ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, New York Times’a verdiği podcast mülakatında ABD ile İran arasında imzalanan mutabakata yönelik İsrail’de yükselen eleştirilere yanıt verdi. Vance, özellikle İsrail Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir ile Maliye Bakanı Bezalel Smotrich’in anlaşmaya yönelik açıklamalarını eleştirerek, İsrail’in karşı karşıya olduğu ulusal güvenlik sorunlarının yalnızca askeri yöntemlerle çözülemeyeceğini ifade etti.
İsrail’de anlaşma sonrasında oluşan atmosferi değerlendiren Vance, ülkedeki kaygıları “güvensizlik” olarak nitelendirdi. ABD’nin bölgedeki rolüne dikkat çeken Vance, Washington yönetiminin İsrail’in güvenliği konusunda uzun yıllardır güçlü destek verdiğini vurguladı.
“9 MİLYONLUK BİR ÜLKE HER SORUNU ÖLDÜREREK ÇÖZEMEZ”
Vance, isim vererek eleştirdiği Ben-Gvir ve Smotrich’in ABD-İran mutabakatına yönelik çıkışlarına karşı, “Tam olarak ne öneriyorsunuz? 9 milyonluk bir ülkesiniz. Karşılaştığınız her ulusal güvenlik sorununu çözmek için sadece öldürerek bir çıkış yolu bulamazsınız.” ifadelerini kullandı.
Mutabakatın yalnızca ABD açısından değil, İsrail ve Orta Doğu açısından da önemli sonuçlar doğuracağını savunan Vance, anlaşmanın İran’ın nükleer faaliyetlerini sınırlandıracağını ve bölgesel istikrar açısından yeni bir sürecin önünü açacağını belirtti.
“İRAN’IN NÜKLEER PROGRAMINI ORTADAN KALDIRDIK”
ABD Başkan Yardımcısı Vance, mutabakatın en önemli sonucunun İran’ın nükleer programının sona erdirilmesi olduğunu söyledi.
Anlaşmanın İsrail açısından stratejik bir kazanım oluşturduğunu ifade eden Vance, “Nükleer programlarını ortadan kaldırdık. İranlıları, altı ay önce bile hayal edilemeyecek tekliflerde bulunacak bir noktaya getirdik.” değerlendirmesinde bulundu.
Müzakerelerin sonuçlarının sahada görülmesi gerektiğini belirten Vance, İran’ın sözleri ile uygulamalarının örtüşüp örtüşmeyeceğinin süreç içerisinde ortaya çıkacağını kaydetti.
ABD DESTEĞİ VURGUSU
Vance, açıklamalarında İsrail’e verilen Amerikan desteğine de dikkat çekti. Son aylarda İsrail’in kullandığı savunma sistemlerinin önemli bölümünün ABD tarafından sağlandığını belirten Vance, İsrail’de bazı siyasetçilerin Washington yönetimini hedef alan açıklamalarını eleştirdi.
ABD’nin İsrail’in güvenliği için önemli kaynaklar ayırdığını vurgulayan Vance, İsrail’de “sorunun Donald Trump olduğunu düşünenlerin” mevcut jeopolitik tabloyu dikkate alması gerektiğini söyledi.
BEN-GVİR’DEN YANIT
Vance’in açıklamalarına ilk yanıt İsrail Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir’den geldi.
Sosyal medya hesabından paylaşım yapan Ben-Gvir, Vance’in “Ne öneriyorsunuz?” sorusuna karşılık, “Önerim 21. yüzyılın Nazileriyle başa çıkmak, tıpkı ABD'nin 20. yüzyılın Nazileriyle başa çıktığı gibi.” ifadelerini kullandı.
Ben-Gvir’in paylaşımı, İsrail hükümeti içerisindeki sert güvenlik politikalarını savunan kanadın ABD-İran mutabakatına yönelik itirazlarının sürdüğünü ortaya koydu.
İSRAİLLİ BAKANLARDAN ABD’YE KARŞI SAVUNMA
İsrail Kültür ve Spor Bakanı Miki Zohar da Vance’in açıklamalarına tepki gösterdi.
Zohar, İsrail’in ABD’ye sağladığı istihbaratın çok sayıda Amerikan vatandaşının hayatını kurtardığını öne sürdü. İsrail’de geliştirilen teknolojilerin ABD ordusu tarafından kullanıldığını belirten Zohar, iki ülke arasındaki ortaklığın özgür dünya açısından önemli olduğunu savundu.
İsrailli bakanların açıklamaları, Washington ile Tel Aviv arasında son dönemde kamuoyuna yansıyan görüş ayrılıklarının yeni bir boyut kazandığını gösterdi.
NETANYAHU GERİLİMİ DÜŞÜRMEYE ÇALIŞIYOR
İsrail devlet televizyonu KAN’ın haberine göre Başbakan Binyamin Netanyahu, ABD Başkanı Donald Trump yönetimiyle ilişkilerde yaşanan gerilimin büyümemesi için diplomatik temaslarda bulundu.
Haberde, Netanyahu’nun ABD-İran mutabakatı ve Trump yönetimine yönelik eleştirel açıklamalar yapan İsrailli bakanların görüşlerinin kendi tutumunu yansıtmadığını muhataplarına aktarmaya çalıştığı belirtildi.
Başbakanlık çevrelerinin, özellikle Trump’a yönelik eleştirilerin doğrudan ABD yönetimini hedef alması nedeniyle durumun önceki tartışmalara kıyasla daha hassas değerlendirildiğini ifade ettiği aktarıldı.
WASHINGTON-TEL AVİV HATTINDA YENİ GERİLİM
ABD ile İran arasında varılan mutabakat sonrasında İsrail hükümeti içinde farklı değerlendirmeler ortaya çıkarken, Washington yönetimi anlaşmanın bölgesel güvenlik açısından önemli bir adım olduğunu savunuyor.
İsrail’deki bazı aşırı sağcı bakanlar ise anlaşmanın İran’a taviz verdiği görüşünü dile getiriyor. Taraflar arasındaki açıklama trafiği, ABD ile İsrail arasında İran politikası konusunda yaşanan görüş ayrılıklarını yeniden gündeme taşıdı.
