Türkiye'de 9 tane Ayasofya camisi bulunuyor. İki tanesi İstanbul'da bulunuyor. Diğerleri İznik, Edirne, Kırklareli,Trabzon, Gümüşhane, Zonguldak ve Bitlis'te yer alıyor.
Büyük Ayasofya yeni alınan bir karar ile yeniden müzeden camiye çevrildi.
Ayasofya-i Kebir Cami;
Dünya mimarlık tarihinin günümüze kadar ayakta kalmış en önemli anıtları arasında yer alan Ayasofya-i Kebir Camii; mimarisi, ihtişamı, büyüklüğü ve işlevselliği ile sanat dünyasında önemli bir yer tutar.
Bu muazzam eser Doğu Roma İmparatorluğu’nun İstanbul’da yapmış olduğu en büyük kilise olup aynı yerde üç kez inşa edilmiştir. İlk yapıldığında Megale Ekklesia (Büyük Kilise) olarak adlandırılmış, 5'inci yüzyıldan İstanbul'un fethine kadar Hagia Sophia (Kutsal Bilgelik) olarak isimlendirilmiştir.
İmparator Konstantios tarafından 360 yılında yaptırılan Megale Ekklesia ve İmparator II. Theodosis’in 415 yılında yeniden inşa ettirdiği kilise halk ayaklanmalarında yıkılmıştır.Günümüz Ayasofya-i Kebir Camii, İmparator Justinianos tarafından dönemin iki önemli mimarı Tralles’li (Aydın) Anthemios ve Miletos’lu (Balat) İsidoros’a yaptırılmıştır.
Kayıtlardan, iki baş mimar ile birlikte çalışan yüz mimar ve her mimarın emrinde yüz işçinin binanın yapımını 5 yıl 10 ay gibi kısa bir sürede tamamladıkları anlaşılmaktadır.
Ayasofya-i Kebir Camisi 1934 yılında müzeye dönüştürülmüş ve 2020 yılına kadar müze olarak hizmet vermiştir. 2020 yılında ise tekrar cami statüsü kazanmıştır.
Küçük Ayasofya Cami;
İstanbul’un Fethi’nden Fatih Sultan Mehmet Han kiliseyi camiye çevirmemiştir. Küçük Ayasofya, Sultan 2.Bayezid döneminde Darussade Ağası Hüseyin Ağa tarafından camiye dönüştürülmüştür.
Bu tarih kimilerine göre 1497’de kimilerine göre ise 1504’dür. Bu esnada yapıya medrese, şadırvan, minare ve müezzin mahfili eklenmiş; bazı ek pencereler açılmıştır.
1648 ve 1763 depremlerinde büyük hasarlar gören Küçük Ayasofya Camii, 1831 yılında geniş kapsamlı bir tadilattan geçmiştir. Küçük Ayasofya ayrıca 19.yy’da yakınından geçen tren yolu yüzünden de çok zarar görmüştür.
Cumhuriyet döneminde de 1936 – 1938 yılları arasında ve 1955 senesinde büyük bir restorasyondan geçen ibadethanenin bahçesinde bugün bir kamelya ve el sanatları sergisi bulunmaktadır.
Edirne Ayasofya Cami;
Edirne'nin Enez ilçesinde bulunan tarihi yapı Fatih Camii olarak da biliniyor. Türk- Yunan sınırı yakınında bulunuyor. Tarihi yapı kale içinde yer alıyor.
Fatih Sultan Mehmet'in donanma kumandanı Has Yunus Bey tarafından fethedilen bu yerde kilise 'Fatih Vakfı' olarak camiye çevrilmiş. 13. yüzyıl başlarında harap durumda olan cami daha sonra büyük bir restorasyona tabii tutulmuş.
Günümüzde de harap durumda bulunan caminin maalesef duvarları da yarılmış. Balkan Harbi sırasında ise minaresinin de yıkıldığı söyleniyor.
İznik Ayasofya Cami;
Dünya tarihi açısından önemli bir yapı olan Ayasofya mabedi; ilk olarak MS. 7'nci yüzyılda Romalılar tarafından inşa edilen Gymnasium üzerine Bizans Dönemi'nde bazilika olarak inşa edilmiştir.
11'inci yüzyıldaki depremden sonra yenilenmiştir. Üç sahanlıdır. Orhan Gazi tarafından İznik'in fethiyle 1331 yılında camiye dönüştürülen yapı, Kanuni Sultan Süleyman döneminde Mimar Sinan tarafından yenilenmiştir.
1935 ve 1953 yıllarında yapılan onarımlar sırasında renkli taşlarla bezenmiş taban mozaikleri ve din görevlilerinin törenler esnasında topluca bulundukları, yarım yuvarlak oturma kademeleri ortaya çıkarılmıştır.
Kırklareli Ayasofya Cami;
Kırklareli'nde bulunan 'Ayasofya Camii' aynı zamanda Gazi Süleyman Paşa Camii olarak da biliniyor. Vize ilçesinde bulunan cami günümüzde ibadete açık ve kullanılıyor.
Kale Mahallesi'nde bulunan cami harika bir mimariye sahip ve görmeye keşfetmeye değer detaylarla dolu.
Çok güzel fotoğraflanacak tarihi yapı tarihi eserinin değerini taşıyor. 6. yüzyılda Jüstinyen Dönemi'nde yapılmış. Kilise olarak inşa edilen tarihi eser 15'inci yüzyılın ikinci yarısında cami olarak yeniden düzenlenmiş.
Kareye yakın dikdörtgen planda bulunan tarihi yapının üç apsisi bulunuyor.
Trabzon Ayasofya Cami;
Önceden kilise olarak işlev gören tarihi yapı 28 Haziran 2013 tarihinde cami olarak yeniden açıldı. 52 yıl sonra yeniden cami olarak hizmet vermeye başladı.
Önceden Trabzon Ayasofya Müzesi olarak anılıyordu. Trabzon Rum İmparatorluğu krallarından 1. Manuel Komnenos zamanında 1263 yılında inşa edilen tarihi yapı kilise olarak kullanılıyordu.
Fatih Sultan Mehmet'in Trabzon'u fethi ile beraber kiliseden camiye çevrilmiş. Vakıf eseri olarak faaliyet göstermiş. Trabzon'da gezginlerin ilk duraklarından biri olmayı başarmış. Tarihi mimarisi ile herkesin dikkatini çekmiş. 1. Dünya Savaşı zamanında depo, hastane olarak da kullanılmış.
Gümüşhane Ayasofya Cami;
10. yüzyılda inşa edildiği düşünülen tarihi yapı Kabaköy'de bulunuyor.
Merkeze bağlı ArzularKabaköy Beldesi sınırlarındaki eski Kabaköy köyünde Orta çağda yapıldığı değerlendirilen ve Hagia Sophia’ya adanan kilise Trabzon Rum İmparatorluğu döneminde piskoposluk merkezi haline getirildi. 18. yüzyıl başlarına kadar kilise olarak kullanılan yapı bölgedeki Türk nüfusunun artmasıyla 1737 yılında camiye çevrildi.
Zonguldak Ayasofya Cami;
5. yüzyılda inşa edilen tarihi yapı Ereğli'nin fethinden sonra Orhan Gazi tarafından camiye çevrildiği tahmin ediliyor.
Günümüzde ise Orta Camii adı ile bilinen tarihi yapı görmeye değer bir tarih sunuyor.
Bitlis Ayasofya Cami;
Tatvan'da Çekmece Köyü'nde bulunan tarihi yapı yakın zamanda kiliseden camiye çevrilmiş.
Günümüzde orijinal özelliklerini koruyan dini yapının sütunlarında Ermenice yazılar da bulunuyor.