Azerbaycan'da kullanılmayan camilerin kapatıldığı yönündeki iddia, ülkenin Dini Kurumlarla İş Üzere Devlet Komitesi açıklamaları ve Azerbaycan basınındaki haberler üzerinden incelendi. Araştırmada, camilerin sürekli faaliyet gösteren, dönemsel olarak açılan ve faaliyet göstermeyen ibadethaneler şeklinde ayrıldığına ilişkin resmî açıklamalara ulaşıldı. Ancak ibadethanelerin kullanılmıyor olması nedeniyle topluca kapatıldığı yönünde güncel bir resmî karar tespit edilemedi.
Azerbaycan'da geçmişte bazı camilerin faaliyetlerinin durdurulduğu ise belgelenmiş durumda. Söz konusu işlemler için yasal kayıt eksiklikleri, din görevlisi atanmaması ve restorasyon çalışmaları gibi farklı gerekçeler açıklanmıştı. Dolayısıyla herhangi bir caminin faaliyette olmaması ile devlet tarafından kapatılması aynı durumu ifade etmiyor.
2022 YILINDA 1200 CAMİNİN SÜREKLİ AÇIK OLDUĞU AÇIKLANDI
Azerbaycan Dini Kurumlarla İş Üzere Devlet Komitesi Başkan Yardımcısı Gündüz İsmayılov, 24 Mayıs 2022 tarihinde düzenlenen basın toplantısında ülkedeki camilerin faaliyet durumlarına ilişkin bilgiler paylaştı. İsmayılov, Azerbaycan'da sürekli faaliyet gösteren 1200 cami bulunduğunu, yaklaşık 300-400 caminin ise özellikle ramazan ayında dönemsel olarak kullanıldığını belirtti.
Açıklamada tamamen faaliyet göstermeyen camilerin de bulunduğu ifade edildi. Bununla birlikte söz konusu camilerin tamamının devlet kararıyla kapatıldığı belirtilmedi. Veriler, Azerbaycan'da ibadethanelerin kullanım durumlarının farklılaştığını gösterirken iddia edilen genel kapatma uygulamasını doğrulamıyor.
GEÇMİŞTE BAZI CAMİLERİN FAALİYETLERİ DURDURULDU
Azerbaycan Dini Kurumlarla İş Üzere Devlet Komitesinin eski Başkanı Mübariz Gurbanlı, 2016 yılında yaptığı açıklamada ülkedeki bazı camilerin faaliyetlerinin geçici olarak durdurulduğunu doğruladı. Gurbanlı, dinî topluluğu kayıt altına alınmamış veya yetkili kurum tarafından imam atanmamış camilerin denetlendiğini, bazı ibadethanelerin ise mevzuatın gereklerini karşılamadığı gerekçesiyle faaliyetlerinin askıya alındığını belirtti.
Gurbanlı, örnek olarak Bakü'deki tarihî Aşur Camisi'ni gösterdi. Caminin İçerişehir Devlet Tarih-Mimarlık Koruma Alanı'nın sorumluluğunda bulunduğunu ve restorasyon kapsamında faaliyetinin durdurulduğunu açıkladı. Restorasyon tamamlandıktan sonra yapının nasıl kullanılacağına karar verileceğini ifade etti.
2026 YILINDA CAMİLER İÇİN YENİ DİN GÖREVLİSİ ALIMLARI YAPILDI
Azerbaycan Dini Kurumlarla İş Üzere Devlet Komitesi, Haziran 2026'da camilerdeki boş din görevlisi kadroları için mülakatlar gerçekleştirdi. Kurum ayrıca Ağustos 2026'da imam, imam yardımcısı ve müezzin kadroları için yeni başvuru süreci başlattı. Başvuruların 13 Ağustos-11 Eylül 2026 tarihleri arasında alınacağı duyuruldu.
Diğer taraftan Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in 2 Mart 2026 tarihli kararıyla Gence Cuma Camisi'nin onarım ve restorasyon çalışmaları için 1,6 milyon manat kaynak ayrıldı. Daha önce, 5 Mayıs 2025 tarihinde Bakü'nün Emircan bölgesindeki İmam Camisi için de 600 bin manat tahsis edilmişti.
İDDİANIN DOĞRULUK DURUMU
13 Ekim 2026 itibarıyla ulaşılabilen kaynaklar, Azerbaycan'ın kullanılmayan tüm camileri kapattığı yönündeki iddiayı doğrulamıyor. Resmî açıklamalar ülkede kullanılmayan camiler bulunduğunu, bazı ibadethanelerin ise geçmişte farklı gerekçelerle kapatıldığını veya faaliyetlerinin durdurulduğunu ortaya koyuyor. Bununla birlikte son dönemde ülke genelinde kullanılmayan camilerin kapatılması yönünde alınmış yeni bir karar yok.
İddianın belirli bir tarihte alınmış karar veya tek bir bölgedeki uygulamaya dayanıp dayanmadığı da mevcut bilgilerle belirlenemedi. Ülke genelindeki bütün camilerin güncel faaliyet durumunu ve kaçının resmî kararla kapatıldığını gösteren bir liste de bulunmuyor.
