Hamas, 20 Temmuz 2026 Pazartesi günü yaptığı açıklamada Halil el-Hayye’nin hareketin Siyasi Büro Başkanı seçildiğini duyurdu. Filistin Enformasyon Merkezinin aktardığı açıklamada, seçimin Hamas Genel Şura Meclisinde yürütülen sürecin tamamlanmasının ardından gerçekleştirildiği bildirildi.
Halil el-Hayye, Ekim 2024’te Gazze Şeridi’nde İsrail güçleri tarafından öldürülen Yahya Sinwar’ın ardından Hamas’ın siyasi liderliğini üstlendi. Seçimle birlikte hareketin, İsmail Haniyeh ve Yahya Sinwar’ın art arda öldürülmesinden sonra başlayan yeni lider belirleme süreci tamamlandı.
HALİL EL-HAYYE KİMDİR, NERELİDİR, KAÇ YAŞINDADIR?
Halil İsmail İbrahim el-Hayye, 5 Kasım 1960’ta Gazze Şeridi’nde doğdu. El-Hayye, 20 Temmuz 2026 itibarıyla 65 yaşında bulunuyor ve 5 Kasım 2026’da 66 yaşına girecek.
Uzun yıllardır Hamas’ın siyasi kanadında görev yapan el-Hayye, hareketin kurulduğu 1987 yılından bu yana teşkilat içinde bulunan isimler arasında yer alıyor. Gazze kökenli bir siyasetçi ve müzakereci olarak öne çıkan el-Hayye, Hamas adına yürütülen ateşkes, esir takası ve arabuluculuk görüşmelerinde çeşitli görevler üstlendi.
Reuters, el-Hayye’yi Hamas’ın ateşkes görüşmelerindeki tecrübeli müzakerecilerinden ve Arap-İslam dünyasıyla ilişkilerdeki önemli temas noktalarından biri olarak tanımlıyor. Aynı kaynaklara göre el-Hayye, Gazze’deki savaş sürecinde Hamas’ın yurt dışındaki en etkili isimlerinden biri haline geldi.
EĞİTİMİ VE SİYASİ YÜKSELİŞİ
Arapça kaynaklarda Halil el-Hayye’nin Gazze İslam Üniversitesinde eğitim aldığı, daha sonra hadis ve İslami ilimler alanında yüksek lisans ve doktora yaptığı aktarılıyor. El-Hayye, gençlik yıllarından itibaren Müslüman Kardeşler çizgisiyle ilişkilendirildi.
Hamas’ın 1987’de kurulmasının ardından hareketin siyasi kadrolarında görev almaya başlayan el-Hayye, zaman içinde teşkilat içindeki konumunu güçlendirdi. El-Hayye, özellikle 2006’dan sonraki dönemde Gazze siyasetinde daha görünür isimlerden biri oldu.
Ateşkes, esir takası ve arabuluculuk görüşmelerinde adı sıkça gündeme gelen el-Hayye, 2024 ve sonrasında Katar, Mısır ve diğer arabulucu ülkelerle gerçekleştirilen temaslarda Hamas heyetleri içinde önemli roller üstlendi.
AİLESİ İSRAİL SALDIRILARINDA KAYIPLAR VERDİ
Halil el-Hayye’nin ailesi, yıllar içinde Gazze Şeridi’ne düzenlenen İsrail saldırılarında çok sayıda kayıp verdi. Reuters’ın aktardığı bilgilere göre 2007’de Gazze kentinin Şucaiyye Mahallesi’ndeki aile evi İsrail hava saldırısına hedef oldu ve el-Hayye’nin bazı yakınları hayatını kaybetti.
Gazze’ye yönelik 2014’teki saldırılar sırasında el-Hayye’nin büyük oğlu Usame el-Hayye ile gelini ve üç torunu İsrail saldırısında öldürüldü. El-Hayye’nin ailesinin farklı tarihlerde düzenlenen saldırılarda başka kayıplar da verdiği aktarıldı.
YENİ LİDERİN SEÇİM SÜRECİ
Hamas’taki yeni liderlik süreci, hareketin Siyasi Büro Başkanı İsmail Haniyeh’in Temmuz 2024’te İran’ın başkenti Tahran’da, ardından yerine seçilen Yahya Sinwar’ın Ekim 2024’te Gazze’de öldürülmesiyle başladı.
Al Jazeera’nın aktardığına göre liderlik yarışında eski Siyasi Büro Başkanı Halid Meşal ile Halil el-Hayye’nin isimleri öne çıktı. Hareketin yeni liderini seçme yetkisi Hamas Genel Şura Meclisinde bulunuyordu.
Yahya Sinwar’ın ölümünün ardından Hamas, yeni lider belirlenene kadar geçici bir beşli liderlik konseyi tarafından yönetildi. Avrupa Dış İlişkiler Konseyine göre geçici yapıda Muhammed İsmail Derviş, Halid Meşal, Halil el-Hayye, Zahir Cebbarin ve Nizar Avadallah yer aldı.
Hamas Genel Şura Meclisinde yürütülen sürecin tamamlanmasının ardından el-Hayye, 20 Temmuz 2026’da Siyasi Büro Başkanı seçildi.
HAMAS NEDİR, KENDİNİ NASIL TANIMLIYOR?
Hamas ismi, Arapça “Harakat al-Muqawama al-Islamiya” ifadesinin kısaltmasından oluşuyor ve Türkçeye “İslami Direniş Hareketi” olarak çevriliyor. Hareket, 1987’de Birinci İntifada sırasında Şeyh Ahmed Yasin öncülüğünde Gazze Şeridi’nde kuruldu.
Hamas, siyasi çizgisini İsrail işgaline karşı yürütülen Filistin direnişinin bir parçası olarak tanımlıyor. Hareketin uluslararası statüsü ise ülkelerin ve uluslararası kuruluşların yaklaşımlarına göre değişiyor.
Türkiye, Hamas’ı terör örgütü olarak sınıflandırmıyor. Avrupa Birliği ve İngiltere ise hareketi terör örgütleri listesinde değerlendiriyor.
HAMAS’IN ÖNCEKİ LİDERLERİ
Hamas’ın kuruluşundan bu yana siyasi ve teşkilat yapısının başında Şeyh Ahmed Yasin, Abdülaziz er-Rantisi, Musa Ebu Merzuk, Halid Meşal, İsmail Haniyeh ve Yahya Sinwar gibi isimler yer aldı. Yahya Sinwar’ın ölümünden sonraki geçiş döneminde ise Muhammed İsmail Derviş’in başkanlığındaki geçici liderlik konseyi öne çıktı.
Şeyh Ahmed Yasin, hareketin kurucusu ve manevi lideri olarak görev yaptı. Abdülaziz er-Rantisi, Yasin’in öldürülmesinin ardından Gazze’deki liderliği üstlendi. Musa Ebu Merzuk, Hamas’ın ilk Siyasi Büro Başkanı oldu.
Halid Meşal, 1996’dan 2017’ye kadar Siyasi Büro Başkanlığı görevini yürüttü. İsmail Haniyeh, 2017’de Meşal’in yerine seçildi ve 2024’e kadar görev yaptı. Haniyeh’in öldürülmesinin ardından Yahya Sinwar, Ağustos 2024’te hareketin genel liderliğine getirildi.
Sinwar’ın Ekim 2024’te öldürülmesinden sonra Hamas, geçici liderlik konseyiyle yönetildi. Halil el-Hayye, 20 Temmuz 2026’dan itibaren Hamas Siyasi Büro Başkanlığı görevini üstlendi.
ŞEYH AHMED YASİN: KURUCU VE MANEVİ LİDER
Şeyh Ahmed Yasin, Hamas’ın kurucu ve manevi lideri olarak kabul ediliyor. Associated Press’e göre hareket, İsrail işgaline karşı geniş çaplı protestoların yaşandığı Birinci İntifada sırasında 1987’de kuruldu.
Yasin, Hamas’ın dini ve siyasi yapılanmasının oluşturulmasında belirleyici rol oynadı. Şeyh Ahmed Yasin, 22 Mart 2004’te Gazze kentinde sabah namazının ardından camiden çıktığı sırada İsrail helikopterlerinden ateşlenen füzelerle öldürüldü.
ABDÜLAZİZ ER-RANTİSİ: YASİN’İN ARDINDAN GELEN İSİM
Abdülaziz er-Rantisi, Hamas’ın kurucu kadrosunda yer alan doktor ve siyasetçilerden biriydi. Rantisi, Şeyh Ahmed Yasin’in öldürülmesinin ardından Hamas’ın Gazze’deki liderliğine getirildi.
Filistin Akademik Topluluğu ve Araştırma Merkezi Palquest’in aktardığına göre Rantisi, 1987’de Hamas’ın kuruluş toplantılarına katılan isimler arasında yer aldı. Rantisi, 17 Nisan 2004’te Gazze Şeridi’nde aracına düzenlenen İsrail helikopter saldırısında iki korumasıyla birlikte öldürüldü.
MUSA EBU MERZUK: İLK SİYASİ BÜRO BAŞKANI
Musa Ebu Merzuk, Hamas’ın ilk dönem dış siyasi yapılanmasında görev alan önemli isimlerden biri oldu. Avrupa Dış İlişkiler Konseyine göre Ebu Merzuk, 1951’de Gazze Şeridi’nin Refah kentinde doğdu.
Hamas’ın 1987’deki kuruluşuna katkıda bulunan Ebu Merzuk, hareketin siyasi yapısı içinde uzun yıllar görev yaptı. Hamas’ın ilk Siyasi Büro Başkanı olan Ebu Merzuk, sonraki dönemlerde de hareketin üst düzey siyasi kadrosunda yer aldı.
HALİD MEŞAL: 21 YIL SİYASİ BÜRO BAŞKANLIĞI YAPTI
Halid Meşal, 1996’dan 2017’ye kadar Hamas Siyasi Büro Başkanlığı görevini yürüttü. Reuters’a göre Meşal, 1956’da Ramallah yakınlarındaki Silvad’da doğdu ve çocuk yaşta ailesiyle birlikte Kuveyt’e gitti.
Meşal, 1997’de Ürdün’ün başkenti Amman’da İsrail ajanları tarafından düzenlenen zehirli suikast girişiminden kurtuldu. İsrail, Ürdün’ün baskısı üzerine zehrin panzehrini teslim etmek zorunda kaldı.
Hamas’ın uzun süre yurt dışındaki siyasi liderliğini yürüten Meşal, 2017’de görevini İsmail Haniyeh’e devretti. Meşal, Hamas’ın üst düzey siyasi isimleri arasında yer almaya devam etti.
İSMAİL HANİYEH: 2017’DEN 2024’E KADAR GÖREV YAPTI
İsmail Haniyeh, Gazze Şeridi’ndeki Şati Mülteci Kampı’nda doğdu. Palquest’e göre Haniyeh’in ailesi, 1948’de Askalan olarak da bilinen Aşkelon çevresinden göç etmek zorunda kalan Filistinliler arasındaydı.
Haniyeh, 2006’daki Filistin seçimleri ve sonrasındaki siyasi süreçte Hamas’ın en görünür isimlerinden biri oldu. Hamas Şura Konseyi tarafından 6 Mayıs 2017’de Siyasi Büro Başkanı seçilen Haniyeh, Halid Meşal’in yerine geçti.
İsmail Haniyeh, 31 Temmuz 2024’te İran’ın başkenti Tahran’da öldürüldü. Haniyeh’in ölümünün ardından Hamas’ın yeni liderini belirlemek amacıyla seçim süreci başlatıldı.
YAHYA SİNWAR: HANİYEH’İN ARDINDAN GENEL LİDER SEÇİLDİ
Yahya Sinwar, 1962’de Gazze Şeridi’ndeki Han Yunus Mülteci Kampı’nda doğdu. Sinwar, 2017’den itibaren Hamas’ın Gazze’deki liderliğini yürüttü.
İsmail Haniyeh’in öldürülmesinin ardından Ağustos 2024’te Hamas’ın genel lideri seçilen Sinwar, yaklaşık iki ay görev yaptı. Associated Press’e göre Sinwar, 16 Ekim 2024’te Gazze Şeridi’nde İsrail güçleriyle yaşanan çatışmada öldürüldü.
Hamas yetkilileri, Sinwar’ın öldüğünü daha sonra doğruladı. Sinwar’ın ölümünün ardından hareketin yönetimi geçici liderlik konseyine devredildi.
MUHAMMED İSMAİL DERVİŞ: GEÇİCİ KONSEYİN BAŞKANI
Hamas Şura Konseyi Başkanı Muhammed İsmail Derviş, Yahya Sinwar’ın ölümünden sonra oluşturulan geçici kolektif liderlik yapısında öne çıktı. Derviş, yeni Siyasi Büro Başkanı seçilene kadar hareketin yönetiminde görev alan beşli konseyin başkanlığını yürüttü.
Geçici konseyde Derviş’in yanı sıra Halid Meşal, Halil el-Hayye, Zahir Cebbarin ve Nizar Avadallah yer aldı. Konsey, Hamas Genel Şura Meclisindeki liderlik seçimi tamamlanıncaya kadar hareketin siyasi ve teşkilat çalışmalarını yönetti.
HALİL EL-HAYYE YENİ DÖNEMDE GÖREVİ DEVRALDI
Halil el-Hayye, Hamas’ın 2024’te İsmail Haniyeh ve Yahya Sinwar’ın öldürülmesiyle art arda yaşadığı lider değişikliklerinin ardından Siyasi Büro Başkanlığına seçildi. El-Hayye’nin göreve gelmesiyle, Sinwar’ın ölümünden sonra oluşturulan geçici kolektif yönetim dönemi sona erdi.
Gazze kökenli olan el-Hayye, Hamas’ın ateşkes, esir takası ve arabuluculuk müzakerelerinde görev yapan isimleri arasında bulunuyor. El-Hayye, Katar, Mısır ve diğer bölge ülkeleriyle yürütülen temaslarda Hamas heyetlerini temsil eden üst düzey yetkililer arasında yer aldı.