Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu için bulunduğu New York'ta ABD Başkanı Donald Trump ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından Rusya-Ukrayna Savaşı, enerji altyapısına yönelik saldırılar ve olası ateşkes konusunda açıklamalarda bulundu. Yaklaşık 40 dakika süren görüşmede savaşın sona erdirilmesine yönelik diplomatik girişimlerin yanı sıra karşılıklı enerji ateşkesi ve Ukrayna'nın hava savunma ihtiyaçları ele alındı.
Zelenskiy, Trump ile yaptığı görüşmeyi "olumlu ve verimli" olarak nitelendirdi. ABD ve Ukrayna'nın savaşın kış gelmeden sona ermesini istediğini belirten Zelenskiy, diplomasiye giden yolu açabilecek olası gerilimi azaltma adımlarını görüştüklerini ifade etti.
UKRAYNA KARŞILIKLI ENERJİ ATEŞKESİNE HAZIR
Zelenskiy'nin Trump görüşmesinin ardından verdiği mesajların başında enerji altyapısına yönelik saldırıların karşılıklı olarak durdurulması geldi. Ukrayna lideri, Moskova'nın Ukrayna'nın enerji sistemine yönelik saldırılarını durdurması halinde Kiev'in de Rusya'daki enerji tesislerini hedef almamaya hazır olduğunu açıkladı.
Zelenskiy, Ukrayna'nın enerji ateşkesine hazır olduğunu belirtirken anlaşmanın karşılıklılık esasına dayanması gerektiğini vurguladı. Kiev'in Rus rafinerileri ve akaryakıt altyapısına saldırmamasının karşılığında Moskova'nın da Ukrayna'nın elektrik şebekesi, ısınma sistemi ve su altyapısını hedef almaması gerektiğini söyledi.
TRUMP'IN TEK TARAFLI DURDURMA TALEBİNDE BULUNMADIĞINI SÖYLEDİ
Zelenskiy, Trump ile görüşmesinde Ukrayna'nın Rus petrol endüstrisine yönelik saldırılarını tek taraflı olarak durdurmasının gündeme gelmediğini belirtti. Ukrayna liderinin açıklamasına göre Trump, Kiev'den Rus enerji altyapısına yönelik saldırıları karşılıksız şekilde durdurmasını istemedi.
Trump ise görüşme öncesinde gazetecilere yaptığı açıklamada Ukrayna'nın Rus petrol rafinerilerine düzenlediği saldırıların Moskova üzerinde ciddi etkiler oluşturduğunu, aynı zamanda küresel dizel fiyatları üzerinde de sonuçlar doğurduğunu söyledi. ABD Başkanı, Zelenskiy ile görüşmesinde rafineri saldırılarının yanı sıra savaşın sona erdirilmesine yönelik seçeneklerin ele alınacağını açıklamıştı.
ENERJİ ALTYAPISI ATEŞKESİ DAHA ÖNCE DE GÜNDEME GELDİ
Rusya ve Ukrayna'nın birbirlerinin enerji tesislerine yönelik saldırıları durdurmasına ilişkin öneri daha önce de diplomatik gündeme gelmişti. ABD'nin enerji tesislerine yönelik saldırıların karşılıklı olarak durdurulmasına ilişkin girişiminin ardından saldırılar kısa süre içinde yeniden başlamıştı.
Kremlin, enerji saldırılarına yönelik moratoryum önerisine daha önce olumlu yaklaşırken, düzenlemenin Rusya'nın deniz yoluyla gerçekleştirdiği enerji ihracatını ve yaptırımlarla ilgili bazı başlıkları da kapsaması gerektiğini savunmuştu. Tarafların enerji altyapısına yönelik saldırıları son haftalarda yeniden yoğunlaşırken, yeni ateşkes girişimi BM Genel Kurulu temasları sırasında tekrar diplomatik gündeme taşındı.
ZELENSKİY'DEN "YENİ BÜYÜK SALDIRI" İDDİASI
Zelenskiy, İngiltere Başbakanı Andy Burnham ile yaptığı görüşmenin ardından Telegram hesabından yaptığı açıklamada Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik yeni ve geniş çaplı bir saldırıya hazırlandığına ilişkin istihbarat aldıklarını öne sürdü.
Ukrayna lideri, ülkesinin füze ve insansız hava araçlarıyla gerçekleştirilen saldırı tehdidi altında bulunduğunu belirterek mevcut koşullarda Rusya'ya yönelik yaptırımların hafifletilmesinin gündeme gelmemesi gerektiğini savundu. Rusya'nın yeni saldırı hazırlığında olduğuna ilişkin açıklama Kiev yönetiminin iddiası olarak kayıtlara geçerken, Zelenskiy ayrıntılı istihbarat verilerini kamuoyuyla paylaşmadı.
RUSYA 15 EYLÜL'DE YAKLAŞIK 200 İHA İLE SALDIRDI
Enerji ateşkesi görüşmeleri, Rusya ve Ukrayna'nın karşılıklı uzun menzilli saldırılarının yoğunlaştığı bir dönemde yeniden gündeme geldi. Ukraynalı yetkililerin açıklamasına göre Rusya, 15 Eylül'de Ukrayna genelinde yaklaşık 200 insansız hava aracı kullandı.
Saldırılarda Kiev'deki akaryakıt istasyonlarının yanı sıra ülkenin farklı bölgelerindeki enerji ve liman altyapıları da hedef alındı. Rusya'nın Ukrayna'nın elektrik, yakıt ve liman altyapısına yönelik saldırılarının yaklaşan kış öncesinde enerji sisteminde yeni hasarlara yol açabileceği yönünde Kiev yönetiminin açıklamaları bulunuyor.
UKRAYNA RUS PETROL TESİSLERİNE SALDIRILARI ARTIRDI
Ukrayna da Rusya'nın petrol ve enerji sektörüne yönelik uzun menzilli saldırılarını genişletti. Kiev, Rusya'nın savaşın finansmanında kullandığını savunduğu petrol altyapısını hedef alırken, Ukrayna'ya ait uzun menzilli insansız hava araçlarının sınırdan binlerce kilometre uzaklıktaki tesislere kadar ulaştığı bildirildi.
Reuters'ın sektör kaynaklarına dayandırdığı bilgiye göre 20 Eylül'de gerçekleştirilen bir saldırının ardından Moskova petrol rafinerisinde ham petrol işleme faaliyetleri durduruldu. Söz konusu tesisin 2024 yılında günlük yaklaşık 230 bin varil ham petrol işlediği bildirildi.
TRUMP DİZEL FİYATLARINA DİKKAT ÇEKTİ
ABD Başkanı Trump, Ukrayna'nın Rus rafinerilerine yönelik saldırılarının küresel enerji piyasaları üzerindeki etkisini de gündeme getirdi. Trump, Rus rafinerilerinin hedef alınmasının Moskova açısından ciddi sonuçlar oluşturduğunu ancak saldırıların dizel fiyatları üzerinde de etkili olduğunu ifade etti.
Küresel dizel fiyatları 2026'da rafineri kapasitesindeki kayıplar ve farklı bölgelerde devam eden çatışmaların enerji piyasalarına etkisi nedeniyle yükseldi. Reuters'ın 18 Eylül tarihli değerlendirmesine göre ABD'de dizel fiyatları galon başına 6 doların üzerine çıkarken, Avrupa'daki fiyatlar varil başına 210 dolar seviyesini gördü.
TRUMP İLE HAVA SAVUNMA PAKETİ DE GÖRÜŞÜLDÜ
Zelenskiy ile Trump arasındaki görüşmenin bir diğer önemli başlığı Ukrayna'nın kış aylarına yönelik hava savunma ihtiyacı oldu. Zelenskiy, Trump ile kış dönemine yönelik bir hava savunma paketini görüştüğünü ve Ukrayna için ilave Patriot hava savunma füzeleri talep ettiğini açıkladı.
Zelenskiy'nin aktardığı plana göre Ukrayna, ABD stoklarından kış aylarında Patriot önleme füzeleri temin etmesi karşılığında Almanya ile yaptığı anlaşma kapsamında ilerleyen yıllarda alacağı mühimmatın bir bölümünü ABD'ye aktarabilecek. Ukrayna lideri, teklifin reddedilmemesini olumlu bir gelişme olarak değerlendirirken Trump'ın henüz plana onay vermediğini de belirtti.
UKRAYNA'DA PATRIOT ÜRETİMİ DE GÜNDEMDE
Ukrayna'nın Patriot sistemlerine yönelik talebinin yanında söz konusu hava savunma mühimmatının ülkede lisanslı olarak üretilmesine ilişkin görüşmeler de devam ediyor. Zelenskiy, görüşmelerin sürdüğünü ancak üretim konusunda henüz nihai bir anlaşmaya varılmadığını söyledi.
Kiev yönetimi, Rusya'nın balistik füze saldırılarına karşı Patriot sistemlerini hava savunmasının önemli unsurlarından biri olarak kullanıyor. Ukrayna'nın kış öncesinde hava savunma kapasitesini güçlendirme talebi, Trump-Zelenskiy görüşmesinde enerji altyapısının korunmasına ilişkin başlıklarla birlikte ele alındı.
BURNHAM DA ENERJİ ATEŞKESİNİ GÜNDEME GETİRDİ
İngiltere Başbakanı Andy Burnham da New York'taki temasları sırasında Rusya ile Ukrayna arasında enerji ateşkesi sağlanması konusunu gündeme getirdi. Burnham, Trump ile yaptığı görüşmede enerji tesislerine yönelik saldırıların durdurulmasına yönelik girişimleri desteklediğini ifade etti.
İngiltere Başbakanı ayrıca Ukrayna'nın altyapısına yönelik yeni mali destek sağlanacağını açıkladı. Enerji ateşkesi konusu Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un Trump ile gerçekleştirdiği görüşmede de ele alındı. Macron, Ukrayna'nın savunma kapasitesinin ve özellikle önleme sistemlerinin güçlendirilmesi gerektiğini söyledi.
GÖZLER MOSKOVA'NIN TUTUMUNDA
Zelenskiy'nin New York'ta açıkladığı enerji ateşkesi önerisi, Ukrayna'nın Rus enerji tesislerine yönelik saldırılarını durdurmasını Moskova'nın Ukrayna enerji sistemine yönelik saldırılarına son vermesi şartına bağlıyor. Kiev yönetimi tek taraflı bir saldırı durdurma seçeneğinin Trump görüşmesinde gündeme gelmediğini belirtirken, Rusya'nın son öneriye nasıl karşılık vereceği henüz netleşmedi.
Enerji altyapısına yönelik saldırılar, hava savunma sistemleri ve savaşın sona erdirilmesine yönelik diplomatik adımlar Trump-Zelenskiy görüşmesinin ana başlıklarını oluşturdu. Zelenskiy'nin açıklamalarına göre Kiev ve Washington, kış öncesinde gerilimin azaltılmasını sağlayabilecek seçenekler üzerindeki temaslarını sürdürüyor.
