ABD Başkanı Donald Trump, Truth Social hesabından yaptığı açıklamayla İran’a yönelik hafta sonu planlanan olası askeri saldırıların askıya alındığını duyurdu. Amerikan ordusunun geniş çaplı bir operasyon için hazır durumda bulunduğunu belirten Trump, hazırlanan askeri gücün “İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana görülmemiş düzeyde” olduğunu ifade etti. ABD Başkanı, askeri hazırlıklara rağmen İran ile yürütülen diplomatik temaslara sonuç alınabilmesi için fırsat tanıma kararı verdiğini bildirdi.
ANLAŞMANIN ANA HATLARINDA UZLAŞI SAĞLANDI
Trump, İran ve Tahran yönetimiyle temas halinde bulunan Orta Doğu ülkelerinin, taraflar arasında hazırlanması planlanan anlaşmanın ana hatları üzerinde uzlaşı sağlandığını Washington yönetimine ilettiğini açıkladı. Görüşmelerin kısa sürede tamamlanmasını istediğini belirten Trump, anlaşma şartlarının yerine getirilmesi durumunda İran’a yönelik yeni Amerikan saldırılarının durdurulacağını kaydetti.
ABD Başkanı’nın açıklamasına göre diplomatik mutabakat iki temel unsurdan oluşuyor. Anlaşma kapsamında Hürmüz Boğazı’nın derhal, tamamen ve güvenli biçimde yeniden deniz trafiğine açılması hedeflenirken, İran’dan kaynaklandığı belirtilen nükleer tehdidin de tamamen sona erdirilmesi talep ediliyor. Trump, söz konusu şartlarda ilerleme sağlanması ve anlaşmanın hızla tamamlanması halinde planlanan askeri operasyonları iptal etmeyi kabul ettiğini duyurdu.
İSRAİL DİPLOMATİK SÜRECE DESTEK VERECEK
Trump, açıklamasında İsrail’in de anlaşmanın sonuçlandırılmasına yönelik diplomatik sürece katılacağını belirtti. İsrail yönetiminin ABD ile birlikte hareket edeceğini söyleyen Trump, “İsrail Devleti de bu taahhütte bana katılmaktadır. Herkes çalışmaya başlasın ve bu işi bitirsin” ifadelerini kullandı.
İsrail’in taahhüdü, anlaşmanın hazırlanması ve uygulanmasına ilişkin görüşmelerde Washington yönetimiyle koordinasyon kurulmasını kapsıyor. Trump’ın açıklamasında taraflar arasındaki müzakerelerin takvimi, anlaşmanın imzalanacağı yer ve şartların nasıl denetleneceğine ilişkin ayrıntılar paylaşılmadı.
KÖRFEZ ÜLKELERİ ASKERİ GERİLİMİN AZALTILMASINI İSTEDİ
Associated Press ve Axios tarafından aktarılan bilgilere göre Trump’ın saldırıları askıya alma kararında, başta Suudi Arabistan olmak üzere Körfez ülkelerinin yürüttüğü diplomatik girişimler etkili oldu. Bölge ülkeleri, İran’a karşı düzenlenecek yeni ve geniş çaplı bir Amerikan operasyonunun Orta Doğu’daki çatışmaları büyütebileceği konusunda Washington yönetimine uyarılarda bulundu.
Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’ın Trump ile gerçekleştirdiği görüşmede, yeni saldırıların İran tarafından Körfez ülkelerindeki enerji tesislerine ve kritik altyapıya yönelik misillemelere yol açabileceği yönündeki endişelerini aktardığı bildirildi. İran yönetimi daha önce ABD’nin yeni saldırılar gerçekleştirmesi durumunda İsrail ile Körfez ülkelerindeki enerji ve altyapı tesislerinin hedef alınabileceği uyarısında bulunmuştu.
KATAR VE UMMAN ARABULUCULUK TEMASLARINI SÜRDÜRDÜ
Katar ve Umman’ın da ABD ile İran arasındaki temasların sürdürülmesi amacıyla arabuluculuk faaliyetleri yürüttüğü belirtildi. Axios’un aktardığı bilgilere göre Katarlı arabulucular; İranlı yetkililer, ABD Başkanı Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff ve Ummanlı yetkililerle görüşerek Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve bölgedeki gerilimin azaltılması için diplomatik bir çerçeve oluşturulmasına çalıştı.
Birleşik Arap Emirlikleri, Türkiye, Pakistan ve diğer bölge ülkelerinin de taraflara gerilimin düşürülmesi yönünde mesajlar ilettiği kaydedildi. Yürütülen temaslarda deniz taşımacılığının güvenli biçimde devam etmesi, enerji altyapısına yönelik saldırı riskinin azaltılması ve ABD ile İran arasındaki askeri çatışmaların durdurulması başlıkları öne çıktı.
İRAN’DAN RESMİ DOĞRULAMA GELMEDİ
Trump, anlaşmanın kısa süre içinde tamamlanabileceğini açıklamasına rağmen İran yönetimi söz konusu mutabakata ilişkin henüz resmi bir doğrulama yayımlamadı. Tahran’ın Trump tarafından açıklanan şartları kabul edip etmediği, müzakerelerin hangi aşamada bulunduğu ve anlaşma metninin hazırlanıp hazırlanmadığı konusunda İranlı yetkililerden kamuoyuna yönelik açıklama yapılmadı.
İran’dan resmi yanıt gelmemesi nedeniyle Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına ve nükleer faaliyetlere ilişkin şartların nasıl uygulanacağı netleşmedi. ABD’nin askeri saldırıları durdurma kararının anlaşmanın hızla sonuçlandırılması koşuluna bağlı olduğu aktarılırken, diplomatik sürece ilişkin belirsizlik devam ediyor.