ABD Başkanı Donald Trump, Washington ile Tahran arasında kesintiye uğrayan müzakerelerin yeniden başlayacağını açıkladı. Trump, İran yönetiminin görüşmelere devam edilmesini talep ettiğini, ABD’nin söz konusu talebi kabul ettiğini ancak daha önce sağlanan ateşkesin artık geçerli olmadığını karşı tarafa açık şekilde ilettiklerini belirtti.
Trump’ın açıklaması, ABD ile İran arasında karşılıklı saldırıların yeniden başladığı ve diplomatik girişimlerin hızlandırıldığı bir dönemde geldi. Katar’dan bir müzakere heyetinin ABD ile koordinasyon halinde İran’a gittiği, görüşmelerde gerilimin düşürülmesi ve tarafların yeniden müzakere masasına dönmesini sağlayacak koşulların oluşturulmasının amaçlandığı bildirildi.
TRUMP, İRAN’IN TALEBİNİ KABUL ETTİKLERİNİ AÇIKLADI
Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, İran’ın görüşmelerin sürdürülmesi için ABD’ye başvurduğunu ifade etti. Washington yönetiminin müzakerelere devam edilmesi talebini kabul ettiğini aktaran Trump, ateşkesin sona erdiğine ilişkin kararın da İran tarafına bildirildiğini kaydetti.
ABD Başkanı’nın açıklaması, müzakere kanallarının tamamen kapanmadığını ancak taraflar arasındaki askerî çatışmaların sona ermesini sağlayan geçici düzenlemenin geçerliliğini yitirdiğini ortaya koydu. Trump, iki gün önce Ankara’daki NATO Zirvesi sırasında yaptığı açıklamada da İran ile sağlanan geçici mutabakatın sona erdiğini söylemişti.
KATAR HEYETİ TAHRAN’A GİTTİ
Trump’ın açıklamasından önce Katar, ABD ile İran arasındaki gerilimin azaltılması ve diplomatik diyaloğun yeniden kurulması amacıyla girişim başlattı. Katarlı müzakerecilerin İranlı yetkililerle görüşmek üzere Tahran’a gittiği ve ziyaretin doğrudan ABD ile koordinasyon içinde yürütüldüğü bildirildi.
Heyetin, taraflar arasındaki kopan temasları yeniden kurmayı, karşılıklı saldırıların daha geniş bir bölgesel çatışmaya dönüşmesini önlemeyi ve ilerleyen dönemde gerçekleştirilebilecek kapsamlı görüşmeler için diplomatik zemin hazırlamayı hedeflediği belirtildi. Katar, daha önce gerçekleştirilen dolaylı ABD-İran görüşmelerinde de arabulucu ülkeler arasında yer almıştı.
HÜRMÜZ BOĞAZI GÖRÜŞMELERİN GÜNDEMİNDE
ABD ile İran arasındaki diplomatik temasların önemli başlıklarından birini Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiği ve güvenlik sorunları oluşturuyor. Bölgede ticari gemilere yönelik saldırılar ve karşılıklı askerî operasyonlar, tanker trafiğinin yavaşlamasına ve enerji taşımacılığına ilişkin güvenlik endişelerinin artmasına neden oldu.
Katar heyeti ile İranlı yetkililerin görüşmelerinde Hürmüz Boğazı’nın ticari gemi geçişlerine açık tutulması, bölgedeki askerî gerilimin düşürülmesi ve daha önce üzerinde çalışılan mutabakat hükümlerinin uygulanması için atılabilecek adımların ele alınması bekleniyor. Karşılıklı güven artırıcı önlemler de diplomatik temasların gündem maddeleri arasında bulunuyor.
GEÇİCİ MUTABAKAT SONRASI GÖRÜŞMELER YAPILDI
ABD ile İran, yaklaşık üç hafta önce çatışmaların durdurulması ve kalıcı bir anlaşma için müzakerelere başlanmasını öngören geçici bir mutabakata varmıştı. Düzenleme kapsamında tarafların nihai anlaşmaya ulaşmak amacıyla 60 günlük bir müzakere süreci yürütmesi planlanmıştı.
Taraflar daha sonra Doha’da dolaylı görüşmeler gerçekleştirdi ancak kalıcı bir anlaşma konusunda ilerleme sağlandığına ilişkin açıklama yapılmadı. Görüşmelerde Hürmüz Boğazı’nın güvenliği, deniz taşımacılığının yeniden düzenlenmesi ve geçici anlaşmadaki hükümlerin uygulanması öne çıktı.
KARŞILIKLI SALDIRILAR ATEŞKESİ SARSTI
Diplomatik girişimlere rağmen ABD ile İran arasındaki askerî gerilim yeniden yükseldi. ABD’nin İran’daki askerî hedeflere yönelik saldırılarının ardından İran güçleri de bölgedeki bazı ABD tesislerini hedef aldı. Karşılıklı operasyonlar, geçici ateşkes düzenlemesinin fiilen uygulanamaz hale gelmesine neden oldu.
Trump, Ankara’da düzenlenen NATO Zirvesi sırasında ateşkesin sona erdiğini açıklayarak İran yönetimine yönelik sert ifadeler kullandı. ABD Başkanı, söz konusu açıklamasında müzakerelerin sürdürülebileceğini ancak görüşmelerin sonuç vereceğine ilişkin ciddi şüpheleri bulunduğunu dile getirdi.
DİPLOMATİK KANALLAR AÇIK TUTULACAK
Trump’ın son açıklamasıyla ABD’nin ateşkesin sona erdiği yönündeki tutumunu korurken İran ile müzakere kanallarını açık tutacağı bildirildi. Katar’ın yürüttüğü arabuluculuk girişiminin, taraflar arasında doğrudan olmayan temasların sürdürülmesinde temel rol üstlenmesi bekleniyor.
Görüşmelerin takvimi ve hangi düzeyde gerçekleştirileceğine ilişkin ayrıntılar henüz açıklanmadı. Tarafların öncelikle bölgedeki saldırıların azaltılması, Hürmüz Boğazı’ndaki güvenliğin sağlanması ve daha kapsamlı müzakerelerin başlatılabilmesi için gerekli koşulları ele alacağı bildirildi.