevkiyata alternatif olarak Kızıldeniz üzerinden petrol ihraç edebiliyor. Yanbu’daki altyapının geliştirilmesiyle Suudi Aramco’nun batı kıyısındaki ihracat kapasitesi de son yıllarda artırıldı.
PETROL FİYATLARINDA YENİ ARTIŞ RİSKİ
Atlantic Council Global Energy Center’dan Ben Cahill, boru hattının devre dışı kalmasının Suudi Arabistan’ın Hürmüz Boğazı’nı bypass etme kabiliyeti açısından ciddi bir darbe oluşturduğunu belirtti. Cahill’e göre Kızıldeniz üzerinden petrol sevkiyatının da tehdit altında kalması halinde küresel petrol fiyatları üzerindeki yukarı yönlü baskı artabilir.
Ortadoğu’daki güvenlik gelişmeleri nedeniyle petrol fiyatları halihazırda 100 doların üzerine çıkmış durumda. Doğu-Batı hattının uzun süre kapalı kalması halinde Suudi petrol ihracatında yaşanabilecek ilave düşüşlerin küresel enerji piyasaları üzerinde etkili olabileceği değerlendiriliyor.
KIZILDENİZ GÜZERGÂHI DA BASKI ALTINDA
Suudi Arabistan’ın alternatif ihracat güzergâhına yönelik saldırı, Kızıldeniz’deki deniz taşımacılığı açısından da hassas bir dönemde gerçekleşti. Yemen’deki Husilerin son dönemde Kızıldeniz ve Bab el-Mendeb çevresindeki faaliyetlerini artırması, bölgedeki ticari ve enerji taşımacılığına ilişkin güvenlik endişelerini yükseltti.
Doğu-Batı hattının petrolü Hürmüz Boğazı’nı kullanmadan Kızıldeniz’e ulaştırabilmesi Suudi Arabistan açısından alternatif bir çıkış sağlarken, Kızıldeniz’in güneyindeki Bab el-Mendeb çevresinde yaşanabilecek kesintiler de söz konusu güzergâh üzerindeki riskleri artırıyor.
SUUDİ ARABİSTAN’IN BÖLGESEL TEPKİSİ GÜNDEMDE
Gulf International Forum’dan Abdulaziz Alghashian, saldırının ardından Suudi Arabistan’ın tek taraflı bir karşılık yerine çok taraflı bir yaklaşım benimseyebileceğini belirtti. Alghashian, Riyad yönetiminin Türkiye ve Pakistan gibi bölgesel ortaklarla hareket etme ihtimalinin değerlendirilebileceğini söyledi.
Alghashian’a göre Suudi yönetiminin önündeki başlıklardan biri de bölgesel ve uluslararası ortaklarının güvenlik desteği konusunda ne ölçüde ileri gitmeye hazır olduğunu görmek olacak. Riyad yönetimi ise saldırıya verilecek nihai tepkiye ilişkin henüz yeni bir resmi karar açıklamadı.
IRAK’TA SORUŞTURMA BAŞLATILDI
Irak yönetimi, saldırıların Maysan vilayetindeki bir noktadan düzenlendiğinin belirlenmesinin ardından soruşturmayı genişletti. Başbakan Ali ez-Zeydi ilgili askeri komutanı görevden çıkarırken saldırıların nasıl gerçekleştirildiğinin ve sorumluların kim olduğunun ortaya çıkarılması için güvenlik birimlerine talimat verdi.
Bağdat yönetimi aynı zamanda devlet dışındaki silahlı yapıların faaliyetlerini sınırlandırmaya yönelik adımlarını sürdüreceğini açıkladı. Suudi Arabistan’ın askeri karşılığı şimdilik ertelemesiyle birlikte saldırının ardından atılacak adımlarda Irak hükümetinin soruşturmasının sonucu da takip ediliyor.
