Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı ise saldırıları kınayarak İHA’ların Irak topraklarından fırlatıldığını açıkladı. Riyad yönetimi, Irak Başbakanı’nın gerekli tedbirleri alabilmesi için süre talep etmesinin ardından mevcut aşamada askeri karşılık vermeme kararı aldığını, ancak egemenliğini, güvenliğini ve tesislerini korumak için gerekli tüm tedbirleri alma hakkını saklı tuttuğunu bildirdi.

DOĞU-BATI PETROL BORU HATTI GEÇİCİ OLARAK KAPATILDI

Suudi Arabistan Enerji Bakanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre saldırılar perşembe sabahı gerçekleşti. Birden fazla İHA, Riad ve Medine bölgelerinden geçen Doğu-Batı Petrol Boru Hattı’nın bazı noktalarını hedef aldı.

Saldırının ardından acil müdahale ve teknik ekipler bölgeye sevk edildi. Hattın güvenliğinin sağlanması, hasarın boyutunun belirlenmesi ve sistemlerin kontrol edilmesi amacıyla petrol akışı tedbiren durduruldu. Yaralanan kişilere sağlık ekipleri tarafından müdahale edildiği açıklanırken yaralıların sayısı ve sağlık durumları konusunda ayrıntılı bilgi verilmedi.

İHA’LARIN IRAK’TAN FIRLATILDIĞI AÇIKLANDI

Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı, saldırıda kullanılan İHA’ların Irak’tan fırlatıldığını duyurdu. Riyad yönetimi saldırıyı “en güçlü ifadelerle” kınarken Irak hükümetinin kendi topraklarından Suudi Arabistan ve komşu ülkelere yönelik saldırıların engellenmesi için gerekli önlemleri almasını istedi.

Irak hükümeti de saldırıların kendi topraklarından gerçekleştirildiğini doğruladı. Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi, saldırıların Maysan vilayetindeki bir noktadan düzenlendiğinin belirlenmesinin ardından bölgede soruşturma başlatılması talimatını verdi ve ilgili operasyon komutanını görevden aldı.

SUUDİ ARABİSTAN ŞİMDİLİK ASKERİ KARŞILIK VERMEYECEK

Suudi Arabistan yönetimi saldırının ardından doğrudan askeri karşılık vermeyeceğini açıkladı. Riyad’ın kararında Irak Başbakanı’nın, Bağdat yönetimine saldırıların kaynağını araştırması ve sorumlulara yönelik önlem alması için fırsat verilmesi talebinin etkili olduğu belirtildi.

Suudi Dışişleri Bakanlığı, mevcut aşamada Irak hükümetinin çabalarını destekleme kararı alındığını bildirdi. Açıklamada ülkenin egemenliğini, güvenliğini, tesislerini, vatandaşlarını ve ülkede yaşayanları korumak amacıyla gerekli tüm tedbirleri alma hakkının saklı tutulduğu vurgulandı.

HAT HÜRMÜZ BOĞAZI’NI BYPASS EDİYOR

Yaklaşık 1.200 kilometre uzunluğundaki Doğu-Batı Petrol Boru Hattı, Suudi Arabistan’ın doğusundaki petrol üretim merkezlerini Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu’ya bağlıyor. Petroline olarak da bilinen hat, Basra Körfezi’nden çıkan petrolün Hürmüz Boğazı’ndan geçmeden Kızıldeniz’e ulaştırılmasına imkân sağlıyor.

Hattın günlük taşıma kapasitesi yaklaşık 7 milyon varile kadar çıkabiliyor. Son dönemde Hürmüz Boğazı çevresindeki güvenlik sorunları nedeniyle hattın günlük yaklaşık 4-5 milyon varil petrol taşıdığı ve Suudi Arabistan’ın alternatif ihracat güzergâhlarından biri haline geldiği bildiriliyor.

YANBU SUUDİ PETROL İHRACATI İÇİN KRİTİK NOKTA

Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu, Suudi Arabistan’ın petrol ihracat altyapısındaki stratejik merkezlerden biri olarak kullanılıyor. Doğu-Batı hattıyla doğudaki üretim sahalarından getirilen ham petrol, Yanbu’daki terminallere ulaştırıldıktan sonra tankerlerle uluslararası piyasalara gönderiliyor.

Hattın önemi özellikle Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin risk altında olduğu dönemlerde artıyor. Suudi Arabistan böylece Basra Körfezi üzerinden yapılan sevkiyata alternatif olarak Kızıldeniz üzerinden petrol ihraç edebiliyor. Yanbu’daki altyapının geliştirilmesiyle Suudi Aramco’nun batı kıyısındaki ihracat kapasitesi de son yıllarda artırıldı.

PETROL FİYATLARINDA YENİ ARTIŞ RİSKİ

Atlantic Council Global Energy Center’dan Ben Cahill, boru hattının devre dışı kalmasının Suudi Arabistan’ın Hürmüz Boğazı’nı bypass etme kabiliyeti açısından ciddi bir darbe oluşturduğunu belirtti. Cahill’e göre Kızıldeniz üzerinden petrol sevkiyatının da tehdit altında kalması halinde küresel petrol fiyatları üzerindeki yukarı yönlü baskı artabilir.

Ortadoğu’daki güvenlik gelişmeleri nedeniyle petrol fiyatları halihazırda 100 doların üzerine çıkmış durumda. Doğu-Batı hattının uzun süre kapalı kalması halinde Suudi petrol ihracatında yaşanabilecek ilave düşüşlerin küresel enerji piyasaları üzerinde etkili olabileceği değerlendiriliyor.

KIZILDENİZ GÜZERGÂHI DA BASKI ALTINDA

Suudi Arabistan’ın alternatif ihracat güzergâhına yönelik saldırı, Kızıldeniz’deki deniz taşımacılığı açısından da hassas bir dönemde gerçekleşti. Yemen’deki Husilerin son dönemde Kızıldeniz ve Bab el-Mendeb çevresindeki faaliyetlerini artırması, bölgedeki ticari ve enerji taşımacılığına ilişkin güvenlik endişelerini yükseltti.

Doğu-Batı hattının petrolü Hürmüz Boğazı’nı kullanmadan Kızıldeniz’e ulaştırabilmesi Suudi Arabistan açısından alternatif bir çıkış sağlarken, Kızıldeniz’in güneyindeki Bab el-Mendeb çevresinde yaşanabilecek kesintiler de söz konusu güzergâh üzerindeki riskleri artırıyor.

SUUDİ ARABİSTAN’IN BÖLGESEL TEPKİSİ GÜNDEMDE

Gulf International Forum’dan Abdulaziz Alghashian, saldırının ardından Suudi Arabistan’ın tek taraflı bir karşılık yerine çok taraflı bir yaklaşım benimseyebileceğini belirtti. Alghashian, Riyad yönetiminin Türkiye ve Pakistan gibi bölgesel ortaklarla hareket etme ihtimalinin değerlendirilebileceğini söyledi.

Alghashian’a göre Suudi yönetiminin önündeki başlıklardan biri de bölgesel ve uluslararası ortaklarının güvenlik desteği konusunda ne ölçüde ileri gitmeye hazır olduğunu görmek olacak. Riyad yönetimi ise saldırıya verilecek nihai tepkiye ilişkin henüz yeni bir resmi karar açıklamadı.

IRAK’TA SORUŞTURMA BAŞLATILDI

Irak yönetimi, saldırıların Maysan vilayetindeki bir noktadan düzenlendiğinin belirlenmesinin ardından soruşturmayı genişletti. Başbakan Ali ez-Zeydi ilgili askeri komutanı görevden çıkarırken saldırıların nasıl gerçekleştirildiğinin ve sorumluların kim olduğunun ortaya çıkarılması için güvenlik birimlerine talimat verdi.

Bağdat yönetimi aynı zamanda devlet dışındaki silahlı yapıların faaliyetlerini sınırlandırmaya yönelik adımlarını sürdüreceğini açıkladı. Suudi Arabistan’ın askeri karşılığı şimdilik ertelemesiyle birlikte saldırının ardından atılacak adımlarda Irak hükümetinin soruşturmasının sonucu da takip ediliyor.

İranlı yetkililer, operasyonun kamu güvenliğini bozmayı ve saldırılar düzenlemeyi planladığı öne sürülen kişilere karşı gerçekleştirildiğini açıkladı. Silahlı grubun kimliği konusunda ilk resmi açıklamalarda ayrıntılı bilgi verilmezken, çatışmalardaki can kaybı ve yaralı sayısı da henüz netleşmedi.

SARAVAN’DA SİLAHLI ÇATIŞMA ÇIKTI

İran devlet medyasının aktardığına göre güvenlik güçleri, Saravan kentinde silahlı bir grubun toplanma noktası olarak kullanıldığı belirtilen bir yeri tespit etti. Operasyonun ardından bölgede silahlı çatışma çıktı.

İran makamları, operasyonun istihbarat çalışmaları sonucunda gerçekleştirildiğini bildirdi. Yetkililer hedef alınan kişilerin kamu güvenliğini bozmayı, sabotaj ve silahlı saldırılar düzenlemeyi planladığını öne sürdü.

BİR EVE OPERASYON DÜZENLENDİ

İran’ın Tasnim haber ajansına dayandırılan ilk haberlerde, çatışmaların silahlı kişilerin başka bir grubun kullandığı öne sürülen bir eve saldırmasıyla başladığı bildirildi. İran devlet medyasındaki diğer haberlerde ise güvenlik güçlerinin istihbarat çalışmaları sonucunda silahlı kişilerin toplandığı noktayı tespit ederek operasyon gerçekleştirdiği aktarıldı.

Yerel kaynaklara dayandırılan haberlerde operasyonun Saravan’ın Bahşan bölgesinde yoğunlaştığı belirtildi. Bölgeden yoğun silah ve patlama sesleri geldiği yönünde haberler yayımlanırken, söz konusu bilgilerin tamamı bağımsız kaynaklar tarafından doğrulanmadı.

ÇATIŞMANIN SAATLERCE SÜRDÜĞÜ BİLDİRİLDİ

Yerel kaynaklara dayandırılan haberlerde çatışmaların 12 Eylül sabahı erken saatlerde başladığı ve saatler boyunca devam ettiği öne sürüldü. Bölgeye çok sayıda güvenlik görevlisinin sevk edildiği, farklı noktalarda silah ve patlama seslerinin duyulduğu bildirildi.

Sosyal medyada çatışmalara ait olduğu ileri sürülen görüntüler de yayımlandı. Görüntülerin tamamının çekildiği yer ve zaman bağımsız olarak doğrulanamazken İranlı yetkililer Saravan’da güvenlik operasyonu gerçekleştirildiğini doğruladı.

ÖLÜ VE YARALI SAYISI AÇIKLANMADI

Saravan’daki çatışmalarda ölen veya yaralananların bulunup bulunmadığına ilişkin henüz resmi ve doğrulanmış bir bilanço açıklanmadı. İran makamları operasyonun hedefindeki grubun adı ve silahlı kişilerin kimlikleri konusunda da ayrıntılı bilgi paylaşmadı.

İlk açıklamalarda herhangi bir silahlı grubun çatışmanın sorumluluğunu üstlendiğine ilişkin bilgi de yer almadı. Bölgedeki güvenlik operasyonunun sonuçlarına ilişkin İran makamlarından gelecek açıklamalar bekleniyor.

SARAVAN PAKİSTAN SINIRINDA BULUNUYOR

Çatışmaların yaşandığı Saravan, İran’ın güneydoğusunda ve Pakistan sınırına yakın Sistan-Belucistan eyaletinde bulunuyor. Bölge son yıllarda İran güvenlik güçleri ile farklı silahlı gruplar arasındaki çatışmalarla gündeme geliyor.

İran Devrim Muhafızları Ordusu, 29 Ağustos’ta yine Saravan bölgesinde gerçekleştirilen ortak bir operasyonda ABD ve İsrail bağlantılı olduğunu iddia ettiği bir grubun etkisiz hale getirildiğini açıklamıştı. İran makamlarına göre söz konusu operasyonda bir kişi öldürülmüş, altı kişi gözaltına alınmıştı.

29 AĞUSTOS’TA DA SARAVAN’DA OPERASYON YAPILMIŞTI

Devrim Muhafızları Kara Kuvvetleri Kudüs Karargâhı tarafından yapılan 29 Ağustos tarihli açıklamada, İran’a giriş yaptıktan kısa süre sonra Saravan bölgesinde tespit edildiği belirtilen bir gruba operasyon düzenlendiği bildirilmişti.

İran makamları operasyonda 20 paket patlayıcı ve ilgili ekipmanların yanı sıra hafif ve yarı ağır silahlar, mühimmat ve Starlink iletişim ekipmanlarının ele geçirildiğini açıklamıştı. Tahran yönetimi grubun Sistan-Belucistan’ın güneyindeki önceden belirlenmiş hedeflere saldırılar düzenlemeyi planladığını iddia etmişti.

SİSTAN-BELUCİSTAN’DA GÜVENLİK OPERASYONLARI SÜRÜYOR

Sistan-Belucistan, İran’da silahlı çatışmaların ve güvenlik operasyonlarının yaşandığı bölgeler arasında yer alıyor. İran makamları son dönemde eyalette çeşitli silahlı yapılanmalara karşı operasyonlar gerçekleştirildiğini duyuruyor.

Saravan’daki son çatışmanın hangi grupla bağlantılı olduğu ise henüz resmi olarak açıklanmadı. Can kaybı, yaralı sayısı ve operasyonun sonucu konusunda da İran makamlarından ayrıntılı bir bilanço paylaşılmadı.

Hindistan’ın ev sahipliğinde düzenlenen zirve, BRICS içerisindeki siyasi ve ekonomik iş birliğinin yanı sıra Orta Doğu’da devam eden savaş nedeniyle İran ile Birleşik Arap Emirlikleri arasında yaşanan görüş ayrılıklarının gölgesinde gerçekleştiriliyor. Mayıs ayında yine Yeni Delhi’de bir araya gelen BRICS dışişleri bakanları, İran ve BAE arasındaki anlaşmazlık nedeniyle ortak bildiri yayımlayamamış, Hindistan yalnızca dönem başkanı sıfatıyla bir başkanlık açıklaması yayımlamıştı.

ORTAK BİLDİRİ ÜZERİNDE UZLAŞMA SAĞLANDI

Reuters’ın kaynaklarına dayandırdığı habere göre BRICS üyeleri, liderlerin Yeni Delhi’deki toplantıları başlamadan saatler önce ortak bildirinin metni konusunda anlaşmaya vardı. Bildirinin zirvede resmi olarak kabul edilmesi bekleniyor.

Taslak metinde tek taraflı savaş ve ekonomik baskı politikalarına ilişkin ifadelerin yer aldığı, ancak belirli ülkelerin doğrudan isimlendirilmediği bildirildi. Ortak metnin hazırlanması, BRICS’in son aylarda özellikle Orta Doğu’daki savaş konusunda yaşadığı görüş ayrılıklarının ardından geldi.

İRAN İLE BAE ARASINDAKİ AYRILIK GÜNDEMDE

Zirvenin en önemli diplomatik başlıklarından birini BRICS üyesi İran ile Birleşik Arap Emirlikleri arasındaki anlaşmazlık oluşturuyor. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının 28 Şubat’ta başlamasının ardından Tahran yönetimi Körfez ülkelerindeki bazı hedeflere saldırılar düzenledi. İran ile BAE arasındaki ilişkiler de savaş nedeniyle ciddi şekilde gerildi.

İran, daha önce BAE’yi ABD’nin ülkesine yönelik askeri operasyonlarına doğrudan destek vermekle suçladı. BAE yönetimi ise söz konusu suçlamaları reddetti ve İran’ın Emirlikler topraklarına yönelik saldırılarından Tahran yönetimini sorumlu tuttu.

MAYIS AYINDA ORTAK BİLDİRİ ÇIKMAMIŞTI

BRICS dışişleri bakanları 14-15 Mayıs tarihlerinde Yeni Delhi’de bir araya gelmiş ancak iki günlük toplantıların sonunda ortak bildiri üzerinde anlaşamamıştı. Görüş ayrılıklarının merkezinde ABD-İsrail ile İran arasındaki savaş ve İran ile BAE arasındaki karşılıklı suçlamalar bulunuyordu.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, söz konusu toplantıda BRICS ülkelerinden ABD ve İsrail’in İran’a yönelik eylemlerini kınamalarını istemişti. Arakçi ayrıca BAE’yi askeri operasyonlara dahil olmakla suçlamıştı. BAE ise İran’ın suçlamalarını kesin bir dille reddetmiş ve İran saldırılarına karşı egemenlik haklarını kullanabileceğini açıklamıştı.

Taraflar arasındaki görüş ayrılıkları nedeniyle Hindistan, BRICS dönem başkanı olarak ortak bildiri yerine başkanlık açıklaması yayımlamıştı. Açıklamada Orta Doğu’daki gelişmelere ilişkin üyeler arasında farklı görüşlerin bulunduğu belirtilmiş, diyalog, diplomasi, egemenlik, toprak bütünlüğü, deniz ticaretinin güvenliği ve sivillerin korunması gibi genel ilkeler sıralanmıştı.

BAE İRAN İLE TİCARİ İŞLEMLERİ DURDURDU

İran ile BAE arasındaki gerilim ağustos ayında daha da arttı. İran’dan fırlatıldığı bildirilen balistik füzelerin BAE yönüne ilerlediği bir güvenlik olayının ardından Abu Dabi yönetimi İran ile tüm ticari ve mali işlemleri askıya aldı.

BAE yönetimi ayrıca İran savaşı nedeniyle Hürmüz Boğazı’na olan bağımlılığını azaltmak amacıyla enerji ve ticaret için alternatif güzergâhlar geliştirmeye başladı. BAE Devlet Başkanlığı Danışmanı Enver Gargaş, ülkesinin enerji ihracatı ve ekonomik faaliyetlerinin bölgedeki savaş nedeniyle sekteye uğramasına izin vermeyeceklerini açıklamıştı.

ORTAK METİNDE ORTA DOĞU İFADESİ KRİTİK

Dış politika uzmanları, BRICS’in önündeki temel diplomatik sınavlardan birinin İran ile BAE’nin kabul edebileceği ortak bir Orta Doğu metni hazırlamak olduğunu belirtiyor. İran savaşın ABD ve İsrail tarafından başlatıldığı yönünde açık bir kınama talep ederken BAE, İran saldırılarının da bildiride yer almasını istiyor.

Reuters’a konuşan uzmanlara göre ortak bildirinin mevcut jeopolitik tablo üzerinde doğrudan belirleyici bir etkisinin olması beklenmiyor. Ortak bir metnin kabul edilmesinin ise BRICS üyelerinin Batı yaptırımları ve tek taraflı ekonomik tedbirler gibi konularda ortak hareket edebildiklerini göstermesi açısından önem taşıdığı belirtiliyor.

BRICS MALİYE BAKANLARINDAN ORTAK MESAJ GELMİŞTİ

Liderler zirvesinden önce BRICS ülkelerinin maliye bakanları ve merkez bankası başkanları da ortak bir açıklama yayımladı. Açıklamada Uluslararası Para Fonu ve Dünya Bankası gibi küresel kalkınma ve finans kuruluşlarında reform yapılması, gelişmekte olan ekonomilerin temsil gücünün artırılması ve kurumların daha şeffaf hale getirilmesi çağrısı yapıldı.

BRICS ülkeleri ayrıca tek taraflı ticaret ve mali tedbirlerin küresel ekonomiye zarar verdiğini savundu. Üyeler sınır ötesi ödemelerin daha hızlı, düşük maliyetli ve güvenli hale getirilmesi konusunda iş birliğini geliştirme mesajı verdi.

ZİRVEYE PUTİN, Şİ VE PEZEŞKİYAN DA KATILIYOR

Yeni Delhi’deki BRICS zirvesine Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve Güney Afrika Cumhurbaşkanı Cyril Ramaphosa’nın da aralarında bulunduğu üye ülke liderleri katılıyor. Birleşik Arap Emirlikleri zirvede Abu Dabi Veliaht Prensi Şeyh Halid bin Muhammed bin Zayid Al Nahyan tarafından temsil ediliyor.

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping de 12 Eylül Cumartesi günü Yeni Delhi’ye ulaştı. Şi’nin Hindistan ziyareti yedi yıl aradan sonra gerçekleşirken Çin liderinin Hindistan Başbakanı Narendra Modi ile ikili görüşme yapması planlandı.

MODİ İRAN CUMHURBAŞKANI İLE GÖRÜŞTÜ

Hindistan Başbakanı Narendra Modi, zirve öncesinde İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile Yeni Delhi’de bir araya geldi. Modi görüşmede deniz seyrüsefer özgürlüğünün korunması, deniz ticaretinin güvenliğinin sağlanması ve gemilerde çalışan personelin korunması gerektiğini vurguladı.

Pezeşkiyan ise İran’ın son yıllarda ağır yaptırımlara maruz kaldığını, ABD ve İsrail’in askeri saldırıları sonrasında ekonomik baskının daha da arttığını söyledi. İran Cumhurbaşkanı, siyasi ve askeri baskının ticaret, enerji, altyapı ve finans sistemi üzerindeki etkilerinin yalnızca İran sınırları içerisinde kalmadığını ifade etti.

BRICS 10 ÜYELİ YAPIYA ULAŞTI

BRICS, Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin tarafından 2009 yılında oluşturuldu. Güney Afrika’nın daha sonra katılmasıyla beş üyeli hale gelen grup, sonraki genişleme sürecinde Mısır, Etiyopya, İran, Birleşik Arap Emirlikleri ve Endonezya’yı da bünyesine kattı.

Grup günümüzde dünya nüfusunun yüzde 40’ından fazlasını ve küresel ekonominin yaklaşık dörtte birini temsil ediyor. BRICS’in gündeminde küresel finans kurumlarının reformu, üye ülkeler arasındaki ticaretin artırılması, alternatif ödeme sistemleri ve gelişmekte olan ülkelerin uluslararası sistemdeki temsil gücünün yükseltilmesi gibi başlıklar bulunuyor.

Tedavi altına alınan hamile kadının yaralarının ağır olduğu belirtilirken, sağlık durumunun kötüleşmesi üzerine hayatını kaybettiği bildirildi. Olay, Gazze’de kadınların ve hamilelerin devam eden çatışmalar, yerinden edilme, yetersiz beslenme ve sağlık hizmetlerine erişimde yaşanan sorunlarla karşı karşıya kaldığı dönemde meydana geldi.

HAMİLE KADIN ÜÇ GÜN ÖNCE VURULDU

Wafa’nın haberine göre hamile kadın, Han Yunus’un güneyindeki bölgede İsrail güçlerinin açtığı ateş sonucu yaralandı. Yaralanmasının ardından sağlık ekiplerinin müdahalesiyle tedaviye alınan kadın, üç gün sonra yaşamını yitirdi.

Kadının kimliği ve hamileliğinin hangi aşamasında olduğu konusunda ilk haberlerde ayrıntılı bilgi paylaşılmadı. Saldırının gerçekleştiği bölgedeki koşullara ve olayın nasıl meydana geldiğine ilişkin de ek bilgi verilmedi.

GAZZE’DE KADINLARIN KAYIPLARI ARTIYOR

Gazze’de devam eden savaş kadınlar ve kız çocukları üzerinde de ağır sonuçlara yol açtı. UN Women’ın Nisan 2026’da yayımlanan “The Cost of the War in Gaza on Women and Girls” raporuna göre, 2023 ile 2025 yılları arasında Gazze’de 38 binden fazla kadın ve kız çocuğu hayatını kaybetti. Veriler, söz konusu dönemde günde ortalama 47 kadın ve kız çocuğunun yaşamını yitirdiğini gösteriyor.

Aynı raporda yaklaşık 11 bin kadın ve kız çocuğunun hayat boyu sürebilecek engelliliklere neden olan yaralanmalar yaşadığı belirtildi. UN Women, savaşın kadınlar üzerindeki etkisinin yalnızca can kayıplarıyla sınırlı olmadığını; yerinden edilme, gıda güvensizliği, sağlık hizmetlerine erişim ve ailelerin geçimini sağlama gibi alanlarda da ağır sonuçlar ortaya çıktığını bildirdi.

GAZZE’DE DÜŞÜK VAKALARINDA ARTIŞ BİLDİRİLİYOR

Gazze’de görev yapan sağlık çalışanları, savaş sürecinde düşük vakaları ve gebelik komplikasyonlarında artış yaşandığını bildiriyor. Al-Awda Hastanesi Doğum Bölümü Direktörü Dr. Yasser Saadeddine, hastanede karşılaştıkları gebelik kayıplarının yaklaşık yüzde 70’inin savaş ve ablukanın oluşturduğu koşullarla bağlantılı olduğunu söyledi.

Sağlık çalışanları düşük vakalarındaki artışta yetersiz beslenme, sürekli yer değiştirme, yoğun psikolojik stres, hijyen koşullarındaki bozulma ve sağlık hizmetlerine erişimde yaşanan sıkıntıların etkili olduğunu belirtiyor. Hastanelerde ayrıca erken doğumlar, anne karnındaki bebek ölümleri ve riskli gebelik komplikasyonlarında da artış gözlemlendiği aktarılıyor.

HAMİLELER SAĞLIK HİZMETLERİNE ERİŞİMDE ZORLUK YAŞIYOR

Gazze’deki sağlık altyapısının savaş nedeniyle zarar görmesi, hamile kadınların düzenli kontrol ve doğum hizmetlerine ulaşmasını da zorlaştırıyor. Sağlık çalışanları, tekrarlanan yerinden edilmeler nedeniyle kadınların sağlık kayıtlarını kaybettiğini, hastanelerde ise ilaç, tıbbi ekipman ve personel yetersizliği yaşandığını bildiriyor.

Bölgede yaşanan saldırılar sağlık tesislerini ve tıbbi malzeme depolarını da etkiledi. Ağustos ayında Gazze’deki El Aksa Şehitleri Hastanesi’ne bağlı ilaç depolarının saldırıda zarar gördüğü bildirilmiş, Gazze Sağlık Bakanlığı olayın sağlık hizmetlerini olumsuz etkilediğini açıklamıştı.

ERKEN DOĞUMLAR DA GÜNDEMDE

Gazze’deki hastanelerde düşüklerin yanı sıra erken doğum vakalarındaki artış da sağlık çalışanlarının dikkat çektiği sorunlar arasında bulunuyor. Hekimler, savaş koşulları altında yaşanan yoğun stres, beslenme yetersizliği ve sağlık hizmetlerinin aksamasının anne ve bebek sağlığını doğrudan etkilediğini belirtiyor.

Prematüre dünyaya gelen bebeklerin tedavisinde kuvöz, ilaç, elektrik ve uzman sağlık personeline duyulan ihtiyaç sürerken sağlık sistemindeki sorunların yenidoğanların tedavi süreçlerini de zorlaştırdığı bildiriliyor.

İran savaşının ne zaman sona ereceğine ilişkin soruya yanıt veren Trump, sürecin çok uzun sürmeyeceğini düşündüğünü söyledi. ABD Başkanı, çatışmaların ara seçimlerden hemen sonra sona erebileceğini belirterek İran’ın seçimlere kadar mevcut durumu sürdürmeye çalıştığını öne sürdü.

TRUMP: ÇOK YAKINDA SONA ERECEĞİNİ DÜŞÜNÜYORUM

Donald Trump, savaşın sona ermesine ilişkin değerlendirmesinde, “Çok yakında. Muhtemelen ara seçimlerin hemen ardından olacağını düşünüyorum” dedi.

Trump, İran yönetiminin çatışmayı mümkün olduğunca uzun süre devam ettirmeye çalıştığını savunarak bunun ABD’de gerçekleştirilecek seçim sürecini zorlaştırma amacı taşıdığını iddia etti. ABD Başkanı, seçmenlerin söz konusu durumu gördüğünü de öne sürdü.

Trump daha önce yaptığı açıklamalarda da İran savaşının 3 Kasım’da gerçekleştirilecek ABD ara seçimlerinin hemen ardından biteceğini düşündüğünü söylemişti. İran’ın seçim sonuçlarını etkilemeye çalıştığını ileri süren Trump, Tahran yönetiminin daha fazla dayanamayacağını savunmuştu.

PETROL FİYATLARI İÇİN DE SEÇİM SONRASINI İŞARET ETTİ

ABD Başkanı Trump, savaşın sona ermesinin küresel enerji fiyatları üzerinde de etkili olacağını söyledi. İran’la çatışmaların bitmesinin ardından petrol fiyatlarının hızla düşeceğini savunan Trump, “O gerçekleştiğinde petrol fiyatları hızla aşağı gelecek” ifadelerini kullandı.

İran savaşı ve bölgede artan askeri gerilim, küresel petrol piyasalarında fiyatların yükselmesine neden oldu. Brent petrolün varil fiyatı 9 Eylül’de yüzde 3’ün üzerinde yükselerek temmuz ayından bu yana ilk kez 100 dolar seviyesini aşmıştı. Brent petrol gün içinde 101,55 dolara kadar çıkarken günü 101,21 dolar seviyesinde tamamlamıştı.

İRAN SAVAŞI PETROL PİYASASINI ETKİLEDİ

ABD ile İran arasında devam eden çatışmaların özellikle Hürmüz Boğazı çevresindeki petrol sevkiyatlarını etkilemesi enerji piyasalarında yakından takip ediliyor. Savaş öncesinde dünya petrol ve doğal gaz ticaretinin önemli bir bölümünün Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirilmesi, bölgede yaşanan askeri hareketliliğin petrol fiyatlarına doğrudan yansımasına neden oldu.

Son dönemde ABD ve İran arasında deniz unsurlarını hedef alan karşılıklı saldırıların yoğunlaşması da fiyatların yükselmesinde etkili oldu. İran’ın Hürmüz Boğazı yakınlarında gemileri hedef aldığı, ABD’nin ise İran’a ait petrol tankerlerine yönelik operasyonlar gerçekleştirdiği bildirildi.

ABD’DE BENZİN FİYATLARI DA YÜKSELDİ

Savaşın enerji piyasalarına etkisi ABD iç siyasetinin de önemli başlıklarından biri haline geldi. ABD’de ortalama benzin fiyatının galon başına 4,22 dolara yükseldiği, motorin ve uçak yakıtı fiyatlarında da artış yaşandığı bildirildi. Artan enerji maliyetleri, 3 Kasım’daki ara seçimler öncesinde Trump yönetiminin karşı karşıya bulunduğu ekonomik gündem maddeleri arasında yer alıyor.

Trump, daha önce de petrol ve benzin fiyatlarının ara seçimlerden önce önemli ölçüde gerilemesini beklemediğini söylemişti. ABD Başkanı, seçimlerin hemen ardından petrol fiyatlarının düşeceği yönündeki beklentisini birkaç kez dile getirdi.

“İRAN SEÇİMLERİ ETKİLEMEYE ÇALIŞIYOR” İDDİASI

Trump, İran’ın savaşı ara seçimlere kadar sürdürme amacının ABD iç siyasetini etkilemek olduğunu iddia etti. Tahran yönetiminin seçimlere kadar dayanarak kendi yönetimine siyasi zarar vermeye çalıştığını savunan Trump, İran’ın savaşın ardından geri adım atacağını ileri sürdü.

ABD Başkanı daha önceki açıklamasında İran’ın seçim sonuçlarını etkileyerek kendisine karşı daha zayıf bir siyasi yönetim ortaya çıkmasını istediğini iddia etmişti. Trump, İran’ın nükleer silah geliştirmesine izin vermeyeceklerini de ifade etmişti. İran ise nükleer programının barışçıl amaçlarla yürütüldüğünü savunuyor.

TRUMP’IN AÇIKLAMALARINA RAĞMEN SAVAŞIN SÜRESİ BELİRSİZ

Trump savaşın ara seçimlerin ardından sona ereceğini savunurken ABD yönetimindeki bazı üst düzey isimlerin çatışmanın daha uzun sürebileceği ihtimalini değerlendirdiği bildirildi. Wall Street Journal’ın ABD’li yetkililere dayandırdığı haberinde, Başkan Yardımcısı JD Vance ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio dahil bazı yetkililerin İran’ın Amerikan baskısına uzun süre direnebileceği ihtimalini Trump’la görüştüğü belirtildi.

Trump’ın kamuoyuna yaptığı açıklamalarda ise savaşın kısa sürede sona ereceği yönündeki görüşünü sürdürdüğü görülüyor. ABD Başkanı, İran üzerindeki ekonomik ve askeri baskının Tahran yönetimini çatışmayı sonlandırmaya zorlayacağını savunuyor.

ABD’DE ARA SEÇİMLER 3 KASIM’DA YAPILACAK

ABD’de ara seçimler 3 Kasım 2026 tarihinde gerçekleştirilecek. Temsilciler Meclisi’nin tamamı ile Senato’daki bazı sandalyelerin belirleneceği seçimler, Trump yönetiminin Kongre’deki siyasi desteğinin geleceği açısından önem taşıyor.

İran savaşı, yükselen petrol ve akaryakıt fiyatları ile artan yaşam maliyetleri seçim kampanyasının öne çıkan gündemleri arasında bulunuyor. Trump ise savaşın seçimlerin ardından sona ereceği ve enerji fiyatlarının da buna paralel olarak düşeceği yönündeki görüşünü sürdürüyor.

Zeydi’nin açıklaması, Irak yönetiminin ülkedeki silahların devlet kontrolünde toplanmasına yönelik daha önce açıkladığı politikaların ardından geldi. Irak Başbakanı ağustos ayında da devlet kurumları dışında bulunan silahların kontrol altına alınmasına yönelik yasal düzenleme hazırlanması talimatı vermişti.

SİNCAR FEDERAL HÜKÜMETİN KONTROLÜNE GEÇECEK

Irak Başbakanlık Basın Ofisi’nden yapılan açıklamaya göre Ali ez-Zeydi, Ezidi Davası İttifakı Heyeti, Parlamento Grubu Başkanı Murad İsmail ve beraberindeki heyeti kabul etti. Görüşmede Sincar’ın güvenlik durumu ile bölgede atılacak yeni adımlar ele alındı.

Zeydi, PKK’nın Sincar bölgesindeki uzantılarına gönderme yaparak söz konusu unsurların silahlarını Irak devletine teslim etmeye başlayacağını açıkladı. Başbakan, Sincar Dağı’nın da federal hükümetin tam kontrolü altında olacağını bildirdi.

“SİLAHLAR DEVLET KONTROLÜNDE TOPLANACAK”

Irak Başbakanı Zeydi, Sincar’da silahların devlet kontrolünde toplanmasının bölgedeki istikrar açısından önemli olduğunu söyledi. Güvenlik kararlarının tek merkezden alınması gerektiğini belirten Zeydi, Irak devletinin dışında herhangi bir güvenlik veya askeri otoritenin faaliyet göstermesine izin verilmeyeceğini vurguladı.

Zeydi, Sincar’daki silahlı yapı içerisinde uygun görülen bazı unsurların Irak güvenlik kurumlarına entegre edileceğini de açıkladı. Silahların devletin kontrolüne alınmasıyla birlikte güvenlik yetkisinin federal kurumlarda toplanması planlanıyor.

BAZI UNSURLAR IRAK GÜVENLİK KURUMLARINA ENTEGRE EDİLECEK

Açıklanan plan kapsamında Sincar’daki yerel unsurların tamamı için aynı yöntem uygulanmayacak. Irak hükümetinin uygun gördüğü kişilerin resmi güvenlik kurumlarına dahil edilmesi öngörülürken silahlı yapıların bağımsız şekilde faaliyet göstermesine son verilmesi hedefleniyor.

Irak yönetimi, silahların yalnızca devlet kurumlarının kontrolünde bulunmasına yönelik politikasını daha önce de açıklamıştı. Ağustos ayında bazı Haşdi Şabi gruplarının da silah teslim sürecine başladığı ve uygulamanın resmi kurumların dışında kalan silahları kapsadığı duyurulmuştu.

SİNCAR İÇİN ÜST DÜZEY KOMİSYON KURULACAK

Sincar’daki sürecin takibi için üst düzey bir komisyon kurulması da kararlaştırıldı. Komisyonun bölgenin güvenlik ve hizmet alanındaki ihtiyaçlarını kapsamlı biçimde belirlemesi ve yerel unsurların resmi kurumlara entegrasyon sürecini takip etmesi planlanıyor.

Irak Başbakanı Zeydi ayrıca Sincar’ın altyapı ve yeniden imar ihtiyaçlarının karşılanması, zarar görenlere tazminat ödenmesi ve yerlerinden edilen kişilerin bölgelerine geri dönüşlerinin sağlanması için talimat verdi. Ezidilerin 1 milyon konut arsası projesine dahil edilmesi yönünde de karar alındı.

SİNCAR 2014’TE DAEŞ SALDIRISINA UĞRADI

Musul’a bağlı Sincar, 3 Ağustos 2014’te DAEŞ’in saldırısına uğradı. Özellikle Ezidi nüfusun yaşadığı bölgede saldırıların ardından geniş çaplı yerinden edilmeler yaşandı. Sonraki yıllarda Sincar’ın güvenlik yapısı Irak merkezi hükümeti, Peşmerge güçleri ve farklı silahlı unsurlar arasında değişen kontrol alanlarıyla gündeme geldi.

2014 sonrasında PKK bağlantılı yapıların da bölgede etkinlik göstermeye başlaması, Sincar’ın güvenlik gündemindeki yerini korumasına neden oldu. Geçmiş yıllarda Irak ordusu ile PKK’ya bağlı YBŞ unsurları arasında bölgede çatışmalar da yaşandı.

IRAK’TA SİLAHLARIN DEVLET KONTROLÜNE ALINMASI GÜNDEMDE

Irak yönetimi son dönemde ülke genelinde silahlı yapıların devlet kontrolü dışında faaliyet göstermesini engellemeye yönelik adımlarını artırdı. Başbakan Zeydi, 11 Ağustos’ta devlet dışındaki silahların kontrol altına alınmasını amaçlayan bir yasa tasarısı hazırlanması talimatı vermişti.

Iraklı güvenlik yetkilileri 18 Ağustos’ta bazı silahlı grupların silahlarını teslim etmeye başladığını açıklamıştı. Açıklamalarda sürecin yalnızca belirli gruplarla sınırlı olmayacağı ve resmi kurumların dışında bulunan silahların devlet kontrolüne alınmasının amaçlandığı belirtilmişti.

Putin, Avrupa ülkelerinin Rusya ve Ukrayna savaşına ilişkin politikalarına değinirken özellikle Ukrayna topraklarına Avrupa askeri gönderilmesine yönelik tartışmalar üzerinde durdu. Rus lider, Avrupa ülkelerinin böyle bir karar almasının Moskova tarafından doğrudan çatışma olarak değerlendirileceğini ifade etti.

“UKRAYNA’YA ASKER GÖNDERMEK RUSYA İLE SAVAŞ ANLAMINA GELİR”

Avrupa ülkelerinde Ukrayna’ya asker gönderilmesine ilişkin yürütülen tartışmalara değinen Putin, söz konusu seçeneğin hayata geçirilmesi durumunda bunun Rusya açısından doğrudan savaş anlamına geleceğini söyledi. Putin, “Şu an Ukrayna topraklarına nasıl asker göndereceklerini konuşuyorlar. Bu, Rusya ile savaş anlamına gelir” ifadelerini kullandı.

Rusya Devlet Başkanı, Avrupa yönetimlerinin izlediği politikalarla kendi ülkelerini Rusya ile çatışmaya sürüklediğini öne sürdü. Moskova’nın Avrupa ülkelerini tehdit etmediğini belirten Putin, Rusya’nın Avrupa’ya yönelik herhangi bir saldırı planının bulunmadığını da vurguladı.

PUTİN AVRUPA HALKLARININ SAVAŞ RİSKİNİN FARKINDA OLDUĞUNU SAVUNDU

Putin, Avrupa kamuoyunun da ülkelerinin Rusya ile olası bir çatışmaya sürüklenmesinin farkında olduğunu ileri sürdü. Avrupa’daki siyasi gelişmeleri söz konusu görüşüyle ilişkilendiren Rus lider, Almanya’daki Almanya için Alternatif (AfD) partisinin seçimlerde elde ettiği sonuçlara da değindi.

AfD’nin seçim sonuçlarını Avrupa’da yaşanan gelişmeler çerçevesinde ele alan Putin, kıtadaki siyasi tablonun hükümetlerin izlediği politikalarla bağlantılı olduğunu savundu. Rusya Devlet Başkanı, Avrupa’da yaşanan sorunların temelinde uzun süredir devam eden siyasi ve güvenlik politikalarının bulunduğu görüşünü dile getirdi.

“BATI’NIN HATALARI KARTOPU GİBİ BÜYÜYOR”

Avrupa’daki mevcut durumun Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından Batılı küreselci çevrelerin izlediği politikaların sonucu olduğunu öne süren Putin, geçmişte yapılan hataların zaman içerisinde “kartopu gibi büyüdüğünü” söyledi.

Rusya’nın Avrupa ile çatışması için herhangi bir neden bulunmadığını belirten Putin, İkinci Dünya Savaşı sonrasında oluşturulan düzen çerçevesinde geçmişteki sorunların çözüme kavuşturulduğunu ifade etti. Putin, Moskova’nın Avrupa ülkeleriyle doğrudan çatışmayı gerektirecek bir hedefinin bulunmadığını yineledi.

NATO’NUN DOĞUYA GENİŞLEMESİNİ GÜNDEME GETİRDİ

Putin, Ukrayna’daki gelişmelerin ardından Batılı ülkelerin Ukrayna’yı NATO’ya dahil etmeyi hedeflediğini savundu. Rusya’nın NATO’nun doğuya doğru genişlemesine uzun süredir itiraz ettiğini hatırlatan Putin, Moskova tarafından dile getirilen itirazların Batılı ülkelerce dikkate alınmadığını söyledi.

Rus lider, Ukrayna krizinin ortaya çıkışını değerlendirirken NATO’nun genişleme politikasını temel başlıklardan biri olarak gösterdi. Putin’in açıklamalarında, Rusya’nın NATO’nun doğuya doğru genişlemesine yönelik daha önce dile getirdiği güvenlik itirazları yeniden öne çıktı.

AVRUPA’NIN ENERJİ POLİTİKALARINI ELEŞTİRDİ

Putin’in açıklamalarındaki bir diğer başlık Avrupa’nın enerji politikaları oldu. Avrupa ülkelerinin enerji alanında attığı adımları eleştiren Rusya Devlet Başkanı, izlenen politikaların kıtadaki tüketiciler açısından doğalgaz fiyatlarının daha fazla yükselmesine yol açacağını söyledi.

Rusya’nın enerji kaynaklarını piyasa koşullarında oluşan fiyatlar üzerinden sattığını belirten Putin, Avrupa ülkelerinin enerji alanındaki tercihlerinin ekonomik sonuçlarının olacağını ifade etti. Putin, enerji politikalarının Avrupa ekonomisi ve tüketicilerin karşı karşıya kaldığı maliyetler üzerindeki etkisine dikkat çekti.

KAFKASYA VE UKRAYNA KONUSUNDA BATI’YI SUÇLADI

Rusya Devlet Başkanı, Batılı ülkelerin geçmişte Kafkasya’daki ayrılıkçı unsurlara doğrudan destek verdiğini de ileri sürdü. Batı’nın bölgeye yönelik geçmiş politikalarını Ukrayna konusunda yaşanan gelişmelerle birlikte değerlendiren Putin, mevcut krizin ortaya çıkmasında Batılı ülkelerin politikalarının belirleyici olduğunu savundu.

Putin’in BRICS Zirvesi kapsamındaki açıklamalarında Ukrayna’ya Avrupa askeri gönderilmesi ihtimali, Rusya ile Avrupa arasında doğrudan çatışma riski, NATO’nun doğuya genişlemesi, Avrupa’daki siyasi gelişmeler, enerji fiyatları ve Batı’nın Kafkasya politikaları öne çıkan başlıklar arasında yer aldı.

ASKERİ ARAÇLARDAN ATEŞ AÇILDI

El-Mevasi bölgesi aynı zamanda İsrail'in "Sarı Hat" olarak adlandırılan hattın içinde konuşlandırdığı askeri araçlardan açılan ateşe maruz kaldı. Açılan ateş sonucu bir Filistinli yaralandı. Gazze Şeridi'nde bir önceki gün de İsrail tarafından gerçekleştirilen saldırı ve ihlallerde sekiz kişinin hayatını kaybettiği bildirildi. İsrail işgali altındaki ve İsrail ordusunun kontrolünde bulunan doğu bölgelerinde ise yoğun topçu bombardımanı gerçekleştirildi.

MUHAMMED EL-YAZURİ'NİN ÖLDÜRÜLDÜĞÜ AÇIKLANDI

Filistinli kaynaklar, Muhammed el-Yazuri'nin bir önceki gün Han Yunus'un El-Mevasi bölgesinde gerçekleştirilen İsrail saldırısında öldürüldüğünü duyurdu. El-Yazuri'nin Kassam Tugayları bünyesinde Han Yunus Tugayı'nın komutanlığını yürüttüğü belirtildi. İsrail saldırısında el-Yazuri'nin yanı sıra yardımcısı Huzeyfe Ebu Muammer'in de öldürüldüğü aktarıldı.

HAN YUNUS TUGAYI'NIN KOMUTANLIĞINI DEVRALMIŞTI

Muhammed el-Yazuri, İzzeddin el-Haddad ve Muhammed Ude'nin öldürülmelerinin ardından Han Yunus Tugayı'nın komutanlığı görevini üstlenmişti. İsrail, el-Haddad ve Ude'yi geçen mayıs ayında düzenlediği saldırılarda öldürmüştü. İki ismin öldürüldüğü saldırılar arasında 10 günden daha kısa bir süre bulunduğu belirtilmişti. El-Yazuri, söz konusu gelişmelerin kısa süre sonrasında Han Yunus Tugayı'nın başına geçmişti.

SAVAŞTAN ÖNCE İSTİHBARAT BİRİMİNDE GÖREV YAPTI

Filistinli kaynakların aktardığı bilgilere göre Muhammed el-Yazuri, Gazze Şeridi'ndeki savaş başlamadan önce istihbarat yapılanmasında görev yaptı. El-Yazuri daha sonra Kassam Tugayları bünyesinde Han Yunus Tugayı'nın komutanlığını üstlendi. İsrail'in El-Mevasi'ye yönelik saldırısında el-Yazuri ile yardımcısı Huzeyfe Ebu Muammer birlikte öldürüldü.

EL-VAZİYAH MUHAREBESİNİN ARDINDAN MOHA DÜŞTÜ

Sahadaki askeri gelişmeler, Taiz’in batısındaki El-Vaziyah bölgesinde yaşanan çatışmaların ardından hız kazandı. El-Vaziyah Muharebesi sonrasında Husiler Moha yönünde ilerlerken, Halid bin Velid Askeri Üssü’nün de Husi güçlerinin kontrolüne geçtiği bildirildi. Hükümet güçlerinin Moha’daki mevzilerini terk etmesi nedeniyle kentte uzun süreli ve yoğun bir çatışma yaşanmadığı, Husi güçlerinin geri çekilmenin ardından şehre girdiği aktarıldı. Al Jazeera’ya konuşan saha kaynakları da uluslararası toplum tarafından tanınan hükümete bağlı güçlerin Moha’dan çekildiğini bildirdi.

HUSİLER BABÜLMENDEP YÖNÜNDE GÜNEYE İLERLEDİ

Moha’nın kontrol altına alınmasının ardından Ensarullah olarak da bilinen Husi güçleri Kızıldeniz kıyısı boyunca güneye doğru ilerlemeyi sürdürdü. Sahadan aktarılan bilgilere göre hükümet birliklerinin Moha’dan ayrılmış olması nedeniyle ilerleyiş sırasında sınırlı direnişle karşılaşıldı. Husi birlikleri önce Zubab’ı, ardından hükümet güçlerinin elinde kalan son kıyı yerleşimlerinden birini ele geçirerek Babülmendep Boğazı çevresindeki kara kontrolünü genişletti. Reuters, Husilerin Zubab’ı ele geçirdiğini ve bölgedeki stratejik adalara ulaştığını bildirdi.

18 SAATLİK OPERASYONLA KIZILDENİZ KIYISINDA KONTROL GENİŞLEDİ

Sahadaki muhabirlerin aktardığı bilgilere göre Husilerin Yemen’in Kızıldeniz kıyısındaki son hükümet kontrolündeki bölgelerine yönelik harekâtı yaklaşık 18 saat sürdü. Operasyonun sonunda grubun Moha’dan Babülmendep’e uzanan kıyı hattının tamamında kontrol sağladığı bildirildi. Saha kaynaklarının “Yemen’in Kızıldeniz kıyısının tamamı Husi kontrolünde” şeklindeki aktarımının ardından Reuters ve diğer uluslararası haber kuruluşları da Husilerin kıyı hattında büyük ölçüde kontrol kurduğunu ve Babülmendep üzerindeki etkinliğini artırdığını duyurdu.

MEYYUN ADASI DA HUSİLERİN KONTROLÜNE GEÇTİ

Kıyıdaki ilerleyişin ardından Husi deniz unsurlarının açık denizde de harekete geçtiği bildirildi. Babülmendep Boğazı’nın içinde bulunan ve Perim adıyla da bilinen Meyyun Adası’nın Husi güçlerinin kontrolüne geçtiği hem Yemen hükümeti hem de Husi kaynakları tarafından doğrulandı. Ada, Kızıldeniz’in güney girişindeki konumu nedeniyle uluslararası deniz taşımacılığı açısından stratejik bir noktada bulunuyor. Reuters ve Associated Press, Meyyun Adası’nın ele geçirilmesini Husilerin son yıllardaki en önemli bölgesel kazanımlarından biri olarak aktardı.

ZUKAR ADASI’NDA ÇATIŞMALAR SÜRÜYOR

Husi güçlerinin Meyyun Adası’nın ardından Zukar Adası yönünde de ilerlediği bildirildi. Kullanıcı tarafından aktarılan saha bilgilerine göre Husi birlikleri Zukar’a girerken adadaki çatışmalar devam ediyor. Husilerin daha önce Haniş Adaları bölgesine ulaştığı Reuters tarafından da bildirilmişti. Bölgedeki ada zinciri, Yemen kıyıları ile uluslararası deniz ulaşım hattı arasındaki konumu nedeniyle Kızıldeniz’deki askeri hareketlilik açısından önem taşıyor.

BABÜLMENDEP BOĞAZINDA HUSİLERİN ETKİSİ ARTTI

Babülmendep Boğazı, Kızıldeniz’i Aden Körfezi ve Hint Okyanusu’na bağlayan başlıca deniz geçişlerinden biri olarak küresel ticarette önemli bir konuma sahip. Moha, Zubab ve Meyyun Adası’ndaki gelişmeler Husilerin boğazın Yemen tarafındaki askeri ve coğrafi kontrolünü genişletti. Reuters, söz konusu ilerleyişin Husilere Babülmendep üzerinde daha fazla etki sağladığını ve bölgedeki deniz ulaşımı açısından yeni bir durum ortaya çıkardığını bildirdi.

İRAN VE PAKİSTAN HUSİ SALDIRILARINI GÖRÜŞTÜ

Yemen’deki gelişmeler sürerken İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile Pakistan Genelkurmay Başkanı ve Kara Kuvvetleri Komutanı Mareşal Asım Münir perşembe günü telefonda görüştü. Görüşmede bölgedeki artan gerilim, güvenlik sorunları ve diplomatik girişimlerin sürdürülmesi ele alındı. İran Dışişleri Bakanlığının açıklamasına göre taraflar, bölgesel ülkeler arasında koordinasyonun artırılması ve kalıcı barış ile güvenliğin sağlanması için ortak kapasitenin kullanılmasının gerekliliğini vurguladı. Görüşme, Husiler ile Suudi Arabistan arasındaki saldırıların arttığı ve Yemen’deki çatışmaların yeniden yoğunlaştığı bir dönemde gerçekleştirildi.

ABD-İRAN GERİLİMİ DE GÖRÜŞMENİN GÜNDEMİNDE

Pakistanlı bir güvenlik yetkilisinin Reuters’a aktardığı bilgilere göre Arakçi ile Münir arasındaki görüşmede İran ile ABD arasındaki gerilimin farklı cephelerde azaltılması için diplomatik kanalların yeniden işletilmesi de ele alındı. Görüşmenin ayrıca İran ile ABD arasında yeniden müzakere ihtimali ve Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik saldırıları çerçevesinde gerçekleştiği belirtildi. İran Dışişleri Bakanlığının kamuya açık açıklamasında ise görüşmenin genel olarak bölgesel gerilimlerin düşürülmesi, güvenliğin sağlanması ve diplomatik çabaların devam ettirilmesi üzerinde yoğunlaştığı ifade edildi.

HUSİLER 2014’TEN BU YANA SANA’YI KONTROL EDİYOR

İran tarafından desteklenen Husiler, 2014 yılından bu yana Yemen’in başkenti Sana ile ülkenin kuzeyindeki geniş bölgelerin kontrolünü elinde bulunduruyor. Son Kızıldeniz harekâtı ise grubun kontrol alanını batı ve güneybatı kıyıları yönünde genişletti. Yemen’de 2022’de başlayan görece ateşkes döneminin ardından çatışmaların yeniden yoğunlaşması, hükümet güçleri ile Husiler arasındaki cephelerde askeri hareketliliği artırdı.

IOM Genel Direktörü Amy Pope, çatışmalardan etkilenen ailelerin önemli bölümünün savaş boyunca birden fazla kez evlerini terk etmek zorunda kaldığını belirtti. Pope, birçok ailenin ikinci ya da üçüncü kez yerinden edildiğini ve geride neredeyse hiçbir şeylerinin kalmadığını ifade etti.

“AİLELER İKİNCİ YA DA ÜÇÜNCÜ KEZ KAÇMAK ZORUNDA KALIYOR”

Amy Pope, Yemen’deki çatışmaların yeniden yayılmasıyla birlikte siviller üzerindeki baskının arttığını söyledi. Pope, “Aileler bu çatışmada ikinci veya üçüncü kez kaçmak zorunda kalıyor ve geride neredeyse hiçbir şeyleri kalmıyor” ifadelerini kullandı.

IOM Genel Direktörü, çatışmalar genişledikçe hayat kurtarıcı yardımlara ihtiyaç duyan insanlara ulaşmanın daha da zorlaştığını belirtti. Pope, insani yardım kuruluşlarının sahadaki sivillere erişebilmesi için güvenli ve engelsiz erişime acilen ihtiyaç duyulduğunu vurguladı.

İNSANİ YARDIMA ERİŞİM ÇAĞRISI

IOM açıklamasında, yardım ekiplerinin çatışma bölgelerinde faaliyetlerini sürdürebilmesi için taraflara çağrıda bulunuldu. Pope, yardım operasyonlarının devam edebilmesi açısından güvenli ulaşım hatlarının ve insani erişimin korunmasının zorunlu olduğunu belirtti.

Örgüt, çatışmaların yayılmasıyla birlikte hayat kurtarıcı insani yardımların ihtiyaç sahiplerine ulaştırılmasının giderek güçleştiğine dikkat çekti. Açıklamada, sahadaki erişim engellerinin artmasının yerinden edilen siviller açısından insani ihtiyaçları daha da ağırlaştırabileceğine ilişkin IOM’un uyarısına yer verildi.

TARAFLARA SİVİLLERİ VE İNSANİ YARDIM ÇALIŞANLARINI KORUMA ÇAĞRISI

Amy Pope, Yemen’deki çatışmanın taraflarının sivilleri ve insani yardım çalışanlarını korumakla yükümlü olduğunu belirtti. Açıklamada, insani yardım faaliyetlerinde kullanılan malzemelerin, araçların ve tesislerin de korunması gerektiği vurgulandı.

IOM Genel Direktörü, yardım kuruluşlarının faaliyetlerini sürdürebilmesi için ihtiyaç duyulan malzemeler, araçlar ve tesislerin güvenliğinin sağlanmasının önemine işaret etti. Pope, tüm taraflara sivillerin yanı sıra insani yardım çalışanlarının korunması ve yardım operasyonlarında kullanılan kaynakların güvence altına alınması çağrısında bulundu.

YERİNDEN EDİLENLERİN SAYISI ARTIYOR

IOM, geçen haftadan bu yana en az 46 bin kişinin yerinden edildiğini bildirirken, çatışmaların sürmesi nedeniyle sayının sürekli arttığını açıkladı. Örgütün açıklaması, Yemen’de yeniden yoğunlaşan çatışmaların siviller üzerindeki etkisinin büyüdüğünü ve insani yardım mekanizmalarının sahadaki ihtiyaçlara ulaşmakta zorlandığını ortaya koydu.

NNA, Sur kentinin güneyinde gerçekleştirilen bir diğer İsrail hava saldırısında da yerleşim alanlarının hedef alındığını bildirdi. İsrail güçlerinin hava saldırılarının yanı sıra Lübnan’ın güneyindeki Meys el-Cebel kasabası yakınlarına topçu ateşi açtığı da ajans tarafından aktarıldı.

EL-MANSURİ’DE ALTYAPI VE YERLEŞİM ALANLARI HEDEF ALINDI

Lübnan resmi haber ajansı, İsrail’in el-Mansuri bölgesine yönelik hava saldırılarının “altyapı ve yerleşim mahallelerini” hedef aldığını belirtti. Ajansın haberinde saldırıların sayısına ilişkin kesin bir rakam verilmezken, bölgede birden fazla hava saldırısı gerçekleştirildiği kaydedildi.

Sur kentinin güneyinde düzenlenen hava saldırısının da yerleşim bölgelerine yöneldiği ifade edildi. Saldırıların yol açtığı can kaybı, yaralanma veya maddi hasara ilişkin haberde herhangi bir ayrıntı paylaşılmadı.

MEYS EL-CEBEL YAKINLARINA TOPÇU ATEŞİ

NNA’nın aktardığına göre İsrail güçleri hava saldırılarının yanı sıra Lübnan’ın güneyinde bulunan Meys el-Cebel kasabası çevresine topçu ateşi açtı. Ajans, topçu saldırısının hedef aldığı noktalar veya saldırı sonucunda meydana gelen hasara ilişkin ek bilgi vermedi.

Lübnan’ın güneyinde gerçekleştirilen hava ve topçu saldırıları, İsrail yönetiminin bölgede Hizbullah’a ait olduğunu öne sürdüğü askeri altyapıya yönelik operasyonlara ilişkin açıklamalar yaptığı bir dönemde gerçekleşti.

NETANYAHU: ALİ EL-TAHİR TESİSİ İMHA EDİLDİ

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, İsrail güçlerinin Lübnan’ın güneyinde, Nebatiye yakınlarında ve İsrail’in “güvenlik bölgesi” olarak tanımladığı alanda bulunan yer altındaki Ali el-Tahir tesisini imha ettiğini açıkladı.

İsrail ordusu söz konusu tesisi, “20 yıl boyunca inşa edilen stratejik bir altyapı” olarak tanımladı. Ordunun açıklamasında tesiste İran tarafından finanse edildiği öne sürülen büyük miktarda silah bulunduğu iddia edildi ancak söz konusu iddiayı destekleyen herhangi bir kanıt sunulmadı.

NETANYAHU VE KATZ’DAN ORTAK AÇIKLAMA

Netanyahu ile İsrail Savunma Bakanı Israel Katz tarafından yayımlanan ortak açıklamada, Ali el-Tahir tesisinin kendi talimatları doğrultusunda imha edildiği belirtildi. Açıklamada İsrail ordusunun Lübnan’ın güneyindeki “güvenlik bölgesinin düzenlenmesini tamamladığı” ifade edildi.

Netanyahu ve Katz, yer altındaki altyapı ve karargâhların Celile bölgesinin ele geçirilmesi amacıyla kullanılmak üzere hazırlandığını öne sürdü. Ortak açıklamada tesislerin ayrıca Metula ve Kiryat Şmona üzerinde gözetleme yapmak ve ateş açmak amacıyla kullanılmasının planlandığı iddia edildi.

İsrail yönetimi söz konusu iddialarını destekleyen herhangi bir kanıt paylaşmadı.

İSRAİL ORDUSU BÖLGEDE KALICI SAVUNMA HAZIRLIĞI YAPTIĞINI AÇIKLADI

Netanyahu ve Katz, tesisin imha edilmesinin ardından İsrail ordusunun bölgede savunma hazırlığı yaptığını ve karşı tarafın yeniden bölgeye dönmesini engellemeyi amaçladığını belirtti.

İsrail yönetiminin açıklamaları, Lübnan resmi haber ajansının el-Mansuri, Sur çevresi ve Meys el-Cebel yakınlarında yeni İsrail saldırıları gerçekleştirildiğini bildirdiği saatlerde geldi.

Filistin resmi haber ajansı WAFA’nın aktardığı açıklamada el-Yamahi, Nauru’nun kararını “uluslararası hukukun açık bir ihlali” ve “gayrimeşru işgal gerçeğini meşrulaştırmaya yönelik kabul edilemez bir girişim” olarak nitelendirdi.

NAURU’YA KARARDAN DERHAL DÖNME ÇAĞRISI

El-Yamahi, Nauru yönetimine Kudüs’te büyükelçilik açma kararından “derhal geri dönmesi” çağrısında bulundu. Arap Parlamentosu Başkanı, söz konusu kararın hukuka aykırı olduğunu ifade ederek Nauru’nun diplomatik adımını yeniden değerlendirmesini istedi.

Açıklamada Kudüs’ün siyasi müzakerelerde kullanılabilecek bir unsur olmadığı vurgulandı. El-Yamahi, “Kudüs siyasi müzakereler için bir pazarlık kozu değildir” ifadelerini kullandı.

“KUDÜS’ÜN HUKUKİ VE TARİHİ STATÜSÜ TEK TARAFLI KARARLARLA BELİRLENEMEZ”

Arap Parlamentosu Başkanı, Kudüs’ün hukuki ve tarihi statüsünün tek taraflı kararlarla değiştirilemeyeceğini belirtti. El-Yamahi, kentin statüsünün uluslararası hukuku ihlal eden diplomatik adımlar veya tek taraflı kararlarla belirlenemeyeceğini söyledi.

Açıklamada, Nauru’nun Kudüs’te büyükelçilik açmasının uluslararası hukuk açısından kabul edilemez olduğu savunulurken, Arap Parlamentosunun söz konusu adıma karşı tutumu açık şekilde ortaya konuldu.

Valilik, mezarlıkta gerçekleştirilen ritüellerin, Yahudi bayramları sırasında Mescid-i Aksa'nın içinde dini ayinler yapılmasını isteyen grupların artan talepleriyle bağlantılı olduğunu belirtti. Açıklamada, Mescid-i Aksa içerisinde söz konusu ritüellerin gerçekleştirilmesinin engellendiği durumlarda gasıpların faaliyetlerini caminin kapıları ve duvarlarının çevresine taşıdığı, özellikle Bab er-Rahme bölgesinin öne çıktığı kaydedildi.

KUDÜS VALİLİĞİ: SAHADA YENİ FİİLİ DURUMLAR OLUŞTURULMAYA ÇALIŞILIYOR

Kudüs Valiliği, Bab er-Rahme çevresindeki faaliyetleri "sahada yeni fiili durumlar yaratma ve bölgenin İslami kimliğini hedef alan Yahudileştirme çalışmalarını genişletme girişimi" olarak nitelendirdi. Açıklamada, Mescid-i Aksa'nın içinde gerçekleştirilemeyen dini ritüellerin kapılar ve çevre duvarlarına taşındığı, Bab er-Rahme Mezarlığı'nın da söz konusu faaliyetlerin başlıca noktalarından biri haline geldiği ifade edildi.

Valiliğin aktardığına göre mezarlıktaki toplu dualar ve ritüeller, bir gün önce 409 İsrailli gasıbın Mağripliler Kapısı üzerinden Mescid-i Aksa'ya girmesinin ardından gerçekleşti. Aynı dönemde onlarca gasıbın Bab er-Rahme'de halka açık şekilde dua ettiği, Müslümanların ibadetlerine ise sıkı kısıtlamalar uygulandığı belirtildi.

409 İSRAİLLİ GASIBIN MESCİD-İ AKSA'YA GİRDİĞİ AÇIKLANDI

Kudüs Valiliği, 409 İsrailli gasıbın Mescid-i Aksa'ya Mağripliler Kapısı üzerinden girdiğini bildirirken, Bab er-Rahme çevresindeki faaliyetlerin de aynı süreçte yoğunlaştığını kaydetti. Valiliğe göre onlarca kişi mezarlık bölgesinde toplu ve açık şekilde dini ritüeller gerçekleştirirken Müslümanların Mescid-i Aksa'daki ibadetlerine yönelik kısıtlamalar sürdü.

Bab er-Rahme Mezarlığı'nın Mescid-i Aksa'nın doğu duvarının hemen bitişiğinde bulunması, Kudüs Valiliğinin açıklamasında ayrıca ele alındı. Valilik, mezarlığın konumu nedeniyle bölgede gerçekleştirilen dini ritüellerin özel bir stratejik önem taşıdığını ifade etti.

YAKLAŞAN YAHUDİ BAYRAMLARI İÇİN UYARI

Kudüs Valiliği, yaklaşan Yahudi bayramları nedeniyle önümüzdeki haftalarda daha yüksek düzeyde dikkat ve teyakkuz gerektiğini belirtti. Bayram dönemlerinin Mescid-i Aksa'ya yönelik girişleri genişletmek, yeni dini ritüeller dayatmak ve Müslümanların ibadetlerini kısıtlamak amacıyla kullanılabileceği konusunda uyarıda bulunuldu.

Açıklamada ayrıca mezarlık çalışanlarının faaliyetlerine yönelik kısıtlamalara da dikkat çekildi. Valilik, yaklaşan dönemde yalnızca Mescid-i Aksa'daki Müslümanların ibadetlerinin değil, Bab er-Rahme Mezarlığı'nda görev yapan çalışanların faaliyetlerinin de kısıtlanabileceği uyarısını yaptı.

MESCİD-İ AKSA'YA YÖNELİK GİRİŞLER SON YILLARDA ARTTI

İsrailli gasıpların Mescid-i Aksa'ya yönelik girişleri son yıllarda daha sık ve organize şekilde gerçekleştiriliyor. Söz konusu girişlere çoğu zaman milliyetçi ve dini gruplar da eşlik ediyor. Kudüs Valiliğinin son açıklaması, Bab er-Rahme Mezarlığı'nda üst üste üçüncü hafta gerçekleştirilen toplu dualar ve dini ritüeller ile Mescid-i Aksa çevresindeki gelişmelere ilişkin uyarıları içeriyor.

Haberde, Muhammed bin Selman’ın ilk telefon görüşmesinde Yemen’de kötüleşen durum hakkında Trump’a bilgi verdiği aktarıldı. Husi güçlerinin kıyı kenti Mokha’ya doğru ilerlediği sırada yapılan görüşmenin ardından bin Selman’ın birkaç saat sonra Trump’ı yeniden aradığı belirtildi. Kaynaklara göre Veliaht Prens, ikinci görüşmede Trump’tan Husilere yönelik ABD saldırıları düzenlenmesi emrini vermesini istedi.

TRUMP HUSİLERE SALDIRI TALEBİNİ REDDETTİ

Axios’a konuşan iki ABD’li yetkili, Trump’ın Muhammed bin Selman’ın Husilere yönelik doğrudan ABD saldırısı talebini kabul etmediğini söyledi. Yetkililer, Trump yönetiminin mevcut aşamada Husilere karşı doğrudan askeri müdahalede bulunma planının olmadığını vurguladı.

Washington’ın doğrudan saldırıya sıcak bakmamasına karşın Suudi Arabistan’a sağlanan desteğin devam edeceği aktarıldı. Haberde görüşlerine yer verilen bir ABD’li yetkili, yönetimin Suudi Arabistan’a Husiler konusunda istihbarat ve hedefleme verileri sağlayacağını söyledi.

SUUDİ ARABİSTAN’DA YAKLAŞIK 200 ABD ASKERİ PERSONELİ BULUNUYOR

ABD’li yetkilinin verdiği bilgiye göre yaklaşık 200 ABD askeri personeli halihazırda Suudi Arabistan’da görev yapıyor. Personelin bölgede “kinetik olmayan” destek sağladığı belirtildi. Washington yönetimi böylece doğrudan askeri saldırı düzenlemeden Suudi Arabistan’a yönelik askeri desteğini sürdürüyor.

ABD’nin yaklaşımı, Yemen’de hızla tırmanan çatışmaların Washington tarafından yakından takip edildiği bir dönemde gündeme geldi. ABD yönetiminin doğrudan askeri müdahaleden kaçınmaya çalışırken Suudi Arabistan’a sağladığı desteği artırdığı bildirildi.

HUSİLERİN İLERLEYİŞİ BABÜLMENDEP BOĞAZI’NI GÜNDEME TAŞIDI

Husilerin perşembe günü Yemen’de stratejik öneme sahip bir kıyı kentini ele geçirmesinin ardından petrol fiyatlarında yükseliş yaşandı. Husi güçlerinin sahadaki ilerleyişi, grubu küresel ticaret ve Suudi Arabistan’ın petrol ihracatı açısından kritik güzergâhlardan biri olan Babülmendep Boğazı’na daha fazla yaklaştırdı.

Babülmendep, Kızıldeniz ile Aden Körfezi arasındaki deniz trafiğinin kritik geçiş noktalarından biri olarak öne çıkıyor. Yemen’de yaşanan askeri gelişmelerin söz konusu güzergâha yaklaşması, Kızıldeniz’deki seyrüsefer ve ticari gemi trafiğini yeniden gündemin merkezine taşıdı.

HÜRMÜZ VE BABÜLMENDEP BOĞAZLARI AYNI ANDA GÜNDEMDE

Haberde, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğini halihazırda aksattığı bilgisine de yer verildi. Husilerin Babülmendep üzerindeki kontrolünün artmasının, Tahran açısından ABD ve Körfez’deki müttefikleri üzerinde baskı oluşturabilecek bir araç haline gelebileceği belirtildi.

Hürmüz Boğazı ile Babülmendep Boğazı, bölgedeki enerji sevkiyatı ve uluslararası deniz ticareti bakımından kritik güzergâhlar arasında bulunuyor. Yemen’de Husilerin Babülmendep’e doğru ilerleyişi de Suudi Arabistan ile ABD arasındaki temasların ana başlıklarından biri haline geldi.

CENTCOM KOMUTANI BRAD COOPER SUUDİ ARABİSTAN’A GİTTİ

Yemen’deki gelişmelerin ardından ABD ile Suudi Arabistan arasındaki askeri koordinasyonun da hızlandığı bildirildi. Konuya ilişkin bilgi sahibi iki kaynağın Axios’a verdiği bilgiye göre ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) Komutanı Oramiral Brad Cooper, acil koordinasyon toplantıları gerçekleştirmek üzere perşembe günü Suudi Arabistan’a gitti.

Cooper’ın ziyareti, Husilerin ilerleyişinin ve Kızıldeniz’deki gelişmelerin Washington ile Riyad arasında üst düzey temaslara konu olduğu dönemde gerçekleşti. Haberde ABD’nin doğrudan saldırı seçeneğinden kaçınırken istihbarat, hedefleme verileri ve kinetik olmayan destek üzerinden Suudi Arabistan ile koordinasyonunu sürdürdüğü aktarıldı.

WASHINGTON’IN ÖNCELİĞİ KIZILDENİZ’İ AÇIK TUTMAK

Trump yönetiminden üst düzey bir yetkili, Washington’ın önceliğinin Kızıldeniz’i deniz trafiğine açık tutmak olduğunu söyledi. Yetkili, daha geniş kapsamlı bölgesel mücadelenin ise bölgedeki ortaklar tarafından yürütülmesinin hedeflendiğini belirtti.

Yetkili, ABD’nin Kızıldeniz’de seyrüsefer özgürlüğünün sağlanması gibi temel ulusal güvenlik çıkarlarını korumaya odaklandığını ifade etti. Washington’ın aynı zamanda bölgesel güvenlik sorunlarının yönetilmesi ve çözülmesinde liderliği üstlenmeleri için bölgesel ortaklarını güçlendirdiğini belirten yetkili, ABD’nin bölgesel istikrar konusunda Suudi Arabistan ve Yemen Cumhuriyeti Hükümeti ile sürekli diyalog halinde olduğunu kaydetti.

İLİŞKİLERİ KORUMAYA YÖNELİK TÜM YOLLARIN TÜKENDİĞİ AÇIKLANDI

Cezayir basınında ve devlet medyasında yayımlanan Dışişleri Bakanlığı açıklamasında, hükümetin diplomatik ilişkileri kesme kararına gelmeden önce iki ülke arasındaki bağların korunması için çeşitli girişimlerde bulunduğu belirtildi. Bakanlık, BAE'nin tutumu karşısında Cezayir'in "büyük bir itidal ve yüksek bir sorumluluk duygusuyla" hareket ettiğini, devletler arasındaki ilişkilere yön veren ilkelere bağlı kalarak Emirlikler tarafının dikkatini çekmek için çaba gösterdiğini kaydetti.

Açıklamada, BAE yönetiminin söz konusu davranışlarının doğurabileceği sonuçlar konusunda birçok kez uyarıldığı ifade edildi. Cezayir yönetimi, yapılan girişimlerin BAE tarafına tutumunun sonuçlarını anlatmayı ve ikili ilişkilerde yaşanan sorunların daha fazla büyümesini önlemeyi amaçladığını bildirdi. Diplomatik girişimlere rağmen BAE'nin Cezayir tarafından "üzücü ve gerekçesiz" olarak nitelendirilen eylemlerini sürdürdüğü ileri sürüldü.

CEZAYİR: KABUL EDİLEBİLİR SINIRLAR AŞILDI

Cezayir Dışişleri Bakanlığı, BAE'ye yönelik uyarıların sonuç vermediğini belirterek Emirlikler yönetiminin söz konusu eylemlerinde ısrar ettiğini açıkladı. Bakanlığın açıklamasında, gelinen aşamanın iki egemen devlet arasındaki mevcut ilişkiler çerçevesinde artık kabul edilebilir veya tolere edilebilir sınırların dışına çıktığı ifade edildi. Cezayir hükümeti, ilişkileri korumaya yönelik bütün yolların tüketildiğini belirterek diplomatik ilişkilerin kesilmesi kararının alınmasına gerekçe olarak söz konusu süreci gösterdi.

Kararda hangi somut olay veya olayların doğrudan etkili olduğuna ilişkin ayrıntılı bir liste paylaşılmadı. Reuters ve Associated Press de Cezayir makamlarının diplomatik ilişkilerin kesilmesine yol açan "kışkırtıcı ve düşmanca eylemlerin" ayrıntılarını açıklamadığını aktardı.

BAE BÜYÜKELÇİSİ DIŞİŞLERİ BAKANLIĞINA ÇAĞRILDI

Cezayir hükümetinin diplomatik ilişkileri kesme kararının Birleşik Arap Emirlikleri'ne resmi olarak bildirilmesi için BAE'nin Cezayir Büyükelçisi 10 Eylül 2026 Perşembe günü Dışişleri Bakanlığı merkezine çağrıldı. Büyükelçiye hükümet tarafından alınan kararın içeriği diplomatik kanallar üzerinden resmen iletildi.

Bakanlık açıklamasına göre BAE Büyükelçisi'ne karara uyması için 48 saat süre verildi. Cezayir'in aldığı kararla birlikte iki ülke arasındaki diplomatik ilişkiler resmen kesilmiş oldu.

CEZAYİR İLE BAE ARASINDAKİ GERİLİM DAHA ÖNCE DE YÜKSELMİŞTİ

Cezayir ile BAE arasındaki ilişkiler, diplomatik bağların kesilmesinden önceki dönemde de çeşitli anlaşmazlıklarla gündeme gelmişti. Reuters'ın aktardığına göre Cezayir Cumhurbaşkanı Abdülmecid Tebbun, 2025 yılında ülkesinin Suudi Arabistan, Kuveyt, Umman ve Katar dahil Körfez ülkeleriyle ilişkilerini olumlu ifadelerle anlatırken adını vermediği bir ülkeyi Cezayir'in iç işlerine müdahale etmek ve ülkeyi istikrarsızlaştırmaya çalışmakla suçlamıştı. Söz konusu açıklamalar BAE'ye yönelik üstü kapalı bir gönderme olarak değerlendirilmişti.

İki ülke arasındaki ilişkilerdeki gerilim 2026 yılının şubat ayında yeni bir gelişmeyle devam etmişti. Cezayir, Mayıs 2013'te Abu Dabi'de imzalanan BAE ile hava hizmetleri anlaşmasını iptal etme sürecini başlatmıştı. Diplomatik ilişkilerin 10 Eylül 2026 tarihinde tamamen kesilmesi, önceki aylarda ikili ilişkilerde yaşanan gerilimin ardından geldi.

Saldırı gece yarısından kısa süre sonra ailenin yaşadığı evi hedef aldı. Ölen dört kişinin cenazeleri saldırının ardından Gazze kentindeki Şifa Hastanesi’ne nakledildi.

BEYT LAHİYA’DA BİR EV HEDEF ALINDI

İsrail hava saldırısının hedefi Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da bulunan bir konut oldu. Evde bulunan aynı aileden dört Filistinlinin saldırı sonucunda öldüğü bildirildi.

Hayatını kaybedenlerin anne, baba ve iki kız çocuğundan oluştuğu aktarıldı. Saldırının gece yarısını kısa süre geçtikten sonra gerçekleştirildiği belirtildi.

CENAZELER ŞİFA HASTANESİ’NE GÖTÜRÜLDÜ

Saldırının ardından yaşamını yitiren dört kişinin cenazeleri Gazze kentindeki Şifa Hastanesi’ne götürüldü. Bölgedeki sağlık ve saha kaynakları, saldırının aynı aileyi hedef alan bir konutta gerçekleştiğini bildirdi.

Gazze’de ateşkesin yürürlükte olduğu belirtilmesine rağmen İsrail ordusunun hava saldırıları, topçu atışları ve doğrudan ateş açılmasıyla sonuçlanan operasyonlarının sürdüğü aktarılıyor.

ATEŞKES 10 EKİM 2025’TE YÜRÜRLÜĞE GİRMİŞTİ

Gazze’de ateşkes 10 Ekim 2025’te yürürlüğe girdi. Ateşkes sonrasında büyük ölçekli çatışmalar azalmasına rağmen Gazze’nin farklı bölgelerinde İsrail saldırıları devam etti.

Al Jazeera’nın 8 Eylül 2026’da güncellenen verilerine göre İsrail, ateşkesin yürürlüğe girmesinden sonraki 334 günün 298’inde Gazze’ye yönelik saldırılar gerçekleştirdi. Aynı verilere göre saldırı, ölüm veya yaralanma bildirilmeden geçen gün sayısı 36 oldu.

ATEŞKES SONRASI 1.352 FİLİSTİNLİ ÖLDÜRÜLDÜ

Filistin Sağlık Bakanlığının aktardığı son verilere göre 10 Ekim 2025’te ateşkesin yürürlüğe girmesinden itibaren İsrail saldırılarında en az 1.352 Filistinli hayatını kaybetti, 4.511 kişi yaralandı.

Gazze Hükümeti Medya Ofisi ise 10 Ekim 2025 ile 24 Ağustos 2026 arasında ateşkes anlaşmasının en az 4.379 kez ihlal edildiğini bildirdi. Açıklamada hava saldırıları, topçu ateşi ve doğrudan silahlı saldırıların söz konusu ihlaller arasında yer aldığı belirtildi.

BARIŞ SÜRECİNE İLİŞKİN GÖRÜŞMELER TIKANDI

Gazze’de ateşkes sonrasında kalıcı bir siyasi sürece geçiş amacıyla yürütülen görüşmelerde ilerleme sağlanamadığı belirtiliyor. Taraflar arasındaki temel anlaşmazlıkların başında Hamas’ın silahsızlandırılması ve İsrail güçlerinin Gazze’den çekilmesi geliyor.

Müzakerelerde hangi adımın önce atılacağı konusunda taraflar arasında uzlaşma sağlanamadı. Hamas’ın silahsızlandırılması ile İsrail’in geri çekilmesine ilişkin sıralama, görüşmelerdeki temel başlıklardan biri olmaya devam ediyor.

GAZZE’DE SALDIRILAR ATEŞKES SONRASI DA SÜRDÜ

Ateşkesin başlamasından sonraki dönem boyunca Gazze’nin farklı bölgelerinde ölüm ve yaralanmalarla sonuçlanan saldırılar kaydedildi. İsrail ordusu bazı saldırıların Hamas mensuplarına veya tehdit oluşturduğunu ileri sürdüğü kişilere yönelik olduğunu açıklarken, Filistinli kaynaklar saldırılarda sivillerin de hayatını kaybettiğini bildirdi.

Beyt Lahiya’da aynı aileden dört kişinin öldürüldüğü son saldırı da ateşkes döneminde Gazze’de devam eden saldırılar arasında yer aldı.

Piyasalardaki satışlarda özellikle petrol fiyatlarındaki yüksek seyrin ekonomiler üzerindeki olası maliyetleri etkili oldu. Enerji fiyatlarının uzun süre yüksek seviyelerde kalması ihtimali, yatırımcıların riskli varlıklara yönelik yaklaşımında daha temkinli hareket etmesine neden oldu.

PETROL 100 DOLAR SINIRININ ÜZERİNDE KALDI

Petrol fiyatları çarşamba günü Haziran ayından bu yana ilk kez varil başına 100 dolar seviyesini aşmıştı. Fiyatlardaki yükseliş, ABD'nin İran'a ait beş ham petrol taşıyan gemiye saldırmasının ardından hız kazandı. İran ise saldırılara Ürdün'deki ABD güçlerine yönelik füze saldırıları ve deniz taşımacılığını hedef alan operasyonlarla karşılık verdi.

Petrol fiyatlarında perşembe günü sınırlı bir geri çekilme görülmesine rağmen varil fiyatı 100 doların üzerinde kalmaya devam etti. Enerji piyasalarındaki yüksek fiyatlama, çatışmaların küresel petrol arzı ve kritik deniz ticaret yolları üzerindeki etkilerine ilişkin kaygıların sürdüğünü gösterdi.

YATIRIMCILAR ORTA DOĞU'DAKİ ÇATIŞMALARI İZLİYOR

ATFX Global Baş Piyasa Stratejisti Nick Twidale, Orta Doğu'da bir barış anlaşması ihtimali nedeniyle daha önce hisse satışından kaçınan yatırımcıların tutum değiştirebileceğini söyledi. Twidale, çatışmanın daha uzun sürebileceğine ilişkin koşulların belirginleşmesiyle yatırımcıların satış yönünde harekete geçebileceğini ifade etti.

ABD ve İran'ın küresel enerji ticareti açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı çevresinde karşılıklı saldırılarını sürdürmesi piyasaların yakından takip ettiği gelişmeler arasında bulunuyor. Bölgede yaşanan askeri hareketlilik, petrol sevkiyatlarının güvenliği ve enerji arzının devamlılığı açısından önem taşıyor.

HÜRMÜZ BOĞAZI ÇEVRESİNDE GERİLİM SÜRÜYOR

ABD ile İran arasındaki karşılıklı saldırıların Hürmüz Boğazı çevresinde devam etmesi, krizin kısa sürede sona ereceğine ilişkin beklentileri zayıflatan gelişmeler arasında yer aldı. Dünyanın önemli petrol sevkiyat güzergâhlarından biri olan bölgede yaşanan çatışmalar, enerji piyasalarındaki fiyat hareketlerinin merkezinde bulunuyor.

Suudi Arabistan'ın da Yemenli isyancılarla yaşanan çatışmaların içerisinde yer alması, Orta Doğu'daki güvenlik tablosunu daha karmaşık hale getiriyor. ABD-İran çatışmalarının yanı sıra bölgedeki farklı cephelerde devam eden askeri hareketlilik nedeniyle krizin sona ermesine yönelik yakın vadeli bir işaret bulunmuyor.

Açıklanan sıcaklık değeri, 1991-2020 yılları arasındaki ağustos ayı ortalamasının 0,85 derece üzerinde gerçekleşti. Ağustos 2026’da ölçülen 16,96 derecelik sıcaklık, Temmuz 2023’te kaydedilen 16,95 dereceyi de geride bırakarak küresel ölçekte yeni bir rekor olarak kayıtlara geçti.

KÜRESEL SICAKLIK SANAYİ ÖNCESİ DÖNEMİN 1,65 DERECE ÜZERİNE ÇIKTI

Copernicus İklim Değişikliği Servisi verilerine göre Ağustos 2026’daki küresel sıcaklık, 1850-1900 yıllarını kapsayan sanayi öncesi dönem ortalamasının 1,65 derece üzerinde seyretti. Aylık sıcaklık artışı böylece Kasım 2025’ten bu yana ilk kez 1,5 derece eşiğini geçti.

Küresel ortalama yüzey hava sıcaklığının 16,96 derece olarak ölçülmesiyle Ağustos 2026, kayıt altına alınan tüm aylar arasında en yüksek sıcaklık değerine ulaştı. Önceki aylık rekor, 16,95 dereceyle Temmuz 2023’e aitti.

2026 YAZI KÜRESEL ÖLÇEKTE REKORU PAYLAŞTI

Haziran, temmuz ve ağustos aylarını kapsayan 2026 yaz mevsiminde küresel ortalama sıcaklık, 1991-2020 döneminin ortalamasının 0,69 derece üzerinde gerçekleşti. Söz konusu değerle 2026 yazı, 2024 yılıyla birlikte kayıtlardaki en sıcak yaz mevsimi oldu.

Küresel ölçekte yaz boyunca gözlenen yüksek sıcaklıklar, ağustos ayında aylık rekorun kırılmasıyla devam etti. Copernicus verileri, hem aylık hem de mevsimlik sıcaklıkların uzun dönem ortalamalarının üzerinde kaldığını ortaya koydu.

AVRUPA'DA AĞUSTOS SICAKLIĞI 20,26 DERECE OLDU

Avrupa genelinde Ağustos 2026 ortalama sıcaklığı 20,26 derece olarak ölçüldü. Değer, 1991-2020 yılları arasındaki ağustos ortalamasının 1,10 derece üzerinde gerçekleşti.

Ağustos 2026, ölçülen sıcaklıkla Avrupa genelinde kayıtlara geçen en sıcak dördüncü ağustos ayı oldu. Kıta genelinde yaz mevsiminin ortalama sıcaklığı da uzun dönem normallerinin üzerinde seyretti.

AVRUPA 2026'DA EN SICAK ÜÇÜNCÜ YAZINI YAŞADI

Avrupa’da haziran-ağustos döneminin ortalama sıcaklığı, 1991-2020 dönemi ortalamasının 1,17 derece üzerinde ölçüldü. 2026 yazı, 2024 ve 2022 yıllarının ardından Avrupa’da kayıtlardaki en sıcak üçüncü yaz mevsimi olarak kayda geçti.

Batı Avrupa’da ise sıcaklıklar daha yüksek seviyelere ulaştı. Bölge, 2003 yılında kırılan önceki rekoru geride bırakarak kayıtların tutulduğu dönemdeki en sıcak yaz mevsimini yaşadı.

DENİZ YÜZEYİ SICAKLIĞINDA DA AĞUSTOS REKORU KIRILDI

Kutup bölgeleri dışındaki okyanuslarda ortalama deniz yüzeyi sıcaklığı Ağustos 2026’da 21,07 dereceye yükseldi. Ölçülen değer, ağustos ayları için kaydedilen en yüksek ortalama deniz yüzeyi sıcaklığı olarak kayıtlara geçti.

Pasifik Okyanusu’nda hızla güçlenen El Nino koşullarının yüksek sıcaklıklarda etkili olduğu belirtildi. Küresel hava sıcaklıklarının yanı sıra okyanus yüzeylerinde de aynı dönemde rekor seviyeler ölçüldü.

AĞUSTOS 2026'NIN SICAKLIK VERİLERİ

Ağustos ayında küresel ortalama yüzey hava sıcaklığı 16,96 derece olarak ölçülürken, değer 1991-2020 ağustos ortalamasının 0,85 derece üzerine çıktı. Sanayi öncesi dönem olarak kabul edilen 1850-1900 ortalamasına göre fark ise 1,65 derece olarak gerçekleşti.

Avrupa’da aynı ayın ortalama sıcaklığı 20,26 dereceye ulaşırken, kıtadaki uzun dönem ağustos ortalamasının 1,10 derece üzerine çıkıldı. Kutup bölgeleri dışındaki okyanusların ortalama deniz yüzeyi sıcaklığı ise 21,07 derece olarak kaydedildi.

“DAHA ÖNCE GÖRÜLMEMİŞ MUTLAK KONTROL”

Netanyahu, Hermon Dağı’ndaki açıklamasında, “Hermon Dağı’nın zirvesinden Yermuk’a ve buradan Akdeniz’e kadar tüm bölgeyi kontrol ediyoruz. Daha önce sahip olmadığımız türden mutlak bir kontrol söz konusu” ifadelerini kullandı. İsrail’in sınırlarında “terörist bir ordunun” kurulmasına veya konuşlanmasına izin vermeyeceklerini söyleyen Netanyahu, sahadaki askeri durumun savaş sırasında İsrail’in elde ettiği “en büyük başarılardan biri” olduğunu savundu.

İsrail Başbakanı’nın açıklamaları, İsrail ordusunun Suriye’nin güneyindeki askeri varlığını sürdürdüğü bir dönemde geldi. Netanyahu ve beraberindeki heyet, Suriye topraklarını gören askeri mevzide İsrail güçlerinin bölgede yürüttüğü faaliyetlere ilişkin güvenlik brifingi de aldı. Brifingin İsrail ordusunun Kuzey Komutanlığı Komutanı Tümgeneral Rafi Milo ile 210. Tümen Komutanı Tuğgeneral Yair Peli tarafından verildiği açıklandı.

İRAN İÇİN “ÇOK YAKINIZ” MESAJI

Netanyahu, Hermon Dağı’ndaki açıklamalarında İran’ı da gündeme getirdi. İsrail Başbakanı, “Buradan yapılacak daha fazla iş var. Asıl iş, İran’daki terör rejimini yenilgiye uğratmak. Buna çok yakınız” ifadelerini kullandı. İran’la bağlantılı bölgesel yapıların da sona ereceğini savunan Netanyahu, “Tüm eksenin bir kez ve tamamen çökeceğini biliyoruz. Bunu yapmaya kararlıyız ve yapacağız” dedi.

Netanyahu’nun sözleri, İsrail’in İran’a ve İran’la bağlantılı bölgesel yapılara yönelik askeri politikasını sürdürdüğü dönemde kayda geçti. İsrail Başbakanı son dönemde İran yönetiminin devrilmesini de açık biçimde hedef olarak dile getirirken, eylül ayının başında İsrail’in İran’daki operasyonlarının henüz tamamlanmadığını söylemişti.

NETANYAHU ANKETTE EISENKOT’UN 7 PUAN GERİSİNDE

Hermon Dağı ziyareti, İsrail’de 27 Ekim’de yapılması planlanan genel seçimler öncesinde Netanyahu’nun anketlerde rakibi Gadi Eisenkot’un gerisinde kaldığı bir döneme denk geldi. İsrail’in Kanal 12 televizyonu için Midgam Enstitüsü tarafından yapılan ankette katılımcılara başbakanlık için kimi daha uygun gördükleri soruldu. Katılımcıların yüzde 42’si eski İsrail Genelkurmay Başkanı ve Yashar Partisi lideri Gadi Eisenkot’u tercih ederken, Netanyahu’yu tercih edenlerin oranı yüzde 35’te kaldı. Sonuçlara göre Eisenkot, başbakanlık tercihinde Netanyahu’nun 7 puan önünde yer aldı.

Aynı ankette milletvekili dağılımına ilişkin sonuçlar da Yashar Partisi’nin Likud’un önünde olduğunu gösterdi. Seçimin anketteki sonuçlara göre gerçekleşmesi halinde Eisenkot liderliğindeki Yashar Partisi’nin 120 sandalyeli Knesset’te 25, Netanyahu liderliğindeki Likud’un ise 21 sandalye kazanacağı hesaplandı. Önceki Kanal 12 anketine göre Yashar bir sandalye kazanırken Likud iki sandalye kaybetti.

NETANYAHU BLOĞU 61 SANDALYE SINIRININ ALTINDA

Midgam anketinin blok dağılımında Netanyahu’yu destekleyen partilerin toplamı 52 sandalyede kaldı. Muhalefet partileri ise Arap partileri dahil edildiğinde toplam 68 sandalyeye ulaştı; söz konusu 68 sandalyenin 57’sinin Yahudi partilerine, 11’inin Arap partilerine ait olacağı hesaplandı. İsrail’de hükümet kurmak için 120 sandalyeli Knesset’te en az 61 milletvekilinin desteği gerekiyor.

Ankette eski Başbakan Naftali Bennett’in Birlikte Partisi 13, Yair Golan liderliğindeki Demokratlar 11, Avigdor Lieberman liderliğindeki Yisrael Beiteinu 8 sandalye aldı. Birleşik Tevrat Yahudiliği 8, Şas 7, Bezalel Smotrich ile Moshe Feiglin’in partilerinin oluşturduğu ittifak 6 ve Ofer Winter liderliğindeki Amcha Yisrael 4 sandalye elde etti. Arap partilerinden Yusuf Cabarin liderliğindeki Ortak Liste 7, Mansur Abbas liderliğindeki Ra’am ise 4 sandalyeye ulaştı. Benny Gantz’ın Mavi-Beyaz Partisi ile Avi Maoz’un Noam Yisrael Partisi yüzde 3,25’lik seçim barajını aşamadı.

LİKUD ANKETLERDE SANDALYE KAYBIYLA KARŞI KARŞIYA

Reuters’ın 8 Eylül tarihli haberinde de son anketlerin Netanyahu’nun Likud Partisi’nin parlamentodaki gücünün yaklaşık üçte birini kaybedebileceğine işaret ettiği aktarıldı. Likud’un farklı araştırmalarda 20 ila 23 sandalye aralığında gösterildiği, Netanyahu’nun iktidarda kalabilmesi için sağ ve aşırı sağdaki koalisyon ortaklarının seçim barajını geçmesinin önem taşıdığı belirtildi. Netanyahu da seçim öncesinde sağ partilerin ayrı listelerle seçime girmesinin oy kaybına yol açabileceğini savunarak müttefiklerine birleşme çağrıları yapıyor.

Netanyahu’nun başlıca rakibi konumuna yükselen eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot’un Yashar Partisi ise son aylardaki anketlerde Likud’la başa baş sonuçlar aldı veya Netanyahu’nun partisinin önüne geçti. Kanal 12 için gerçekleştirilen son Midgam araştırmasında Yashar’ın 25, Likud’un 21 sandalye ile gösterilmesi, iki parti arasındaki sandalye farkını 4’e çıkardı. Başbakanlık tercihindeki fark ise yüzde 42’ye karşı yüzde 35 ile 7 puan olarak ölçüldü.

İSRAİL GÜÇLERİ ESAD’IN DEVRİLMESİNDEN SONRA BÖLGEYE GİRMİŞTİ

İsrail güçleri, Beşar Esad yönetiminin Aralık 2024’te devrilmesinin ardından Suriye’nin güneyindeki tampon bölgeye girmiş ve Hermon Dağı’nın Suriye tarafındaki stratejik noktalarda mevziler oluşturmuştu. İsrail yönetimi sonraki dönemde bölgedeki askeri varlığını sürdürürken, Netanyahu Aralık 2024’te de Hermon’un Suriye tarafına giderek İsrail ordusunun konuşlandığı noktaları ziyaret etmişti. 9 Eylül 2026’daki son ziyarette Netanyahu, İsrail’in sınır hattındaki askeri konuşlanmasını İran ve İran’la bağlantılı bölgesel güçlere karşı yürüttüğü politika ile birlikte ele aldı.

Suriye’nin merkezi müfredatına ilişkin geçmiş kayıtlar, İngilizcenin temel yabancı dil olarak okutulduğunu, Fransızcanın ise yedinci sınıftan itibaren ikinci yabancı dil kapsamında eğitim sisteminde bulunduğunu gösteriyor. Suriye Eğitim Bakanlığı 2014 yılında aldığı kararla Rusçayı da ikinci yabancı dil seçeneği hâline getirmiş, öğrencilerin yedinci sınıftan itibaren Fransızca ile Rusça arasında tercih yapabilmesinin önünü açmıştı. Suriye Eğitim Bakanlığı verilerine dayandırılan 2014-2015 ders çizelgelerinde de İngilizce birinci yabancı dil olarak yer alırken, Fransızca ve Rusça ikinci yabancı dil kapsamında gösteriliyor. Aynı merkezi ders programında Türkçeye ilişkin benzer bir statü bulunmuyor.

“TÜRKÇE ÇIKARILDI” İFADESİNDEKİ TEMEL SORUN

Tartışmanın merkezindeki sorun, kuzey Suriye’deki bölgesel eğitim uygulamalarıyla Suriye devletinin ülke çapındaki merkezi müfredatının birbirine karıştırılması. Türkçenin Suriye genelindeki merkezi müfredatta seçmeli yabancı dil olduğu kabul edildiğinde, yeni dönemde alınan karar doğal olarak “Türkçe kaldırıldı, yerine Fransızca getirildi” şeklinde okunuyor. Oysa geçmiş eğitim programları Fransızcanın yeni getirilen bir yabancı dil olmadığını, onlarca yıldır Suriye okullarında okutulduğunu ortaya koyuyor. Türkçenin merkezi Suriye müfredatına ülke çapında seçmeli ders olarak eklendiğine ilişkin resmi bir karar gösterilemediği için de teknik olarak merkezi müfredattan “çıkarılmış” bir Türkçe dersinden söz etmek mümkün görünmüyor.

Türkiye Gazetesi’nin haberindeki önemli ayrıntılardan biri de Suriyeli milletvekilleri, Türkmen Meclisi yöneticileri ve bazı sivil toplum kuruluşlarının Türkçenin “yeni müfredatta seçmeli olmaktan çıkarılmasına” tepki gösterdiğinin belirtilmesi. Aynı haberde Türkçe için yeni bir kararname hazırlanmasının talep edilmesi ise mevcut tartışmanın hukuki boyutu açısından dikkat çekiyor. Türkçenin zaten merkezi müfredatta ülke çapında seçmeli ders statüsü bulunuyorsa yeni bir kararname talebinin neden gündeme geldiği, bulunmuyorsa da “müfredattan çıkarıldı” ifadesinin hangi resmi düzenlemeye dayandırıldığı açıklığa kavuşturulması gereken başlıklar arasında yer alıyor.

TÜRKÇE NEREDE OKUTULUYORDU?

Türkçenin Suriye’de hiç okutulmadığını söylemek de tabloyu eksik bırakıyor. Fırat Kalkanı başta olmak üzere Türkiye’nin askeri harekâtlarının ardından Suriye Geçici Hükümeti ve yerel meclislerin etkili olduğu kuzey bölgelerinde oluşturulan eğitim sisteminde Türkçe derslerine yer verildi. Millî Eğitim Bakanlığının 2017 yılında yayımladığı bilgilerde Azez, Mare, Cerablus, El Bab ve Çobanbey gibi Fırat Kalkanı bölgesindeki merkezlerde okulların yeniden faaliyete geçirilmesinin yanı sıra Türkçe bilen öğretmenlerin istihdam edilmesi için hazırlık yapıldığı açık biçimde belirtiliyordu. Bakanlık yetkilileri o dönemde bölgede yaşayan Suriyelilerin Türkçe öğrenme talebi bulunduğunu belirterek her okula bir Türkçe öğretmeni verilmesi yönünde çalışma yürütüldüğünü açıklamıştı.

Yunus Emre Enstitüsünün kayıtları da Fırat Kalkanı ve Zeytin Dalı bölgelerinde bulunan okullar ile kurslarda Türkçe derslerinin verildiğini ve bu derslerde görev yapan Suriyeli öğretmenlere yönelik eğitim programlarının düzenlendiğini doğruluyor. Dolayısıyla kuzey Suriye’de fiilen yıllardır devam eden ve ciddi bir öğrenci kitlesine ulaşan Türkçe eğitimi gerçek bir uygulamaya dayanıyor. Ancak söz konusu sistem, Şam’daki Suriye Millî Eğitim Bakanlığının bütün ülkeyi kapsayan merkezi müfredatıyla aynı hukuki ve idari yapı içerisinde değerlendirilmemeli.

KUZEY SURİYE İLE MERKEZİ MÜFREDAT AYNI DEĞİL

Türkiye’nin destek verdiği bölgelerde eğitim yapılanması uzun süre Suriye Geçici Hükümeti, yerel eğitim müdürlükleri ve Türkiye’deki kurumların desteğiyle yürütüldü. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığının 2021 yılında yayımladığı verilere göre Fırat Kalkanı bölgesinde yaklaşık 700 okul eğitime kazandırılmış ve yaklaşık 200 bin öğrenci bu okullarda eğitim görmüştü. Aynı açıklamada söz konusu okullarda Suriye Geçici Hükümeti tarafından belirlenen müfredatın okutulduğu özellikle belirtilmişti. Merkezi Şam yönetiminin ülke çapında uyguladığı müfredat ile kuzeyde yıllar içerisinde oluşturulan eğitim modelinin farklı idari yapılara dayanması, bugünkü tartışmanın anlaşılması açısından kritik önem taşıyor.

Suriye’de rejim değişikliğinin ardından eğitim sisteminin yeniden merkezileştirilmesi ise iki farklı yapının karşı karşıya gelmesine neden oluyor. Tartışmanın gerçek karşılığı da Türkçenin var olan merkezi müfredattan çıkarılmasından çok, kuzeydeki okullarda 2017’den itibaren oluşturulan Türkçe eğitim altyapısının yeni Suriye eğitim sistemine aktarılıp aktarılmayacağı noktasında ortaya çıkıyor. Türkmen temsilcilerin ve Türkiye ile bağlantılı eğitim çevrelerinin itirazları da yıllar içerisinde oluşan öğretmen kadrosunun ve Türkçe öğrenmiş yüz binlerce öğrencinin kazanımlarının korunması talebine dayanıyor.

FRANSIZCA TÜRKÇENİN YERİNE YENİ GETİRİLMEDİ

“Türkçenin yerine Fransızca getirildi” ifadesi de Suriye eğitim sisteminin geçmişiyle tam olarak örtüşmüyor. Suriye okullarında Fransızca uzun yıllardır yabancı dil eğitiminin bir parçası ve 2014 yılında yapılan düzenlemeden önce de yedinci sınıftan itibaren okutuluyordu. 2014 tarihli düzenlemenin getirdiği yenilik Fransızcanın müfredata eklenmesi değil, Rusçanın Fransızcaya alternatif ikinci yabancı dil olarak sisteme dahil edilmesiydi. Öğrenciler böylece İngilizcenin yanında ikinci yabancı dil olarak Fransızca veya Rusçayı seçebilme imkânı elde etmişti.

Dolayısıyla Şam yönetiminin yeni müfredatı yetiştiremediği gerekçesiyle eski eğitim programına dönmesi durumunda Fransızcanın yeniden görünür hâle gelmesi, Türkçenin yerine yeni bir dilin konulmasından ziyade eski merkezi eğitim sisteminin devam ettirilmesinin sonucu olarak değerlendirilebilir. Türkçenin kuzeydeki yerel eğitim modelindeki statüsünün merkezi sisteme taşınmaması ise ayrı bir siyasi ve eğitim politikası tartışması oluşturuyor.

KÜRTÇE İÇİN YENİ DÖNEMDE AYRI DÜZENLEME

Tartışmayı büyüten gelişmelerden biri, yeni Suriye yönetiminin Kürtçe konusunda attığı adım oldu. Suriye Eğitim ve Öğretim Bakanlığının 2026-2027 eğitim dönemi için açıkladığı düzenlemeyle, Kürt nüfusun kayda değer bölüm oluşturduğu bölgelerde devlet ve özel okullarında Kürtçe eğitiminin önünün açıldığı bildirildi. Eğitim Müfredatlarını Geliştirme Ulusal Merkezinin bütün eğitim kademeleri için Kürtçe ders müfredatı hazırlaması ve gerekli öğretmen kadrosunun oluşturulması kararlaştırıldı.

Türkmen temsilcileri ve çeşitli sivil toplum kuruluşları da benzer bir hukuki statünün Türkçe için oluşturulmasını talep ediyor. Taleplerin temelinde, Arapçanın devletin resmi dili olma statüsü korunurken Suriye’nin etnik ve kültürel çeşitliliğinin eğitim sistemine yansıtılması düşüncesi bulunuyor. Türkçe için yeni bir düzenleme yapılması hâlinde kuzey Suriye’de yıllardır devam eden bölgesel uygulama ilk kez Şam yönetiminin merkezi eğitim sistemi içerisinde açık ve resmi bir zemine kavuşmuş olacak.

TÜRKİYE’DEN DÖNEN ÖĞRENCİLER İÇİN AYRI SORUN

Türkçe tartışmasının en önemli boyutlarından biri de Türkiye’de eğitim gördükten sonra Suriye’ye dönen çocukların durumu. Türkiye Gazetesi’nin aktardığına göre 2024-2026 döneminde Türkiye’den Suriye’ye dönenlerin sayısı 600 bini aşarken, geçmiş yıllarda 5 bin 555 Türkçe öğretmeni aracılığıyla yaklaşık 390 bin Suriyeli öğrenciye Türkçe eğitimi verildi. Haberde Türk Millî Eğitim Bakanlığı, gönüllü kuruluşlar ve Yunus Emre Enstitüsünün süreç içerisinde oluşturduğu eğitim altyapısının önemli bir insan kaynağı meydana getirdiği değerlendirmesine de yer verildi.

Suriye Türkmen Meclisi Halep Sorumlusu Hüseyin İsa da tartışmanın yalnızca Türkmen toplumunu ilgilendirmediğini, Türkiye’den ülkesine dönen yüz binlerce Suriyeli çocuk açısından eğitim devamlılığı sorunu oluşturacağını savundu. İlk ve orta öğreniminin önemli bölümünü Türkiye’de tamamlayan öğrencilerin edindikleri Türkçe bilgisinin kullanılabileceği bir eğitim alanının ortadan kalkmasının yıllar içinde oluşan birikimi zayıflatacağı görüşünü dile getiren İsa, Türkiye ile Suriye arasında savaş yıllarında oluşan eğitim ve toplumsal bağların korunması gerektiğini söyledi. Türkiye Gazetesi, sorunun Cumhurbaşkanı Ahmed Şara düzeyindeki temaslara da taşındığını ve çözüm beklentisinin sürdüğünü bildirdi.

TÜRKMEN MECLİSİNDEN ŞAM’A RAPOR

Gelişmeler üzerine Suriye Türkmen Meclisinin konuyla ilgili kapsamlı bir rapor hazırlayarak Suriye Millî Eğitim Bakanlığı yetkililerine sunduğu aktarıldı. Türkmen çevrelerinin talebi, geçmişte kuzey bölgelerinde uygulanan modelin aynen bütün Suriye’ye yayılmasından ziyade Türkçenin yeni merkezi müfredatta hukuki statüsü belirlenmiş bir seçmeli dil seçeneğine dönüştürülmesi üzerinde yoğunlaşıyor. Kürtçe için geliştirilen yeni modelin Türkçe açısından da örnek oluşturabileceği belirtilirken, Suriye’nin yeni eğitim düzeninin ülkedeki farklı toplumsal kesimlerin dil taleplerine eşit mesafede yaklaşması isteniyor.

Türkiye’nin Şam Büyükelçiliğinin de mağduriyet yaşanmaması için girişimlerde bulunduğu belirtilirken, çözüm arayışının iki farklı başlık üzerinden ilerlemesi bekleniyor. Birinci başlığı kuzey Suriye’de halen Türkçe eğitim gören öğrencilerin mevcut haklarının ve eğitim sürekliliğinin korunması, ikinci başlığı ise Türkçenin gelecekte hazırlanacak Suriye merkezi müfredatında seçmeli dil statüsüne resmen kavuşturulması oluşturuyor.

İDDİA İLE GERÇEK UYGULAMA BİRBİRİNDEN AYRILMALI

Suriye’de Türkçenin merkezi müfredata seçmeli dil olarak dahil edildiğine ilişkin iddialar geçmiş yıllarda da dönem dönem kamuoyuna yansıdı. Teyit çalışmalarında Suriye Millî Eğitim Bakanlığının bütün ülkeyi kapsayan müfredatında Türkçeyi seçmeli yabancı dil haline getiren resmi bir karar, kararname veya merkezi düzenleme ortaya konulamadığı belirtilirken, kafa karışıklığının kuzey Suriye’deki fiili Türkçe eğitiminin bütün ülkeye ait bir uygulama gibi aktarılmasından kaynaklandığı değerlendiriliyor.

Ortaya çıkan tablo, iki ayrı gerçeğin birbirinden ayrılması gerektiğini gösteriyor. Türkçe, kuzey Suriye’de Türkiye’nin desteği ve yerel eğitim kurumlarının kararlarıyla binlerce öğrenciye yıllardır öğretiliyor; ancak söz konusu bölgesel uygulama, Türkçenin Şam yönetimi tarafından Suriye genelinde seçmeli yabancı dil ilan edildiği anlamına gelmiyor. Merkezi müfredatta zaten bulunmayan bir dersin “müfredattan kaldırıldığı” söylenemeyeceği için tartışmanın doğru sorusu da değişiyor: Türkçe neden kaldırıldı değil, kuzey Suriye’de yıllardır okutulan Türkçe yeni Suriye’nin merkezi eğitim sistemine neden ve hangi statüyle dahil edilecek?

SOSYAL MEDYA POSTU:

Suriye’de “Türkçe müfredattan çıkarıldı, yerine Fransızca getirildi” tartışmasının perde arkasında farklı bir tablo var.
Merkezi Suriye müfredatında Türkçenin ülke çapında seçmeli ders olduğuna dair doğrulanmış resmi bir karar bulunmuyor.
Fransızca ise yıllardır Suriye eğitim sisteminde, Rusçayla birlikte ikinci yabancı dil seçenekleri arasında yer alıyor.
Türkçe eğitimi esas olarak Fırat Kalkanı, Zeytin Dalı ve diğer kuzey bölgelerindeki yerel eğitim modeli içinde uygulandı.
Asıl tartışma, yıllardır Türkçe öğrenen yüz binlerce öğrencinin kazanımlarının yeni merkezi müfredatta korunup korunmayacağı.

“ÇÖL KAPLANI”NIN OBJEKTİFİNDEN

Medine savunmasındaki kahramanlığı ile tanınan Fahreddin Paşa, halk arasında “Çöl Kaplanı” unvanı ile anılıyor. Paşa'nın çektiği ve koruduğu bu fotoğraflar, dönemin Medine'sine ait mimari yapıları, günlük yaşamı ve kutsal mekanları belgeliyor.

TARİHE TANIKLIK EDEN KARELER

Görüntülerde, Osmanlı askerlerinin Medine'deki varlığı, tarihi yapılar ve Harem-i Şerif çevresindeki günlük yaşam sahneleri yer alıyor. Fotoğrafların büyük bölümü daha önce hiç yayımlanmamıştı.

BİR YÜZYIL SONRA YENİDEN BAKIŞ

109 yıl önce çekilen bu fotoğraflar, hem tarih meraklıları hem de akademisyenler için önemli bir kaynak niteliğinde. Görseller, Osmanlı’nın kutsal topraklardaki son dönem varlığına dair belge olarak değerlendiriliyor.

2013 yılında Şam'ın Al-Tadamon semtinde Esed güçleri tarafından 41 sivilin çukura atılıp katledildiği, ardından ateşe verilerek yakıldığı görüntüler ortaya çıktı.

ABD Başkanı Biden, Kuzey Carolina'da bir konuşma gerçekleştirdi. Konuşması bitince ise herkesin garibine giden bir hareket yaparak boşlukla tokalaşmaya çalıştı.

Sosyal medyada başlatılan "#score4rights2022(Haklar için Skor 2022)" kampanyası ile olimpiyat sporcuları umudu temsil eden hilal (C) işareti yapmaya davet ediliyor. Kampanyanın amacı, Çin'in Doğu Türkistan, Tibet ve Hong Kong’da işlediği insanlık suçlarına dikkat çekmek.

90 bin askerimizin şehit olduğu Sarıkamış Faciası'na ilişkin Rus askerleri tarafından çekilmiş görüntüler.