Uluslararası Adalet Divanının Myanmar'ın Arakanlı Müslümanlara yönelik soykırımdan sorumlu olduğuna ilişkin 19 Kasım 2026 tarihli kararı, Bangladeş'in Cox's Bazar bölgesindeki mülteci kamplarında büyük yankı uyandırdı. Yaklaşık 10 yıldır ülkelerinden uzakta yaşayan Arakanlı Müslümanlar, mahkemenin kararını cep telefonlarından, bilgisayarlardan ve kamplara kurulan ekranlardan takip etti. Kararın açıklanmasının ardından bazı mülteciler gözyaşlarına boğulurken bazıları dua etti.
Gambiya tarafından açılan davada mahkeme, Myanmar ordusunun 2017'de düzenlediği askeri operasyonlarda Arakanlı Müslümanlara karşı soykırım işlendiğine hükmetti. Karar, yaşadıkları şiddet nedeniyle Bangladeş'e sığınan mülteciler açısından adalet taleplerinin uluslararası düzeyde karşılık bulması anlamına gelirken güvenli geri dönüş, vatandaşlık ve temel hakların yeniden sağlanması konularını da gündeme taşıdı.
ULUSLARARASI ADALET DİVANI MYANMAR'I SOYKIRIMDAN SORUMLU TUTTU
Lahey merkezli Uluslararası Adalet Divanı, 2017 yılında Myanmar ordusunun Arakanlı Müslümanlara yönelik gerçekleştirdiği askeri operasyonları değerlendirdiği davada Myanmar'ın soykırımdan sorumlu olduğuna karar verdi. Mahkeme, söz konusu operasyonlarda 10 binden fazla kişinin öldürüldüğünü tespit etti.
Davayı Batı Afrika ülkesi Gambiya açtı. Şiddet olaylarından doğrudan etkilenmeyen Gambiya, 1948 tarihli Soykırım Sözleşmesi'ne taraf devletlerin soykırımı önleme ve cezalandırma yükümlülüğüne dayanarak başvuruda bulundu. Mahkeme, 2022 yılında Gambiya'nın davayı açma yetkisine sahip olduğuna hükmetmişti.
KARARI TELEFONUNDAN ÖĞRENDİ, SEVİNÇTEN AĞLADI
Bangladeş'in Cox's Bazar bölgesindeki Camp 1E mülteci kampında yaşayan Umme Ruman, mahkemenin kararını öğleden itibaren takip etmeye çalıştı. İnternet bağlantısındaki sorunlar nedeniyle canlı yayını izlemekte zorlanan Ruman, Facebook'ta Myanmar'ın soykırım işlediğinin doğrulandığını belirten haberi gördü.
Haberi okuduktan sonra yemek hazırlayan görümcesine sarılan Ruman, yaşadığı sevinci anlatamadan ağlamaya başladığını söyledi. İlk kez dünyanın yaşadıklarını kabul ettiğini hissettiği için sevinç gözyaşları döktüğünü belirten Ruman, kararın kendisi açısından yalnızca hukuki bir hüküm olmadığını, uğradıkları acıların kanıtı anlamına geldiğini ifade etti.
MÜLTECİ KAMPLARINDA DUALAR EDİLDİ
Mahkeme kararının açıklanmasıyla birlikte Cox's Bazar'daki kamplarda yaşayan Arakanlı Müslümanlar gelişmeleri aileleri ve arkadaşlarıyla takip etti. Bazı mülteciler dizüstü bilgisayarların başında toplanırken diğerleri Facebook, YouTube ve büyük ekranlar üzerinden duruşmayı izledi.
18 yaşındaki Muhammed Rehan, kararı öğretmeni ve arkadaşlarıyla birlikte bilgisayardan takip ettiğini anlattı. Bazı kadınların ağladığını, bazılarının ise Allah'a dua ettiğini söyleyen Rehan, kendisinin gelecekte huzurlu bir yaşam sağlayabilecek haberler duymak umuduyla açıklamayı dinlediğini belirtti.
Rehan, kararın ardından ilk olarak Myanmar'a geri dönebilme ihtimalini düşündüğünü söyledi. Annesine gelişmeyi anlattığında onun da sevindiğini belirten genç mülteci, annesinin davayı kazandıklarını ve artık vatanlarına dönebileceklerini söylediğini aktardı.
2017'DE YAŞANANLAR YENİDEN HATIRLANDI
Mahkeme kararı mülteci kamplarında sevinçle karşılanırken 2017 yılında yaşanan şiddet olaylarının hatıralarını da yeniden gündeme getirdi. Arakanlı genç Nurul Amin, soykırımın mahkeme tarafından tanınmasından memnuniyet duyduğunu ancak açıklamayı dinlerken askeri operasyonları, maruz kaldığı şiddeti ve terk etmek zorunda kaldığı evini hatırladığını söyledi.
Arakanlı aktivist Rohimullah da kararın kendisine topluluklarının kaybettiği insanları ve zorla yerlerinden edildikleri dönemi hatırlattığını belirtti. Rohimullah, mahkeme hükmünün umut ve rahatlama sağladığını ancak hayatını kaybeden yakınlarını geri getirmeyeceğini ve yaşanan acıları ortadan kaldırmayacağını ifade etti.
KASIRGA TEHDİDİ ALTINDAKİ KAMPLARDA ZORLU YAŞAM SÜRÜYOR
Arakanlı Müslümanların mahkeme kararını takip ettiği 19 Kasım Perşembe günü Bangladeş'teki mülteci kamplarında yağmur etkili oldu. Bengal Körfezi'ne yaklaşan Akvan Kasırgası, dar ve kalabalık barınaklarda yaşayan ailelerin koşullarını daha da zorlaştırdı.
Uluslararası Adalet Divanının kararı, mültecilerin yaşadıkları şiddetin hukuken tanınmasını sağlarken kamplardaki barınma koşullarında doğrudan bir değişiklik yaratmadı. Mültecilerin güvenli biçimde ülkelerine dönebilmesi ve temel haklarına yeniden kavuşması talepleri devam ediyor.
UZMANLAR KARARIN ULUSLARARASI HUKUK AÇISINDAN ÖNEMİNE DİKKAT ÇEKTİ
Chittagong Üniversitesi Antropoloji Profesörü Nasir Uddin, Arakanlı Müslümanların yaşadığı krize ilişkin araştırmalar yürüttüğünü belirterek mahkeme kararının mağdurlar açısından adalet ve hesap verebilirliğin sağlanması bakımından önemli olduğunu söyledi.
Uddin, 21. yüzyılda demokrasi, küreselleşme ve uluslararası adalet kavramları tartışılırken büyük çaplı bir soykırımın dünyanın gözleri önünde gerçekleştiğini ifade etti. Profesör, kararın küresel adalet anlayışının güçlendirilmesi açısından gerekli olduğunu savundu.
BANGLADEŞ İLE MYANMAR ARASINDAKİ GERİ DÖNÜŞ GÖRÜŞMELERİ GÜNDEMDE
Atlantic Council bünyesinde Güney Asya üzerine çalışmalar yürüten kıdemli araştırmacı Michael Kugelman, Uluslararası Adalet Divanının kararının Bangladeş ile Myanmar arasında Arakanlı mültecilerin geri dönüşüne ilişkin yürütülen görüşmeleri etkileyebileceğini belirtti.
Kugelman, uluslararası bir mahkemenin soykırım yaşandığını tespit etmesinin ardından Bangladeş yönetiminin herhangi bir geri dönüş anlaşmasında Myanmar'dan daha güçlü güvenlik güvenceleri talep etmesi gerekeceğini ifade etti. Kararın iki ülke arasındaki müzakerelerin koşullarına yansıyabileceğini söyledi.
ARAKANLI MÜSLÜMANLAR VATANDAŞLIK HAKLARINI VE GÜVENLİ DÖNÜŞÜ İSTİYOR
Bangladeş'teki kamplarda yaşayan Arakanlı Müslümanlar, soykırımın sorumlularının hesap vermesini, vatandaşlık haklarının iade edilmesini ve Myanmar'a güvenli, onurlu biçimde dönebilmeyi talep ediyor. Mülteciler, uluslararası toplumun yalnızca insani yardım ihtiyaçlarına değil, yerlerinden edilmelerine yol açan siyasi sorunlara da odaklanmasını istiyor.
Nurul Amin, Myanmar'da özgürlük, demokrasi ve ayrımcılığın sona ermesini istediğini belirterek askeri diktatörlüğün son bulması gerektiğini söyledi. Amin, mahkeme kararının daha somut gelişmelere yol açmasını ve Arakanlı Müslümanların haklarıyla birlikte kendi topraklarına dönebilmelerini umut ettiğini dile getirdi.





