Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de faaliyet gösteren bir Yahudi okulundan paylaşılan görüntüler, ülkedeki din ve vicdan özgürlüğü ile eğitim kurumlarında uygulanan kıyafet kurallarına ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı. Bir hahamın okulu ziyaret ederek sınıfları, öğrencileri ve eğitim faaliyetlerini tanıttığı videoda, Yahudi inancına ait kipa ve diğer geleneksel kıyafetlerin okul ortamında kullanılması dikkat çekiyor.
Azerbaycan’da başörtüsü meselesi özellikle 2010 yılından itibaren eğitim politikaları ile dinî özgürlükler arasındaki tartışmaların önemli başlıklarından biri hâline geldi. Devlet okullarında standart kıyafet uygulamasının başörtülü öğrenciler açısından doğurduğu sorunlar, geçmişte protestolara ve insan hakları kuruluşlarının eleştirilerine neden oldu. Bakü’deki Yahudi okulundan yayılan görüntüler ise farklı inanç topluluklarının kendi dinî kimliklerini eğitim ortamlarında yaşatabilmesi ile Müslüman öğrencilerin devlet okullarındaki kıyafet tercihleri arasında nasıl bir denge kurulması gerektiği sorusunu yeniden gündeme getirdi.
BAKÜ’DEKİ YAHUDİ OKULUNDA DİNÎ KİMLİK VE EĞİTİM BİR ARADA
Paylaşılan videoda bir haham, çoğunluğu Müslümanlardan oluşan Azerbaycan’da bulunan bir Yahudi okulunu ziyaret ederek eğitim ortamını izleyicilere tanıtıyor. İngilizce olarak kullanılan “Jewish School in a Muslim Country” yani “Müslüman Bir Ülkede Yahudi Okulu” ifadesiyle başlayan anlatımda, okulun farklı dinî ve kültürel toplulukların birlikte yaşayabildiği bir ülkede faaliyet göstermesine dikkat çekiliyor. Hahamın okul koridorlarında ve sınıflarında gerçekleştirdiği ziyaret boyunca öğrencilerin eğitimine, öğretmenlerin ders anlatımına ve okulun dinî kimliğine ilişkin çeşitli ayrıntılar gösteriliyor.
Görüntülerde Yahudi inancının sembollerinden biri olan kipanın ve geleneksel başlıkların okul ortamında kullanılabildiği görülüyor. Hahamın dinî kimliğini yansıtan sakalı ve kıyafeti de videonun dikkat çeken unsurları arasında yer alıyor. Yahudi öğrencilerin kendi inanç ve kültürleriyle bağlantılı bir eğitim ortamında bulunabilmesi, videoyu hazırlayan kişinin Azerbaycan’daki dinî hoşgörü anlayışına örnek olarak sunduğu başlıca konulardan biri oluyor.
SINIFLARDA AZERBAYCAN TÜRKÇESİYLE EĞİTİM VERİLİYOR
Hahamın ziyaret ettiği sınıflardan birinde öğretmenin öğrencilerle Azerbaycan Türkçesi konuştuğu görülüyor. Öğrencilerin masalarında Azerbaycan dili ders kitaplarının bulunması, okulun Yahudi kültürüne yönelik eğitim faaliyetlerinin yanında ülkenin resmî diline de eğitim programında yer verdiğini ortaya koyuyor. Sınıf ortamında öğrencilerin derslerini takip ettiği ve öğretmenin normal eğitim faaliyetlerini sürdürdüğü anlar da videoda yer alıyor.
Okulun yalnızca dinî kimliği öne çıkaran bir kurum olmadığı, aynı zamanda öğrencilerin yaşadıkları ülkenin dili ve kültürüyle ilişkilerini korumayı amaçlayan bir eğitim anlayışına sahip olduğu anlaşılıyor. Azerbaycan Türkçesinin sınıflarda kullanılması, Yahudi öğrencilerin hem kendi kültürel geleneklerini sürdürmeleri hem de Azerbaycan toplumunun bir parçası olarak yetişmeleri açısından önemli bir ayrıntı olarak öne çıkıyor.
OKULUN AÇILIŞINA CUMHURBAŞKANI İLHAM ALİYEV KATILMIŞTI
Videonun dikkat çeken bölümlerinden birinde okul koridorunda sergilenen açılış fotoğrafları gösteriliyor. Fotoğraflarda Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in yanı sıra İsrail ve Rusya’dan gelen üst düzey Yahudi din adamlarının ve çeşitli yetkililerin yer aldığı belirtiliyor. Okulun açılışının devletin en üst makamının katılımıyla gerçekleştirilmiş olması, dinî azınlıklara yönelik eğitim ve kültür faaliyetlerinin resmî düzeyde desteklenmesi açısından önem taşıyor.
Resmî kayıtlara göre Bakü’nün Hatai ilçesinde bulunan Chabad Ohr Avner Yahudi Eğitim Merkezi, 4 Ekim 2010 tarihinde düzenlenen törenle açıldı. Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve eşi Mehriban Aliyeva’nın katıldığı açılışta İsrail Başhahamı Şlomo Amar, Rusya Başhahamı Berl Lazar, Yahudi toplumu temsilcileri ve uluslararası kuruluşlardan davetliler de bulundu. Azerbaycan Cumhurbaşkanlığının açıklamasına göre 450 öğrenci kapasiteli merkezde 30 derslik, bilgisayar sınıfları, spor alanları ve çeşitli eğitim bölümleri oluşturuldu. Merkezde Yahudi kültürünün temellerinin ve İbranice dilinin öğretilmesi de eğitim programının özellikleri arasında gösterildi.
YAHUDİ EĞİTİM MERKEZİNE DEVLET DESTEĞİ
Chabad Ohr Avner Eğitim Merkezi’nin kuruluşu yalnızca Yahudi toplumunun kendi imkânlarıyla yürüttüğü bir girişim olarak kalmadı. Haydar Aliyev Vakfı ve Ohr Avner Vakfı’nın katkılarıyla hayata geçirilen proje, Azerbaycan yönetiminin de destek verdiği eğitim yatırımlarından biri oldu. Okulun açılışında dönemin İsrail Cumhurbaşkanı Şimon Peres’in video mesajı yayımlanırken, Peres Azerbaycan yönetimine eğitim merkezinin kurulmasına verdiği destek nedeniyle teşekkür etti.
Açılış sonrasında Yahudi toplumu temsilcilerini kabul eden İlham Aliyev, Azerbaycan’da farklı milletlerin ve dinî toplulukların uzun yıllardır bir arada yaşadığını vurguladı. İsrail Başhahamı Şlomo Amar okulun inşasından dolayı Aliyev’e teşekkür ederken, Rusya Başhahamı Berl Lazar da projeyi dinî hoşgörünün örneklerinden biri olarak değerlendirdi. Azerbaycan yönetiminin okulun kurulmasına sağladığı destek, ülkedeki Yahudi toplumunun kendi kültürel kimliğini korumasına yönelik yaklaşımın somut örnekleri arasında gösterildi.
