ABD ile İran arasındaki müzakere süreci diplomasi, ekonomik yaptırımlar ve enerji güvenliği başlıklarının iç içe geçtiği bir dönemde devam ediyor. Washington yönetimi bir taraftan Tahran ile iletişimin sürdüğünü açıklarken diğer taraftan İran'ın finansal kaynaklarını hedef alan yeni yaptırım kararlarını devreye aldı. İran yönetiminden ise müzakere masasının korunmasına yönelik mesajlar gelirken, Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ABD ile anlaşmaya varılması için mevcut şartların uygun olduğunu söyledi.
Son açıklamalar, tarafların iletişim kanallarını açık tutmasına rağmen temel anlaşmazlıkların henüz tamamen giderilmediğini ortaya koydu. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, diplomatik temasların devam ettiğini belirtirken Washington’ın ekonomik ve diğer baskı araçlarını kullanmayı sürdürebileceğini ifade etti. ABD Hazine Bakanlığı da İran bağlantılı iki dijital varlık borsası ve bunlarla bağlantılı kişi ve şirketlere yönelik yeni yaptırımları duyurdu.
ABD İRAN’A YENİ YAPTIRIM KARARI ALDI
ABD Hazine Bakanlığı, İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun finansmanında rol oynadıklarını ve yasa dışı finansal faaliyetleri kolaylaştırdıklarını öne sürdüğü iki dijital varlık borsasını yaptırım listesine aldı. Washington yönetiminin açıkladığı karar kapsamında Shelbit Exchange ve Aban Tether adlı dijital varlık borsaları hedef alındı.
ABD Hazine Bakanlığının açıklamasında, İran bağlantılı aktörlerin lisanssız veya sınırlı denetime tabi dijital varlık platformları üzerinden yüksek miktarlarda kripto varlık transfer ettiği ileri sürüldü. Söz konusu işlemlerin farklı ülkelerde faaliyet gösteren şirketlerden oluşan geniş bir ağ üzerinden yürütüldüğü, fonların kaynağının gizlenmesi amacıyla çeşitli finansal yöntemlerin kullanıldığı iddia edildi.
SHELBIT EXCHANGE VE ABAN TETHER KARA LİSTEYE ALINDI
Washington yönetimi, Shelbit Exchange ve Aban Tether'ın İran tarafından kullanılan önemli dijital varlık platformları arasında bulunduğunu savundu. ABD Hazine Bakanlığı, platformlar üzerinden gerçekleştirildiği öne sürülen işlemlerin İran Devrim Muhafızları Ordusu ve İran yönetimiyle bağlantılı kişi ve yapıların finansmanına katkı sağladığını belirtti.
Açıklamada, para hareketlerinin şirketlerden oluşan geniş bir ağ ve fonların kaynağını gizlediği ileri sürülen çevrim içi kumar faaliyetleriyle bağlantılı olduğu da iddia edildi. Washington, söz konusu mekanizmaların yaptırımların aşılması ve gelirlerin aklanması amacıyla kullanıldığını öne sürdü.
SIAVASH KAYVANPOUR DA YAPTIRIM LİSTESİNE EKLENDİ
ABD'nin yaptırım kararında yalnızca dijital varlık platformları yer almadı. İran doğumlu, Dominika ve Afganistan vatandaşlıklarına sahip olduğu ve Birleşik Arap Emirlikleri'nde yaşadığı belirtilen Siavash Kayvanpour da yaptırım listesine eklendi.
ABD Hazine Bakanlığı, Kayvanpour'un yasa dışı dijital varlık faaliyetlerine destek verdiği ileri sürülen çok uluslu şirket ağının yöneticisi olduğunu savundu. Washington yönetiminin açıklamasına göre söz konusu ağ, İran bağlantılı mali faaliyetlerin farklı ülkeler ve şirketler üzerinden yürütülmesinde rol oynadı.
GÖLGE BANKACILIK AĞI DA HEDEFTE
ABD Hazine Bakanlığı, dijital varlık borsalarına yönelik kararın yanı sıra İran'ın kullandığını öne sürdüğü “gölge bankacılık” sistemine ilişkin ayrı yaptırımlar da açıkladı. Bankalar, paravan şirketler ve döviz bürolarından oluşan ağların yüz milyonlarca dolarlık para transferlerinde kullanıldığı ileri sürüldü.
Washington yönetimi, söz konusu finansal mekanizmayla bağlantılı çok sayıda kuruluş, şirket ve bireysel kolaylaştırıcıyı yaptırım kapsamına aldı. ABD yönetiminin son adımı, İran ile diplomatik temaslar devam ederken ekonomik baskı politikasının da sürdürüldüğünü gösteren yeni kararlar arasında yer aldı.
VANCE: İRAN İLE İLETİŞİM SÜRÜYOR
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ise Fox News'e yaptığı açıklamada İran ile iletişimin devam ettiğini söyledi. Washington’ın Hürmüz Boğazı ve bölgedeki enerji akışı konusunda Tahran ile temas halinde olduğunu belirten Vance, petrol ve doğal gaz sevkiyatının çatışma öncesindeki seviyelere çıkarılmasını istediklerini ifade etti.
Vance, ABD'nin beklentisinin Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleşen petrol ve doğal gaz akışının yeniden önceki seviyelere ulaşması olduğunu belirtti. Ticari gemilerin güvenli geçişinin de görüşmelerde öne çıkan başlıklardan biri olduğunu kaydeden Vance, Washington’ın İran'ın atacağı adımları takip edeceğini söyledi.
“ANLAŞMA OLMAZSA BASKIYI SÜRDÜRECEĞİZ”
JD Vance, İran'ın ABD ile ilişkilerinin geleceği açısından gerekli gördükleri uzun vadeli değişiklikleri yapıp yapmayacağını anlamaya çalıştıklarını belirtti. İran yönetiminin söz konusu adımları atmaya istekli olmaması halinde Washington’ın baskı politikasını devam ettireceğini ifade etti.
Vance, ABD'nin elindeki diplomatik, ekonomik ve askeri araçları kullanmaya devam edeceğini belirtirken, enerji fiyatlarının düşürülmesi amacıyla Orta Doğu'dan mümkün olduğunca fazla petrol ve doğal gaz çıkarılmasını hedeflediklerini söyledi. İran dosyasındaki sürecin henüz tamamlanmadığını kaydeden ABD Başkan Yardımcısı, taraflar arasında temasların sürdüğünü vurguladı.
HÜRMÜZ BOĞAZI MÜZAKERELERİN ÖNEMLİ BAŞLIKLARINDAN
ABD ile İran arasındaki temaslarda Hürmüz Boğazı'nın durumu önemli başlıklar arasında bulunuyor. Vance, İran'ın Washington'a boğazdan geçen gemilerden geçiş ücreti alma planının bulunmadığını ilettiğini savunurken, ABD'nin ticari gemilerin güvenli geçişine ilişkin somut adımları görmek istediğini söyledi.
İran tarafından 8 Ağustos'ta yapılan açıklamalarda ise Hürmüz Boğazı konusunda yürütülen görüşmelerin devam ettiği bildirildi. Reuters'ın aktardığına göre İran ile Umman arasında boğazdaki düzenlemelere yönelik anlaşmada ilerleme sağlanırken Tahran, yalnızca söz konusu düzenlemenin boğazın tamamen açılması için yeterli olmayacağını belirtti. İran tarafı yaptırımlar ve çatışmaya ilişkin başka taleplerin de karşılanmasını istiyor.
PEZEŞKİYAN: ANLAŞMA İÇİN EN UYGUN ZAMAN
Washington’dan yaptırım ve baskı mesajları gelirken İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise ABD ile diplomatik uzlaşmaya ilişkin açıklamalarda bulundu. İran resmi haber ajansı IRNA'nın aktardığına göre Pezeşkiyan, Gazeteciler Günü dolayısıyla İçişleri Bakanlığında düzenlenen basın toplantısında ABD ile anlaşma ihtimalini değerlendirdi.
Pezeşkiyan, İran'da birlik, güç ve dayanışmanın bulunduğunu belirterek mevcut dönemin ABD ile anlaşmaya varmak için en uygun zaman olduğunu söyledi. İran Cumhurbaşkanı, ülkesinin yaşanan savaş ve çatışmanın ardından güçlü durumda olduğunu savunarak diplomatik sürecin ilerletilmesini desteklediğini ifade etti.
PEZEŞKİYAN BARIŞ ARAYIŞININ SÜRECEĞİNİ SÖYLEDİ
Savaşların tek başına anlaşmazlıkları çözemeyeceğini belirten Mesud Pezeşkiyan, hükümetinin haziran ayında ABD ile imzalanan mutabakat zaptı çerçevesinde barış arayışını devam ettirmek istediğini söyledi.
Pezeşkiyan, ABD'yi İran açısından halen “güvenilmez” olarak değerlendirdiklerini de ifade etti. Washington’ın oluşturduğunu söylediği güvensizlik ortamından vazgeçmesi ve taraflar arasında güvenin yeniden tesis edilmesi şartıyla mevcut mutabakatı İran'ın yaklaşımının temeli haline getirmekte kararlı olduklarını belirtti.
BİR YANDA YAPTIRIM BİR YANDA MÜZAKERE
ABD ile İran arasındaki son gelişmelerde diplomatik temaslarla ekonomik baskı politikası eş zamanlı olarak ilerliyor. Washington yönetimi İran bağlantılı finansal ağlara yeni yaptırımlar getirirken ABD Başkan Yardımcısı Vance, anlaşma sağlanmaması durumunda baskının sürdürüleceğini açıkladı. İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan ise müzakerelerin devam etmesini destekleyen mesajlar verdi.
Tarafların açıklamalarında Hürmüz Boğazı'ndan petrol ve doğal gaz akışı, ticari gemilerin güvenliği, yaptırımlar ve uzun vadeli ilişkilerin çerçevesi öne çıkıyor. ABD ve İran arasındaki iletişim devam ederken müzakere sürecinin nihai bir anlaşmaya dönüşüp dönüşmeyeceğine ilişkin görüşmeler sürüyor.