Almanya’nın Saksonya-Anhalt eyaletinde 6 Eylül 2026’da gerçekleştirilen parlamento seçimleri, eyalet siyasetindeki güç dengelerini önemli ölçüde değiştiren bir sonuç ortaya çıkardı. İlk sayımlar ve seçim projeksiyonlarına göre aşırı sağcı Almanya için Alternatif Partisi (AfD), oyların yüzde 44’ünden fazlasını alarak seçimi açık farkla ilk sırada tamamladı. AfD’nin 2021 seçimlerinde aldığı yüzde 20,8’lik oy oranıyla karşılaştırıldığında parti desteğinin iki katından fazla arttığı görüldü.
İlk ARD projeksiyonunda AfD yüzde 44,5 seviyesinde gösterilirken, Reuters’ın aktardığı çıkış anketlerinde oran yüzde 44,4 olarak kaydedildi. Sonucun kesinleşmesi halinde AfD, bir eyalet seçiminde şimdiye kadarki en yüksek oy oranlarından birine ulaşmış olacak. Parti, Saksonya-Anhalt’ta açık ara birinci siyasi güç konumuna yükselirken hükümet kurup kuramayacağı ise parlamentodaki kesin sandalye dağılımıyla belli olacak.
AFD OYLARINI İKİ KATINDAN FAZLA ARTIRDI
AfD, Saksonya-Anhalt’ta 2021 yılında yapılan seçimlerde yüzde 20,8 oy almıştı. 2026 seçimlerinin ilk sonuçlarında yüzde 44’ün üzerine çıkan parti, beş yıllık süreçte oy oranını iki katından fazla artırarak eyalette birinci sıraya yerleşti.
Partinin ulaştığı oran, AfD açısından eyalet seçimleri düzeyinde rekor niteliği taşıyor. Almanya genelinde özellikle doğu eyaletlerinde desteğini artıran parti, Saksonya-Anhalt sonucuyla CDU’nun uzun yıllardır sürdürdüğü siyasi üstünlüğünü de sona erdirdi.
CDU TARİHİ OY KAYBI YAŞADI
Seçimin en dikkat çeken sonuçlarından biri de Hristiyan Demokrat Birlik’in (CDU) yaşadığı kayıp oldu. Eyalet Başbakanı Sven Schulze liderliğinde seçime giren CDU, ilk projeksiyonlarda yaklaşık yüzde 18,5 seviyesinde kaldı.
CDU, 2021 yılındaki eyalet seçimlerinde dönemin Başbakanı Reiner Haseloff liderliğinde yüzde 37,1 oy almıştı. Beş yıl içerisinde desteğinin yaklaşık yarısını kaybeden parti, AfD’nin yaklaşık 26 puan gerisinde ikinci sıraya düştü. CDU, Saksonya-Anhalt’ta 2002’den bu yana eyalet hükümetinin başında bulunuyordu.
SOL PARTİ, YEŞİLLER VE SPD PARLAMENTOYA GİRİYOR
İlk sonuçlara göre AfD ve CDU’nun ardından Sol Parti üçüncü sırada yer aldı. Seçim gecesi açıklanan projeksiyonlarda Sol Parti yaklaşık yüzde 9 seviyesinde oy alırken, Yeşiller ile Sosyal Demokrat Parti’nin (SPD) de yüzde 5’lik seçim barajını aşarak eyalet parlamentosuna girmesi bekleniyor.
SPD’nin oy oranı yaklaşık yüzde 8 seviyesinde gerçekleşirken parti, 2021 seçimlerinde yüzde 8,4 oy almıştı. Yeşiller ise ilk projeksiyonlarda yaklaşık yüzde 9 seviyesinde yer aldı. FDP yüzde 2 civarında kalarak yüzde 5’lik barajı aşamadı.
BSW İÇİN YÜZDE 5 BARAJI KRİTİK
Sahra Wagenknecht İttifakı’nın (BSW) oy oranı ise seçim gecesinin en kritik başlıklarından biri oldu. İlk projeksiyonlarda parti yüzde 5 seviyesinde görünürken, kesin sonuçlarda barajın üzerinde veya altında kalması eyalet parlamentosundaki sandalye dağılımını doğrudan etkileyecek.
BSW’nin parlamentoya girip girmemesi, AfD’nin sandalye çoğunluğuna ulaşma ihtimalinin yanı sıra diğer partilerin kurabileceği hükümet seçenekleri açısından da önem taşıyor. AfD’nin tek başına hükümet kurabilmesi için oyların doğrudan yüzde 50’sini alması gerekmiyor ancak eyalet parlamentosundaki sandalyelerin yarısından fazlasını elde etmesi gerekiyor.
AFD TEK BAŞINA HÜKÜMET KURABİLİR Mİ?
AfD’nin seçimden açık ara birinci çıkması, partinin eyalet hükümetini tek başına kurup kuramayacağı sorusunu gündeme taşıdı. İlk projeksiyonlara göre parti yüzde 44’ün üzerinde oy almasına rağmen parlamentodaki kesin sandalye çoğunluğu henüz belli değil.
Almanya’daki seçim sistemi nedeniyle partilerin aldığı oy oranıyla sandalye oranı birebir aynı olmak zorunda değil. Parlamentoya kaç partinin gireceği ve yüzde 5 barajının altında kalan oyların oranı, AfD’nin toplam sandalye sayısındaki payını etkileyebilecek unsurlar arasında yer alıyor. Reuters da AfD’nin tek başına iktidar için eyalet parlamentosunda mutlak sandalye çoğunluğuna ihtiyaç duyduğunu aktardı.
DİĞER PARTİLER AFD İLE KOALİSYONA KAPILARI KAPATTI
Hükümet kurma sürecindeki temel sorunlardan biri AfD’nin koalisyon ortağı bulamaması. Parlamentoya girmesi beklenen diğer büyük siyasi partiler AfD ile koalisyon veya hükümet iş birliği yapmayacaklarını açıklarken, AfD de tek başına hükümet kurma hedefini öne çıkarıyor.
AfD’nin tek başına sandalye çoğunluğunu elde edememesi durumunda, seçimden birinci çıkmasına rağmen hükümet dışında kalması ihtimali bulunuyor. Sandalye dağılımının kesinleşmesi, eyalette hangi hükümet modellerinin matematiksel olarak mümkün olacağını belirleyecek.
MEVCUT CDU-SPD-FDP KOALİSYONU ÇOĞUNLUĞU KAYBETTİ
Saksonya-Anhalt’ta seçim öncesinde CDU, SPD ve FDP’den oluşan koalisyon görev yapıyordu. İlk seçim sonuçlarına göre FDP’nin yüzde 5 barajının altında kalması nedeniyle mevcut üçlü hükümet modelinin devam etmesi mümkün görünmüyor.
CDU, SPD ve Yeşiller arasında oluşturulabilecek üçlü bir koalisyonun da ilk projeksiyonlardaki sandalye dağılımında çoğunluğa ulaşması beklenmiyor. Ortaya çıkan aritmetik, AfD dışında kurulabilecek bir hükümet için farklı seçeneklerin gündeme gelmesine yol açtı.
CDU ÖNCÜLÜĞÜNDE AZINLIK HÜKÜMETİ SEÇENEĞİ
Gündemdeki seçeneklerden biri, CDU öncülüğünde bir azınlık hükümeti oluşturulması ve belirli oylamalarda Sol Parti’nin desteğinin alınması. Benzer modeller Almanya’nın bazı doğu eyaletlerinde daha önce de siyasi tartışmaların merkezinde yer aldı.
CDU’nun hem AfD hem de Sol Parti ile iş birliğini reddeden parti içi kararları bulunması ise söz konusu formülü zorlaştırıyor. Hükümet seçeneklerinin kesin biçimde ortaya çıkabilmesi için nihai sandalye dağılımının açıklanması gerekiyor.
AFD SAKSONYA-ANHALT’TA “KESİN AŞIRI SAĞCI” OLARAK SINIFLANDIRILIYOR
AfD’nin Saksonya-Anhalt teşkilatı, eyalet Anayasayı Koruma Dairesi tarafından 2023 yılından bu yana “kesinleşmiş aşırı sağcı” bir yapılanma olarak sınıflandırılıyor. Kurum, sınıflandırmada partinin özgür demokratik temel düzenin temel ilkelerine ilişkin tutumlarını gerekçe gösteriyor.
AfD söz konusu değerlendirmeye karşı hukuki süreç yürütüyor. Partinin seçimde elde ettiği sonuç, söz konusu sınıflandırma nedeniyle Almanya’da ayrıca siyasi ve hukuki tartışmaların odağında bulunuyor.
AFD’NİN ADAYI ULRICH SIEGMUND
AfD, Saksonya-Anhalt seçimlerine eyaletteki önde gelen isimlerinden Ulrich Siegmund liderliğinde girdi. Seçim kampanyasında göç politikaları, milliyetçilik ve kültür politikaları gibi başlıkları öne çıkaran AfD, özellikle Almanya’nın doğusundaki seçmen desteğini Saksonya-Anhalt’ta da artırdı.
Reuters’ın aktardığı verilere göre AfD’nin seçim başarısı yalnızca eyalet düzeyindeki sonuçlarla sınırlı değil. Parti, Almanya genelindeki kamuoyu araştırmalarında da son dönemde desteğini artırmış durumda bulunuyor.
YENİ EYALET PARLAMENTOSU 6 EKİM’E KADAR TOPLANACAK
Saksonya-Anhalt eyalet anayasasına göre yeni seçilen parlamentonun seçimden sonraki 30 gün içerisinde ilk toplantısını gerçekleştirmesi gerekiyor. 6 Eylül’de yapılan seçimlerin ardından yeni parlamentonun en geç 6 Ekim 2026 tarihinde toplanması öngörülüyor.
Yeni başbakan seçilene kadar mevcut eyalet hükümeti görevlerini sürdürecek. Başbakanın seçilmesi için ilk turda eyalet parlamentosu üyelerinin çoğunluğunun desteği gerekiyor. İlk oylamalarda sonuç alınamaması halinde eyalet anayasasında öngörülen sonraki seçim süreçleri devreye giriyor.
