Orta Doğu'da gerilim sürerken İran ile ABD arasında yürütülen diplomatik süreç yeni bir aşamaya taşındı. İran Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC), İsrail'in Güney Lübnan'da sürdürdüğü operasyonlar ve ABD'nin daha önce imzalanan mutabakat kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmediği gerekçesiyle Hürmüz Boğazı'nın gemi ve tanker trafiğine kapatıldığını duyurdu.
Dünyanın en kritik enerji nakil güzergâhlarından biri olarak kabul edilen Hürmüz Boğazı'na ilişkin açıklama uluslararası kamuoyunda dikkatle takip edilirken, Washington yönetimi ise diplomatik görüşmelerin devam edeceği mesajını verdi.
İRAN KAPATMA KARARINI DUYURDU
İran'ın Hatemü’l-Enbiya Karargâhı Merkez Komutanlığı tarafından yapılan açıklamada, ABD'nin savaşın sona erdirilmesine ilişkin mutabakatın ilk maddesini uygulamadığı öne sürüldü.
Açıklamada ayrıca İsrail'in Güney Lübnan'daki faaliyetlerinin ateşkes hükümlerine aykırı olduğu savunularak, Hürmüz Boğazı'nın deniz ulaşımına kapatıldığı bildirildi. İranlı yetkililer, söz konusu adımın ilk aşama olduğunu ve gelişmelere bağlı olarak ilave tedbirlerin de uygulanabileceğini kaydetti.
DEVRİM MUHAFIZLARI GEMİLERE UYARI YAPTI
İran Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri tarafından yapılan açıklamada, gemilere Hürmüz Boğazı'na yaklaşmamaları yönünde uyarıda bulunuldu.
Açıklamada, boğaza yaklaşacak gemilerin güvenliğinin risk altında olabileceği belirtilirken, kararın İsrail'in Lübnan'daki operasyonları ve Washington yönetiminin ateşkes yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle alındığı ifade edildi.
TAHRAN'DAN İSVİÇRE'YE MÜZAKERE HEYETİ
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, İran medyasına yaptığı açıklamada ABD ile yürütülen müzakere süreci kapsamında bir heyetin kısa süre içerisinde İsviçre'ye hareket edeceğini duyurdu.
Bekayi, İran heyetinin görüşmelerde karşı tarafın mutabakat kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmesi gerektiğini vurgulayacağını belirtti. İranlı yetkililer, ABD'nin taahhütlerini uygulamaması halinde gerekli karşılıkların verileceği mesajını da paylaştı.
ABD GÖRÜŞMELER İÇİN TARİH VERDİ
ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance, İran ile yeni bir görüşmenin 21 Haziran Pazar günü yapılabileceğini açıkladı.
Vance, birkaç gün içerisinde İsviçre'ye gitmeyi planladığını belirterek ABD'nin müzakere sürecini sürdürme konusunda kararlı olduğunu ifade etti. Steve Witkoff ve Jared Kushner'in görüşmeler için sahada bulunduğunu söyleyen Vance, mevcut ateşkes koşullarının korunabileceğine inandığını dile getirdi.
"BOĞAZIN KAPATILDIĞINA DAİR KANIT YOK"
İran'ın açıklamalarına ilişkin değerlendirmede bulunan Vance, Washington yönetiminin elinde Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapatıldığına ilişkin doğrulanmış bir bilgi bulunmadığını söyledi.
ABD Başkan Yardımcısı, "İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapattığına dair bir kanıt yok." ifadelerini kullanarak gelişmelerin yakından izlendiğini belirtti.
İSVİÇRE'DE YOĞUN DİPLOMASİ TRAFİĞİ
İsviçre'nin Bürgenstock bölgesinde çok sayıda diplomatik temasın sürdüğü bildirildi.
Bölgeden gelen bilgilere göre Katar Başbakanı'nın İsviçre Dışişleri Bakanı ile görüşmeler gerçekleştirdiği, Pakistan Dışişleri Bakanı'nın ise son aylarda taraflar arasında yürütülen diplomatik girişimlerde rol alan Türkiye, Suudi Arabistan ve Mısır'ın da yer aldığı temas mekanizmasıyla görüşmeler yaptığı belirtildi.
Pakistan İçişleri Bakanı'nın da Tahran'da İran Dışişleri Bakanı ile temaslarda bulunduğu kaydedildi. Diplomatik kaynaklar, kamuoyuna yansıyan görüşmelerin dışında yoğun bir müzakere trafiğinin sürdüğünü ifade ediyor.
LÜBNAN'DAKİ GELİŞMELER MÜZAKERELERİ ETKİLİYOR
İranlı yetkililer, Hürmüz Boğazı konusunu Lübnan'daki gelişmelerle doğrudan ilişkilendiriyor.
Tahran yönetimi, İsrail'in Güney Lübnan'daki operasyonlarının durdurulmasını ve daha önce imzalanan mutabakatın ilk maddesinin uygulanmasını talep ediyor. İranlı yetkililer, müzakerelerin ilerlemesinin Lübnan sahasındaki gelişmelere bağlı olduğunu vurguluyor.
İSLAMABAD MUTABAKATI SONRASI GERİLİM
İran ile ABD, Pakistan'ın arabuluculuğunda yürütülen görüşmeler sonucunda 14 Haziran'da "İslamabad Mutabakatı" olarak adlandırılan 14 maddelik anlaşmaya vardıklarını açıklamıştı.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile ABD Başkanı Donald Trump tarafından dijital ortamda imzalandığı belirtilen mutabakat kapsamında savaşın sona erdirilmesi, bölgesel sorunların müzakereler yoluyla çözülmesi, Hürmüz Boğazı'nın açık tutulması ve ABD'nin İran'a yönelik deniz ablukasının kaldırılması gibi başlıklar yer alıyordu.
Son gelişmeler, taraflar arasında mutabakatın uygulanmasına ilişkin görüş ayrılıklarının sürdüğünü ortaya koyarken, gözler İsviçre'de yapılması planlanan temaslara çevrildi.
