ABD Başkanı Donald Trump’ın danışmanı Jared Kushner, Gazze planının ikinci aşamasının uygulanmasına yönelik temaslar kapsamında Mısır’da Hamas liderleriyle bir araya geldi. Görüşmede silahsızlanma, Gazze’nin askerden arındırılması, yönetim yetkisinin Filistinli teknokratlardan oluşan bir yapıya devredilmesi ve İsrail’in atması öngörülen karşılıklı adımlar masaya yatırıldı. Hamas’ın siyasi lideri Halil el-Hayye’nin de katıldığı görüşmenin, Trump yönetiminin Gazze planında ilerleme sağlanması amacıyla gerçekleştirildiği bildirildi.
GÖRÜŞME 90 DAKİKA SÜRDÜ
Axios’un görüşmeye ilişkin bilgi sahibi bir kaynağa dayandırdığı haberine göre Kushner ile Hamas liderleri arasındaki toplantı yaklaşık 90 dakika sürdü. Kaynak, görüşmeyi Hamas’ın daha önce verdiği taahhütleri uygulamaya dönük somut adımlara dönüştürmesi açısından “çok verimli” olarak nitelendirdi.
Hamas liderlerinin görüşmede Kushner’dan Başkan Trump’a silahsızlanma konusundaki taahhütlerini sürdürdüklerini iletmesini istediği aktarıldı. ABD tarafının ise söz konusu taahhütlerin yalnızca sözlü olarak ifade edilmesini yeterli görmediği ve uygulamada ilerleme beklediği belirtildi.
KUSHNER HAMAS’TAN SOMUT ADIM İSTEDİ
Kushner’ın Hamas liderlerine İsrail’in örgütün gerçekten silahsızlanacağına güvenmediğini söylediği bildirildi. Görüşmede Hamas’ın silahsızlanma konusunda somut ve doğrulanabilir adımlar atması gerektiği mesajı verilirken, Kushner’ın söz konusu konuda yeniden müzakere alanı bulunmadığını ifade ettiği aktarıldı.
Axios’a konuşan kaynak, ABD heyetinin yaklaşımını aktarırken Hamas liderlerinin taahhütlerini memnuniyetle karşıladıklarını ancak yalnızca açıklama değil uygulamada gerçek çaba görmek istediklerini belirtti. Kushner açısından Hamas temsilcilerinin silahsızlanma taahhüdünü yüz yüze teyit etmesinin önem taşıdığı kaydedildi.
İSRAİL’İN DE KARŞILIKLI ADIMLAR ATMASI GÜNDEMDE
Kushner’ın Hamas’a, İsrail’in de plan kapsamında kendi yükümlülüklerini yerine getirmesinin istenmesi halinde örgütün silahsızlanma konusunda ilerleme göstermesi gerektiğini söylediği bildirildi. Trump yönetiminin planında Hamas’ın silahlarının ve askeri altyapısının devre dışı bırakılması ile İsrail ordusunun Gazze’den aşamalı olarak çekilmesi birbirine bağlı aşamalar arasında yer alıyor.
Hamas’ın silahsızlanmaya başlaması halinde İsrail’den beklenen adımlar arasında Uluslararası İstikrar Gücü’nün Gazze’ye konuşlandırılmasına izin verilmesi, Refah bölgesindeki yeniden imar faaliyetlerinin başlatılması ve İsrail askerlerinin çekilmesinin ilk aşamalarının ele alınması bulunuyor. Barış Kurulu’nun ayrıca İsrail’den Gazze’ye insani yardım girişlerini hızlandırmasını istediği bildirildi.
GAZZE YÖNETİMİNİN TEKNOKRATLARA DEVREDİLMESİ ELE ALINDI
Görüşmenin önemli başlıklarından birini Gazze’nin gelecekteki yönetimi oluşturdu. Kushner’ın Hamas liderlerine yönetim yetkisinin Filistinli teknokratlardan oluşan yönetime devredilmesi ve Hamas’ın Gazze’nin gelecekteki yönetiminde herhangi bir rol üstlenmemesi gerektiğini söylediği aktarıldı.
Hamas temsilcilerinin ise Gazze yönetimini Filistinli teknokrat hükümete devretmeye hazır olduklarını ve söz konusu yönetim bölgede göreve başladıktan sonra çalışmalarına müdahale etmeyeceklerini ifade ettiği bildirildi. Trump planındaki yönetim modelinde Gazze’deki sivil ve idari yetkilerin yeni Filistinli yönetime aktarılması öngörülüyor.
HAMAS İSRAİL’İN SALDIRILARINI GÜNDEME GETİRDİ
Hamas liderleri toplantıda Gazze’de devam eden İsrail saldırılarından duydukları rahatsızlığı dile getirdi. Axios’un kaynağına göre Kushner ise söz konusu itirazlara karşılık Hamas’ın silahsızlanmayı kabul etmesinin aylar sürdüğünü ifade ederek örgütten plan kapsamında ilerleme göstermesini istedi.
Gazze’deki ateşkes ve barış planının uygulanması konusunda taraflar arasında sıralama tartışması sürüyor. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas tamamen silahsızlanmadan İsrail güçlerinin çekilmesini kabul etmeyeceğini belirtirken ABD destekli yol haritası silahsızlanma ve İsrail’in geri çekilmesini aşamalı bir süreç içinde ele alıyor.
HAMAS İKİNCİ AŞAMANIN YOL HARİTASINI KABUL ETTİĞİNİ AÇIKLADI
Hamas, görüşmenin ardından yaptığı açıklamada Trump’ın Gazze planının ikinci aşamasına ilişkin yol haritasını kabul ettiğini duyurdu. Örgüt, söz konusu aşamanın kalıcı ateşkes, İsrail’in Gazze’den tamamen çekilmesi, sürdürülebilir insani yardım sağlanması ve yeniden imar faaliyetlerinin başlamasını içermesi gerektiğini belirtti.
Hamas ayrıca İsrail’i ateşkes anlaşmasının ilk aşamasındaki yükümlülüklerini uygulamamakla suçlayarak arabulucu ülkelere ve Barış Kurulu’na İsrail üzerinde baskı oluşturma çağrısı yaptı. Hamas’ın görüşme sonrasında yayımladığı açıklamada silahsızlanmaya açık biçimde değinilmediği bildirildi.
KUSHNER NETANYAHU İLE GÖRÜŞECEK
Kushner’ın Hamas görüşmesinin ardından 17 Ağustos Pazartesi günü İsrail’i ziyaret ederek Başbakan Binyamin Netanyahu ile görüşmesi planlandı. Görüşmede Hamas’ın atması beklenen adımlara karşılık İsrail’in yerine getirmesi gereken yükümlülüklerin ele alınması öngörülüyor.
Netanyahu daha önce ABD destekli planın Hamas tamamen silahsızlanmadan İsrail ordusunun geri çekilmesini öngören bölümüne karşı çıkmıştı. Netanyahu yönetimi silahsızlanmanın önce tamamlanmasını isterken plan Hamas’ın askeri kapasitesinin aşamalı biçimde tasfiye edilmesini ve İsrail’in doğrulanan ilerlemeye paralel olarak çekilmesini öngörüyor.
ÜST DÜZEY İSİMLER DE TOPLANTIYA KATILDI
Görüşmede Barış Kurulu Yüksek Temsilcisi Nikolay Mladenov, eski İngiltere Başbakanı ve kurul üyesi Tony Blair ile Barış Kurulu’nun kıdemli danışmanları Aryeh Lightstone ve Liran Tancman’ın da bulunduğu bildirildi. Hamas heyetine siyasi lider Halil el-Hayye katılırken Mısır İstihbarat Başkanı Hasan Reşad, Katarlı bir diplomat ve Türk temsilcilerin de diplomatik temaslarda yer aldığı aktarıldı.
Kushner ayrıca toplantıda Hamas temsilcilerine hayatını kaybeden İsrailli rehinelerin cenazelerinin bulunmasına ilişkin çalışmalardaki iş birliği nedeniyle teşekkür etti. Görüşme, Gazze anlaşmasına varılmasının ardından Kushner ile Hamas yönetimi arasındaki doğrudan temasların dikkat çeken örneklerinden biri oldu.
SİSİ GAZZE’DEKİ İSTİKRARIN BÖLGEYE ETKİSİNİ VURGULADI
Kushner’ın Mısır temaslarında Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi ile de bir araya geldiği bildirildi. Mısır tarafı Gazze’de kalıcı istikrar sağlanmasının yalnızca bölge açısından değil, daha geniş Orta Doğu’daki güvenlik ortamı bakımından da önem taşıdığını vurguladı.
Sisi’nin Kushner’a son yıllardaki bölgesel istikrarsızlığın önemli bölümünün Gazze’deki çatışmalarla bağlantılı olduğunu ve Gazze’nin istikrara kavuşturulmasının daha geniş bölgesel istikrara katkı sağlayacağını söylediği aktarıldı.
