Katliam, Türkiye’nin 1993 yılında yaşadığı en sarsıcı olaylardan biri olarak toplumsal hafızaya kazındı. Başbağlar, yalnızca bir köy adı olmaktan çıkarak, terörün sivilleri hedef aldığı en acı sembollerden biri haline geldi. Erzincan Valiliği ve kamu kurumlarının anma açıklamalarında da olay, 33 sivil vatandaşın hayatını kaybettiği hain terör saldırısı olarak anılıyor.

33. YILDA BAŞBAĞLAR İÇİN ANMA MESAJLARI PEŞ PEŞE GELDİ

Başbağlar Katliamı’nın 33. yılında siyasetin farklı kanatlarından, sivil toplum çevrelerinden ve kanaat önderlerinden çok sayıda anma mesajı yayımlandı. Mesajlarda öne çıkan ortak başlıklar; hayatını kaybeden 33 sivilin rahmetle anılması, toplumsal barışın korunması, teröre karşı birlik ve olayın tüm yönleriyle aydınlatılması çağrısı oldu.

HÜDA PAR: ZEKERİYA YAPICIOĞLU ANMA PROGRAMINA KATILDI

HÜDA PAR, Genel Başkan Zekeriya Yapıcıoğlu’nun Başbağlar Köyü Derneği tarafından İstanbul’da düzenlenen “Başbağlar Şehitlerini Anma Programı”na katıldığını duyurdu. Partinin paylaşımında, programın Başbağlar’da hayatını kaybedenlerin aziz hatırasını yaşatmak amacıyla düzenlendiği belirtildi.

SİNAN OĞAN: MİLLETİMİZİN VİCDANINDA DERİN İZLER BIRAKTI

Dr. Sinan Oğan, 5 Temmuz 1993’te Başbağlar’da yaşanan katliamın milletin vicdanında derin izler bıraktığını belirtti. Oğan, mesajında hayatını kaybedenleri rahmetle andığını, ailelerine sabır dilediğini ve “bir daha hiçbir ocağa ateş düşmemesi” temennisinde bulunduğunu ifade etti.

ABDULHAMİT GÜL: ACISI TAZELİĞİNİ KORUYOR

Abdulhamit Gül, Başbağlar Katliamı’nın acısının aradan geçen yıllara rağmen tazeliğini ve derinliğini koruduğunu söyledi. Gül, mesajında saldırıda hayatını kaybeden vatandaşlara Allah’tan rahmet dileyerek aziz hatıralarını hürmetle yâd etti.

ALİ BABACAN: 33 VATANDAŞIMIZI RAHMETLE ANIYORUM

Ali Babacan, Başbağlar Katliamı’nın üzerinden 33 yıl geçtiğini belirterek, 5 Temmuz 1993’te Erzincan Başbağlar’da teröristlerce katledilen 33 vatandaşı rahmetle andığını açıkladı.

KEMAL KILIÇDAROĞLU: TOPLUMSAL BARIŞI GÜÇLENDİRMEK SORUMLULUĞUMUZDUR

Kemal Kılıçdaroğlu, 33 yıl önce Başbağlar’da bölücü terör örgütü tarafından katledilen 33 yurttaşı saygı ve rahmetle andığını ifade etti. Kılıçdaroğlu, olayın yalnızca hayatını kaybedenlerin ailelerini değil, milletin ortak vicdanını da yaraladığını belirterek adalet, hukuk, kardeşlik ve toplumsal barış vurgusu yaptı.

MUSTAFA DESTİCİ: KARANLIK NOKTA BIRAKILMAMALI

Mustafa Destici, Başbağlar Katliamı’nın 33. yılında yaptığı açıklamada, olayın tüm yönleriyle aydınlatılması gerektiğini söyledi. Destici, paylaşımında saldırının yargı sürecine ve faillerin cezalandırılması talebine dikkat çekerek, “Başbağlar’la ilgili hiçbir karanlık nokta bırakmamak, katilleri cezalandırmak Türkiye Cumhuriyeti’nin şehitlere, şehit ailelerine ve millete borcudur” görüşünü dile getirdi.

METİN KÜLÜNK: BAŞBAĞLAR ORTAK HAFIZAMIZDA DERİN BİR ACI

Metin Külünk, Başbağlar’ın yalnızca bir köyün değil, milletin ortak hafızasında derin iz bırakan bir acının adı olduğunu söyledi. Külünk, mesajında terörün her türlüsüne karşı durmanın, masumların hatırasını yaşatmanın en önemli gereği olduğunu vurguladı.

ALİ HAYDAR FIRAT: UNUTMAMAK VE UNUTTURMAMAK BOYNUMUZUN BORCU

Dr. Ali Haydar Fırat, Başbağlar Katliamı’nda hayatını kaybedenlerin suçsuz, günahsız ve masum insanlar olduğunu belirtti. Fırat, “Unutmamak ve unutturmamak boynumuzun borcudur” diyerek hayatını kaybedenleri rahmet, minnet ve saygıyla andığını ifade etti.

ZAFER ŞAHİN: 1993 ANLAŞILMADAN BUGÜN ANLAŞILAMAZ

Zafer Şahin, 1993 yılını Türkiye’nin en karanlık dönemlerinden biri olarak nitelendirdi. Şahin, Uğur Mumcu, Adnan Kahveci, Eşref Bitlis, Turgut Özal, 33 askerin şehit edilmesi, Madımak ve Başbağlar Katliamı gibi olayları hatırlatarak, o yılın toplumsal fay hatlarının zorlandığı bir dönem olduğunu ifade etti.

HORASAN ERENLERİ DERNEKLER FEDERASYONU’NDAN BAŞBAĞLAR’A ÇAĞRI

Horasan Erenleri Dernekler Federasyonu, 33. yıl nedeniyle yayımladığı açıklamada tüm vatandaşları 5 Temmuz 2026’da Başbağlar köyünde düzenlenecek anma törenine katılmaya davet etti. Federasyon Genel Başkanı Erdem Cömert imzalı açıklamada, Sivas ve Başbağlar katliamlarının toplumsal barışı hedef aldığı savunuldu; açıklamada Gladyo, NATO ve “emperyalist odaklar”a yönelik siyasi değerlendirmeler de yer aldı. Bu ifadeler, federasyonun kendi açıklamasındaki iddialar olarak kamuoyuna yansıdı.

YARGI SÜRECİ: 21 SANIK HAKKINDA YENİ İDDİANAME KABUL EDİLDİ

Başbağlar Katliamı dosyasında yıllar sonra yeni bir yargı süreci başlatıldı. Erzincan Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturma kapsamında, 21 sanık hakkında hazırlanan iddianame Erzincan 2. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından 2022’de kabul edildi. İddianamede sanıklar için “devletin egemenliği altında bulunan topraklardan bir kısmını devlet idaresinden ayırmaya çalışmak” suçundan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası istendi.

Davanın ilk duruşması 17 Ekim 2022’de görüldü. Haber arşivlerine göre, soruşturma aşamasında 1 sanık adli kontrol şartıyla serbest bırakılırken 20 sanık hakkında yakalama kararı çıkarıldı. 2023’te görülen dördüncü duruşmada tutuksuz yargılanan S.T. hakkında delil yetersizliğinden beraat kararı verildiği aktarıldı.

RAKAMLARLA BAŞBAĞLAR KATLİAMI

TARİHSEL BOYUT: 1993’ÜN KARANLIK ATMOSFERİ

Başbağlar Katliamı, Türkiye’nin 1993 yılında peş peşe yaşadığı sarsıcı olayların ardından geldi. Aynı yıl içinde Uğur Mumcu suikastı, Eşref Bitlis’in ölümü, 33 askerin şehit edilmesi, Madımak ve Başbağlar gibi olaylar kamuoyunda derin izler bıraktı. Bu nedenle Başbağlar, yalnızca yerel bir saldırı değil, 1990’lı yılların güvenlik, toplumsal barış ve adalet tartışmalarının merkezindeki sembol olaylardan biri olarak anılıyor.

BAŞBAĞLAR’DA ORTAK MESAJ: UNUTMAMAK, ANMAK VE ADALET

33 yıl sonra yapılan açıklamalarda farklı siyasi görüşlerden isimlerin aynı acıda buluşması dikkat çekti. Başbağlar için yayımlanan mesajlarda ortak duygu, 33 sivilin unutulmaması ve Türkiye’nin benzer acılar yaşamaması yönünde oldu.

İran'ın yerleşik dini geleneğine göre ülkenin en büyük dini liderinin cenaze namazını bizzat kıldırması bekleniyordu. Yönetimin başına geçen isim olarak gösterilen Mücteba Hamaney'in bu görevi üstlenmesi öngörülürken, cenaze namazını kıldırmaması dikkat çekti. Gün boyunca kamuoyu önüne de çıkmayan Müçteba Hamaney'in yokluğu, törenlerin en çok konuşulan başlıklarından biri oldu.

GELENEK BOZULDU, GÖZLER YENİ LİDERDEYDİ

Şubat ayında başlayan savaş sürecinden bu yana kamuoyu önünde görüntü vermeyen Müçteba Hamaney, hafta içinde hayatını kaybeden eşi için düzenlenen özel törene de katılmamıştı. Destekçilerine yalnızca İran medyasında yayımlanan yazılı mesajlarla seslenen yeni liderin cenaze namazında da bulunmaması, güvenlik gerekçelerinin ötesinde farklı değerlendirmeleri beraberinde getirdi.

İRAN YÖNETİMİ "DEVLET AYAKTA" MESAJI VERMEYE ÇALIŞIYOR

İran Sağlık Bakanlığı, cenaze törenlerine önümüzdeki günlerde yaklaşık 15 milyon kişinin katılmasının beklendiğini açıkladı. Yönetim, milyonlarca kişinin katıldığı törenlerle hem ülke içinde hem de uluslararası kamuoyuna devlet mekanizmasının kesintisiz şekilde çalıştığı mesajını vermeyi amaçlıyor.

CNN'e konuşan Georgetown Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Mehran Kamrava da cenaze törenlerinin yalnızca dini bir ritüel olmadığını, aynı zamanda siyasi bir güç gösterisine dönüştüğünü söyledi. Kamrava'ya göre İran yönetimi, yeni liderlik döneminde birlik ve istikrar görüntüsü oluşturmaya çalışıyor.

Analist, Müçteba Hamaney'in cenazede bulunmamasına ilişkin güvenlik gerekçesini ise ikna edici bulmadığını belirtti. Diğer üst düzey yöneticilerin törenlerde yer aldığına dikkat çeken Kamrava, yeni liderin daha önce yaralandığı yönündeki iddiaları hatırlatarak perde arkasında farklı nedenler bulunabileceğini ifade etti.

TRUMP'TAN ATEŞKES AÇIKLAMASI

ABD Başkanı Donald Trump, cenaze törenleri boyunca tarafların birbirine ateş açmayacağını söyledi. Trump, İran ile yürütülen temasların da cenaze törenlerinin tamamlanmasının ardından devam edeceğini açıkladı.

ARAKÇİ, HAMAS VE HİZBULLAH HEYETLERİNİ AĞIRLADI

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, cenaze töreni öncesinde Hamas ve Hizbullah heyetleriyle ayrı ayrı görüştü. Hamas heyeti Gazze'deki son duruma ilişkin bilgi verirken, Arakçi İran'ın Filistin'e desteğinin süreceğini yineledi.

Hizbullah heyetiyle yapılan görüşmede ise İran'ın Lübnan'a desteği ve bölgedeki son gelişmeler ele alındı. Arakçi, Hizbullah'ın direnişini överken İran'ın bölgedeki politikalarının süreceğini ifade etti.

MEDVEDEV'DEN STRATEJİK BOĞAZ UYARISI

Cenaze töreni için Tahran'da bulunan Rusya Güvenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Dmitriy Medvedev, İran'ın yalnızca Hürmüz Boğazı değil Babülmendep Boğazı üzerinden de önemli bir stratejik avantaja sahip olduğunu söyledi.

Medvedev, bölgede geniş çaplı bir savaş çıkması halinde deniz ticaretinin ciddi şekilde etkilenebileceğini belirterek, bölgedeki ülkelerin bu ihtimali göz önünde bulundurması gerektiğini ifade etti.

İsrail ordusu, Güney Lübnan'da silahlı bir militanın öldürüldüğünü açıkladı. Öte yandan Hürmüz Boğazı'nda seyreden bazı ticari gemilerin rotalarını değiştirerek İran kıyılarına daha yakın güzergâhları tercih etmesi, bölgedeki güvenlik endişelerinin sürdüğüne işaret etti.

An exclusive aerial video by https://t.co/qLEZ7a5r1J of today's funeral prayer ceremony over the pure bodies of the #Martyred_Leader of the Islamic Revolution and the martyred members of his family at the Tehran Mosalla. pic.twitter.com/at87hmM66j

— Tehran Times (@TehranTimes79) July 5, 2026

Trump, görüşmenin Ankara'da gerçekleştirilecek NATO Zirvesi dönüşünün ardından yapılabileceğini ifade etti. Netanyahu ile ilişkilerine de değinen Trump, İsrail Başbakanı ile iyi anlaştıklarını belirterek, "Netanyahu ile çok iyi anlaşıyoruz. Patronun kim olduğunu biliyor." ifadelerini kullandı.

NETANYAHU'NUN GÖRÜŞME TALEBİ

Trump, Netanyahu'nun gelecek hafta Beyaz Saray'da bir araya gelmek istediğini belirterek, görüşmenin NATO Zirvesi dönüşünde gerçekleştirilebileceğini söyledi.

Açıklamasında İsrail ile ABD arasındaki temaslara da değinen Trump, Netanyahu ile ilişkilerinin olumlu şekilde sürdüğünü ifade etti.

İRAN SÜRECİNE İLİŞKİN AÇIKLAMALAR

Trump, açıklamasında İran ile yürütülen sürece ilişkin de değerlendirmelerde bulundu.

İranlı yetkililerin anlaşma yapmak istediğini öne süren Trump, tarafların, İran'ın eski dini lideri Ayetullah Ali Hamaney'in cenaze töreni nedeniyle görüşmelere bir hafta ara verdiğini söyledi.

Trump, açıklamasında, "Hepsi orada. Tek bir atışla hepsini etkisiz hale getirebiliriz ama bunu yapmayacağız çünkü o zaman müzakere edecek kimse kalmaz." ifadelerini kullandı.

NATO ZİRVESİ DÖNÜŞÜ GÜNDEME GELEBİLİR

Trump, Netanyahu ile planlanan görüşmenin zamanlamasına ilişkin değerlendirmesinde, temasın Ankara'da düzenlenecek NATO Zirvesi'nin ardından gerçekleşebileceğini belirtti.

Görüşmenin kesin tarihine ilişkin ise açıklamada herhangi bir bilgi paylaşılmadı.

İletişim Başkanlığından yapılan açıklamaya göre, zirvede NATO'nun savunma kapasitesinin güçlendirilmesine yönelik çalışmalar ile ittifakın caydırıcılık ve savunma alanındaki faaliyetleri kapsamlı şekilde değerlendirilecek. Liderler ayrıca uluslararası güvenlik gündemine ilişkin stratejik düzeyde görüş alışverişinde bulunacak.

SAVUNMA VE GÜVENLİK GÜNDEMİ ELE ALINACAK

Zirvede, savunma yatırımlarının artırılmasına yönelik alınan kararlar doğrultusunda hayata geçirilen adımlar değerlendirilecek. NATO'nun caydırıcılık ve savunma alanındaki çalışmaları da geniş kapsamlı şekilde masaya yatırılacak.

Avrupa-Atlantik coğrafyasına yönelik tehditler, riskler ve güvenlik sınamaları liderler tarafından stratejik düzeyde ele alınacak. Ukrayna'daki son durum ile NATO'nun güney kanadında yaşanan gelişmeler de zirvenin gündem başlıkları arasında yer alacak.

LİDERLER ONURUNA RESEPSİYON VE AKŞAM YEMEĞİ DÜZENLENECEK

Zirvenin ilk günü olan 7 Temmuz'da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve eşi Emine Erdoğan, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde konuk devlet ve hükümet başkanları ile eşleri onuruna resepsiyon ve akşam yemeği verecek.

Program kapsamında müttefik ülkelerin liderleri ve heyetleri çeşitli temaslarda bulunacak.

KUZEY ATLANTİK KONSEYİ TOPLANACAK

Zirvenin ikinci günü olan 8 Temmuz'da Kuzey Atlantik Konseyi, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliğinde müttefik devlet ve hükümet başkanları düzeyinde toplanacak.

Toplantıda ittifakın öncelikli güvenlik başlıkları ile ortak savunma politikalarına ilişkin değerlendirmeler yapılacak.

İKİLİ GÖRÜŞMELER GERÇEKLEŞTİRİLMESİ ÖNGÖRÜLÜYOR

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın zirve marjında katılımcı devlet ve hükümet başkanlarıyla ikili görüşmeler gerçekleştirmesi de öngörülüyor.

Görüşmelerde ikili ilişkilerin yanı sıra bölgesel ve küresel gelişmelerin ele alınması bekleniyor.

Trump, Hamaney'in cenaze törenini takip ettiğini belirterek, törende İran'ın üst düzey siyasi ve askeri isimlerinin bir arada bulunduğunu ifade etti. Törende yer alan isimlere ilişkin değerlendirmesinde Trump, "Hepsi orada. Tek bir atışla hepsini etkisiz hale getirebiliriz ama bunu yapmayacağız. Çünkü o zaman müzakere edecek kimse kalmaz." ifadelerini kullandı.

İRAN İLE MÜZAKERE SÜRECİNE DEĞİNDİ

Trump, açıklamalarında İran ile yürütülen diplomatik temaslara da değindi. Tahran yönetiminin anlaşma sağlamak istediğini savunan Trump, İranlıların "anlaşma yapmak için yalvardığını" iddia etti.

Trump, Hamaney'in cenaze töreni nedeniyle tarafların karşılıklı olarak görüşmelere ve askeri hareketliliğe yaklaşık bir hafta ara verdiğini söyledi.

CENAZEDEKİ GÖZYAŞLARINA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME

Hamaney'in cenaze törenindeki görüntüleri izlediğini belirten Trump, törende ağlayan kalabalıklara ilişkin de değerlendirmelerde bulundu.

Trump, "İranlıların ağladığını görünce şaşırdım. Çünkü onun nefret edildiğini düşünüyordum. Bu nedenle o gözyaşlarının samimi olduğuna inanmıyorum." ifadelerini kullandı.

TÖRENDE ÜST DÜZEY İSİMLER YER ALDI

İran'ın başkenti Tahran'da Ali Hamaney için düzenlenen devlet törenine ülkenin üst düzey siyasi ve askeri yetkilileri katıldı. Törende İran Meclis ve Müzakere Heyeti Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf'ın, Hamaney'in cenazesi önünde gözyaşlarına hakim olamadığı görüldü.

Tahran'da gerçekleştirilen cenaze töreninin halka açık bölümünde de çok sayıda kişinin törene katıldığı ve ağlayan vatandaşların görüntülere yansıdığı belirtildi.

TÖRENLER ALTI GÜN SÜRECEK

Cenaze programının düzenlendiği İmam Humeyni Musalla Camisi'ne şu ana kadar on binlerce kişinin geldiği bildirildi.

4-9 Temmuz tarihleri arasında İran ve Irak'ta gerçekleştirilecek altı günlük cenaze programlarına toplam 20 ila 30 milyon kişinin katılmasının beklendiği ifade edildi.

Ortak açıklamalarda Türkiye ile Pakistan arasındaki siyasi, ekonomik ve savunma alanlarındaki iş birliği başta olmak üzere bölgesel ve küresel gelişmeler ele alındı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, iki ülkenin stratejik ortaklığını daha ileri seviyeye taşıyacak yeni adımlar üzerinde çalışıldığını belirtti.

EKONOMİK İŞ BİRLİĞİNDE YENİ HEDEFLER

Cumhurbaşkanı Erdoğan, iş insanlarına yönelik planlanan özel ekonomik bölge konusunda iki ülkenin ticaret bakanlıklarının çalışmalarını sürdürdüğünü açıkladı. Tercihli ticaret anlaşmasının kapsamının genişletilmesine yönelik müzakerelerin devam ettiğini ifade eden Erdoğan, Başbakan Şerif'in katıldığı Türkiye-Pakistan İş Forumu'nun ticari ilişkilere önemli katkılar sağlayacağına inandığını söyledi.

Enerji, ulaştırma, kritik mineraller ve bilgi teknolojileri alanlarının iki ülke arasındaki yeni iş birliği başlıkları arasında yer aldığını belirten Erdoğan, bu alanlarda ortak projelerin geliştirilmesinin hedeflendiğini dile getirdi.

SAVUNMA SANAYİ VURGUSU

Türkiye ile Pakistan arasındaki savunma sanayi iş birliğinin her geçen gün daha da güçlendiğini söyleyen Erdoğan, aşamalı şekilde hayata geçirilen ortak projelerin Pakistan'ın savunma kapasitesine önemli katkılar sunacağını ifade etti.

Savunma alanındaki ortak çalışmaların, iki ülke arasındaki stratejik ortaklığın en önemli unsurlarından biri olmaya devam ettiğini vurgulayan Erdoğan, mevcut projelerin kararlılıkla sürdürüleceğini kaydetti.

BÖLGESEL GERİLİMLERE DİPLOMASİ ÇAĞRISI

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye'nin bölgede gerilimin azaltılmasına yönelik tüm diplomatik girişimleri desteklediğini belirterek, sorunların diyalog ve diplomasi yoluyla çözülmesinden yana olduklarını söyledi.

Orta Doğu'daki gelişmelere de değinen Erdoğan, "Savaş bağımlısı mevcut İsrail hükümetinin coğrafyamızı tekrar barut ve kan kokusuna boğmasına fırsat vermemek gerekiyor." ifadelerini kullandı.

Türkiye'nin din, mezhep ya da etnik kimlik ayrımı gözetmeksizin bölgedeki tüm insanların huzur ve güven içinde yaşayacağı bir ortamın oluşmasını istediğini belirten Erdoğan, barış, istikrar ve refahın güçlendirilmesi için Pakistan başta olmak üzere kardeş ülkelerle dayanışmanın sürdürüleceğini vurguladı.

ŞERİF: "TÜRKİYE BİZİM İÇİN KARDEŞ ÜLKEDİR"

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ise konuşmasında Türkiye ile Pakistan arasındaki tarihi bağlara dikkat çekti. Türkiye'de kendilerini evlerinde hissettiklerini söyleyen Şerif, iki halkın yüzyıllardır ortak tarih, kültür ve dayanışma içerisinde bulunduğunu ifade etti.

Türk halkının Pakistan'ın zor zamanlarında her zaman yanında olduğunu belirten Şerif, Pakistan'ın da aynı dayanışmayı Türkiye'ye gösterdiğini söyledi. Depremler, afetler ve diğer kriz dönemlerinde karşılıklı desteğin iki ülke ilişkilerinin temelini oluşturduğunu kaydetti.

ERDOĞAN'IN LİDERLİĞİNE ÖVGÜ

Başbakan Şerif, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın liderliği döneminde Türkiye'nin önemli bir dönüşüm gerçekleştirdiğini belirterek, ülkenin uluslararası alanda daha güçlü ve etkili bir konuma yükseldiğini ifade etti.

Türkiye'nin bağımsız dış politika anlayışıyla küresel ölçekte etkili ülkeler arasında yer aldığını dile getiren Şerif, Erdoğan'ın liderliğini ve vizyonunu takdir ettiklerini söyledi. Gün içerisinde düzenlenen Türkiye-Pakistan İş Forumu'nda oluşan girişimcilik atmosferinin de iki ülke arasındaki ekonomik iş birliğine önemli katkılar sağlayacağı değerlendirmesinde bulundu.

NATO'nun üç dönüşüm evresi neyi kapsıyor?

NATO uzmanları, İttifak'ın 1949'daki kuruluşundan bu yana geçirdiği süreci üç ana evreye ayırıyor. Bu evreler sırasıyla savunma odaklı Soğuk Savaş dönemi, kriz yönetimine evrilen 11 Eylül sonrası dönem ve şimdi yeniden kolektif savunmaya dönüşü ifade ediyor.

2004'te İstanbul'da düzenlenen zirve, İttifak'ın "2.0" olarak adlandırılan dönüşümünü kurumsallaştırmıştı. Ankara Zirvesi'nin ise Rus tehdidinin yeniden belirginleştiği ve büyük güç rekabetinin öne çıktığı "3.0" döneminin dönüm noktası olması bekleniyor.

NATO 1.0 ve 2.0 dönemlerinde neler yaşandı?

İttifak'ın ilk versiyonunda temel öncelik, tek ve açık bir tehdide karşı savunmaydı. Bu dönemde NATO, büyük ve sabit konuşlu askeri güçlere sahip bir yapı olarak konumlanmıştı ve Sovyetler Birliği'nin saldırganlık ihtimalini caydırmıştı.

Sovyetler Birliği'nin dağılmasıyla tehdit algısı değişen NATO, kriz yönetimi ve ortaklık geliştirmeye yöneldi. 2004 İstanbul Zirvesi bildirisinde İttifak'ın küresel güvenlik kapasitesine evrildiği teyit edilmişti. 11 Eylül sonrasında terörle mücadele ve Afganistan misyonu, bu dönemin öncelikleri arasına girmişti.

NATO 3.0 ile ne değişecek?

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Ankara Zirvesi'nin öncelikli hedefinin "NATO 3.0"ı inşa etmek olacağını açıkladı. Bu vizyonun temelinde, İttifak içindeki külfet paylaşımının daha adil dağıtılması talebi yer alıyor.

ABD yönetiminin ortaya attığı yeni model, Avrupa'nın konvansiyonel savunmada liderlik üstlenmesini öngörüyor. Buna karşılık ABD, nükleer şemsiye güvenliği ve stratejik liderlik rolünü sürdürmeyi planlıyor. Washington yönetimi, Avrupa'ya sağladığı asker ve yetenek desteğinde kademeli bir azalmayı değerlendiriyor.

Türkiye'nin NATO içindeki rolü nasıl değişti?

2004'teki İstanbul Zirvesi'nde Türkiye, ağırlıklı olarak coğrafi konumu ve terörle mücadeledeki katkısıyla ön plana çıkıyordu. Afganistan operasyonları için kritik bir lojistik merkez olması, bu dönemdeki önemini artıran unsurlardan biriydi.

2026 Ankara Zirvesi'ne gelindiğinde ise Türkiye'nin konumu çok daha geniş bir güvenlik çerçevesinde değerlendiriliyor. Karadeniz'e açılan en önemli müttefik olmasının yanında, ülkenin arabuluculuk kapasitesi ve gelişen savunma sanayisi de dikkat çekiyor.

Değerlendirmelere göre Türkiye'nin rolü, "bölgesel güvenlik sağlayıcısından" çok boyutlu stratejik müttefik konumuna evrilmiş durumda. Bu dönüşüm, Ankara Zirvesi'nin İttifak açısından taşıdığı önemi bir kat daha artırıyor.

Sonuç: Zirveden ne bekleniyor?

Ankara Zirvesi'nin, NATO 3.0 vizyonunun somut çerçevesini ortaya koyması bekleniyor. Külfet paylaşımı, savunma harcamaları ve Avrupa'nın rolü, zirvenin gündemindeki başlıca maddeler arasında yer alacak. Gelişmeler netleştikçe konuya dair güncellemeler haberimize eklenecek.

İddialara göre, ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta düzenlediği ve "Destansı Öfke Operasyonu" olarak adlandırılan operasyonun ardından kamuoyu önüne çıkmayan Vahidi'nin akıbeti uzun süredir tartışma konusu olmuştu. Hafta sonu başlayacak 40 günlük ulusal yas süreci öncesinde düzenlenen cenaze töreni, Vahidi'nin aylar sonra ilk kez kameralara yansıdığı organizasyon oldu.

YENİ YÖNETİMDEKİ KONUMUNA İLİŞKİN İDDİALAR

İddialara göre, operasyon sırasında yaşamını yitiren eski komutan Muhammed Pakpur'un ardından İran Devrim Muhafızları'nın başına geçen Ahmed Vahidi'nin, ülke yönetimindeki etkisi arttı. Vahidi'nin, babasının yerine liderlik görevini üstlendiği öne sürülen Ayetullah Mücteba Hamaney'e yakın isimlerden biri olduğu ve karar alma süreçlerinde etkili bir konumda bulunduğu ileri sürüldü.

Yurt dışında terörle bağlantılı faaliyetlerde bulunduğu iddiaları nedeniyle ABD yaptırımlarının hedefinde bulunan Vahidi'nin, İran yönetiminin güvenlik politikalarının şekillenmesinde rol oynayan isimler arasında yer aldığı değerlendiriliyor.

TÖRENDE İNTİKAM MESAJLARI VERİLDİ

Cenaze töreninde İran devlet televizyonuna açıklamalarda bulunan Tümgeneral Hatemi, düzenlenen suikastların İran'ın kararlılığını zayıflatmayacağını savundu.

Hatemi, "Katil ABD ve İsrail bilmelidir ki, İmamımızın ve tüm şehitlerimizin intikamını alacağız." ifadelerini kullandı.

Mehr Haber Ajansı'na konuşan Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Tuğgeneral Ahmed Vahidi de benzer açıklamalarda bulundu. Vahidi, Hamaney'in ideallerinin yaşamaya devam edeceğini belirterek, İran'ın geri adım atmayacağını söyledi.

Vahidi, "Bu milletin teslim olacağını sananlar, bu hayali mezarlarına götürecekler. Dökülen bu pak kan, İslam'ın zaferlerinde yeni bir dönüm noktası olacak." ifadelerini kullandı.

ULUSLARARASI DEĞERLENDİRMELER

General Vahidi'nin yeniden kamuoyu önüne çıkması uluslararası çevrelerde de değerlendirmelere konu oldu. Haberde yer alan iddialara göre ABD'li yetkililer, Vahidi'yi İran'ın Washington ve Tel Aviv'e yönelik olası politikalarında etkili isimlerden biri olarak değerlendiriyor.

International Crisis Group İran Proje Direktörü Ali Vaez ise CNN'e yaptığı değerlendirmede, Vahidi'nin karar alma mekanizmasında etkili isimlerden biri olduğunu belirterek, "Etkili biri ama bir sistemin parçası. Kararlar uzlaşma yoluyla alınıyor ve şüphesiz Vahidi'nin toplantı odasında çok güçlü bir sesi var." ifadelerini kullandı.

PEZEŞKİYAN KONUK LİDERLERLE GÖRÜŞTÜ

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, devlet töreni için Tahran’a gelen ülke liderleri ve üst düzey temsilcilerle bir araya geldi. Pezeşkiyan, Türkiye Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman, Irak Cumhurbaşkanı Nizar Amedi, Gürcistan Cumhurbaşkanı Mikheil Kavelaşvili, Türkmenistan Devlet Başkanı Kurbankulu Berdimuhamedov, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, Rusya Güvenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Dmitriy Medvedev ve Irak Kürt Bölgesel Yönetimi Başkanı Neçirvan Barzani ile görüştü.

KALİBAF MECLİS BAŞKANLARIYLA BİR ARAYA GELDİ

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf da tören kapsamında Tahran’a gelen meclis başkanları ve temsilcilerle temaslarda bulundu. Kalibaf, Kırgızistan Parlamentosu Başkanı Marlen Mamataliev, Özbekistan Cumhuriyeti Meclis Başkanı Nureddin Can İsmailof, Irak Kürt Bölgesel Yönetimi Başkanı Neçirvan Barzani, Türkmenistan Devlet Başkanı Kurbankulu Berdimuhamedov, Irak Meclis Başkanı Heybet el-Halbusi, Belarus Temsilciler Meclisi Başkanı Igor Sergienko, Bangladeş Meclis Başkanı Hafız Uddin Ahmed ve Çin Ulusal Halk Kongresi Başkan Yardımcısı He Wei ile bir araya geldi.

ERAKÇİ ÖZEL TEMSİLCİLERİ KABUL ETTİ

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ise devlet töreni için Tahran’da bulunan askeri, diplomatik ve uluslararası temsilcilerle görüştü. Erakçi, Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Munir, Kazakistan Dışişleri Bakanı Yermek Koşerbayev, Şanghay İşbirliği Örgütü Genel Sekreteri Nurlan Yermekbayev, Namibya Cumhurbaşkanlığı Bakanı Charles Mvita ve Irak Kürt Bölgesel Yönetimi Başkanı Neçirvan Barzani ile temaslarda bulundu.

CENAZE TÖRENİ BİR HAFTA SÜRECEK

1989'dan bu yana İran'ın dini lideri olan Ali Hamaney, 28 Şubat'ta Tahran'daki konutuna düzenlenen hava saldırısında 86 yaşında hayatını kaybetmişti. Mart ayında yapılması planlanan cenaze töreni, ABD ve İsrail'in saldırılarının devam etmesi nedeniyle ertelenmişti.

Törenlerin sadece İran'da değil Irak'ta da yapılması planlanıyor. Yaklaşık 100 ülkeden hükümet ve meclis başkanı, dışişleri bakanı ve özel temsilcinin katılması bekleniyor. Cenaze programı şu şekilde ilerleyecek:

• 4-5 Temmuz: Tahran'daki Büyük Musalla'da halka açık veda merasimleri
• 6 Temmuz: Tahran'da milyonlarca kişinin katılması beklenen ana cenaze alayı
• 7 Temmuz: Naaşın Kum kentine taşınması
• 8 Temmuz: Necef ve Kerbela şehirlerine götürülmesi
• 9 Temmuz: Doğduğu şehir olan Meşhed'de defin

İran yetkilileri, gerçekleşmesi halinde bu törenin ülke tarihinin en kalabalık devlet cenazesi olacağını ve 15-20 milyon kişinin katılmasının beklendiğini belirtiyor.

Burhanettin Duran'ın paylaşımına göre, Şerif'in Türkiye ziyareti kapsamında gerçekleştirilecek görüşmelerde, Türkiye ile Pakistan arasındaki ilişkiler kapsamlı şekilde ele alınacak. Ticaret ve yatırımlar başta olmak üzere iki ülke arasındaki iş birliği alanlarının değerlendirilmesi ve mevcut ilişkilerin tüm boyutlarıyla gözden geçirilmesi planlanıyor.

BÖLGESEL VE KÜRESEL GELİŞMELER MASADA

Ziyaret kapsamında yapılacak temaslarda, Türkiye ile Pakistan arasındaki ikili ilişkilerin yanı sıra bölgesel ve küresel gelişmeler hakkında da görüş alışverişinde bulunulacak. Görüşmelerde, iki ülkeyi ilgilendiren güncel uluslararası konuların değerlendirilmesi öngörülüyor.

İŞ FORUMU DÜZENLENMESİ ÖNGÖRÜLÜYOR

İletişim Başkanı Burhanettin Duran, ziyaret programı kapsamında Türkiye ile Pakistan iş çevrelerini bir araya getirecek bir İş Forumu düzenlenmesinin de öngörüldüğünü bildirdi. Forumda, iki ülke arasındaki ekonomik ve ticari iş birliğinin geliştirilmesine yönelik konuların ele alınması bekleniyor.

Haberde, ABD yönetiminin özellikle İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ile İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf'ın hedef alınmasına karşı çıktığı ve ilkbahar aylarında aracılar üzerinden Tahran yönetimine uyarı mesajı gönderdiği iddia edildi.

"PRAGMATİSTLERİ DE ORTADAN KALDIRMIŞ OLURSUNUZ"

Kimliğinin açıklanmaması şartıyla konuştuğu belirtilen bir ABD'li yetkilinin değerlendirmelerine de yer verilen haberde, İranlı müzakerecilerin hedef alınmasının diplomatik çözüm ihtimalini önemli ölçüde zayıflatacağı savunuldu.

Yetkili, "Bu kişileri öldürürseniz, pragmatistleri de ortadan kaldırmış olursunuz." ifadelerini kullanarak, müzakere sürecinde rol oynayan isimlerin hedef alınmasının diplomasiye zarar vereceğini öne sürdü.

WASHINGTON'DAN İSRAİL'E MESAJ VERİLDİĞİ ÖNE SÜRÜLDÜ

Haberde, Trump yönetiminin mart ayından itibaren İsrailli yetkililere de İran'ın siyasi liderliğine yönelik suikastların sürdürülmemesi gerektiği yönünde mesaj verdiği iddia edildi.

Washington yönetiminin, olası saldırıların bölgede tansiyonu daha da yükseltebileceği ve diplomatik girişimlerin tamamen sona ermesine neden olabileceği yönünde değerlendirmelerde bulunduğu öne sürüldü.

ABD İLE İSRAİL ARASINDA GÖRÜŞ AYRILIĞI İDDİASI

Washington Post'un haberinde yer alan değerlendirmelere göre, ABD'nin Tahran yönetimini doğrudan uyarma ihtiyacı hissetmesi, Washington ile Tel Aviv arasında İran politikası konusunda görüş ayrılıklarının bulunduğu iddialarını da gündeme taşıdı.

Eski ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilisi Aaron David Miller, iki ülkenin savaş hedeflerinin zaman içerisinde farklılaştığını savunurken, İsrail Başbakanı'nın olası diplomatik girişimleri sekteye uğratma konusunda kararlı göründüğünü öne sürdü.

Beyaz Saray'dan ismi açıklanmayan bir yetkili ise gazeteye yaptığı değerlendirmede, "Başkan, barış sürecinin işlemesini istiyor." ifadelerini kullandı.

REJİM DEĞİŞİKLİĞİ KONUSUNDA AYRIŞMA İDDİASI

Haberde ayrıca, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik askeri operasyonların ilk döneminde rejim değişikliği hedefini benimsediği, ancak ABD'li yetkililerin Tahran'daki mevcut siyasi ve askeri yapının iktidarını koruyacağı yönündeki değerlendirmelerinin ardından tarafların hedeflerinin ayrıştığı ileri sürüldü.

Washington Post, bu değerlendirmelerin ardından Washington'un daha çok diplomatik çözüm arayışına yöneldiğini, İsrail'in ise farklı bir yaklaşım benimsediğini iddia etti.

ALİ LARİCANİ İDDİASI DA HABERDE YER ALDI

Haberde dikkat çeken bir diğer iddia ise İsrail'in mart ayı ortasında İran'ın üst düzey ulusal güvenlik yetkilisi Ali Laricani'yi öldürdüğü yönünde oldu. Gazete, söz konusu olayın Washington ile Tel Aviv arasındaki görüş ayrılıklarını daha da derinleştirdiğini öne sürdü.

Haberde yer alan iddialarla ilgili ABD, İsrail veya İran makamlarından resmi bir doğrulama ya da açıklama bulunmadığı belirtildi.

Bakanlığın yazılı açıklamasına göre, son 24 saatte Gazze'deki hastanelere 2'si enkaz altından çıkarılan olmak üzere 4 kişinin cenazesi ile 12 yaralı getirildi.

Açıklamada, İsrail'in Ekim 2023'ten bu yana Gazze Şeridi'ne düzenlediği saldırılarda hayatını kaybedenlerin sayısının 73 bin 76'ya, yaralı sayısının ise 173 bin 537'ye yükseldiği belirtildi.

Gazze Şeridi'nde enkaz altında halen binlerce kişinin cenazesinin bulunduğu da kaydedildi.

ATEŞKES DÖNEMİNE İLİŞKİN VERİLER PAYLAŞILDI

Gazze'deki Sağlık Bakanlığı, 10 Ekim 2025 tarihinde yürürlüğe giren ateşkesin ardından da saldırılarda can kayıplarının sürdüğünü bildirdi.

Açıklamaya göre, ateşkesin yürürlüğe girdiği tarihten bu yana İsrail saldırılarında 1059 kişi hayatını kaybetti, 3 bin 429 kişi yaralandı. Aynı dönemde enkaz altından 788 kişinin cansız bedeninin çıkarıldığı ifade edildi.

NUSAYRAT MÜLTECİ KAMPI'NDA 7 KİŞİ YARALANDI

Filistin resmi ajansı WAFA'nın haberine göre, İsrail'e ait bir insansız hava aracı Gazze Şeridi'nin orta kesimindeki Nusayrat Mülteci Kampı'nda seyir halindeki bir motosikleti hedef aldı.

Saldırıda biri ağır olmak üzere 7 Filistinlinin yaralandığı, yaralıların El-Avde Hastanesine kaldırıldığı bildirildi.

HAN YUNUS'TA 2 KİŞİ HAYATINI KAYBETTİ

Yerel sağlık kaynaklarının aktardığı bilgiye göre, İsrail ordusuna ait bir insansız hava aracı Gazze Şeridi'nin güneyindeki Han Yunus kentinin Mevasi bölgesine saldırı düzenledi.

Saldırıda 2 Filistinli yaşamını yitirirken, çok sayıda kişinin de yaralandığı belirtildi.

Patlamanın ardından olay yerine sağlık, itfaiye ve güvenlik ekipleri sevk edildi. Yaralılar, ilk müdahalelerinin ardından çevredeki hastanelere kaldırılarak tedavi altına alındı. Güvenlik güçleri olay yerinde geniş çaplı inceleme başlatırken, çevrede güvenlik önlemleri artırıldı.

GÖRÜNTÜLERDE PATLAMANIN ETKİLERİ YER ALDI

Sosyal medya platformlarında paylaşılan görüntülerde, patlamanın etkisiyle kafenin giriş bölümünde ağır hasar oluştuğu görüldü. Görüntülerde ayrıca olay yerinde yaralıların bulunduğu ve çevrede panik yaşandığı dikkati çekti.

SANA: PATLAMANIN KAYNAĞI ARAŞTIRILIYOR

Suriye Ulusal Haber Ajansı SANA, olayın ardından yayımladığı ilk bilgide, başkent Şam'da bir kafede patlama meydana geldiğini ve çok sayıda yaralının bulunduğunu duyurdu. Ajans, patlamanın kaynağının araştırıldığını bildirdi.

DIŞİŞLERİ BAKANI ŞEYBANİ LÜBNAN'DA TEMASLARDA BULUNUYOR

Patlamanın yaşandığı saatlerde Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani'nin resmi temaslarda bulunmak üzere Lübnan'da olduğu öğrenildi. Ziyareti kapsamında Hizbullah ile planlanmış bir görüşme bulunmadığını ifade eden Şeybani, "İleride, eğer iki ülkenin çıkarına olacaksa Hizbullah ile görüşmeye açığız." açıklamasını yaptı.

Patlamanın, Şeybani'nin söz konusu açıklamasının ardından meydana gelmesi dikkati çekti. Yetkililer tarafından olay ile bu açıklama arasında herhangi bir bağlantı bulunduğuna ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı.

İşte o yazı:

Arap Birliği’nin yeni genel sekreteri Nebîl Fehmî, bugün -1 Temmuz 2026- itibarıyla görevine resmen başladı. 75 yaşındaki Fehmî’nin adaylığı, Arap Birliği dışişleri bakanlarının 29 Mart günkü toplantısında oybirliğiyle kabul edilmiş ve kamuoyuna duyurulmuştu. Yapılan açıklamada Fehmî’nin, uluslararası krizlerle başa çıkacak tecrübeye ve bilgiye sahip olduğunun altı çizilmişti. Koltuğu eski genel sekreter Ahmed Ebu’l-Gayt’ten devralan Fehmî de “uluslararası hukuku ayaklar altına alanların haince topraklarımıza ve kardeşlerimize saldırdığı bir zamanda” genel sekreterlik vazifesini üstlenmenin büyük bir sorumluluk olduğunu kaydetti.

1951 yılında, babasının diplomatik görevi sebebiyle bulunduğu New York’ta doğan Nebîl Fehmî, 1976’dan itibaren Mısır Dışişleri Bakanlığı’nda hariciye kariyerine başladı. 1997-1999 arasında Tokyo’da, 1999-2008 arasında da Washington’da büyükelçilik yapan Fehmî, 11 Eylül ve Irak’ın işgali sürecinde ABD’li yetkililerle yakın mesai içinde çalıştı. 2013-2014’te kısa süreliğine dışişleri bakanlığına getirilen Fehmî, ayrıca Kahire Amerikan Üniversitesi bünyesinde akademik dünyanın içinde de aktif biçimde yer almış bir isim.

Nebîl Fehmî, Ortadoğu ve İslâm dünyasının birbirinden ağır krizlerle boğuştuğu bir zaman diliminde Arap Birliği’nin dümenine geçti. İsrail’in Filistin’de gittikçe azgınlaşan ve derinleşen işgali, Lübnan’da devam eden Siyonist tacizler, İran’la ABD arasındaki gerilim ve müzakere süreçleri, Yemen’de İran-Suudi Arabistan mücadelesi, Sudan’da hız kesmeyen iç savaş, Cezayir-Fas diplomatik krizi, Somali’den Libya’ya geniş bir coğrafyada Birleşik Arap Emirlikleri-İsrail ittifakı, Fehmî’nin masasında hazır bulduğu çok sayıda dosyadan sadece birkaçı. Nebîl Fehmî, sıra dışı bir durum olmazsa, -rutin teamül gereği- arka arkaya beşer yıllık iki dönem halinde vazife yapacak.

Yeni genel sekreterin işinin zorluğu, sadece önüne yığılan dosyaların kalınlığına ve karmaşıklığına bağlı değil. Başlı başına, Arap Birliği’nin yapısından ve siyasî duruşundan kaynaklanan zorluklar da var:

Mısır’ın İskenderiye şehrinde düzenlenen bir hazırlık toplantısının ardından, 22 Mart 1945’te Kahire’de kurulan Arap Birliği, halihazırda 22 üyesiyle Arap dünyasını tek çatı altında buluşturan en büyük uluslararası teşkilât durumunda. Başlangıçta yedi ülke (Mısır, Irak, Ürdün, Lübnan, Suudi Arabistan, Suriye ve Kuzey Yemen) tarafından oluşturulan birlik, zamanla Arapların tamamını kapsayacak şekilde genişletildi.

Yönetim merkezi ve genel sekreterlik ofisi Kahire’de bulunan Arap Birliği, özellikle 1952’den itibaren Mısır Cumhurbaşkanı Cemal Abdunnâsır’ın yaptığı doğrudan müdahalelerle Mısır’ın dış politika tercihleriyle tamamen uyumlu bir çizgiye büründü. Sonraki yıllarda, Arap dünyasının karşılaştığı bütün krizlerde, Arap Birliği, müstakil bir siyaset ve duruş benimsemek yerine sorgusuz-sualsiz Mısır hükümetinin kararlarına uydu. Bu durumun tek istisnası, dönemin Mısır Cumhurbaşkanı Muhammed Enver Sedat’ın 1979’da İsrail’le imzaladığı Camp David Barış Anlaşması’na Arap ülkelerinin gösterdiği toplu tepkiydi. Sedat’a yönelik öfke o kadar büyüktü ki, Arap Birliği’nin merkezi Kahire’den Tunus’a taşındı, Mısır birlikten atıldı ve birliğin tarihinde ilk kez Mısırlı olmayan bir diplomat -Tunuslu Şâzilî Kuleybî- genel sekreterliği üstlendi. Mısır ancak Enver Sedat 1981’de öldürüldükten çok sonra, 1989’da Arap Birliği’ne yeniden kabul edildi, birliğin merkezi de ertesi yıl tekrar Kahire’ye taşındı.

Nebîl Fehmî, Mısır eski dışişleri bakanlarından İsmail Fehmî’nin (1922-1997) oğlu. Çekirdekten yetişme bir diplomat olan İsmail Fehmî, Mısır Cumhurbaşkanı Enver Sedat’ın en güvendiği adamlardan biriydi. Buna rağmen, Sedat 1977’de aniden İsrail’i ziyarete karar verince Fehmî tepki olarak istifasını sunmuş, Filistin’i işgal edenlerin ayağına gitmeyi içine sindiremeyerek bakanlığı bırakmakta tereddüt göstermemişti.

Şimdi esas soru şu: İsmail Fehmî’nin oğlu, görevi icabı İsrail’in saldırganlıklarıyla devamlı yüzleşmek durumunda kalacağı kesin olduğuna göre, günün birinde babası gibi istifa kartını kullanabilecek mi? Sanırım, cevabı hepimiz biliyoruz.

BÖLGESEL GELİŞMELER VE GÜVENLİK GÜNDEMİ

KDP'den yapılan yazılı açıklamaya göre Mesud Barzani, Erbil'in Pirmam beldesindeki konutunda İbrahim Kalın ve beraberindeki heyeti kabul etti. Görüşmede taraflar, bölgedeki son gelişmeler ile güvenlik ve istikrarı etkileyen güncel meseleler hakkında görüş alışverişinde bulundu.

Açıklamada ayrıca Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY), Irak ve Türkiye arasındaki ilişkilerin geliştirilmesi ile çeşitli alanlarda koordinasyonun güçlendirilmesinin öneminin teyit edildiği bildirildi.

TALABANİ İLE SÜLEYMANİYE'DE GÖRÜŞTÜ

İbrahim Kalın, Erbil temaslarının ardından Irak'ın Süleymaniye kentinde Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) Başkanı Bafel Talabani ile bir araya geldi.

KYB'den yapılan yazılı açıklamaya göre Debaşan bölgesinde gerçekleştirilen görüşmede bölgedeki son gelişmeler ele alınırken, bölgesel istikrarın korunmasının önemine vurgu yapıldı.

Tarafların ayrıca "Terörsüz Türkiye" sürecini değerlendirdiği belirtilirken, Bafel Talabani, KYB'nin söz konusu sürecin başarıya ulaşmasına desteğini yineledi.

Açıklamada Talabani'nin, "Cumhurbaşkanı Mam Celal'in çizgisini sürdürerek, birlikte yaşamı pekiştirmek ve Orta Doğu genelinde güvenlik ile istikrara katkı sağlayacak kapsamlı bir barışa ulaşmak amacıyla bu önemli ve tarihi adımın başarıya ulaşması için çalışmalarımızı sürdürüyoruz." ifadelerine yer verildi.

Görüşmede ayrıca ortak çıkarların korunması çerçevesinde ikili ilişkilerin geliştirilmesinin önemine dikkat çekildi.

BAĞDAT VE KERKÜK TEMASLARI

Türk güvenlik kaynakları, İbrahim Kalın'ın bir gün önce Bağdat'ta Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi ile de bir araya geldiğini ve iki ülke arasındaki iş birliği konularının ele alındığını bildirdi.

Kalın, Irak programı kapsamında Kerkük'ü de ziyaret ederek tarihi Kerkük Kalesi'nde incelemelerde bulundu. Ardından Irak Türkmen Cephesi (ITC) Genel Merkezi'ni ziyaret eden Kalın, Türkmen yetkililerle görüştü. Programının devamında Kerkük Valisi Muhammed Seman Ağa ile Kerkük Valiliği'nde bir araya geldi.

BAĞDAT'TA YOĞUN DİPLOMASİ TRAFİĞİ

MİT Başkanı İbrahim Kalın, 30 Haziran'da Bağdat'ta da kapsamlı temaslarda bulundu.

Kalın, Irak Cumhurbaşkanı Nizar Amedi, Meclis Başkanı Heybet Halbusi, Yüksek Yargı Konseyi Başkanı Faik Zeydan, Ulusal Güvenlik Danışmanı Basim el-Bedri, Dışişleri Bakanı Fuad Hüseyin, Ulusal Hikmet Akımı lideri Ammar el-Hekim, Siyade Koalisyonu lideri Hamis Hançer ve Takaddüm Partisi Başkanı Muhammed Halbusi ile görüşmeler gerçekleştirdi.

Söz konusu temaslarda Türkiye ile Irak arasındaki güvenlik ve istihbarat iş birliğinin güçlendirilmesine yönelik konular ele alındı.

Panama Kanalı'nın ABD tarafından inşa edildiğini belirten Trump, kanalın kontrolünün devredilmesini "büyük bir hata" olarak nitelendirdi. Kanalın yapımı sırasında 38 bin Amerikalının sıtma ve diğer nedenlerle hayatını kaybettiğini öne süren Trump, kanalın stratejik önemine dikkati çekti.

PANAMA KANALI ÜZERİNDEN ÇİN'E MESAJ

Trump, daha önce de gündeme getirdiği Panama Kanalı'nın yeniden ABD'nin kontrolüne alınması yönündeki söylemlerini yineleyerek, Çin'in kanalı ele geçirmeye çalıştığını iddia etti.

Panama Kanalı'nın devrinin ardından gemilerden alınan geçiş ücretlerinin artırıldığını savunan Trump, "Panama Kanalı'nı verdik. Yaptıkları ilk şey ne oldu biliyor musunuz? Gemiler için fiyatları dört katına çıkardılar ve tek bir gemi bile kaybetmediler. Sonra fiyatları iki kez daha artırdılar. Yine tek bir gemi bile kaybetmediler. Kanalı vermek ne kadar aptalcaydı. Şimdi ise Çin, Panama Kanalı'nı ele geçirmeye çalışıyor. Buna izin vermeyeceğiz." ifadelerini kullandı.

"ABD DÜNYANIN EN GÖZDE ÜLKESİ"

Theodore Roosevelt döneminde ABD'nin büyük bir güç haline geldiğini söyleyen Trump, ülkesinin bugün geçmişe kıyasla daha güçlü bir konumda bulunduğunu savundu.

Suudi Arabistan Kralı ile yaptığı görüşmeden örnek veren Trump, kendisine, Joe Biden döneminde ABD'nin zayıf göründüğünün ifade edildiğini, ancak bugün ABD'nin yeniden "dünyanın en gözde ülkesi" haline geldiğinin söylendiğini aktardı. Trump, bu değerlendirmeye katıldığını belirterek ABD'nin uluslararası konumunun güçlendiğini savundu.

DOĞUMLA VATANDAŞLIK UYGULAMASINI HEDEF ALDI

Trump, ABD'de doğan herkesin vatandaşlık kazanmasını öngören doğumla vatandaşlık uygulamasının istismar edildiğini ileri sürdü.

Söz konusu uygulamanın amacından uzaklaştığını savunan Trump, doğumla vatandaşlık meselesini çözeceklerini belirtti. Uygulamanın tarihsel olarak kölelerin çocuklarını korumaya yönelik olduğunu öne süren Trump, günümüzde farklı amaçlarla kullanıldığını iddia etti.

PETROL FİYATLARI VE HÜRMÜZ BOĞAZI AÇIKLAMASI

ABD ekonomisine ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Trump, petrol fiyatlarının düşmeye devam ettiğini savundu.

Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemi trafiğinde rekor seviyelere ulaşıldığını öne süren Trump, yakıt fiyatlarının gerilediğini belirterek, "Her şey üzerinde tam kontrolümüz var. Bu, Amerika'nın altın çağının başlangıcı." ifadelerini kullandı.

ROOSEVELT'İN YAPAY ZEKA DESTEKLİ HOLOGRAMIYLA SOHBET ETTİ

Trump, programdaki konuşması öncesinde ABD'nin 26. Başkanı Theodore Roosevelt'in yapay zeka destekli hologramıyla sohbet etti.

Trump'ın, "Panama Kanalı'nı en büyük başarınız olarak görüyor musunuz?" sorusuna hologram, kanalın en fazla gurur duyduğu projelerden biri olduğu yanıtını verdi.

Hologram ayrıca, Panama Kanalı'nın dünya deniz ticaretini kalıcı biçimde değiştirdiğini ve küresel ulaşım üzerinde uzun vadeli etkiler bıraktığını ifade etti.

Bölge sakinleri ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri, yıkımların herhangi bir ön bildirim yapılmadan gerçekleştirildiğini ve hukuki sürecin işletilmediğini iddia etti.

Kutch'un Gandhidham bölgesinde bulunan Juna Kandla Camisi de pazar gecesi yıkılan yapılar arasında yer aldı. Cami komitesi yetkilileri, ibadethanenin 1965 yılından bu yana Gucerat Eyaleti Vakıf Kurulu'na kayıtlı olduğunu belirtti.

Cami komitesi başkanı Muhammed Samar, caminin herhangi bir ön bildirim yapılmaksızın yıkıldığını ifade etti. Samar, yönetim kurulu üyelerinin yıkımı öğrendikten sonra yetkililere ulaşmaya çalıştığını ancak bölgeye girişlerinin engellendiğini söyledi.

ULEMA-İ HİND CEMİYETİ İNCELEME HEYETİ BÖLGEYİ ZİYARET ETTİ

Ulema-i Hind Cemiyeti Sekreteri Mevlana Hakimuddin Kasımi başkanlığındaki inceleme heyeti, pazartesi günü yıkımdan etkilenen bölgeleri ziyaret etti. Heyet, bölge sakinleri, cami komitesi üyeleri ve toplum temsilcileriyle görüşerek yıkımların etkilerine ilişkin bilgi aldı.

Heyetin ayrıca olaya ilişkin hukuki sürecin değerlendirilmesi amacıyla hukuk uzmanlarıyla istişarelerde bulunduğu bildirildi.

Maktoob Media'ya konuşan Ulema-i Hind Cemiyeti bağlantılı Abdu'l Hasan, dini yapıların yıkılmasına ilişkin bölge yönetiminden net bir açıklama alamadıklarını söyledi.

Hasan, "Bu camilerin neden yıkıldığına dair cevap bulamıyoruz. Cevap arıyoruz. Bu camilerin neden yıkıldığına dair açıklama almaya çalışıyoruz. Ama sesimiz duyulmuyor." ifadelerini kullandı.

YIKIMLARIN EŞ ZAMANLI GERÇEKLEŞTİRİLDİĞİ ÖNE SÜRÜLDÜ

Ulema-i Hind Cemiyeti, yıkımların yoğun polis güvenlik önlemleri altında birden fazla noktada eş zamanlı olarak gerçekleştirildiğini ileri sürdü.

Örgütün ilk tespitlerine göre şu ana kadar 11'i dini yapı, 17'si ticari işletme ve 2'si konut olmak üzere toplam 30 yapı yıkıldı. Dini yapılar arasında 3 cami ile çok sayıda mezarın bulunduğu belirtildi.

Örgüt ayrıca, yıkım operasyonlarını protesto ettikleri belirtilen 25 Müslüman gencin Nana Varnora köyünde gözaltına alındıktan sonra tutuklanarak cezaevine gönderildiğini açıkladı.

DAHA ÖNCE DE YIKIMLAR GERÇEKLEŞTİRİLDİĞİ İDDİA EDİLDİ

Yerel aktivist Muhsin Ali Muhammed Hingoraja, Kandla'daki yıkımlardan önce 7 Haziran'da Nana Varnora köyünde Müslümanlara ait 9 ev ile 21 dükkânın yasa dışı yapı oldukları gerekçesiyle yıkıldığını öne sürdü.

Yerel aktiviste göre, bölgede daha önce yaşanan çatışmalar gerekçe gösterilerek çok sayıda kişi de gözaltına alındı.

Hingoraja, mülk sahiplerine yıkımlardan önce herhangi bir bildirim yapılmadığını iddia ederek, "Sakinlere veya mülk sahiplerine düşünmeleri bir yana, itiraz etmeleri ya da cevap aramaları için bile önceden herhangi bir bildirim yapılmadı." dedi.

Yerel yönetim ise yıkımlara ilişkin kamuoyuna ayrıntılı bir açıklama yapmadı.

Grup, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı paylaşımda, İsrail'in Dera ve Kuneytra illerinde kontrol altına aldığı bölgelerde bulunan tarım arazilerinin daha kapsamlı şekilde değerlendirilmesini istedi.

Paylaşımda, "Yalnızca küçük Kuneytra bölgesinde bu yıl yaklaşık 2 bin ton buğday hasat edildi. Bu verimli topraklar Hamas'ı destekleyen Sünniler yerine öncü Yahudiler tarafından işlendiğinde çok daha fazla ürün verecektir." ifadelerine yer verildi.

İŞGAL ALTINDAKİ BÖLGELERDE TARIMSAL FAALİYET ÇAĞRISI

"Başan'ın Öncüleri" grubu, Beşşar Esed yönetiminin Aralık 2024'te sona ermesinin ardından, Nisan 2025'te kuruldu. Grup, İsrail'in kontrolü altındaki Suriye topraklarında Yahudi yerleşimlerinin kurulmasını ve bölgedeki sivil faaliyetlerin artırılmasını savunuyor.

SURİYE'NİN GÜNEYİNDEKİ ASKERİ VARLIK TARTIŞMASI

Esed yönetiminin devrilmesinin ardından İsrail, Golan Tepeleri'nin ötesinde Suriye'nin güneyindeki bazı bölgelerde askeri varlığını genişletti. İsrail ayrıca, Suriye sınırındaki tampon bölgede kontrolünü artırdı.

Bu süreçte bazı yerleşim yanlısı gruplar, dini referanslara da atıfta bulunarak Suriye'nin kontrol altındaki bölgelerinde Yahudi yerleşimlerinin kurulmasını savunan açıklamalar yaptı.

İSRAİLLİ YETKİLİLERİN AÇIKLAMALARI

Son haftalarda bazı İsrailli yetkililer de Suriye'nin geleceğine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

İsrail Diaspora İşleri Bakanı Amichai Chikli, verdiği röportajlarda Suriye yönetimini "radikal Sünni ekseni" olarak nitelendirirken, Pakistan, Türkiye ve Katar'ın İsrail karşıtı yeni bir blok oluşturduğunu öne sürdü.

ŞAM YÖNETİMİNİN TUTUMU

Şam yönetimi ise İsrail'in Suriye topraklarındaki askeri varlığını uluslararası hukuka aykırı bir işgal olarak nitelendiriyor. Suriye yönetimi, İsrail'in bölgedeki askeri faaliyetlerinin sona erdirilmesi ve ülke topraklarından çekilmesi çağrısını sürdürüyor.

Karar, Yüksek Seçim Komitesi Başkanı Yargıç Muhammed Taha el-Ahmed tarafından başkent Şam'daki Halk Meclisi binasında düzenlenen basın toplantısında kamuoyuna duyuruldu. El-Ahmed, atanan isimlerin meclis üyelerinin üçte birini oluşturan "Tamamlayıcı Üçte Birlik Kontenjan" kapsamında belirlendiğini açıkladı.

İLK GENEL KURUL 6 TEMMUZ'DA TOPLANACAK

Yüksek Seçim Komitesi Başkanı Muhammed Taha el-Ahmed, Esad yönetiminin devrilmesinin ardından oluşturulan yeni Halk Meclisi'nin ilk genel kurul toplantısının 6 Temmuz'da yapılacağını duyurdu.

İlk oturumda milletvekillerinin yasal bağlılık yemini edeceğini belirten el-Ahmed, daha sonra meclis başkanlık divanının seçileceğini ve meclis iç tüzüğünü hazırlayacak özel komisyonun oluşturulacağını ifade etti.

Anayasal Beyanname uyarınca geçici parlamentonun görev süresinin, uzatılabilmesi öngörülmekle birlikte 30 ay olarak belirlendiği bildirildi.

LİYAKAT ESASINA GÖRE BELİRLENDİĞİ AÇIKLANDI

Muhammed Taha el-Ahmed, Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara tarafından belirlenen milletvekili listesinin mezhepsel veya etnik kota esasına göre hazırlanmadığını söyledi.

Listenin liyakat ve ulusal nitelikleri esas alınarak oluşturulduğunu ifade eden el-Ahmed, söz konusu çalışmayı "vatanın hafızasına bir vefa duruşu" olarak nitelendirdi.

KONTENJANIN DAĞILIMINA İLİŞKİN DETAYLAR PAYLAŞILDI

Halk Meclisi Genel Sekreteri Muhammed Hamza Şamut, atanan 70 milletvekilinin 55'inin erkek, 15'inin ise kadın olduğunu açıkladı.

Şamut, milletvekillerinden 23'ünün kanaat önderi, 47'sinin ise akademisyen ve çeşitli alanlarda uzman isimlerden oluştuğunu belirtti. Atananlar arasında 12 yüksek lisans ve 17 doktora mezununun bulunduğunu kaydeden Şamut, Esad döneminde tutuklu bulunan 13 kişinin, 5 engelli vatandaşın, şehit yakınlarının ve kimyasal saldırı mağdurlarının da listede yer aldığını aktardı.

Kürt toplumunun da yeni Halk Meclisi'nde temsil edildiğini ifade eden Şamut, milletvekillerinin illere göre dağılımının Halep 14, Haseke 7, Humus 6, Deyrizor 6, Şam 5, Şam Kırsalı 5, Hama 5, İdlib 5, Dera 4, Lazkiye 4, Rakka 3, Süveyda 2, Tartus 2 ve Kuneytra 2 şeklinde olduğunu bildirdi.

LİSTEDE SİYASET VE SANAT DÜNYASINDAN İSİMLER BULUNUYOR

Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara tarafından belirlenen listede, muhalefetin eski Ulusal Koalisyon Başkanı Enes el-Abde, Hasan İbrahim Duğeym, Hüda Abdülbasit Atasi, Leys Vahid el-Belus, Şeyh Musab Halil Şeyh Cedan el-Hefel ile oyuncu Rozina el-Lazkani de yer aldı.

DIŞİŞLERİ BAKANI EŞ-ŞEYBANİ'DEN AÇIKLAMA

Gelişmenin ardından yazılı açıklama yapan Dışişleri ve Gurbetçiler Bakanı Esad eş-Şeybani, geçici parlamentonun oluşturulmasının tamamlanması dolayısıyla Suriye halkını tebrik etti.

Eş-Şeybani, yeni parlamentonun oluşturulmasını, Suriye devletinin kurumlarını "Yeni Suriye" vizyonu doğrultusunda yeniden inşa etme kararlılığının önemli bir göstergesi olarak değerlendirdi.

Rutte, Ankara Zirvesi'nde müttefik ülkelerin Ukrayna'ya yönelik "sürdürülebilir, öngörülebilir ve uzun vadeli" güvenlik yardımı taahhüdünde bulunacağını belirtti. Zirvenin aynı zamanda artan savunma harcamalarının askeri kabiliyetlere dönüştürülmesi ve İttifak genelinde savunma sanayisinin güçlendirilmesine odaklanacağını ifade etti.

SAVUNMA SANAYİSİNE ÜRETİM ÇAĞRISI

NATO Genel Sekreteri Rutte, savunma sanayisine üretim kapasitesini artırma çağrısında bulundu. Savunma sektörüne verilen mesajın açık olduğunu belirten Rutte, yeni üretim hatlarının açılması, tedarik zincirlerinin genişletilmesi ve ihtiyaç duyulan askeri teçhizatın daha hızlı teslim edilmesi gerektiğini söyledi.

Rutte, müttefik ülkelerin savunma kapasitesini artıracak adımların NATO'nun caydırıcılığı açısından önem taşıdığını ifade etti.

UKRAYNA'YA DESTEĞE VURGU

Rusya'ya yönelik baskının sürdürülmesi gerektiğini dile getiren Rutte, Ukrayna'daki savaşın sona ermesinin Rusya'nın Avrupa-Atlantik güvenliği açısından oluşturduğu tehdidi ortadan kaldırmayacağını belirtti.

Rutte, Rusya'nın uzun vadeli bir güvenlik riski olmaya devam edeceğini ifade ederek, Ukrayna'nın savunması için ABD'nin vazgeçilmez rol üstlendiğini söyledi.

Kanada ile Avrupa ülkelerinin finansman desteği sayesinde ABD üretimi silah ve askeri ekipmanların Ukrayna'ya sevkiyatının sürdüğünü aktaran Rutte, mevcut mekanizmanın adil işlediğini kaydetti.

KÜRESEL GÜVENLİK ORTAMINA İLİŞKİN DEĞERLENDİRMELER

Küresel güvenlik ortamını "karmaşık ve istikrarsız" olarak nitelendiren Rutte, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatma girişimine de değindi.

Rutte, Hürmüz Boğazı'nın kapatılmasının dünya ekonomisi üzerinde ciddi etkiler oluşturabileceğini belirterek, müttefik ülkelerin boğazdaki serbest deniz ulaşımının korunmasına yönelik taahhütlerini memnuniyetle karşıladığını ifade etti.

“ÇÖL KAPLANI”NIN OBJEKTİFİNDEN

Medine savunmasındaki kahramanlığı ile tanınan Fahreddin Paşa, halk arasında “Çöl Kaplanı” unvanı ile anılıyor. Paşa'nın çektiği ve koruduğu bu fotoğraflar, dönemin Medine'sine ait mimari yapıları, günlük yaşamı ve kutsal mekanları belgeliyor.

TARİHE TANIKLIK EDEN KARELER

Görüntülerde, Osmanlı askerlerinin Medine'deki varlığı, tarihi yapılar ve Harem-i Şerif çevresindeki günlük yaşam sahneleri yer alıyor. Fotoğrafların büyük bölümü daha önce hiç yayımlanmamıştı.

BİR YÜZYIL SONRA YENİDEN BAKIŞ

109 yıl önce çekilen bu fotoğraflar, hem tarih meraklıları hem de akademisyenler için önemli bir kaynak niteliğinde. Görseller, Osmanlı’nın kutsal topraklardaki son dönem varlığına dair belge olarak değerlendiriliyor.

ABD Başkanı Biden, Kuzey Carolina'da bir konuşma gerçekleştirdi. Konuşması bitince ise herkesin garibine giden bir hareket yaparak boşlukla tokalaşmaya çalıştı.