Washington yönetimi tarafından daha önce 48 saat olarak açıklanan sürenin 8 Nisan tarihine kadar uzatıldığı belirtilirken, İran tarafının ise mevcut şartlar altında geri adım atmadığı ifade edildi. Tahran yönetiminin, Hürmüz Boğazı’nı açmama konusundaki tutumunu sürdürdüğü aktarıldı.

İRAN TEKLİFİ REDDETTİ

İran Dışişleri Bakanı İsmail Bekayi, ABD tarafından sunulan geçici ateşkes teklifine ilişkin açıklamada bulundu. Bekayi, ateşkesin kabul edilmesi için savaşın tamamen sona erdirileceğine dair garanti istediklerini belirtti.

Bekayi, “Geçici ateşkes teklifini reddediyoruz. Suçun devamı anlamına gelecektir” ifadelerini kullanarak, mevcut teklifin İran tarafından kabul edilmediğini duyurdu.

İKİ AŞAMALI PLAN GÜNDEME GELDİ

Taraflara sunulan çözüm planının iki aşamadan oluştuğu bildirildi. İlk aşamada karşılıklı ateşkes ilan edilmesi, ikinci aşamada ise kapsamlı bir anlaşmaya varılması hedefleniyor.

Plan kapsamında geniş çaplı bir barış süreci için taraflara yaklaşık 20 günlük bir süre tanınması öngörülüyor. Nihai görüşmelerin Pakistan’ın başkenti İslamabad’da yüz yüze gerçekleştirilmesi planlanıyor.

DİPLOMATİK TEMASLAR SÜRÜYOR

Süreç kapsamında diplomatik temasların yoğun şekilde sürdüğü bildirildi. Pakistan Ordu Komutanı Asım Münir’in gece boyunca ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ve İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile görüşmeler gerçekleştirdiği aktarıldı.

Görüşmelerin, taraflar arasında olası bir uzlaşma zemininin oluşturulmasına yönelik olduğu ifade edildi.

GÖZLER TRUMP’IN AÇIKLAMALARINDA

İran’ın ateşkes teklifini reddetmesinin ardından dikkatler yeniden ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamalarına çevrildi. Trump’ın, İran’a yönelik daha önce yaptığı açıklamalarda Hürmüz Boğazı’nın açılmaması durumunda yaptırım ve farklı adımların gündeme gelebileceğini ifade ettiği bildirildi.

Trump’ın paylaşımında, “Salı günü ABD Doğu Yakası saatiyle 20.00’de” ifadesine yer verdiği, bunun Türkiye saatiyle 8 Nisan Çarşamba günü 03.00’e karşılık geldiği kaydedildi.

Bakan Uraloğlu, Irak’tan yüklediği ham petrolü Malezya’ya taşımak üzere seyrini sürdüren “Ocean Thunder” isimli Türk sahipli geminin de dün gece Hürmüz Boğazı’nı geçerek Körfez’den çıkışını tamamladığını belirtti. Açıklamada, söz konusu geçişle birlikte savaşın başlangıcından bu yana bölgede bekleyen 3 geminin güvenli şekilde ayrıldığı ifade edildi.

HÜRMÜZ BOĞAZI’NDAKİ GEMİ TRAFİĞİ

Hürmüz Boğazı çevresindeki mevcut duruma ilişkin bilgi veren Uraloğlu, geçişlerin ardından bölgede bulunan Türk sahipli gemi sayısının 12’ye düştüğünü açıkladı. Çıkış talebinde bulunan gemi sayısının ise 8 olarak kaydedildiği bildirildi.

Bakanlık tarafından yapılan değerlendirmede, söz konusu gemilerde görev yapan toplam 156 personelin bulunduğu ve bu kişilerin güvenli şekilde bölgeden ayrılması için çalışmaların sürdüğü belirtildi.

BAKANLIKLAR ARASI KOORDİNASYON

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın, Dışişleri Bakanlığı ile koordineli şekilde hareket ettiğini vurgulayan Uraloğlu, bölgede bulunan Türk sahipli gemilerin ve mürettebatın anlık olarak takip edildiğini kaydetti.

Açıklamada, Türk denizcilerinin güvenliğinin öncelikli olduğu ifade edilirken, ilgili kurumlarla birlikte yürütülen çalışmaların kesintisiz devam ettiği bildirildi.

GÜVENLİ TAHLİYE ÇALIŞMALARI SÜRÜYOR

Hürmüz Boğazı’ndan ayrılmak isteyen gemiler için planlamaların sürdüğü belirtilirken, kalan 8 geminin emniyetli şekilde bölgeden çıkışının sağlanmasına yönelik çalışmaların devam ettiği aktarıldı.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın, sahadaki gelişmeleri yakından izlemeyi sürdürdüğü ve Türk denizcilerinin güvenliği için gerekli tüm adımların atıldığı ifade edildi.

İran tarafından fırlatılan füzelerin parçalarının Tel Aviv çevresinde yer alan beş farklı şehirde toplam 15 noktaya isabet ettiği bildirildi. Saldırılar sonucunda biri ağır olmak üzere iki kişinin yaralandığı açıklandı. İsrail genelinde alarm sistemlerinin devreye girdiği ve hava savunma sistemlerinin füzeleri engellemek üzere aktif hale getirildiği duyuruldu.

FÜZE PARÇALARI HASARA YOL AÇTI

Füze parçalarının düştüğü bazı bölgelerde maddi hasar meydana geldiği bildirildi. Özellikle Petah Tikva kentinde bazı araçların alev aldığı ve itfaiye ekiplerinin müdahalede bulunduğu aktarıldı. Sabah saatlerinde yeniden çalan sirenlerin bölgede paniğe neden olduğu kaydedildi.

İsrail basını, bir gün önce Hayfa kentinde İran füzesiyle vurulan bir konut binasının enkazından iki kişinin cansız bedeninin çıkarıldığını duyurdu.

İSRAİL VE ABD SALDIRILARI SÜRÜYOR

İran’da ise ABD ve İsrail tarafından gece saatlerinden itibaren farklı bölgelere yönelik saldırılar düzenlendiği bildirildi. Söz konusu saldırılarda 34 kişinin hayatını kaybettiği açıklandı. Çatışmaların karşılıklı olarak sürdüğü ve bölgesel etkisinin genişlediği ifade edildi.

İRAN’DA PROTESTOLARA YÖNELİK İDAM KARARLARI

İran’da Ocak ayında düzenlenen rejim karşıtı protestolara katılanlara yönelik yargı süreçlerinin devam ettiği bildirildi. Yargıya yakın Mizan Haber Ajansı, protestolar sırasında askeri bir tesise saldırı düzenlemekle suçlanan bir kişinin idam edildiğini duyurdu.

Aynı ajans, önceki gün de benzer suçlamalarla yargılanan iki kişinin daha idam edildiğini açıklamıştı.

BAE’DE FÜZE ENKAZI VE İHA SALDIRISI

Abu Dabi yönetimi, Musaffah sanayi bölgesinde bulunan Raneen Systems şirketine düşen füze enkazına hava savunma sistemlerinin müdahale ettiğini açıkladı. Düşen parça nedeniyle bir Gana vatandaşının yaralandığı bildirildi.

Ayrıca İran’a ait insansız hava araçlarının Füceyre kentinde bir telekomünikasyon firmasını hedef aldığı duyuruldu.

MISIR ARABULUCULUK GİRİŞİMLERİNİ SÜRDÜRÜYOR

Bedir Abdulati, bölgedeki gerilimi azaltmaya yönelik diplomatik temaslarını sürdürdü. Abdulati’nin ABD’nin özel temsilcisi Steve Witkoff ve bölge ülkelerinin dışişleri bakanlarıyla telefon görüşmeleri gerçekleştirdiği bildirildi.

Mısır Dışişleri Bakanlığı, Abdulati’nin İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile de temas kurduğunu açıkladı.

Türkiye, Mısır ve Pakistan’ın çatışmalarda arabulucu rol üstlenen ülkeler arasında öne çıktığı belirtilirken, Pakistan’ın Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına yönelik görüşmelere ev sahipliği yaptığı kaydedildi.

Dışişleri Bakanlığı kaynaklarından alınan bilgilere göre, Hakan Fidan’ın Suriye ziyareti kapsamında çeşitli temaslarda bulunması planlandı. Fidan, Şam Uluslararası Havalimanı’nda Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani tarafından karşılandı.

ÜÇLÜ ZİRVE GERÇEKLEŞTİRİLDİ

Zelenski ve Şara arasında gerçekleşen görüşmeye Hakan Fidan’ın da katılmasıyla üçlü bir zirve düzenlendi.

Bakan Fidan ayrıca, Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani ve Ukrayna Dışişleri Bakanı Andriy Sibiha ile de üçlü bir görüşme gerçekleştirdi.

GÜNDEMDE İKİLİ VE BÖLGESEL KONULAR VAR

Ziyaret kapsamında gerçekleştirilen temaslarda, Türkiye-Suriye ilişkileri başta olmak üzere ikili konuların ve bölgesel gelişmelerin ele alınması öngörüldü.

Suriye’nin yeniden inşasına yönelik ikili projelerin değerlendirileceği görüşmelerde, kapasite inşası çalışmalarının desteklenmesine yönelik başlıkların da gözden geçirileceği bildirildi.

KUZEYDOĞU SURİYE VE GÜVENLİK BAŞLIKLARI

Temaslarda, 17 Ocak ve 29 Ocak mutabakatları çerçevesinde Suriye’nin kuzeydoğusunun merkezi yönetime entegrasyonunda gelinen aşamanın ele alınması planlandı.

Suriye’nin güvenliğine yönelik tehditler ile bölgedeki gelişmelerin de gündemde yer aldığı belirtildi.

BÖLGESEL GELİŞMELER MASADA

Görüşmelerde, bölgedeki savaşın Suriye’ye etkileri ele alınırken, Lübnan’daki durum başta olmak üzere diğer bölgesel konuların da değerlendirileceği ifade edildi.

TÜRKİYE-SURİYE İLİŞKİLERİNDE YENİ DÖNEM

Suriye’de 8 Aralık 2024’te başlayan yeni dönemin ardından Türkiye ile Suriye arasındaki ilişkilerin ivme kazandığı belirtildi.

İki ülke arasında ikili, bölgesel ve uluslararası düzeyde işbirliği alanlarının genişlediği ve ortak gündeme hizmet eden adımların atıldığı ifade edildi.

Türkiye’nin, Suriye’de uzun yıllar süren çatışmaların etkilerinin giderilmesine destek sağladığı ve yeni işbirliği imkanlarının kalıcı istikrar ve güvenliğe katkı sunacak şekilde değerlendirildiği bildirildi.

FİDAN’IN ÖNCEKİ ZİYARETİ

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın Suriye’ye son ziyaretini 22 Aralık 2025’te gerçekleştirdiği belirtildi.

Fidan’ın söz konusu ziyareti, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler ve Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı İbrahim Kalın ile birlikte yaptığı aktarıldı.

Trump, yaptığı paylaşımda İran’a yönelik sert ifadeler kullanarak Hürmüz Boğazı üzerinden açık bir çağrıda bulundu. Açıklamasında şu ifadeler yer aldı:

“İran o kahrolası Hürmüz Boğazı'nı açın yoksa cehennemi yaşayacaksınız. İran'ın dağlarının derinliklerinden, ağır yaralı ama son derece cesur F-15 mürettebat subayını kurtardık. Yarın yerel saatler 13.00'te (TSİ 20.00) askeri yetkililerle bir basın toplantısı düzenleyeceğim.”

OPERASYONUN DETAYLARINI PAYLAŞTI

Trump, açıklamasının devamında kurtarma operasyonuna ilişkin detaylara yer verdi. Operasyonların yüksek risk içerdiğini belirten Trump, şu ifadeleri kullandı:

“Bu tür operasyonlar insan ve ekipman açısından risk taşıdığı için nadiren yapılır. İran üzerinde 7 saat geçirdik, iki operasyon inanılmaz bir cesaret ve yetenek gösterisiydi.”

SERT VE HAKARET İÇEREN İFADELER KULLANDI

Trump, paylaşımının devamında İran’a yönelik sert ve küfür içeren ifadeler de kullandı. Açıklamasında şu sözlere yer verdi:

“Salı günü İran'da hem Enerji Santrali Günü hem de Köprü Günü aynı gün kutlanacak. Bunun gibisi bir daha olmayacak! Lanet olası boğazı açın, yoksa cehennemde yaşayacaksınız. İyi izleyin.”

Trump’ın açıklamasında yer alan ifadeler, İran’a yönelik sert söylemlerin sürdüğünü ortaya koydu.

BASIN TOPLANTISI DUYURUSU

Trump, açıklamasında ayrıca kurtarma operasyonuna ilişkin detayların paylaşılacağı bir basın toplantısı düzenleneceğini belirtti.

Toplantının yerel saatle 13.00’te (TSİ 20.00) askeri yetkililerin katılımıyla gerçekleştirileceği bildirildi.

Şirket tarafından yapılan açıklamada, daha önce uygulamaya konulan 14 günlük gecikme politikasının genişletildiği ve bölgeye ilişkin güncel uydu görüntülerinin artık paylaşılmayacağı belirtildi. Açıklamada, söz konusu kısıtlamanın savaş sona erene kadar yürürlükte kalacağı ifade edildi.

ABD HÜKÜMETİNİN TALEBİ ETKİLİ OLDU

Planet Labs, uydu görüntülerinin paylaşımına getirilen kısıtlamanın, ABD ve müttefiklerine karşı yürütülen askeri faaliyetlerde kullanılmasının önüne geçmek amacıyla alındığını bildirdi.

Kararın, ABD yönetiminin talebi üzerine şekillendiği ve özellikle İran ile bağlantılı çatışma bölgelerini kapsadığı aktarıldı.

UYDU GÖRÜNTÜLERİNİN STRATEJİK ÖNEMİ

Uydu teknolojilerinin, hedef belirleme, istihbarat toplama, silah yönlendirme ve füze takibi gibi askeri faaliyetlerde kritik rol oynadığı biliniyor. Aynı zamanda söz konusu görüntülerin gazeteciler ve akademisyenler tarafından da araştırma ve analiz amacıyla kullanıldığı ifade ediliyor.

Bazı uzmanlar, İran’ın ticari uydu görüntülerine ABD dışındaki kaynaklar üzerinden erişim sağlayabileceğine dikkat çekiyor.

“YÖNETİLEN DAĞITIM SİSTEMİ” DEVREYE ALINACAK

Planet Labs, güvenlik riski taşımadığı değerlendirilen görüntüler için yeni bir dağıtım modeline geçileceğini açıkladı.

“Yönetilen dağıtım sistemi” olarak tanımlanan bu model kapsamında, uydu görüntülerinin yalnızca acil, kritik görevler veya kamu yararı bulunan durumlarda vaka bazında paylaşılacağı bildirildi.

Şirket, bu uygulamanın da mevcut kısıtlamalar çerçevesinde yürütüleceğini duyurdu.

İran Devrim Muhafızları tarafından yapılan açıklamada, kayıp Amerikalı pilotu arayan bir ABD uçağının imha edildiği ifade edildi. Açıklamada, operasyon sırasında birden fazla “uçan cismin” hedef alındığı ve etkisiz hale getirildiği belirtildi.

DÜŞÜRÜLEN HAVA ARAÇLARININ TİPİ AÇIKLANDI

İran polisi, İsfahan’da düşürülen ABD uçağının C-130 tipi askeri nakliye uçağı olduğunu öne sürdü. Konuya ilişkin değerlendirmede, uçağın arama-kurtarma faaliyetleri kapsamında bölgede bulunduğu aktarıldı.

Tasnim Haber Ajansı’na konuşan İran Silahlı Kuvvetleri Birleşik Komutanlığı Sözcüsü de düşürülen hava araçlarının detaylarını paylaştı. Sözcü, ABD’ye ait bir C-130 askeri nakliye uçağı ile iki Blackhawk tipi helikopterin imha edildiğini belirtti.

ARAMA-KURTARMA FAALİYETLERİNDE ÇATIŞMA

İranlı yetkililerin açıklamaları, düşürülen ABD jetinin pilotunu bulmaya yönelik yürütülen arama-kurtarma faaliyetleri sırasında İran ve ABD unsurlarının karşı karşıya geldiğini ortaya koydu.

Açıklamalarda, ABD hava araçlarının söz konusu operasyon kapsamında bölgede aktif olarak görev yaptığı ve İran güçleri tarafından hedef alındığı ifade edildi.

İRANLI YETKİLİLERDEN DETAYLI AÇIKLAMALAR

İran Devrim Muhafızları, operasyon sırasında birden fazla hava unsurunun imha edildiğini vurgularken, İran güvenlik birimleri de olayın İsfahan bölgesinde gerçekleştiğini bildirdi.

İran Silahlı Kuvvetleri Birleşik Komutanlığı Sözcüsü, açıklamasında düşürülen hava araçlarının türlerini net şekilde sıralayarak, operasyonun kapsamına ilişkin detay verdi.

Trump, kurtarılan pilotun aynı zamanda albay rütbesine sahip ve saygı duyulan bir subay olduğunu aktararak, söz konusu personelin sağ ve güvende olduğunu bildirdi. İran’ın dağlık bölgelerinde, düşman hatlarının gerisinde bulunan pilotun saatler ilerledikçe kendisine yaklaşan unsurlar tarafından arandığını ifade eden Trump, buna rağmen pilotun hiçbir zaman yalnız bırakılmadığını kaydetti.

KOMUTA KADEMESİ SÜRECİ ANBEAN TAKİP ETTİ

Trump, ABD yönetiminin en üst düzey askeri ve siyasi isimlerinin operasyon sürecini anbean takip ettiğini belirtti. Başkomutan olarak kendisinin yanı sıra Savunma Bakanı, Genelkurmay Başkanı ve pilotun silah arkadaşlarının 24 saat boyunca pilotun konumunu izlediğini ve kurtarma planını detaylı şekilde hazırladığını ifade etti.

Operasyon kapsamında, Trump’ın talimatıyla ABD ordusunun bölgeye çok sayıda hava aracı sevk ettiği bildirildi. Görevde kullanılan hava araçlarının yüksek teknolojiye sahip ve ağır silahlarla donatılmış olduğu belirtilirken, kurtarılan pilotun yaralı olduğu ancak sağlık durumunun iyiye gittiği aktarıldı.

İKİ AYRI KURTARMA OPERASYONU GERÇEKLEŞTİRİLDİ

Açıklamada, söz konusu operasyonun bir gün önce gerçekleştirilen başka bir kurtarma faaliyetinin ardından geldiği bilgisi paylaşıldı. Trump, ikinci operasyonun güvenliğini riske atmamak adına kurtarma bilgisinin önceden kamuoyuyla paylaşılmadığını belirtti.

İki ABD pilotunun, düşman hatlarının derinliklerinden ayrı ayrı kurtarılmasının askeri tarihte ilk kez yaşandığını ifade eden Trump, operasyonların başarılı şekilde tamamlandığını vurguladı.

“HİÇBİR ASKER ZAYİAT VERMEDİ”

Trump, gerçekleştirilen iki ayrı operasyonun herhangi bir ABD askeri personelinin hayatını kaybetmesi ya da yaralanması olmadan tamamlandığını bildirdi. Operasyonların İran hava sahasında sağlanan hava üstünlüğünün göstergesi olduğunu belirten Trump, ABD ordusunun kapasitesine dikkat çekti.

Açıklamasında, ABD ordusunun dünyanın en güçlü ve en profesyonel ordularından biri olduğunu ifade eden Trump, operasyonların tüm Amerikalılar için birlik ve gurur kaynağı olduğunu kaydetti.

Sunucu, İsrail’de kabul edilen "Filistinli esirlerin idam edilmesi yasası"na atıfta bulunarak, “Kendilerini modern İsrail devletinin yasama organı olarak tanımlayan bir grup, Netanyahu’nun yönettiği bu yapı, Filistinlileri öldürmelerine izin veren bir yasa çıkardı. Bu yasa, Filistinli mahkumların idam edilebileceğini söylüyor” dedi.

Konuşmasında örnekler veren sunucu, “O zaman biz de diyebiliriz ki Arjantin’de ceza çekenler etnik kökenlerine göre idam edilebilir. Kel olanlar, İtalyanlar, Bolivyalılar, Perulular, İspanyollar... Neden olmasın?” ifadelerini kullandı.

“YANIT, SİYONİZMİN YOK EDİLMESİ OLMALIDIR”

Sunucu, İsrail yönetimini hedef alarak, “Cevap, Nazi Siyonizminin yok edilmesi olmalıdır” dedi.

Açıklamasının devamında İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve yönetimini sert ifadelerle hedef alan sunucu, “Netanyahu ve onun Gestapo benzeri çetesi” ifadesini kullandı.

“HEPSİ ÖLDÜRÜLMELİ, HİÇBİRİ KALMAMALI”

Sunucu, konuşmasında şu ifadeleri kullandı:

“Hiçbir Filistinlinin bu soykırımcıların kurbanı olmaması için dua ediyoruz. Etnik temizlik yaptılar ve şimdi öldürme yasasını kutluyorlar. Öldürmek gerekiyor, hiçbir merhamet gösterilmemeli. Dünya onları Nürnberg’deki Naziler gibi idam etmeli. Bir tane bile kalmamalı.”

Ayrıca, İsrail yönetimini oluşturan kişilerin isimlerinin “insanlık için utanç” olarak kayda geçirilmesi gerektiğini söyledi.

“İSRAİL HÜKÜMETİ YOK EDİLMELİ”

Sunucu, “Bu artık sadece işbirliği yapmamak meselesi değil. İsrail devletinin hükümeti tamamen yok edilmelidir” ifadelerini kullandı.

Konuşmasında, İsrail halkının da İran saldırıları altında olduğunu belirten sunucu, bu durumun sona ermesi gerektiğini ifade etti.

BM VE ULUSLARARASI TOPLUMA ÇAĞRI

Sunucu, Birleşmiş Milletler’in tutumunu eleştirerek, “Bir ülke bir halkı öldürmek için yasa çıkarıyor ve kutluyor. BM nerede?” dedi.

Ayrıca Arjantin’in uluslararası alanda tepki göstermesi gerektiğini belirten sunucu, ülkesinin tarafını açık şekilde ortaya koyması gerektiğini söyledi.

DİNİ VE TARİHİ REFERANSLAR

Konuşmada dini referanslara da yer verilirken, bazı Ortodoks Yahudi görüşlerine atıf yapılarak İsrail devletinin varlığına yönelik eleştiriler dile getirildi.

Sunucu, konuşmasının sonunda Gazze’deki çocukların bombardıman altında hayatını kaybettiğini belirterek, “30 bin Filistinli çocuğun bombaların altında gömülmesi tehdidi” ifadelerini kullandı.

Zülfikari mesajında, İran’ın sahada ön safta yer aldığını belirterek Irak halkının desteğinin önemli olduğunu ifade etti. İran’ın bu süreçte yalnız olmadığını vurgulayan Zülfikari, Irak halkının tutumunun mücadelede etkili olduğunu dile getirdi.

IRAK HALKINA DESTEK MESAJI

Zülfikari, Irak halkına hitaben yaptığı açıklamada, “İran milleti bu mücadelede yalnız değildi. Siz onurlu ve Müslüman Irak halkının desteği, azim ve direncimizi artıran bir motivasyon kaynağıdır” ifadelerini kullandı.

ABD ve unsurlarına karşı yürütülen mücadelede Irak halkına başarı dileyen Zülfikari, Iraklıların tutum ve eylemlerinin tarihe geçeceğini belirtti.

HÜRMÜZ BOĞAZI AÇIKLAMASI

Zülfikari, Hürmüz Boğazı’nda uygulanan kısıtlamalara ilişkin de değerlendirmede bulundu.

Irak’ın bu kısıtlamalardan muaf olduğunu açıklayan Zülfikari, uygulamaların yalnızca “düşman ülkelere” yönelik olduğunu ifade etti. Irak’ın egemenliğine saygı duyduklarını belirten Zülfikari, Irak halkının mücadelesinin dikkat çekici olduğunu kaydetti.

HÜRMÜZ BOĞAZI VE ENERJİ KRİZİ

Hürmüz Boğazı, küresel enerji ticareti açısından kritik bir geçiş noktası olmayı sürdürüyor. ABD ve İsrail ile İran arasında 28 Şubat’ta başlayan çatışmaların ardından boğazdaki gemi trafiğinde ciddi aksamalar yaşandı.

Petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazın dünya pazarlarına taşınmasında kilit rol oynayan boğazın fiilen kapanması, enerji piyasalarında dalgalanmalara yol açtı.

İran yönetimi 25 Mart’ta yaptığı açıklamada, düşman olmayan ülkelere ait gemilerin boğazdan geçişine izin verileceğini duyurmuştu. Bu kapsamda Çin, Hindistan ve Pakistan’a ait gemilerin geçiş yaptığı bildirildi.

BÖLGEDE ÇATIŞMALAR

ABD ve İsrail, 28 Şubat’ta İran’a yönelik askeri saldırılar başlattı. İran ise karşılık olarak İsrail’in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn gibi ülkelerde belirlenen hedeflere saldırılar düzenledi.

Saldırılarda İran’ın dini lideri Ali Hamaney’in yanı sıra çok sayıda üst düzey yetkilinin hayatını kaybettiği bildirildi.

Açıklamada, Trump’ın Walter Reed Ulusal Askeri Tıp Merkezi’nde tedavi gördüğüne dair bilgilerin doğru olmadığı bildirildi.

İDDİALAR SOSYAL MEDYADA YAYILDI

Cumartesi günü sosyal medya platformlarında Trump’ın sağlık durumuna ilişkin çeşitli iddialar hızla yayıldı. Özellikle hastaneye kaldırıldığı yönündeki paylaşımlar kısa sürede geniş kitlelere ulaştı.

BEYAZ SARAY’DAN AÇIKLAMA

Beyaz Saray yetkilileri, söz konusu iddiaları yalanladı. The Mirror’ın haberine göre yapılan açıklamada, Trump’ın hastanede tedavi gördüğüne dair bilgilerin gerçeği yansıtmadığı ifade edildi.

Trump’ın kişisel sözcüsü Steven Cheung da sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Başkan’ın görevine devam ettiğini belirtti.

SÖYLENTİLERİN KAYNAĞI PROGRAM DEĞİŞİKLİĞİ

İddiaların ortaya çıkmasında Beyaz Saray’ın gün içinde yaptığı program değişikliği etkili oldu. Açıklamada, Trump’ın günün geri kalanında kamuoyu önüne çıkmayacağı bildirildi.

Trump’ın genellikle hafta sonlarını Mar-a-Lago’da geçirmesi nedeniyle bu değişiklik dikkat çekti ve spekülasyonlara yol açtı.

SAĞLIK DURUMU YAKINDAN İZLENİYOR

Trump’ın sağlık durumu, ikinci başkanlık döneminde kamuoyunun yakından takip ettiği başlıklar arasında yer alıyor. Zaman zaman ortaya atılan iddialar ve yorumlar, sosyal medyada geniş yankı buluyor.

SON ZİYARET EKİM AYINDA

Trump’ın Walter Reed Ulusal Askeri Tıp Merkezi’ne son ziyaretinin ekim ayında gerçekleştiği ve burada MR çekildiği biliniyor. Trump, o dönemde yaptığı açıklamada sağlık durumunun iyi olduğunu ifade etmişti.

Görüşme, İstanbul’daki Cumhurbaşkanlığı Dolmabahçe Çalışma Ofisi’nde gerçekleştirildi. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Zelenski’yi resmi törenle karşıladı.

Resmi karşılama töreninin ardından iki lider baş başa ve heyetler arası görüşmelere geçti.

GÖRÜŞMENİN GÜNDEMİ

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı tarafından yapılan açıklamaya göre görüşmede, Türkiye ile Ukrayna arasındaki ikili ilişkiler, Ukrayna-Rusya savaşında barış arayışları ile bölgesel ve küresel gelişmeler ele alındı.

ERDOĞAN’DAN BARIŞ MESAJI

Cumhurbaşkanı Erdoğan, görüşmede Türkiye’nin Ukrayna ile Rusya arasındaki müzakerelere desteğini sürdüreceğini ifade etti. Bölgenin daha fazla barış ve istikrara ihtiyaç duyduğunu vurguladı.

Erdoğan ayrıca Karadeniz’de seyrüsefer güvenliğine büyük önem verdiklerini ve enerji arz güvenliğinin kritik olduğunu belirtti.

EKONOMİK VE DİPLOMATİK BAŞLIKLAR

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye’nin Ukrayna ile ticaret hacmini artırma konusunda kararlı olduğunu ve bu doğrultuda gerekli adımların atılmaya devam edeceğini ifade etti.

Ukrayna’nın Körfez ülkeleriyle ilişkilerini geliştirmesinden memnuniyet duyulduğu da görüşmede dile getirildi.

Ajansa konuşan ve adı açıklanmayan üst düzey bir İranlı yetkili, ABD’nin üçüncü bir ülke aracılığıyla İran’a 48 saatlik geçici ateşkes teklifinde bulunduğunu ileri sürdü.

Yetkili, söz konusu teklifin diplomatik bir kanal üzerinden iletildiğini belirtirken, teklifin içeriğine ilişkin ayrıntı paylaşmadı.

İRAN’IN TUTUMU

Haberde, İran’ın ateşkes teklifine olumlu yanıt vermediği iddia edildi. Tahran yönetiminin teklifi reddettiği ve sahadaki askeri faaliyetlerine devam ettiği öne sürüldü.

İranlı yetkilinin açıklamasına dayandırılan bilgilerde, ateşkes teklifine karşılık olarak operasyonların sürdürüldüğü ifade edildi.

TEKLİFİN ARKA PLANI

Fars Haber Ajansı’nın değerlendirmesinde, ABD’nin söz konusu ateşkes teklifini bölgede yaşanan gelişmelerin ardından gündeme getirdiği belirtildi.

Değerlendirmede, teklifin ABD’nin sahada karşılaştığı sorunlar sonrasında ortaya çıktığı yönünde ifadeler yer aldı.

BÖLGEDE GERİLİM SÜRÜYOR

İran ile ABD ve İsrail arasında devam eden karşılıklı saldırılar, bölgede gerilimi artırmaya devam ediyor. Taraflar arasında zaman zaman tırmanan çatışmaların, diplomatik girişimlere rağmen sürdüğü bildiriliyor.

Ateşkes iddialarına ilişkin taraflardan resmi bir doğrulama yapılmadı.

Yetkililere dayandırılan haberde, Körfez bölgesindeki ülkelerle koordineli şekilde Bahreyn tarafından hazırlanan tasarının Rusya, Çin ve Fransa tarafından desteklenmediği ifade edildi.

Rusya, Çin ve Fransa’nın, “güç kullanımını onaylayan herhangi bir ifadeye karşı olduklarını” bildirdiği aktarıldı. Tasarının Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nde oylamaya sunulmasının beklendiği kaydedildi.

HÜRMÜZ BOĞAZI’NDA GERİLİM

Basra Körfezi’nde son dönemde artan askeri gerilim nedeniyle Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiğinde ciddi aksamalar yaşandı. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ile İran’ın karşılık vermesi sonucu bölgede çatışma riski yükseldi.

Yaşanan gelişmelerin ardından, küresel enerji ve ticaret açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’ndaki tanker ve yük gemisi trafiği büyük ölçüde kesildi.

KÜRESEL TİCARETTE KRİTİK GEÇİŞ NOKTASI

Hürmüz Boğazı, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt, Katar, Irak ve İran’ı dünya pazarlarına bağlayan stratejik bir güzergah olarak öne çıkıyor.

Boğaz üzerinden dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25’i, sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yüzde 20’si ve gübre ticaretinin yaklaşık yüzde 30’u gerçekleştiriliyor.

ENERJİ ARZINDA AKSAMA VE FİYAT ARTIŞI

Bölgedeki gelişmeler, özellikle enerji arzı üzerinde doğrudan etkiler oluşturdu. Çin’in ithal ettiği petrolün yaklaşık yüzde 45’inin ve sıvılaştırılmış doğal gazın yüzde 30’unun Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı üzerinden taşındığı belirtildi.

Boğazdaki tanker trafiğinde yaşanan kesintiler, küresel petrol tedarikinde aksamalara yol açarken, petrol fiyatlarında artışa neden oldu.

İddialarda, vurulan unsurlar arasında bir F-15E savaş uçağı, bir A-10 Warthog tipi yakın hava destek uçağı, iki HH-60W kurtarma helikopteri ve bir CH-47 Chinook tipi ağır nakliye helikopterinin bulunduğu belirtildi. Ayrıca bir F-16 savaş uçağının acil iniş yaptığı ve iki KC-135 yakıt ikmal uçağının acil durum bildirimi yaptığı aktarıldı.

F-15 VE A-10 PEŞ PEŞE VURULDU

Olayların, bir F-15E savaş uçağının İran hava sahasında düşürülmesiyle başladığı ileri sürüldü. Ardından yakın hava desteği sağlayan A-10 Warthog tipi uçağın Hürmüz Boğazı üzerinde vurularak Kuveyt’e düştüğü iddia edildi. Bu gelişmelerle birlikte kısa süre içinde iki farklı hava platformunun kaybedildiği bildirildi.

KURTARMA OPERASYONUNA SALDIRI

Düşürülen F-15E savaş uçağının pilotlarını kurtarmak amacıyla bölgeye gönderilen iki HH-60W helikopterinin de hedef alındığı öne sürüldü. Açılan ateş sonucu helikopterlerde bulunan mürettebatın yaralandığı belirtildi. F-15E pilotlarından birinin kurtarıldığı, diğer pilotun ise halen kayıp olduğu bilgisi paylaşıldı.

CH-47 HELİKOPTER HEDEF ALINDI

Kuveyt’te konuşlu bulunan CH-47 Chinook tipi kargo ve personel taşıma helikopterinin de İran’a ait olduğu belirtilen bir insansız hava aracı tarafından vurulduğu iddia edildi. Söz konusu helikopterin saldırı sonrası kullanılamaz hale geldiği ifade edildi.

ACİL DURUM BİLDİRİMLERİ

Aynı süreçte bir F-16 savaş uçağının Kuveyt’e acil iniş yaptığı bildirildi. Bunun yanı sıra iki KC-135 yakıt ikmal uçağının da acil durum çağrısı verdiği aktarıldı. Uçakların teknik durumuna ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı.

SON 24 SAATTE EN AĞIR KAYIPLARDAN BİRİ

Aktarılan bilgilere göre, söz konusu gelişmeler ABD’nin çatışmaların başlangıcından bu yana en yüksek hava aracı kayıplarından birini yaşadığı bir zaman dilimine işaret etti. İranlı unsurların kayıp pilotu arama çalışmalarını sürdürdüğü öne sürüldü.

ABD basınında yer alan haberlere göre Trump, NBC News’e yaptığı kısa telefon röportajında konuya ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Trump, yaşanan gelişmelerin hassas askeri meseleler kapsamında ele alınması gerektiğini belirtti.

“MÜZAKERELERİ ETKİLEMEZ”

Trump, İran ile yürütülen diplomatik sürecin devam ettiğini vurgulayarak, uçakların düşürülmesine ilişkin iddiaların bu süreci etkilemeyeceğini söyledi. Açıklamasında, “Hayır, hiç de değil. Bu savaş. Savaştayız.” ifadelerine yer verdi.

Trump, sürecin askeri boyutuna dikkat çekerek, gelişmelerin savaş koşulları içinde değerlendirilmesi gerektiğini dile getirdi.

ARAMA KURTARMA SÜRECİNE YORUM YAPMADI

Trump, düşürülen uçaklara ilişkin arama kurtarma çalışmalarının detaylarına değinmekten kaçındı. Söz konusu sürecin hassas olduğunu belirten Trump, medyada yer alan haberlerin işleniş biçimine ilişkin rahatsızlık duyduğunu ifade etti.

ABD’DEN RESMİ AÇIKLAMALAR

Karoline Leavitt, CNN’e yaptığı açıklamada, Trump’ın İran üzerinde düşürülen ve daha sonra F-15E Strike Eagle olduğu belirtilen uçak hakkında bilgilendirildiğini açıkladı.

Öte yandan The New York Times, aynı saatlerde ABD Hava Kuvvetleri’ne ait bir A-10 Thunderbolt II uçağının da Basra Körfezi bölgesinde düştüğünü bildirdi.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı tarafından yapılan açıklamada, görüşmede özellikle Ortadoğu’daki gelişmelerin ele alındığı belirtildi.

ORTADOĞU’DA GERİLİM GÜNDEMİ

Cumhurbaşkanı Erdoğan, görüşmede Türkiye’nin İran’a yönelik saldırıları onaylamadığını ifade etti. İran’ın bölge ülkelerine yönelik karşılıklarını da tasvip etmediklerini belirten Erdoğan, savaşın daha fazla büyümemesi için barış ve istikrar odaklı temasların sürdüğünü aktardı.

İSRAİL POLİTİKALARINA VURGU

Erdoğan, Binyamin Netanyahu hükümetinin bölgedeki politikalarına değinerek, saldırgan adımların önüne geçilmesi gerektiğini ifade etti. Kudüs’ün statüsüne yönelik gelişmelere karşı hassasiyetin sürdüğü vurgulandı.

SURİYE VE BÖLGESEL İŞ BİRLİĞİ

Görüşmede Suriye’deki son durum da gündeme geldi. Erdoğan, Suriye’de istikrarı güçlendirecek adımların Türkiye ile Rusya’nın ortak menfaatine olduğunu belirtti. Bölgedeki mevcut kazanımların korunmasının önemine dikkat çekildi.

RUSYA-UKRAYNA SAVAŞI VE KARADENİZ

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Rusya-Ukrayna Savaşı’nın barışla sonuçlanması için Türkiye’nin yürüttüğü diplomatik çabaların önemine değindi. Taraflara gerilimi artıracak adımlardan kaçınmaları yönünde çağrı yapıldı.

Karadeniz’de sivil gemilere yönelik saldırıların istikrarı olumsuz etkilediği ifade edilirken, İran merkezli çatışmaların Rusya-Ukrayna sürecinde yeni kriz alanları oluşturmaması gerektiği belirtildi.

Parnell, paylaşımında George’un ABD Ordusu’nun 41’inci Kara Kuvvetleri Komutanı olarak yürüttüğü görevinden derhal emekliye ayrılacağını belirtti. Açıklamada, George’un uzun yıllara dayanan hizmetleri nedeniyle kendisine teşekkür edildiği ve emeklilik hayatı için iyi dileklerde bulunulduğu ifade edildi.

PENTAGON’DAN RESMİ AÇIKLAMA

Pentagon tarafından yapılan duyuruda, kararın derhal yürürlüğe girdiği bildirildi. Açıklamada, George’un ABD ordusuna sağladığı katkılara vurgu yapılarak, “onlarca yıllık hizmet” ifadesi kullanıldı.

Kararın, Ortadoğu’da devam eden çatışmaların 35’inci gününe girildiği bir dönemde açıklanması dikkat çekti.

İSTİFA TALEBİ İDDİALARI

ABD basınında yer alan haberlerde, Pete Hegseth’in uzun süredir George’un görevden ayrılmasını istediği iddiaları gündeme gelmişti. İsmi açıklanmayan kaynaklara dayandırılan haberlerde, Hegseth’in bu göreve Başkan Donald Trump’ın askeri vizyonuna uygun bir ismi getirmeyi planladığı öne sürüldü.

GÖREV SÜRESİ DEVAM EDİYORDU

Randy George, görevine 2023 yılında başlamıştı. ABD’de Kara Kuvvetleri Komutanları genellikle 4 yıllık bir süre için atanıyor. George’un görev süresinin normal şartlarda 2027 yılına kadar devam etmesi bekleniyordu.

George, eski ABD Başkanı Joe Biden döneminde aday gösterilmiş ve Senato onayının ardından göreve getirilmişti. Daha önce 2021-2022 yıllarında dönemin Savunma Bakanı Lloyd Austin’in kıdemli askeri danışmanı olarak görev yaptı.

ASKERİ KARİYERİ

Kariyerine piyade subayı olarak başlayan George, Birinci Körfez Savaşı başta olmak üzere Irak ve Afganistan’daki çatışmalarda görev aldı.

YÖNETİMDE ARKA ARKAYA DEĞİŞİKLİKLER

Trump yönetiminde son dönemde üst düzey görev değişiklikleri dikkat çekiyor. Terörle Mücadele ve Güvenlik Direktörü ve Adalet Bakanlığı düzeyindeki gelişmelerin ardından Kara Kuvvetleri Komutanlığı’nda yaşanan bu değişim, yönetim içindeki hareketliliği ortaya koydu.

Haberde, düşürüldüğü iddia edilen uçağın tamamen imha olduğu, pilotun akıbetine ilişkin ise net bir bilgi bulunmadığı ifade edildi.

DEVRİM MUHAFIZLARI: HAVA SAVUNMA SİSTEMİYLE İMHA EDİLDİ

İran Devrim Muhafızları Ordusu tarafından yapılan açıklamada, ABD yapımı gelişmiş bir F-35 savaş uçağının İran hava sahasında hedef alındığı belirtildi. Açıklamada, uçağın İran’ın orta semalarında konuşlu hava savunma sistemleri tarafından vurularak imha edildiği kaydedildi.

ENKAZ GÖRÜNTÜLERİ YAYINLANDI

İran basınında yer alan haberlerde, düşürüldüğü öne sürülen uçağa ait olduğu iddia edilen enkaz görüntülerinin kamuoyuyla paylaşıldığı bildirildi. Uçağın, İngiltere’de bulunan ve ABD Hava Kuvvetleri unsurlarına da ev sahipliği yapan Lakenheath Hava Üssü’ndeki bir filoya bağlı olduğu iddia edildi.

“SAVAŞ TARİHİNDE İLK” İDDİASI

F-35 savaş uçağının, düşük radar görünürlüğü sağlayan “stealth” teknolojisiyle öne çıktığı ve bugüne kadar operasyonel görevlerinde düşman ateşiyle düşürülmediği ifade edildi. İran basınında yer alan değerlendirmelerde, iddiaların doğrulanması halinde bunun F-35’in savaş tarihinde bir ilk olabileceği belirtildi.

ABD İDDİALARI DOĞRULAMADI

ABD Ordusu ve ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, daha önce benzer iddiaları reddederek İran tarafından herhangi bir F-35 savaş uçağının düşürüldüğünü doğrulamadı. Taraflar arasında konuya ilişkin açıklamalar farklılık gösteriyor.

DAHA ÖNCEKİ BENZER İDDİALAR

İran, 19 Mart’ta ABD’ye ait bir F-35 savaş uçağını, sonrasında ise İsrail’e ait bir F-16 savaş uçağını düşürdüğünü duyurmuştu. ABD tarafı ise söz konusu F-35’in vurulmadığını, bölgedeki bir üsse zorunlu iniş yaptığını açıklamıştı.

Hürmüz Boğazı yakınlarındaki Keşm Adası’nda da bir savaş uçağının düşürüldüğüne ilişkin görüntüler paylaşılmış, ancak bu iddialar da ABD tarafından doğrulanmamıştı.

Mao Ning, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan sürecin, Hürmüz Boğazı’nda ticari gemi trafiğinde yaşanan kesintilerin temel nedeni olduğunu belirtti. Boğazın açık ve güvenli kalmasının ancak askeri operasyonların sona ermesiyle mümkün olacağını ifade etti.

ASKERI OPERASYONLARIN SONLANDIRILMASI ÇAĞRISI

Mao Ning, askeri yöntemlerin temel sorunları çözmeyeceğini ve çatışmaların tırmandırılmasının hiçbir tarafın çıkarına olmadığını vurguladı. Taraflara askeri faaliyetleri durdurma ve barış görüşmelerine başlama çağrısı yapıldı.

Uluslararası toplumun gerilimin düşürülmesi yönünde adım atması gerektiği belirtilirken, bölgesel istikrarsızlığın dünya ekonomisi ve enerji güvenliği üzerindeki etkilerine dikkat çekildi.

HÜRMÜZ BOĞAZI'NIN STRATEJİK ÖNEMİ

Hürmüz Boğazı ve çevresindeki suların, küresel mal ve enerji ticareti açısından kritik bir güzergah olduğu ifade edildi. Açıklamada, Boğaz üzerinden dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25’inin, sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yüzde 20’sinin ve gübre ticaretinin yüzde 30’unun gerçekleştirildiği bilgisi paylaşıldı.

Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt, Katar, Irak ve İran’ı dünya pazarlarına bağlayan Boğazın, enerji arz güvenliği açısından kilit rol oynadığı vurgulandı.

GERİLİM VE TİCARET AKIŞINA ETKİSİ

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ile İran’ın karşılık vermesi sonucu Basra Körfezi’nde artan gerilim, Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiğinde ciddi aksamalara yol açtı. Ticari gemi geçişlerinde yaşanan kesintilerin, küresel petrol tedarikinde sorunlara ve fiyat artışlarına neden olduğu belirtildi.

Çin’in ithal ettiği petrolün yaklaşık yüzde 45’inin ve sıvılaştırılmış doğal gazın yüzde 30’unun bu güzergah üzerinden sağlandığı bilgisi de paylaşıldı.

TRUMP’IN AÇIKLAMALARI

ABD Başkanı Donald Trump, önceki gün yaptığı ulusa sesleniş konuşmasında, Hürmüz Boğazı üzerinden petrol temin eden ülkelerin Boğaz’ın kontrolünü sağlaması gerektiğini ifade etti. Trump, konuşmasında İran’a ilişkin değerlendirmelerde de bulundu.

“ÇÖL KAPLANI”NIN OBJEKTİFİNDEN

Medine savunmasındaki kahramanlığı ile tanınan Fahreddin Paşa, halk arasında “Çöl Kaplanı” unvanı ile anılıyor. Paşa'nın çektiği ve koruduğu bu fotoğraflar, dönemin Medine'sine ait mimari yapıları, günlük yaşamı ve kutsal mekanları belgeliyor.

TARİHE TANIKLIK EDEN KARELER

Görüntülerde, Osmanlı askerlerinin Medine'deki varlığı, tarihi yapılar ve Harem-i Şerif çevresindeki günlük yaşam sahneleri yer alıyor. Fotoğrafların büyük bölümü daha önce hiç yayımlanmamıştı.

BİR YÜZYIL SONRA YENİDEN BAKIŞ

109 yıl önce çekilen bu fotoğraflar, hem tarih meraklıları hem de akademisyenler için önemli bir kaynak niteliğinde. Görseller, Osmanlı’nın kutsal topraklardaki son dönem varlığına dair belge olarak değerlendiriliyor.

2013 yılında Şam'ın Al-Tadamon semtinde Esed güçleri tarafından 41 sivilin çukura atılıp katledildiği, ardından ateşe verilerek yakıldığı görüntüler ortaya çıktı.

ABD Başkanı Biden, Kuzey Carolina'da bir konuşma gerçekleştirdi. Konuşması bitince ise herkesin garibine giden bir hareket yaparak boşlukla tokalaşmaya çalıştı.