Türkiye ile Irak, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi’nin New York’taki görüşmesinin ardından güvenlik, Sincar, Başika-Zilkan yerleşkesi, ticaret, yatırım ve Kalkınma Yolu Projesi’ni kapsayan konularda anlaşmaya vardı. Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu kapsamında gerçekleştirilen görüşmenin ardından iki ülke tarafından ortak açıklama yayımlandı.
Anlaşmanın güvenlik ayağında Sincar’da Irak devlet otoritesinin bütünüyle tesis edilmesi ve yasaklı yabancı silahlı unsurların bölgedeki varlığına son verilmesi kararlaştırıldı. Irak’ın söz konusu güvenlik uygulamalarında sağlayacağı ilerlemeye bağlı olarak Türk kuvvetlerinin uzun süredir bulunduğu Başika-Zilkan yerleşkesini belirlenen mekanizma ve zaman çizelgesi doğrultusunda Irak Federal Hükümetine kademeli şekilde teslim etmesi konusunda da mutabakata varıldı.
TÜRKİYE VE IRAK SİNCAR KONUSUNDA ANLAŞTI
Erdoğan ile Zeydi’nin görüşmesinin ardından yayımlanan ortak açıklamada, iki ülkenin stratejik ilişkilerinin tüm yönleriyle ele alındığı belirtildi. Taraflar, güvenlik alanındaki iş birliğini derinleştirme konusunda mutabakata vardı.
Anlaşma kapsamında Sincar’da devlet otoritesinin bütünüyle tesis edilmesi kararlaştırıldı. Bölgede bulunan yasaklı yabancı silahlı unsurların varlığının sona erdirilmesi konusunda da iki ülkenin ortak irade ortaya koyduğu açıklandı.
BAŞİKA-ZİLKAN YERLEŞKESİ IRAK’A KADEMELİ OLARAK TESLİM EDİLECEK
Türkiye-Irak anlaşmasının bir diğer maddesi Başika-Zilkan yerleşkesine ilişkin oldu. Ortak açıklamaya göre Irak’ın Sincar ve güvenlik alanındaki uygulamalarında kaydedeceği ilerleme çerçevesinde Türk kuvvetleri Başika-Zilkan yerleşkesini Irak Federal Hükümetine kademeli şekilde teslim edecek.
Teslim süreci taraflar arasında kararlaştırılan mekanizma ve zaman çizelgesi doğrultusunda gerçekleştirilecek. Ortak açıklamada sürecin tamamlanacağı kesin tarihe ilişkin ayrıntı paylaşılmadı.
SİNCAR’DA DEVLET OTORİTESİNİN TESİSİ HEDEFLENİYOR
Türkiye ile Irak arasında varılan anlaşmanın merkezindeki başlıklardan birini Sincar oluşturdu. Ortak açıklamada kullanılan ifadeye göre bölgede Irak devlet otoritesinin “bütünüyle tesisi” konusunda anlaşmaya varıldı.
Sincar’da yasaklı yabancı silahlı unsurların varlığına son verilmesi de anlaşmanın güvenlik maddeleri arasına girdi. Başika-Zilkan yerleşkesinin Irak yönetimine kademeli teslimi de Irak’ın söz konusu güvenlik uygulamalarında sağlayacağı ilerlemeyle bağlantılı şekilde açıklandı.
IRAK BAŞBAKANI ZEYDİ SİLAHLARIN TESLİM EDİLECEĞİNİ AÇIKLAMIŞTI
Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi, New York’taki anlaşmadan önce 12 Eylül’de yaptığı açıklamada Sincar’daki PKK ile bağlantılı grupların silahlarını Irak devletine teslim etmeye başlayacağını belirtmişti. Zeydi, Sincar Dağı’nın tamamen hükümet kontrolüne geçeceğini açıklamıştı.
Silahların devlet kontrolünde toplanması ve güvenlik kararlarının tek merkezden alınmasının Sincar’ın güvenliği açısından önem taşıdığını belirten Zeydi, devlet kontrolünün dışında herhangi bir güvenlik veya askeri gücün varlığına izin vermeyeceklerini ifade etmişti.
UYGUN ŞARTLARI TAŞIYANLAR GÜVENLİK KURUMLARINA ENTEGRE EDİLECEK
Zeydi, Sincar’daki silahlı gruplara ilişkin açıklamasında Irak hükümetinin PKK ile bağlantılı Sincar Direniş Birlikleri ve Kadın Birlikleri mensuplarının haklarını güvence altına alacağını da belirtmişti.
Gerekli şartları taşıyan kişilerin yasal düzenlemeler kapsamında Irak güvenlik kurumlarına entegre edilebileceğini açıklayan Zeydi, Sincar’ın yeniden farklı güç merkezlerinin bulunduğu bir çatışma alanına dönüşmesine izin verilmeyeceğini söylemişti.
TİCARET VE YATIRIM HACMİNİN ARTIRILMASINDA DA MUTABAKAT
Türkiye ile Irak arasındaki anlaşma yalnızca güvenlik konularıyla sınırlı kalmadı. Erdoğan ile Zeydi’nin görüşmesinin ardından yapılan ortak açıklamada iki ülkenin ticaret ve yatırım ilişkilerinin geliştirilmesi konusunda da görüş birliğine vardığı bildirildi.
Taraflar, Türkiye ile Irak arasındaki ikili ticaret ve yatırım hacminin genişletilmesini ve daha önce imzalanmış anlaşmaların gecikmeden uygulamaya geçirilmesini kararlaştırdı. Ekonomik ilişkilerin yanı sıra iki ülkeyi ilgilendiren ortak stratejik projelerin hızlandırılması da görüşmenin gündeminde yer aldı.
KALKINMA YOLU PROJESİ HIZLANDIRILACAK
Ortak açıklamada özellikle Kalkınma Yolu Projesi’ne yer verildi. Türkiye ve Irak, projenin de aralarında bulunduğu ortak stratejik çalışmaların hızlandırılması konusunda görüş birliğine vardı.
Kalkınma Yolu’nun yanı sıra daha önce iki ülke arasında imzalanan anlaşmaların uygulamaya konulması, ticaret hacminin artırılması ve karşılıklı yatırımların genişletilmesi, New York’taki görüşmenin ardından açıklanan mutabakatın ekonomik başlıklarını oluşturdu.
ERDOĞAN VE ZEYDİ TÜRKEVİ’NDE GÖRÜŞTÜ
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu nedeniyle bulunduğu New York’ta Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi’yi Türkevi’nde kabul etti. Görüşme basına kapalı gerçekleştirildi.
Kabulde Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Adalet Bakanı Akın Gürlek, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Ticaret Bakanı Ömer Bolat, MİT Başkanı İbrahim Kalın, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, Cumhurbaşkanı Dış Politika ve Güvenlik Başdanışmanı Akif Çağatay Kılıç ile Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün de hazır bulundu.
Görüşmenin ardından yayımlanan ortak açıklamayla Sincar’da devlet otoritesinin tamamen tesis edilmesi ve yasaklı yabancı silahlı unsurların varlığının sona erdirilmesi konusunda anlaşmaya varıldığı duyuruldu. Türk kuvvetlerinin Başika-Zilkan yerleşkesini kademeli olarak Irak Federal Hükümetine teslim etmesi ile ticaret, yatırım ve Kalkınma Yolu Projesi konusunda atılacak adımlar da aynı açıklamayla kamuoyuna bildirildi.
