ABD öncülüğündeki uluslararası koalisyonun Irak’ta IŞİD’e karşı yürüttüğü askerî misyon sona erdi. ABD Savunma Bakanlığı, koalisyon güçleri ve ekipmanlarının Erbil Hava Üssü’nden ayrılmasının Irak’taki askerî misyonun tamamlanması anlamına geldiğini açıkladı. Irak hükümeti ise 30 Eylül’ü “Egemenlik Günü” olarak ilan ederek ülkedeki yabancı askerî varlığın sona ermesini kutladı.
ABD ÖNCÜLÜĞÜNDEKİ KOALİSYONUN IRAK MİSYONU SONA ERDİ
Koalisyonun Irak’taki misyonu, IŞİD’in 2014 yılında ülkenin geniş bölgelerini ele geçirmesinin ardından başlamıştı. Irak makamlarının talebi üzerine ülkeye dönen ABD güçleri, Irak güvenlik güçleri ve Kürt Peşmerge birlikleriyle birlikte IŞİD’e karşı yürütülen operasyonlarda görev aldı. ABD ile Irak arasında 2024 yılında açıklanan plan, uluslararası koalisyon misyonunun aşamalı şekilde sona erdirilmesini ve ilişkilerin ikili güvenlik iş birliği çerçevesine taşınmasını öngörüyordu. CBS News
ABD Savunma Bakanlığı Sözcüsü Sean Parnell, çekilmenin 12 yıllık IŞİD karşıtı askerî misyonun sona ermesini temsil ettiğini bildirdi. Washington, Irak’ın güvenliğindeki temel sorumluluğun artık Irak güvenlik güçlerinde olduğunu belirtirken, Iraklı ortaklara hedefli eğitim ve istihbarat desteğinin devam edeceğini açıkladı.
IRAK 30 EYLÜL’Ü “EGEMENLİK GÜNÜ” OLARAK KUTLUYOR
Irak hükümeti ABD öncülüğündeki koalisyonun ülkedeki askerî misyonunun tamamlanmasını egemenlik açısından yeni bir dönem olarak duyurdu. Başbakan Ali el-Zaidi, uluslararası koalisyonun IŞİD’le mücadele misyonunun resmen tamamlandığını açıklarken, Irak güvenlik kurumlarının ülkenin güvenlik ve saha kontrolündeki sorumluluğunu üstlendiğini belirtti.
Irak’taki gelişme, ABD askerî varlığının farklı dönemlerden geçen uzun geçmişinde de yeni bir aşamaya işaret ediyor. ABD güçleri 2011 yılında Irak’tan çekilmiş, IŞİD’in yükselişinin ardından Irak hükümetinin davetiyle 2014 yılında ülkeye yeniden konuşlandırılmıştı. Son çekilme ise 2014 yılında başlayan IŞİD karşıtı uluslararası koalisyon misyonunu sona erdirdi.
“DİRENİŞ EKSENİ” ÇEVRESİNDEKİ GRUPLAR ÇEKİLMEYİ KUTLUYOR
ABD askerlerinin Irak’tan ayrılması, İran’la bağlantılı ve “direniş ekseni” olarak tanımlanan yapıların uzun süredir dile getirdiği taleplerden biriydi. Söz konusu çevrelerdeki silahlı gruplar geçmiş yıllarda ABD üslerini ve ülkedeki Amerikan çıkarlarını hedef alan saldırılar gerçekleştirmişti. Çekilmenin tamamlanması bazı İran destekli gruplar tarafından dönüm noktası olarak nitelendirildi.
ABD güçleri ve tesisleri son dönemde de İran destekli silahlı grupların saldırılarının hedefi oldu. Pentagon verilerine dayanan haberlere göre İran bağlantılı milisler, Şubat-Nisan 2026 döneminde ABD vatandaşları ve tesislerine 600’den fazla saldırı gerçekleştirdi.
KÜRT YETKİLİLER IŞİD RİSKİNE DİKKAT ÇEKİYOR
Bağdat’ta çekilme egemenlik vurgusuyla karşılanırken Irak’ın yarı özerk Kürdistan Bölgesi’nde güvenlik konusundaki kaygılar öne çıktı. Kürt yetkililerin gündeme getirdiği başlıklardan biri, IŞİD’in yeniden güçlenme ihtimali oldu. ABD güçlerinin ayrılmasının ardından IŞİD kalıntılarıyla mücadelenin sürdürülmesi ve bölgesel güvenliğin korunması tartışmanın başlıca konuları arasında yer aldı.
Pentagon da IŞİD tehdidinin tamamen ortadan kalkmadığı bir dönemde Irak güvenlik güçleri ile Kürdistan Bölgesi’ndeki Peşmerge ve diğer güvenlik birimlerinin mücadelede öncü rol üstlenmesini beklediğini açıkladı. ABD yönetimi, Iraklı ortaklara eğitim ve istihbarat alanlarında destek sağlamayı sürdüreceğini bildirdi.
HAVA SAVUNMA SİSTEMLERİ DE GÜNDEMDE
Kürt yetkililerin çekilmeye ilişkin diğer kaygısı hava savunması üzerinde yoğunlaşıyor. Irak Kürdistan Bölgesi son dönemde insansız hava araçları ve füzelerin kullanıldığı saldırıların hedefi olurken, ABD güçlerinin ayrılmasıyla hava savunma kapasitesine ilişkin soru işaretleri gündeme geldi. Al Jazeera’nın aktardığı değerlendirmelerde Kürt yetkililer, sıklaşan İHA ve füze saldırıları karşısında hava savunma sistemlerinin kaybından duydukları endişeyi dile getirdi.
Irak’ın genel hava savunma kapasitesi de çekilmenin ardından tartışılan güvenlik başlıkları arasında bulunuyor. Kürt bölgesindeki kaygılar, ABD ile uzun yıllardır sürdürülen askerî ve güvenlik iş birliğinin yeni dönemde hangi çerçevede devam edeceği konusunu da gündeme taşıdı.
ABD İLE GÜVENLİK İLİŞKİLERİ TAMAMEN SONA ERMİYOR
Askerî misyonun tamamlanması, Washington ile Bağdat arasındaki güvenlik ilişkilerinin tamamen sona erdiği anlamına gelmiyor. Iraklı ve ABD'li yetkililerin açıklamalarına göre yeni dönemde ilişkilerin uluslararası koalisyon formatından ikili istihbarat, eğitim ve güvenlik iş birliğine taşınması planlanıyor. ABD tarafı da IŞİD’in Irak topraklarında yeniden yapılanmasını engellemek amacıyla Irak ve bölgedeki ortaklarıyla çalışmayı sürdüreceğini açıkladı.
SİLAHLI GRUPLARIN DEVLETE BAĞLANMASI TARTIŞMASI SÜRÜYOR
Koalisyonun çekilmesinin ardından Irak’ın karşı karşıya bulunduğu başlıklardan biri de devlet yapısı dışında veya devlet kontrolünün sınırlarının tartışmalı olduğu silahlı grupların geleceği. İran destekli bazı silahlı gruplar, yabancı askerlerin Irak’tan çekilmesini silah bırakma görüşmeleri açısından şartlardan biri olarak gündeme getirmişti. Hükümetin söz konusu yapıların silahsızlandırılmasına yönelik takvimi ise Haziran 2027’ye uzatılmış durumda.
Gelişmeler, Irak’ta güç kullanma yetkisinin devlet kurumları altında toplanması konusunu yeniden gündemin merkezine taşıdı. Koalisyonun çekilmesiyle birlikte IŞİD kalıntılarıyla mücadele, hava sahasının korunması ve silahlı grupların devlet otoritesiyle ilişkisi Irak’ın yeni güvenlik döneminin temel başlıkları arasında bulunuyor.
