Donald Trump yönetiminin uyguladığı gümrük vergilerine ilişkin süreç, ABD Anayasa Mahkemesi tarafından verilen iptal kararının ardından yeni bir aşamaya geçti. Karar doğrultusunda, daha önce tahsil edilen 166 milyar doları aşan gümrük vergisinin faiziyle birlikte iade edilmesi için hazırlıklar tamamlandı.
Şubat ayında iptal edilen vergilere ilişkin geri ödeme sürecinin Pazartesi günü itibarıyla başlaması planlanıyor. İade sürecinde binlerce şirketin başvuru yaparak ödedikleri tutarları geri alması öngörülüyor. Hükümetin, uygulamaya koyduğu vergileri kısa süre içinde geri ödemek zorunda kalması, kamu maliyesi açısından önemli bir yük oluşturuyor.
GÜMRÜK VERGİLERİ ŞİRKETLERİ DOĞRUDAN ETKİLEDİ
Uygulanan gümrük vergileri, ithal ürünler üzerinden alınan ek maliyetler nedeniyle doğrudan şirketleri etkiledi. İthal girdilere bağımlı olan firmalar, artan maliyetleri ya kendi bütçelerinden karşıladı ya da ürün fiyatlarına yansıttı.
Vergi yükü nedeniyle birçok işletme maliyet baskısı altında kalırken, alınan iptal kararıyla birlikte bu yükün bir kısmının geri alınması mümkün hale geldi. Ancak iade sürecinden yalnızca vergiyi doğrudan ödeyen kurumlar yararlanabiliyor.
BİNLERCE ŞİRKET DAVA AÇTI
İade sürecine yönelik yoğun talep, dava sayılarında da kendini gösterdi. Aralarında FedEx ve Costco gibi büyük şirketlerin bulunduğu 3 binden fazla işletme, ödedikleri vergilerin geri alınması için dava açtı.
Davaların bir kısmının Anayasa Mahkemesi kararından önce açılmış olması, iş dünyasının beklentisinin yüksekliğini ortaya koydu. Şirketler, ödedikleri tutarların tamamını geri almak için başvurularını sürdürüyor.
TÜKETİCİLER İADE KAPSAMI DIŞINDA KALDI
İade mekanizması yalnızca doğrudan vergi ödeyen şirketleri kapsıyor. Ürün fiyatlarına yansıyan maliyet artışları nedeniyle dolaylı olarak etkilenen tüketiciler ise bu sürecin dışında bırakıldı.
Tüketicilerin herhangi bir geri ödeme alıp alamayacağı, şirketlerin elde edecekleri iadeleri fiyatlara yansıtıp yansıtmayacağına bağlı olacak. Mevcut düzenleme kapsamında bireysel tüketicilere doğrudan bir ödeme yapılması öngörülmüyor.
TARTIŞMALI YASA VE MAHKEME KARARI
Söz konusu vergilerin temelinde, Trump yönetiminin 1977 tarihli bir yasayı kullanarak uygulamaya koyduğu değişken gümrük tarifeleri yer aldı. Daha önce hiçbir başkanın bu yasayı gümrük vergisi amacıyla kullanmamış olması, hukuki tartışmaları beraberinde getirdi.
Anayasa Mahkemesi’nin Şubat ayında verdiği kararla birlikte, başkanın bu kapsamda kullandığı ticaret yetkisi sınırlandırıldı. Karar, yönetimin ticaret politikalarında önemli bir değişikliğe yol açtı.
İADE SÜRECİ VE TEKNİK DETAYLAR
Geri ödeme sürecinin yürütülmesi için CAPE adı verilen yeni bir sistem kuruldu. Ancak sistemin mevcut haliyle tüm başvuruları karşılayacak kapasiteye henüz ulaşamadığı belirtiliyor.
Gümrük yetkilileri, bir başvurunun kabul edilmesinin ardından iadenin gerçekleştirilmesinin 90 güne kadar sürebileceğini ifade etti. Sürecin büyüklüğü nedeniyle teknik aksaklıkların yaşanabileceği de değerlendiriliyor.
