Hürmüz Boğazı'nda günlerdir hakim olan sessizlik bugün Panama bayraklı bir geminin ABD tarafından ateş açılarak durdurulduğu iddiasıyla bozuldu. ABD medyasında yer alan haberlere göre İran limanlarına uygulanan deniz ablukasını delmeye çalıştığı ileri sürülen gemiye ABD askeri helikopterinden müdahale edildi. Olayın ardından gemide yangın çıktığı bildirilirken, bölgedeki gelişmeler İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai'nin Hürmüz Boğazı'nın geleceğine ilişkin açıklamalarıyla birlikte yeniden gündemin ilk sıralarına taşındı.
ABD BASINI: PANAMA BAYRAKLI GEMİYE ATEŞ AÇILDI
Wall Street Journal'a konuşan ve ismi açıklanmayan ABD'li bir yetkili, bugün erken saatlerde Hürmüz ablukasını delmeye çalıştığı öne sürülen Panama bayraklı bir gemiye müdahale edildiğini ileri sürdü. Yetkili, yaşanan gelişmeyi Trump yönetiminin İran yönetimini ekonomik açıdan sıkıştırmaya yönelik girişimleri kapsamında güvenlik tedbirlerinin artırılması olarak nitelendirdi.
ABD'li yetkilinin aktardığı bilgilere göre İran limanlarına yönelik deniz ablukasının uygulanmasında görevli ABD personeli gemiye uyarıda bulundu. Geminin söz konusu uyarılara uymadığı iddia edilirken, bunun üzerine bir ABD askeri helikopterinin geminin dümen bölümüne ateş açtığı öne sürüldü.
GEMİDE YANGIN ÇIKTI, MÜRETTEBATIN TAHLİYESİ GÜNDEME GELDİ
Olayda herhangi bir can kaybı yaşanıp yaşanmadığına ilişkin ABD'li yetkiliden bilgi verilmedi. Yetkili, saldırının ardından geminin kendi mürettebatını başka bir sivil gemiye aktarmaya çalıştığını da iddia etti.
Denizcilik güvenliği firması Vanguard da günün erken saatlerinde bölgede yaşanan olayla ilgili bilgi paylaştı. Firmanın açıklamasına göre Panama bayraklı "Vela Nova" adlı konteyner gemisi, Pakistan kıyılarından yaklaşık 71 deniz mili uzaklıkta Umman Körfezi'nden batıya doğru seyrettiği sırada bir helikopterden ateşlenen füzeyle vuruldu.
VANGUARD: FÜZE GEMİYE İSABET ETTİ
Vanguard'ın olayla ilgili ilk raporunda füzenin gemiye isabet ettiği ve ardından yangın çıktığı belirtildi. Çıkan yangının daha sonra söndürüldüğü kaydedilirken, gemide bulunan 17 kişilik mürettebatın durumunun iyi olduğu tespit edildi.
ABD'li yetkilinin Wall Street Journal'a aktardığı bilgiler ile Vanguard'ın açıklaması, gemiye yönelik müdahalenin ayrıntıları konusunda farklı ifadeler içerdi. ABD'li yetkili helikopterden geminin dümenine ateş açıldığını ileri sürerken Vanguard, geminin helikopterden ateşlenen bir füzeyle vurulduğunu bildirdi.
RIZAI: HÜRMÜZ BOĞAZI ABD ŞARTLARIMIZI KABUL EDENE KADAR AÇILMAYACAK
Denizde yaşanan gelişmeyle aynı dönemde İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai de Hürmüz Boğazı'nın geleceğine ilişkin açıklamalarda bulundu. Çin Büyükelçisi ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından İran basınına konuşan Rızai, Hürmüz Boğazı'nın ABD'nin İran'ın şartlarını kabul etmesine kadar açılmayacağını ifade etti.
Rızai, ABD'yi Basra Körfezi, Hürmüz Boğazı ve Umman Denizi'nde yaşanan güvenlik sorunlarının kaynağı olmakla suçladı. Washington yönetiminin bölgeyi tehlikeye atan "yasa dışı bir savaş" başlattığını savunan İranlı yetkili, İran'ın taleplerini de sıraladı.
İRAN'DAN ABD'YE ÜÇ BAŞLIKTA TALEP
Muhsin Rızai, ABD'nin savaşı sona erdirmesi gerektiğini söylerken İran'ın bloke edilmiş varlıklarının da serbest bırakılması çağrısında bulundu. Rızai ayrıca Lübnan ve Gazze başta olmak üzere bölgedeki çatışmaların sona erdirilmesi gerektiğini ifade etti.
İranlı yetkili, İran ile Umman arasında Hürmüz Boğazı üzerinden bir güzergah belirlenmesine yönelik olası anlaşmaya da değindi. Rızai, söz konusu ihtimalin Hürmüz Boğazı'nın kapatılmasına ilişkin daha geniş kapsamlı meselelerden ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
ÇİN İLE STRATEJİK İLİŞKİLERE VURGU
Rızai, açıklamalarında Çin ile İran arasındaki stratejik ilişkilere de yer verdi. İran ile Çin'in hem Şanghay İşbirliği Örgütü hem de BRICS üyesi olduğuna dikkat çeken Rızai, iki ülkenin aynı uluslararası yapılarda bulunmasının gelecekteki ilişkiler açısından "büyük bir potansiyel" taşıdığını söyledi.
Çin'in Ramazan ayında Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ne sunulan, İran'ın "İran karşıtı" ve "yasa dışı" olarak nitelendirdiği karar tasarısına destek vermemesinden duydukları memnuniyeti de dile getiren Rızai, Pekin ile Tahran arasındaki işbirliğinin önemini vurguladı.
HÜRMÜZ'DE GEMİ MÜDAHALESİ VE ABLUKA AÇIKLAMASI AYNI GÜN GÜNDEME GELDİ
Panama bayraklı Vela Nova adlı gemiye yönelik müdahale iddiası, Hürmüz Boğazı ve Umman Körfezi çevresindeki deniz trafiğini yeniden gündeme taşıdı. ABD tarafı geminin İran limanlarına yönelik deniz ablukasını delmeye çalıştığını ileri sürerken, İran tarafı Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması için Washington yönetiminin Tahran'ın ortaya koyduğu şartları kabul etmesi gerektiğini açıkladı.
Gemiye yönelik müdahaleye ilişkin ABD'li yetkilinin verdiği bilgilerde can kaybına dair herhangi bir açıklama yapılmazken, Vanguard 17 kişilik mürettebatın durumunun iyi olduğunu bildirdi. İran tarafının Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalmasına ilişkin açıklamaları ile denizde yaşanan müdahale, bölgedeki gelişmelerin odağını yeniden boğaz ve çevresindeki deniz güzergahlarına çevirdi.