ABD ile İran arasında aylardır süren gerilim, Hürmüz Boğazı çevresinde yaşanan son gelişmelerle yeniden tırmandı. İran’a bağlı yarı resmi Tasnim Haber Ajansı tarafından yayımlanan görüntülerde, gece saatlerinde çok sayıda balistik füze ve saldırı tipi insansız hava aracının fırlatıldığı görüldü. İran medyası söz konusu saldırıların, ABD’nin bölgede gerçekleştirdiği askeri faaliyetlere yanıt niteliği taşıdığını duyurdu.
Tasnim’in aktardığı bilgilere göre saldırıların hedefinde ABD Donanması’nın Beşinci Filosu, bölgedeki hava üsleri ve helikopter tesisleri yer aldı. İran tarafı operasyonları “ABD saldırganlığına karşı misilleme” olarak tanımlarken, Washington yönetimi İran’ın iddialarının önemli bölümünü reddetti.
HÜRMÜZ BOĞAZI KRİZİNİN SON HALKASI
Gerilimin son aşaması, ABD’nin Hürmüz Boğazı girişindeki stratejik konumuyla bilinen Keşm Adası’nda bulunan İran askeri altyapısına yönelik operasyonuyla başladı. CENTCOM, İran’a ait füze ve insansız hava aracı faaliyetlerinin koordine edildiği bir yer kontrol istasyonunun vurulduğunu açıkladı. ABD tarafı operasyonu “meşru müdafaa” kapsamında gerçekleştirdiğini belirtti.
Keşm Adası, İran’ın son yıllarda geliştirdiği yer altı füze tesisleri ve insansız hava aracı altyapısıyla dikkat çekiyor. ABD kaynakları, bölgedeki saldırıların önemli bölümünün bu ada üzerinden yönetildiğini savunuyor.
İRAN’IN MİSİLLEME SALDIRILARI
İran Devrim Muhafızları Ordusu, ABD’nin bölgede bir İran petrol tankerini hedef aldığını ve bunun ardından karşı saldırı kararı alındığını açıkladı. IRGC açıklamasında, Bahreyn’de bulunan ABD Beşinci Filosu karargâhı ile Kuveyt’teki Amerikan askeri noktalarının hedef alındığı belirtildi.
İran medyası bazı füzelerin hedeflerine ulaştığını öne sürerken, ABD ordusu söz konusu iddiaları doğrulamadı. CENTCOM açıklamasında, İran tarafından fırlatılan balistik füzelerin büyük bölümünün ya hedeflerine ulaşamadığı ya da hava savunma sistemleri tarafından etkisiz hale getirildiği kaydedildi.
KUVEYT VE BAHREYN’DE NELER YAŞANDI?
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’na göre İran tarafından Kuveyt ve Bahreyn yönüne en az beş füze ateşlendi. İki füzenin hedeflerine ulaşmadan parçalandığı veya düştüğü, diğerlerinin ise ABD ve Bahreyn hava savunma sistemlerince vurulduğu bildirildi.
Ayrıca İran kaynaklı çok sayıda insansız hava aracının da bölgede tespit edildiği açıklandı. ABD ordusu, sivil gemicilik faaliyetlerini tehdit ettiği belirtilen üç saldırı İHA’sının düşürüldüğünü duyurdu. Kuveyt’teki ABD unsurlarına yönelik ek bir İHA dalgasının da hedefe ulaşamadığı belirtildi.
BEŞİNCİ FİLO TARTIŞMASI
İran tarafı, Bahreyn’in başkenti Manama’da bulunan ABD Donanması Beşinci Filosu karargâhının vurulduğunu savundu. ABD ise tesislerde ciddi bir hasar meydana geldiği yönündeki iddiaları reddetti. Tarafların açıklamaları arasında belirgin farklılık bulunuyor.
Beşinci Filo, ABD’nin Körfez’deki en önemli askeri yapılanmalarından biri olarak kabul ediliyor ve Hürmüz Boğazı ile Basra Körfezi’ndeki deniz operasyonlarını yönetiyor. Daha önce de İran ile ABD arasındaki çatışmalar sırasında bu tesis çeşitli tehditlerin odağında yer almıştı.
ATEŞKES VE MÜZAKERELERDE BELİRSİZLİK
Son saldırılar, taraflar arasında kırılgan şekilde sürdürülen ateşkes ve diplomatik temasların geleceğine ilişkin soru işaretlerini artırdı. ABD yönetimi görüşmelerin tamamen sona ermediğini belirtirken, İran tarafı bölgesel gelişmeler nedeniyle müzakere sürecine ilişkin çekincelerini dile getiriyor.
ABD Dışişleri Bakanlığı ise Washington’da İsrail ile Lübnan arasında yürütülen görüşmelerin ilk turunun tamamlandığını ve ikinci tur temasların devam edeceğini açıkladı. Görüşmelerin bölgesel gerilimin azaltılmasına yönelik diplomatik çabaların parçası olduğu ifade edildi.
BÖLGESEL ETKİLER VE PİYASALAR
Hürmüz Boğazı çevresindeki askeri hareketlilik enerji piyasalarını da etkiledi. Bölgedeki saldırıların ardından petrol fiyatlarında yükseliş gözlendi. Analistler, dünyanın en kritik enerji geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda yaşanabilecek yeni güvenlik sorunlarının küresel enerji arzı açısından önem taşıdığına işaret ediyor.
ABD SİYASETİNDE DİKKAT ÇEKEN GELİŞME
Bölgedeki çatışmalar sürerken, Gazze’de gönüllü doktor olarak görev yapan cerrah Adam Hamawy, New Jersey’nin 12’nci Kongre Bölgesi için Demokrat Parti ön seçimlerini kazandı. Hamawy’nin adaylığı, Gazze savaşı ve Orta Doğu politikalarının ABD iç siyasetindeki etkileri açısından dikkat çeken gelişmeler arasında yer aldı.