ABD ile İran arasındaki savaş nedeniyle Ortadoğu’daki diplomatik personelini tahliye eden veya temsilciliklerdeki kadroları azaltan Washington yönetimi, aylar sonra ters yönde adım atmaya başladı. New York Times’ın ABD Dışişleri Bakanlığına ait iç yazışmalara ve yetkililere dayandırdığı habere göre yabancı hizmet personelinin bölgeye dönüşü ve diplomatik misyonlarda uygulanan bazı olağanüstü güvenlik tedbirlerinin gevşetilmesi bu hafta başlayabilecek. Reuters’ın daha sonraki haberinde de bazı diplomatik misyonlarda yeniden personel görevlendirmesine başlandığı aktarıldı.
ABD ORTADOĞU’DAKİ DİPLOMATLARINI GERİ ÇAĞIRIYOR
ABD Dışişleri Bakanlığının planı, İran savaşı nedeniyle geçici olarak tahliye edilen veya personel sayısı azaltılan diplomatik temsilciliklerin yeniden güçlendirilmesini öngörüyor. Personel artışının planlandığı ülkeler arasında İsrail, Lübnan, Suudi Arabistan, Katar, Ürdün, Umman, Irak ve Kuveyt bulunuyor. Birleşik Arap Emirlikleri ile Bahreyn’deki ABD diplomatik misyonlarında da personel seviyelerinin artırılması planın parçası olarak yer alıyor.
ABD Dışişleri Bakanlığı, diplomatik misyonlardaki güvenlik durumunun sürekli olarak gözden geçirildiğini açıkladı. Bakanlık, son değerlendirmeler doğrultusunda Ortadoğu’daki bazı temsilciliklerde personel yapılanmasının değiştirildiğini, dış politika hedeflerinin sürdürülmesi ile çalışanların güvenliğinin birlikte gözetildiğini bildirdi.
İLK DİPLOMATLAR LÜBNAN’A DÖNECEK
Plan kapsamında ilk personel dönüşünün Lübnan’daki ABD Büyükelçiliğinde gerçekleşmesi bekleniyor. Beyrut’taki diplomatik temsilcilik ilk aşamada tam kapasiteyle çalışmayacak ve personel sayısı belirlenen sınırın altında tutulacak.
Lübnan’daki temsilcilikte personel seviyesinin başlangıçta normal kapasitenin yaklaşık yüzde 85’iyle sınırlandırılması öngörülüyor. Aynı uygulamanın Suudi Arabistan, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki ABD diplomatik temsilcilikleri için de geçerli olması planlanıyor.
İSRAİL, ÜRDÜN VE UMMAN’DA TAM KAPASİTEYE DÖNÜLECEK
ABD’nin planında İsrail, Ürdün ve Umman’daki diplomatik temsilciliklerin kademeli olarak tam personel kapasitesine dönmesi öngörülüyor. Söz konusu üç ülkedeki büyükelçilikler, savaş nedeniyle uygulanan personel azaltımlarının ardından yeniden normal çalışma düzenine geçirilmesi planlanan temsilcilikler arasında yer alıyor.
İsrail’deki ABD diplomatik personelinin bir bölümü savaş öncesinde tahliye edilmişti. Washington yönetimi, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının başlamasından bir gün önce zorunlu olmayan personel ile aile üyelerinin İsrail’den ayrılmasına izin vermişti. İran’ın bölgedeki Amerikan tesislerine yönelik saldırılarının ardından tahliye kararları başka ülkelere de genişletilmişti.
KÖRFEZ ÜLKELERİNDE PERSONEL SAYISI SINIRLI TUTULACAK
ABD’nin Körfez bölgesindeki diplomatik temsilcilikleri ise ilk aşamada tam kapasiteye dönmeyecek. Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan ve Katar’daki personel seviyesinin yaklaşık yüzde 85’e çıkarılması planlanırken Irak, Kuveyt ve Bahreyn’deki temsilciliklerin yüzde 75 kapasiteyle çalışması öngörülüyor.
Personel sayısındaki artışa rağmen güvenlik tedbirlerinin tamamı kaldırılmayacak. ABD Dışişleri Bakanlığının Lübnan ve Körfez ülkelerindeki diplomatik personelin aile üyelerini yanlarında getirmesine yönelik kısıtlamaları sürdürmesi planlanıyor. Söz konusu tedbirler, Washington’un bölgedeki güvenlik riskinin tamamen ortadan kalktığı değerlendirmesinde bulunmadığını gösteriyor.
IRAK VE KUVEYT’TE DE PERSONEL GERİ DÖNÜYOR
Irak ve Kuveyt, İran savaşı sırasında ABD diplomatik temsilciliklerinin güvenlik durumunun en fazla değiştiği ülkeler arasında yer aldı. İran’ın çatışmalar sırasında bölgedeki ABD varlıklarına yönelik saldırılarının ardından Washington, her iki ülkede de personel azaltımına gitmişti. Yeni düzenlemeyle Irak ve Kuveyt’teki diplomatik kadroların yeniden artırılması kararlaştırıldı.
Kuveyt’teki ABD Büyükelçiliği mart ayında faaliyetlerini büyük ölçüde durdurmuş, acil konsolosluk hizmetlerine haziran sonunda yeniden başlamıştı. Yeni personel planında Kuveyt’teki temsilciliğin normal kapasitenin yüzde 75’ine kadar çıkarılması öngörülüyor.
“SAVAŞIN SONA ERME SÜRECİNE GİRDİĞİNE İNANIYORLAR”
ABD’nin eski İsrail Büyükelçisi Dan Shapiro, diplomatik personelin yeniden görev yerlerine gönderilmesinin Washington yönetiminin savaşın seyrine ilişkin değerlendirmesi açısından önemli olduğunu söyledi. Shapiro, kısmen tahliye edilen diplomatik misyonlara personelin geri gönderilmesinin, yönetimin savaşın sona erme sürecine girdiğini düşündüğüne işaret ettiğini belirtti.
Eski ABD Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı John R. Bass ise aile üyelerine yönelik kısıtlamaların devam etmesine dikkat çekti. Bass, söz konusu sınırlamaların Washington’un güvenlik riskini önceki aylara göre daha düşük gördüğünü ancak savaş öncesindeki normal seviyeye dönüldüğü değerlendirmesinde bulunmadığını gösterdiğini ifade etti.
İRAN İLE MÜZAKERELER ÇIKMAZDA
Diplomatik personelin bölgeye geri gönderilmesi kararı, ABD ile İran arasındaki müzakerelerin sonuçsuz kaldığı bir dönemde alındı. Taraflar arasındaki görüşmelerde kalıcı bir siyasi uzlaşmaya ulaşılamazken Washington yönetimi İran üzerindeki ekonomik baskıyı artırmaya yönelik yeni adımlar da açıkladı.
Personel dönüşü nedeniyle savaşın tamamen sona erdiği yönünde resmi bir açıklama yapılmadı. Eski ABD’li diplomat Robert Danin, büyükelçilik personelinin geri getirilmesinin Washington’un ilerleyen dönemde İran’a yönelik yeniden askeri adım atmasını engellemediğini söyledi. Danin, ABD’nin daha önce diplomatlarını tahliye ettiğini ve gerekli görülmesi halinde aynı işlemin yeniden gerçekleştirilebileceğini belirtti.
TAHLİYELER ŞUBAT AYINDA BAŞLAMIŞTI
ABD’nin diplomatik personel azaltımı, İran savaşının başlamasından hemen önce devreye alınmıştı. Washington, şubat sonunda İsrail’de görev yapan zorunlu olmayan çalışanlar ve aile üyelerinin ülkeden ayrılmasına izin verdi. İran’ın savaş sırasında Suudi Arabistan, Kuveyt, Irak ve bölgedeki diğer ABD hedeflerine yönelik saldırılar gerçekleştirmesinin ardından güvenlik tedbirleri genişletildi.
Diplomatların bir bölümü temsilciliklerden tahliye edilirken bazı ülkelerde çalışanların görevlerini evlerinden sürdürmeleri kararlaştırıldı. Büyükelçiliklerdeki personel seviyeleri de güvenlik durumuna göre azaltıldı. Ağustos sonunda açıklanan yeni plan, söz konusu uygulamaların kademeli biçimde geri alınmasını içeriyor.
ABD DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI GÜVENLİK DEĞERLENDİRMESİNİ SÜRDÜRÜYOR
ABD Dışişleri Bakanlığı, Ortadoğu’daki personel düzenlemesinin sabit bir takvimden ziyade güvenlik değerlendirmelerine bağlı olarak yürütüldüğünü bildirdi. Bakanlık, dünya genelindeki diplomatik misyonların güvenlik durumunun sürekli incelendiğini ve personel sayısının elde edilen son bilgiler doğrultusunda belirlendiğini açıkladı.
İlk aşamada bazı temsilciliklerin yüzde 75 veya yüzde 85 personel kapasitesiyle çalışacak olması ve aile üyelerine ilişkin kısıtlamaların korunması, olağanüstü tedbirlerin tamamen sona ermediğini ortaya koyuyor. İsrail, Ürdün ve Umman’daki temsilciliklerin ise plan tamamlandığında tam kapasiteyle çalışması öngörülüyor.
