Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiseri Berham Salih, Suriye’ye gerçekleştirdiği bir haftalık ziyaretin ardından ülkedeki geri dönüş sürecine ilişkin açıklamalarda bulundu. Salih, Aralık 2024’ten bu yana yurt dışındaki Suriyeliler ile ülke içinde yerinden edilmiş kişilerin yaşadıkları bölgelere dönüşlerinin toplamda 3 milyonu aştığını bildirdi. BM Mülteciler Yüksek Komiserliği de söz konusu rakamın hem ülke dışından Suriye’ye dönenleri hem de ülke içinde evlerine veya yaşadıkları bölgelere geri dönenleri kapsadığını belirtti.
Salih, milyonlarca kişinin geri dönmesini Suriyelilerin ülkelerini yeniden inşa etme yönündeki iradesinin göstergesi olarak değerlendirirken, toparlanmanın boyutu nedeniyle Suriye’nin süreci tek başına yürütemeyeceğini söyledi. Uluslararası toplumun özellikle ekonomik toparlanma, geçim kaynakları, altyapı ve temel kamu hizmetleri alanlarında daha fazla destek sağlaması gerektiğini vurguladı.
ARALIK 2024’TEN BU YANA 3 MİLYONDAN FAZLA KİŞİ GERİ DÖNDÜ
BM Mülteciler Yüksek Komiserliği tarafından 13 Ağustos 2026’da yapılan açıklamada, Aralık 2024’ten itibaren Suriye’ye yurt dışından dönenler ile ülke içinde yerinden edildikten sonra evlerine geri gidenlerin toplam sayısının 3 milyonu geçtiği duyuruldu. Salih, geri dönüşlerin Suriye’de yıllardır devam eden kitlesel yerinden edilme sürecinde yeni bir aşamaya işaret ettiğini söyledi.
UNHCR verileri, dönüşlerin 2026 yılı boyunca da devam ettiğini gösteriyor. Kurumun 6 Şubat 2026 tarihli raporunda, 8 Aralık 2024’ten 5 Şubat 2026’ya kadar 1 milyon 413 bin 967 kişinin yurt dışından Suriye’ye döndüğü, ayrıca 1 milyon 712 bin 744 ülke içinde yerinden edilmiş kişinin yaşadığı bölgeye geri döndüğü bildirilmişti. Söz konusu veriler, yılın ilerleyen dönemlerinde toplam geri dönüş sayısının 3 milyonun üzerine çıktığını gösteren BM açıklamasıyla da uyumlu.
SALİH ULUSLARARASI TOPLUMA DESTEK ÇAĞRISI YAPTI
Berham Salih, Suriye’nin tarihi bir dönemeçten geçtiğini belirterek, milyonlarca insanın geri dönüşüyle ortaya çıkan toparlanma ihtiyacının büyük ölçekli bir görev olduğunu söyledi. Salih, hükümetler, kalkınma kuruluşları ve finans kurumlarının geri dönüşlerle oluşan ivmeyi somut desteğe dönüştürmesi gerektiğini ifade etti.
BM yetkilisinin çağrısında ekonomik toparlanmanın desteklenmesi, insanların geçim kaynaklarının yeniden oluşturulması, hasarlı altyapının rehabilite edilmesi ve temel kamu hizmetlerinin yeniden işler hale getirilmesi öne çıktı. Salih ayrıca Suriye’de devam eden insani ihtiyaçların karşılanması için mevcut yardım mekanizmalarının sürdürülmesi gerektiğini belirtti.
ŞAM, İDLİB VE HALEP’TE TEMASLARDA BULUNDU
Salih, bir hafta süren Suriye ziyareti kapsamında Şam, İdlib ve Halep vilayetlerine gitti. BM Mülteciler Yüksek Komiseri, ziyaret sırasında hükümet temsilcileri, ülke içinde yerinden edilmiş aileler, geri dönen Suriyeliler ve yerel toplumların temsilcileriyle görüştü. Görüşmelerde geri dönüş sürecinde kaydedilen ilerleme ile devam eden sorunlar ele alındı.
Şam’daki temasları kapsamında Suriye Devlet Başkanı Ahmed Şara ile görüşen Salih, Dışişleri Bakanı ve hükümetin ilgili temsilcileriyle de bir araya geldi. UNHCR açıklamasına göre görüşmelerde Suriye’nin toparlanması, geri dönen kişilerin yeniden topluma dahil edilmesi ve ülkede istikrarın güçlendirilmesine yönelik çalışmalar ele alındı.
GERİ DÖNÜŞLERLE BİRLİKTE YENİDEN ENTEGRASYON SÜRECİ ÖNE ÇIKIYOR
BM Mülteciler Yüksek Komiserliği, Salih’in ziyaretinin Suriye’nin uzun yıllar süren kitlesel yerinden edilme döneminden toparlanma, yeniden entegrasyon ve istikrar aşamasına geçişine verilen desteği yansıttığını açıkladı. Kurum, geri dönen insanların yeniden hayat kurabilmesinin yalnızca fiziksel dönüşle sınırlı olmadığını, ekonomik ve sosyal koşulların da desteklenmesi gerektiğini belirtti.
Suriye’de savaş boyunca milyonlarca kişi ülke içinde yerinden edilirken, milyonlarca Suriyeli de komşu ülkeler başta olmak üzere yurt dışına çıktı. Aralık 2024 sonrasında siyasi geçiş süreciyle birlikte gönüllü dönüşlerde belirgin artış yaşandı. UNHCR, geri dönmek isteyen kişilere bilgilendirme, ulaşım ve çeşitli destek hizmetleri sağlamayı sürdürüyor.
KONUT, ELEKTRİK, SU VE İSTİHDAM İHTİYACI DEVAM EDİYOR
Geri dönüş yapan Suriyelilerin kalıcı biçimde yaşamlarını sürdürebilmeleri için barınma, elektrik, su, sağlık, eğitim ve istihdam gibi alanlarda ihtiyaçlar devam ediyor. UNHCR’nin açıklamasında toparlanmanın sürdürülebilir hale gelebilmesi için geçim kaynaklarının oluşturulması, altyapının onarılması ve temel hizmetlere erişimin güçlendirilmesi gerektiği vurgulandı.
Salih, Suriye’nin yeniden yapılanma sürecinin yalnızca ülke içinde yaşayanlar açısından değil, bölgesel istikrar bakımından da önem taşıdığını belirtti. Uluslararası desteğin artırılmaması halinde geri dönüşlerle ortaya çıkan fırsatın değerlendirilemeyebileceğini ifade etti.
BM GÖNÜLLÜ DÖNÜŞLERE DESTEK VERİYOR
UNHCR, Suriyeli mültecilerin dönüş kararlarını gönüllü ve bilgiye dayalı biçimde vermesi gerektiğini belirtiyor. Kurum, geri dönmeyi tercih eden kişilere sınır geçişleri, ulaşım ve temel ihtiyaçlar konusunda destek sağlarken, henüz geri dönmek istemeyen mülteciler için de ev sahibi ülkelerdeki koruma ve yardım faaliyetlerini sürdürüyor.
Suriye’ye yönelik geri dönüşların artmasıyla birlikte UNHCR’nin bölgesel çalışmalarında dönüşlerin güvenli ve sürdürülebilir olması, geri dönenlerin yeniden topluma dahil edilmesi ve yerel hizmetlerin artan nüfusa yanıt verebilecek kapasiteye ulaştırılması başlıca konular arasında yer alıyor.