Amerika Birleşik Devletleri ve İran, bölgede tırmanan gerilimi düşürmek ve olası bir çatışmayı önlemek amacıyla bugün Cenevre'de müzakerelere başlıyor. Görüşmeler kapsamında İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, beraberindeki heyetle birlikte İsviçre'ye ulaştı. Amerikan heyetinde ise daha önceki süreçlerde de yer alan Steve Witkoff ve Jared Kushner bulunuyor.
TRUMP'TAN MÜZAKERE MESAJI
Görüşmelerin seyrine ilişkin açıklamalarda bulunan ABD Başkanı Donald Trump, sürece dolaylı yoldan dahil olacağını bildirdi. Anlaşma ihtimaline dair soruları yanıtlayan Trump, şu ifadeleri kullandı:
"İranlılar sert müzakereler istiyor ancak geçen yaz nükleer tesislerinin bombalanmasıyla bu tavrın sonuçlarını tecrübe ettiler. Bu kez müzakere konusunda daha istekliler. Anlaşma yapmamanın sonuçlarını görmek istemediklerini düşünüyorum."
MÜZAKERE MASASINDAKİ BAŞLIKLAR
Görüşmelerin ana gündem maddesini İran'ın nükleer programının kısıtlanması oluşturuyor. Tahran yönetimi, masaya oturmak için görüşmelerin sadece nükleer konularla sınırlı kalmasını şart koşmuştu. Buna karşın Amerikan tarafı, nükleer programın yanı sıra balistik füze üretiminin de kısıtlanmasını gündeme getirmeyi hedefliyor.
İran Dışişleri Bakanlığı bünyesindeki bir yetkili, mutabakatın kalıcı olabilmesi için Amerikan tarafının da ekonomik kazanım elde etmesi gerektiğini savundu. Tahran'ın Washington yönetimine petrol ve doğalgaz sahalarında ortaklık, madencilik yatırımları ile sivil uçak alımı gibi projeler önerdiği belirtiliyor. Müzakere süreci Umman aracılığıyla dolaylı yoldan yürütülüyor.
ABD KANADINDAN FARKLI SESLER
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Macaristan'da yaptığı açıklamada, Tahran ile bir uzlaşıya varmanın zorluklarına dikkat çekti. Rubio, buna rağmen Başkan Trump'ın diplomasiye öncelik verdiğini dile getirdi.
Senatör Lindsey Graham ise konuya ilişkin daha sert bir tutum sergiledi. İran'da yönetim değişikliği gerçekleşmeden askeri güçlerin bölgeden çekilmesinin hata olacağını savunan Graham, rejim karşıtı göstericilere verilen desteğin ardından geri adım atılmaması gerektiğini vurguladı. Graham, "İran krizinin diplomasiyle çözümü için Trump yönetiminin önünde aylar değil haftalar var" şeklinde konuştu.
HÜRMÜZ BOĞAZI'NDA ASKERİ HAREKETLİLİK
Diplomatik temaslar sürerken, askeri sahada da hareketlilik gözleniyor. Amerikan ordusunun Ortadoğu'daki askeri sevkiyatı devam ederken, İran Deniz Kuvvetleri kritik bir noktada faaliyete geçti. Cenevre'deki görüşmelerden bir gün önce Hürmüz Boğazı'nda tatbikat başlatan Tahran yönetimi, "Hürmüz Boğazı'nın Akıllı Kontrolü" isimli çalışmayla hazırlık seviyesini test ediyor.
Dünya petrol ticaretinin stratejik geçiş noktası olan bölgedeki bu tatbikat, muhtemel güvenlik tehditlerine karşı bir önlem olarak tanımlanıyor. İran, daha önceki süreçlerde ABD ile yaşanacak bir savaş durumunda boğazı kapatma tehdidinde bulunmuştu.
MÜZAKERE SÜRECİNİN GEÇMİŞİ
İran ile ABD arasındaki nükleer görüşmeler, Haziran 2025'te yaşanan saldırıların ardından durma noktasına gelmişti. Taraflar, 6 Şubat'ta Umman'da yeniden temas kurmuştu. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, sürece ilişkin şunları kaydetti:
"İran ile ABD arasında Maskat'taki müzakereler, tarafların görüşmeleri sürdürme yönünde mutabakata varmasıyla sona erdi."
Bugün Cenevre'de yapılacak görüşme, bölgedeki askeri yığınağın ve karşılıklı açıklamaların gölgesinde gerçekleştiriliyor.
