Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Moskova’da İran ve bölgede devam eden gelişmelere ilişkin açıklamalarda bulundu. ABD’nin İran’a yönelik saldırılarının ardından konuşan Putin, İran halkının çatışmalar sırasındaki tutumuna ilişkin övgü içeren ifadeler kullandı ve dünya kamuoyunun bölgede yaşanan gelişmeleri yakından takip ettiğini söyledi.
Putin’in açıklamaları, ABD yönetiminin İran üzerindeki ekonomik baskısını artırdığı bir döneme denk geldi. Washington, İran’ın silah tedariki ve ilgili ağlarına yönelik yeni yaptırım kararları alırken, ABD Hazine Bakanlığı kayıtları da İran’a ilişkin yaptırım programlarının kapsamının 2026 yılında yeni kararlarla genişletildiğini gösteriyor.
PUTİN'DEN İRAN HALKINA “CESARET VE KAHRAMANLIK” MESAJI
Moskova’da konuşan Putin, uluslararası kamuoyunun İran’da ve çevresinde yaşanan gelişmelere odaklandığını belirtti. Rusya Devlet Başkanı, “Bütün dünya yaşananlara odaklanmış durumda ve İran ulusunun cesareti, kahramanlığı ve dayanıklılığı karşısında hayranlık duyuyor” ifadelerini kullandı.
Putin’in sözleri, ABD ile İran arasındaki gerilimin askeri ve ekonomik boyutlarıyla devam ettiği süreçte geldi. ABD Başkanı Donald Trump, 1 Ekim’de İran’ın son barış teklifine ilişkin açıklamalarda bulunurken Washington yönetimi de Tahran üzerindeki yaptırım baskısını sürdürdü. ABD yönetimi 29 Eylül’de İran’ın silah tedarikiyle bağlantılı olduğu belirtilen 13 kişi ve kuruluşa yeni yaptırımlar uyguladı.
ABD İRAN'A YÖNELİK YENİ FİNANSAL ÖNLEMLER ALDI
Washington’ın İran’a yönelik ekonomik tedbirleri, Tahran’ın uluslararası finansal sisteme erişimini ve askeri programlarıyla bağlantılı olduğu belirtilen tedarik ağlarını hedef alan geniş kapsamlı yaptırımların devamı niteliğinde bulunuyor. ABD Hazine Bakanlığı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi’nin kayıtlarında İran’ın finans, petrol, petrokimya, deniz taşımacılığı ve teknoloji gibi farklı sektörlerini kapsayan yaptırım düzenlemeleri yer alıyor.
ABD yönetiminin 29 Eylül’de açıkladığı son yaptırım paketinde İran’ın silah ve ilgili bileşenleri tedarik etmesine yardımcı olmakla suçlanan kişi ve kuruluşlar hedef alındı. Yaptırım kapsamındaki aktörlerin Rusya, Çin, Hong Kong ve Pakistan’da bulunduğu bildirildi.
RUSYA DA GENİŞ KAPSAMLI ABD YAPTIRIMLARI ALTINDA
İran’a yönelik yeni Amerikan önlemleri açıklanırken Rusya da uzun süredir ABD tarafından uygulanan geniş kapsamlı yaptırımlarla karşı karşıya bulunuyor. Moskova, özellikle Ukrayna savaşı sonrasında Batılı ülkelerin uyguladığı finansal ve ticari kısıtlamalar nedeniyle ABD öncülüğündeki ekonomik sistemin önemli bölümlerinin dışında faaliyetlerini sürdürüyor.
Rusya ile İran arasındaki ekonomik ilişkiler de her iki ülkeye uygulanan Batılı yaptırımların gölgesinde gelişti. Moskova ve Tahran, yıllar içinde Batı merkezli finansal ve ticari kanallara bağımlılığı azaltmaya yönelik ticari ilişkiler kurarken enerji ve savunma alanlarındaki işbirliği de iki ülke arasındaki temasların önemli başlıklarından biri haline geldi.
MOSKOVA İLE TAHRAN ARASINDA TİCARİ VE ASKERİ İLİŞKİLER
Rusya ve İran arasındaki ilişkiler yalnızca yaptırım uygulanan petrol ticaretiyle sınırlı kalmadı. İki ülke arasında askeri malzeme ve silah sevkiyatlarının gerçekleştirildiğine ilişkin bilgiler de daha önce ABD makamlarının yaptırım kararlarına yansıdı.
ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından daha önce yayımlanan yaptırım kayıtlarında, İran ile Rusya arasındaki askeri sevkiyatlarda Hazar Denizi güzergâhının kullanıldığı belirtildi. Amerikan makamları, bazı Rus gemilerinin İran’dan Rusya’ya mühimmat taşıdığını ve İran'ın insansız hava araçlarıyla bağlantılı ekipmanların aynı güzergâh üzerinden sevk edildiğini açıkladı.
HAZAR DENİZİ ÜZERİNDEN ASKERİ SEVKİYAT İDDİALARI
ABD Hazine Bakanlığı da daha önce İran ile Rusya arasındaki askeri işbirliği kapsamında Hazar Denizi'ndeki taşımacılık faaliyetlerini yaptırım kararlarına dahil etti. Bakanlık, Rusya bağlantılı bazı gemilerin İran ile Rusya arasında düzenli olarak yük taşıdığını ve Rusya Savunma Bakanlığı'nın İran’dan askeri malzeme sevkiyatında söz konusu deniz güzergâhını kullandığını bildirdi.
Moskova ile Tahran arasındaki askeri ilişkiler son yıllarda farklı alanlarda gündeme geldi. İran’ın Rusya’ya insansız hava araçları sağladığına ilişkin açıklamalar ve yaptırım kararlarının yanı sıra Rusya’nın İran’a yönelik askeri ve teknolojik desteğine ilişkin haberler de yayımlandı. Putin’in İran halkına ilişkin son açıklaması, iki ülkenin uzun süredir devam eden ticari ve askeri ilişkileri ile ABD’nin hem Moskova hem de Tahran’a uyguladığı yaptırımların sürdüğü bir dönemde yapıldı.
