ABD ile İran arasında yaklaşık dört ay süren çatışmaların ardından imzalanan geçici ateşkes kapsamında yürütülen diplomatik süreçte yeni bir aşamaya geçildi. Tarafların üst düzey heyetleri, barış görüşmelerine katılmak üzere İsviçre'ye ulaştı.
Pakistan'ın arabuluculuğunda yürütülen müzakereler kapsamında gerçekleştirilecek görüşmelerde, 60 günlük ateşkes döneminin kalıcı bir anlaşmaya dönüştürülmesi hedefleniyor. İran devlet medyası, üst düzey İranlı yetkililerin İsviçre'ye vardığını duyururken, ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance'in de görüşmeler için ülkeye ulaştığı bildirildi.
GÖRÜŞMELERİN GÜNDEMİNDE DÖRT KRİTİK BAŞLIK VAR
Taraflar arasında yapılacak görüşmelerde nükleer program, bölgesel güvenlik, enerji koridorları ve Lübnan'daki ateşkes süreci ele alınacak.
Diplomatik kaynaklara göre görüşmelerde özellikle savaş sonrasında ortaya çıkan güvenlik düzenlemeleri, ekonomik yaptırımlar, enerji ticareti ve bölgesel aktörlerin rolü masaya yatırılacak.
ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance, görüşmelerden ilerleme çıkmasını beklediğini belirterek özellikle nükleer dosya ve Lübnan konusunda somut adımlar atılmasını umduğunu söyledi.
HÜRMÜZ BOĞAZI TARTIŞMASI SÜRÜYOR
Müzakereler öncesinde Hürmüz Boğazı'na ilişkin karşılıklı açıklamalar dikkat çekti.
İran Devrim Muhafızları Ordusu, İsrail'in Lübnan'daki operasyonları ve ABD'nin yükümlülüklerini yerine getirmediği gerekçesiyle boğazın kapatıldığını duyurmuştu. Washington yönetimi ise bu açıklamayı doğrulamadı.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), son 24 saat içerisinde 55 ticaret gemisinin Hürmüz Boğazı'ndan geçtiğini ve küresel piyasalara 17 milyon varilden fazla petrol taşındığını açıkladı. Açıklamada ticari deniz trafiğinin güvenli şekilde sürdüğü belirtildi.
TRUMP'TAN HÜRMÜZ BOĞAZI MESAJI
ABD Başkanı Donald Trump da Hürmüz Boğazı'na ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Trump, ateşkes süresince ve sonrasında boğazdan yapılan geçişlerden herhangi bir ücret alınmayacağını söyledi. Ancak görüşmelerin başarısızlıkla sonuçlanması halinde ABD'nin bölgede sağladığı güvenlik hizmetleri karşılığında geçiş ücreti uygulayabileceğini ifade etti.
Trump'ın açıklamaları enerji piyasaları ve diplomatik çevrelerde yakından takip edildi.
İRAN'DAN ABD'YE YÜKÜMLÜLÜK ELEŞTİRİSİ
İran lideri Ayetullah Mücteba Hamaney'in danışmanlarından Muhammed Muhbir, geçici anlaşmanın uygulanmasına ilişkin eleştirilerde bulundu.
Muhbir, ABD'nin mutabakat kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmediğini öne sürerek özellikle Lübnan'da devam eden gelişmelerin anlaşmanın uygulanmasını olumsuz etkilediğini savundu.
İran heyetine Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf'ın başkanlık ettiği belirtilirken, heyette Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ile enerji ve güvenlik alanlarında görev yapan üst düzey isimlerin de yer aldığı bildirildi.
ABD BAŞKAN YARDIMCISI DA İSVİÇRE'DE
ABD ile İran arasında yürütülen diplomatik temaslarda kritik bir aşamaya geçildi. Taraflar arasında gerçekleştirilecek barış müzakerelerine katılmak üzere ABD Başkan Yardımcısı James David Vance, İsviçre'ye geldi.
Vance'i taşıyan uçak, yerel saatle 05.59'da İsviçre'deki Emmen Hava Üssü'ne iniş yaptı. Dünyanın yakından takip ettiği görüşmeler öncesinde tarafların üst düzey heyetleri İsviçre'de bir araya gelmeye başladı.
ABD HEYETİNDE ÜST DÜZEY İSİMLER YER ALIYOR
Barış müzakerelerine katılan ABD heyetinde Başkan Yardımcısı James David Vance'in yanı sıra ABD Başkanı Donald Trump'ın Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile Trump'ın damadı ve danışmanlarından Jared Kushner de bulunuyor.
Görüşmeler kapsamında tarafların nükleer program, bölgesel güvenlik ve ateşkes süreçlerine ilişkin başlıkları ele alması bekleniyor.
VANCE: NÜKLEER DOSYA VE LÜBNAN'A ODAKLANACAĞIZ
İsviçre'ye hareket etmeden önce Maryland eyaletindeki Joint Base Andrews Havalimanı'nda gazetecilerin sorularını yanıtlayan Vance, görüşmelerin gündemine ilişkin açıklamalarda bulundu.
Nükleer program ve Lübnan'daki ateşkes konularında ilerleme sağlanabileceğini düşündüğünü belirten Vance, bu iki başlığın müzakerelerin merkezinde yer alacağını ifade etti.
MÜZAKERELERİN BİRKAÇ GÜN SÜRMESİ BEKLENİYOR
James David Vance, görüşmelerin birkaç gün devam edeceğini söyledi.
Kendisinin İsviçre'de bir ya da iki gün kalmasının planlandığını belirten Vance, ilk tur görüşmelerde temel hedefin müzakere sürecinin çerçevesini ve işleyiş mekanizmasını oluşturmak olduğunu kaydetti.
Vance ayrıca, üst düzey temasların ardından teknik uzmanlar düzeyinde çalışmaların da İsviçre'de devam edebileceğini ifade etti.
LÜBNAN'DAKİ ÇATIŞMALAR MÜZAKERELERİ ETKİLİYOR
Barış görüşmelerinin önündeki en önemli başlıklardan biri olarak Lübnan'daki gelişmeler öne çıkıyor.
Lübnan Sivil Savunması, İsrail'in son saldırılarında 20 kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı. İsrail yönetimi ise operasyonların Hizbullah'ın faaliyetlerine karşılık gerçekleştirildiğini bildirdi.
İsrail, İran ile ABD arasında yapılan anlaşmanın tarafı olmadığını ve kontrol altında tuttuğu bölgelerden çekilmeyeceğini açıklarken, Hizbullah da İsrail'in bölgede serbest hareket etmesine izin vermeyeceğini duyurdu.
İSVİÇRE'DE YOĞUN DİPLOMASİ TRAFİĞİ
İsviçre'de görüşmeler öncesinde yoğun diplomatik temaslar gerçekleştirildi.
Katar Başbakanı'nın İsviçre'de çeşitli görüşmeler yaptığı, Pakistanlı yetkililerin ise son aylarda müzakere sürecine destek veren Türkiye, Suudi Arabistan ve Mısır ile temaslarını sürdürdüğü bildirildi.
Diplomatik kaynaklar, kamuoyuna yansıyan görüşmelerin dışında çok sayıda temasın sürdüğünü ve tarafların farklı başlıklarda uzlaşı zemini aradığını belirtiyor.
İSRAİL KAMUOYUNDA SAVAŞ TARTIŞMASI
Öte yandan İsrail'de savaşın sonuçlarına ilişkin değerlendirmeler de gündemdeki yerini koruyor.
Reuters tarafından paylaşılan ve Kudüs İbrani Üniversitesi tarafından gerçekleştirilen araştırmaya göre katılımcıların yüzde 92'si İran'ın savaş sürecinden daha avantajlı çıktığını düşünürken, yüzde 8'i İsrail'in galip geldiği görüşünü dile getirdi.
GÖZLER MÜZAKERE MASASINDA
İsviçre'de başlayacak görüşmelerin, Orta Doğu'da son yılların en önemli diplomatik temaslarından biri olması bekleniyor.
Tarafların ateşkesi kalıcı bir anlaşmaya dönüştürüp dönüştüremeyeceği, nükleer program ve bölgesel güvenlik başlıklarında nasıl bir yol haritası oluşturacağı önümüzdeki günlerde netlik kazanacak.