Habere göre Mossad ile Ahmedinejad arasında yıllar boyunca gizli temaslar yürütüldü ancak eski İran Cumhurbaşkanı operasyonun son aşamasında plana katılmayı reddetti. Ahmedinejad’ın İsrail destekli şekilde yeniden iktidara dönme teklifini kabul etmemesi nedeniyle planın hayata geçirilemediği ileri sürüldü.

YILLAR SÜREN GİZLİ TEMAS İDDİASI

New York Times’ın haberinde, Mossad’ın Ahmedinejad ile yıllar boyunca gizli görüşmeler gerçekleştirdiği öne sürüldü. Temasların farklı ülkelerde yürütüldüğü, Ahmedinejad’ın yurt dışındaki seyahat ve konaklama giderlerinin de İsrail tarafından karşılandığı iddia edildi.

Görüşmelerin önemli bölümünün Macaristan’ın başkenti Budapeşte’de yapıldığı belirtildi. Eski ABD’li yetkililere göre Mossad, Ahmedinejad ile doğrudan iletişim kurarak onu uzun vadeli bir istihbarat ağına dahil etmeye çalıştı.

BARNEA’NIN 2024’TE GÖRÜŞTÜĞÜ ÖNE SÜRÜLDÜ

Haberde, dönemin Mossad Başkanı David Barnea’nın 2024 yılında Budapeşte’de Ahmedinejad ile bizzat görüştüğü iddia edildi. Görüşmenin içeriğine ilişkin ayrıntı paylaşılmazken, temasın Mossad ile eski İran Cumhurbaşkanı arasındaki doğrudan iletişim açısından önemli bir aşama olduğu ileri sürüldü.

Barnea ile Ahmedinejad arasında yapıldığı belirtilen görüşmenin ardından Mossad’ın ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatına bilgi verdiği öne sürüldü. İsrail istihbaratının CIA’ya Ahmedinejad ile doğrudan bir iletişim kanalı kurulduğunu bildirdiği iddia edildi.

REJİM DEĞİŞİKLİĞİ SENARYOSUNDA ADI GEÇTİ

İsrailli yetkililerin, geçmişte İsrail karşıtı açıklamalarıyla tanınan Ahmedinejad’ı İran’da olası bir rejim değişikliğinin ardından göreve getirilebilecek isimlerden biri olarak değerlendirdiği öne sürüldü. Haberde, eski İran Cumhurbaşkanının ülkedeki siyasi geçmişi ve tanınırlığı nedeniyle plan kapsamında öne çıktığı iddia edildi.

Mossad’ın yürüttüğü belirtilen temasların yalnızca istihbarat toplama amacı taşımadığı, aynı zamanda Ahmedinejad’ın ilerleyen dönemde siyasi bir rol üstlenmesini hedeflediği ileri sürüldü. Planın, İran’daki yönetim yapısının değişmesi halinde devreye alınmak üzere hazırlandığı savunuldu.

PLANIN ŞUBAT 2026’DA UYGULANMASI HEDEFLENDİ

New York Times’ın haberine göre planın son aşamasının ABD, İsrail ve İran arasında Şubat 2026’da başladığı belirtilen savaşın ilk günlerinde hayata geçirilmesi hedeflendi. Operasyonun, bölgedeki askeri çatışmaların oluşturduğu ortamdan yararlanılarak yürütülmesinin planlandığı öne sürüldü.

İddialara göre İsrail, Ahmedinejad’ı Tahran’daki konutundan çıkararak daha güvenli bir noktaya götürmeyi ve ardından siyasi geçiş planının parçası haline getirmeyi amaçladı. Operasyonun ayrıntılarının eski ABD’li yetkililerin aktardığı bilgilere dayandığı belirtildi.

AHMEDİNEJAD’IN KONUTUNUN HEDEF ALINDIĞI İDDİASI

Haberde, İsrail tarafından düzenlenen bir hava saldırısında Ahmedinejad’ın Tahran’daki konutunun hedef alındığı ileri sürüldü. Saldırıda eski İran Cumhurbaşkanının koruma ekibinin bulunduğu binanın ve zırhlı aracının imha edildiği iddia edildi.

Hava saldırısının ardından Mossad ajanlarının Ahmedinejad’ı bulunduğu bölgeden çıkardığı ve İran içinde gizli bir güvenli eve götürdüğü öne sürüldü. Söz konusu operasyonun hangi tarihte ve hangi bölgede gerçekleştirildiğine ilişkin ayrıntılı bilgi paylaşılmadı.

AHMEDİNEJAD TEKLİFİ REDDETTİ

New York Times’ın aktardığına göre Ahmedinejad, operasyonun ilerleyen aşamalarında plana yönelik güvenini kaybetti. Eski İran Cumhurbaşkanının İsrail’in desteğiyle yeniden iktidara dönme teklifini kabul etmediği ve süreçten çekildiği iddia edildi.

Ahmedinejad’ın ret kararının ardından Mossad’ın yıllar boyunca yürüttüğü belirtilen operasyonun başarısızlıkla sonuçlandığı öne sürüldü. Haberde, kararın gerekçelerine ilişkin Ahmedinejad tarafından yapılmış doğrudan bir açıklamaya yer verilmedi.

İSRAİL VE İRAN’DAN RESMİ AÇIKLAMA YAPILMADI

Mossad’ın Ahmedinejad ile temas kurduğu, seyahat masraflarını karşıladığı ve rejim değişikliği planı hazırladığı yönündeki iddialar hakkında İsrail makamlarından resmi bir açıklama yapılmadı. İran yönetimi de haberde yer alan öne sürmelere ilişkin herhangi bir doğrulama veya yalanlama yayımlamadı.

Ahmedinejad cephesinden de söz konusu temaslara, Budapeşte’de yapıldığı iddia edilen görüşmelere ve yeniden iktidara dönme teklifine ilişkin kamuoyuna yansıyan resmi bir açıklama bulunmadığı belirtildi.

Gerilimin merkezinde, İran’dan kalkan bir uçağın Sana Uluslararası Havalimanı’na iniş yapması yer aldı. Yaklaşık 10 yıldır kamuoyuna duyurulan ilk doğrudan İran uçuşu olduğu belirtilen seferin ardından, İran’dan gönderilen ikinci bir uçağın da Sana’ya doğru ilerlediği bildirildi.

İRAN’DAN SANA’YA DOĞRUDAN UÇUŞ

İran’dan kalkan ilk uçağın Sana Uluslararası Havalimanı’na iniş yapması, Yemen hükümeti ile Husiler arasındaki gerilimi artırdı. Uçuşun, yaklaşık 10 yıl sonra kamuoyuna açıklanan ilk doğrudan İran seferi olduğu belirtildi.

İkinci bir İran uçağının da Sana’ya doğru hareket ettiği yönünde bilgiler paylaşıldı. Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon, söz konusu uçağın İran Devrim Muhafızları ile doğrudan bağlantılı olduğunu ileri sürerken Husiler suçlamaları reddetti.

SANA HAVALİMANINA HAVA SALDIRISI

İkinci uçağın Sana Uluslararası Havalimanı’na iniş yapmasının beklendiği sırada havalimanına hava saldırısı düzenlendiği bildirildi. Bölgesel kaynaklar saldırının Suudi Arabistan savaş uçakları tarafından gerçekleştirildiğini öne sürerken, operasyonun sorumluluğunu Yemen Hava Kuvvetleri üstlendi.

Yemen Savunma Bakanlığı saldırı öncesinde havalimanının boşaltılmasını istedi. Bombardımanın ardından İran’dan gelen uçağın rotasını Yemen’in batısındaki Hudeyde kentine çevirdiği iddia edildi.

KOALİSYONDAN DEVRİM MUHAFIZLARI SUÇLAMASI

Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon, Sana’ya yönelen uçağın İran Devrim Muhafızları ile bağlantılı olduğunu savundu. Koalisyon, uçuşların sivil hava taşımacılığı kapsamında olmadığı ve Yemen’deki Husilere destek sağladığı iddiasında bulundu.

Husiler ise uçağın askeri amaç taşıdığı yönündeki suçlamaları kabul etmedi. Husi yönetimi, uçuşun tamamen sivil ve insani bir görev kapsamında gerçekleştirildiğini ileri sürdü.

RİYAD’DA ACİL TOPLANTI

Gerilimin artmasının ardından Yemen Başkanlık Liderlik Konseyi Başkanı Reşad el Alimi, Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’da üst düzey devlet yetkilileriyle acil toplantı düzenledi. Görüşmede İran’dan yapılan uçuşlar, Yemen hava sahasının durumu ve Husilerin askeri faaliyetleri ele alındı.

Husiler de gelişmelerin ardından genel seferberlik ilan etti. Husi güçleri, kontrol altında tuttukları birçok bölgede silahlı geçiş törenleri ve askeri güç gösterileri düzenledi.

KOALİSYONDAN “TAM GÜÇLE KARŞILIK” MESAJI

Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyonun sözcüsü Turki el Maliki, Suudi Arabistan veya Yemen’in güvenliğine yönelik herhangi bir tehdide karşılık verileceğini açıkladı. Maliki, koalisyonun olası tehditlere tam güçle ve benzeri görülmemiş bir kararlılıkla karşılık vereceğini söyledi.

Koalisyonun açıklaması, Husilerin genel seferberlik kararı ve askeri geçitleriyle eş zamanlı olarak geldi. Tarafların açıklamaları, Nisan 2022’den bu yana devam eden çatışmasızlık sürecine ilişkin endişeleri artırdı.

YEMEN SAVUNMA BAKANI: SABRIMIZ TÜKENDİ

Yemen Savunma Bakanı General Tahir Ali Uveyda el Akili, hükümetin İran ve Husileri eylemlerinden vazgeçirmek için bütün yolları kullandığını söyledi. Akili, İran ve Husilere Yemen hava sahasını ihlal etmekten kaçınmaları yönünde defalarca çağrıda bulunulduğunu belirtti.

Akili, “Hükümet, İran ve Husileri eylemlerini yeniden gözden geçirmeye ikna etmek için tüm yolları tüketmiştir. Hükümet, İran ve Husilere Yemen hava sahasını ihlal etmekten kaçınmaları yönünde defalarca çağrıda bulunmuştur. Sabrımız tükenmiştir ve İran ile Husilerin Yemen hava sahasına yönelik ihlallerine uygun şekilde karşılık vereceğiz.” dedi.

Yemen hava sahasına yönelik ihlallerden İran’ı sorumlu tuttuklarını ifade eden Akili, “Yemen hava sahasının herhangi bir şekilde ihlal edilmesinden İran’ı hukuki ve ahlaki olarak tamamen sorumlu tutuyoruz.” açıklamasında bulundu.

HUSİLERDEN MİSİLLEME TEHDİDİ

Husilere bağlı Yemen Silahlı Kuvvetleri, Sana Uluslararası Havalimanı’na düzenlenen saldırının karşılıksız kalmayacağını duyurdu. Açıklamada, saldırının mevcut çatışmasızlık sürecini sona erdirdiği savunuldu.

Husi güçleri, saldırıya uygun zamanda karşılık verileceğini belirtirken olası misillemenin kapsamına ilişkin ayrıntı paylaşmadı. Genel seferberlik ilanı ve farklı bölgelerde düzenlenen silahlı geçiş törenleri, taraflar arasındaki askeri gerilimin yükseldiğini gösterdi.

NİSAN 2022’DEN BU YANA SÜREN SÜREÇ RİSK ALTINDA

Yemen’de BM arabuluculuğunda Nisan 2022’de başlayan çatışmasızlık süreci, taraflar arasında kalıcı bir siyasi anlaşmaya dönüşmedi. Ateşkesin resmi süresi sona ermesine rağmen taraflar uzun süre geniş kapsamlı saldırılardan kaçındı.

Sana Havalimanı’na yönelik saldırı, İran’dan yapılan uçuşlar, koalisyonun uyarıları ve Husilerin misilleme açıklamaları, ülkede geniş çaplı çatışmaların yeniden başlama ihtimaline ilişkin kaygıları artırdı.

Avrupa’daki 27 ülkenin ulusal ölüm istatistiklerinden derlenen veriler, can kayıplarının büyük bölümünün ileri yaş gruplarında görüldüğünü ortaya koydu. Hayatını kaybedenlerin 9 binden fazlasını 65 yaş ve üzerindeki kişiler oluştururken, uzmanlar yaşlıların aşırı sıcakların sağlık üzerindeki etkilerine karşı en savunmasız grupların başında geldiğini belirtti.

65 YAŞ VE ÜZERİNDEKİLER EN FAZLA ETKİLENEN GRUP OLDU

Aşırı sıcaklar, doğrudan sıcak çarpmasına yol açabildiği gibi kalp-damar ve solunum yolu hastalıklarını da tetikleyebiliyor. İleri yaştaki kişilerde vücudun sıcaklığa uyum sağlama kapasitesinin azalması, mevcut kronik hastalıklar ve kullanılan ilaçlar nedeniyle sağlık risklerinin arttığı ifade ediliyor.

EuroMOMO verilerine göre 22-28 Haziran haftasında kaydedilen 10 bin 650 ek ölümün 9 binden fazlası 65 yaş ve üzerindeki kişiler arasında gerçekleşti. Araştırmacılar, söz konusu yaş grubunda görülen ölüm artışının sıcak dalgasının halk sağlığı üzerindeki etkisini ortaya koyduğunu bildirdi.

“YILIN BU DÖNEMİ İÇİN OLAĞAN DIŞI”

EuroMOMO verilerini derleyen Danimarka Statens Serum Institut bünyesinde kıdemli hekim olarak görev yapan Lasse Vestergaard, yılın söz konusu döneminde bu düzeyde ek ölüm görülmesinin olağan olmadığını söyledi. Vestergaard, “Yılın bu zamanında böyle bir ek ölüm oranı görülmesi olağan dışı. Gerçekten çok yüksek bir oran.” dedi.

Yüksek ek ölüm oranını aşırı sıcaklar dışındaki bir faktörle açıklamanın zor olduğunu belirten Vestergaard, 22-28 Haziran haftasındaki ölüm artışında Kovid-19 salgını gibi başka önemli etkenlerin rol oynadığına ilişkin bir bulgu bulunmadığını ifade etti.

ÖNCEKİ SEKİZ HAFTADA ÖLÜMLER NORMALİN ALTINDAYDI

EuroMOMO tarafından incelenen ülkelerde, sıcak dalgasından önceki sekiz haftada toplam ölüm sayılarının normal seviyelerin altında seyrettiği bildirildi. Söz konusu dönemde haftalık ölüm sayısının olağan düzeylerin ortalama 500 kadar altında bulunduğu belirtildi.

Haziran ayının son haftasında yaşanan ani yükselişin sıcaklıkların zirve yaptığı dönemle aynı zamana rastladığı kaydedildi. EuroMOMO yetkilileri, ulusal kurumlardan yeni veriler ulaştıkça ek ölüm istatistiklerinin güncellenebileceğini açıkladı.

SICAK DALGASI GÜNLÜK YAŞAMI ETKİLEDİ

Haziran sonundaki aşırı sıcaklar Avrupa’nın birçok ülkesinde elektrik şebekelerinde kesintilere yol açtı, bazı okulların kapanmasına neden oldu ve günlük yaşamı olumsuz etkiledi. Fransa, İspanya ve İngiltere’de sıcaklık rekorları kırılırken, sağlık kurumları risk grubundaki kişilere yönelik uyarılarını artırdı.

EuroMOMO, ülkeler bazında ayrı ek ölüm sayılarını yayımlamadı. Kurum, Fransa ve Belçika’nın haziran ayının son haftasında Avrupa genelinde “çok yüksek ek ölüm” kaydedilen iki ülke olduğunu bildirdi.

BELÇİKA’DA 2000’DEN BU YANA EN YÜKSEK ORAN

Belçika Kamu Sağlığı Enstitüsü Sciensano, ülkede sıcak dalgası sırasında kaydedilen ek ölüm oranının 2000 yılından bu yana görülen tüm sıcak hava dönemlerinin üzerine çıktığını açıkladı. Enstitü, söz konusu oranın kayıt altına alınan sıcak dalgaları arasındaki en yüksek seviyeye ulaştığını bildirdi.

Fransa’da da aynı hafta çok yüksek ek ölüm görüldüğü belirtilirken, EuroMOMO tarafından ülkelere ilişkin kesin sayı paylaşılmadı. Ölüm oranlarındaki yükselişin sıcaklıkların en yüksek seviyelere ulaştığı günlerle örtüştüğü kaydedildi.

İNGİLTERE VE GALLER’DE 2 BİN 700’DEN FAZLA ÖLÜM

Pazartesi günü yayımlanan ayrı bir bilimsel çalışmada, İngiltere ve Galler’de mayıs ve haziran aylarında yaşanan sıcak dalgaları sırasında 2 bin 700’den fazla kişinin sıcaklığa bağlı nedenlerle hayatını kaybettiği tahmin edildi. Araştırma, Imperial College London, İngiltere Meteoroloji Ofisi ve Londra Hijyen ve Tropikal Tıp Okulu tarafından ortaklaşa yürütüldü.

Bilim insanları, 21-29 Mayıs tarihleri arasında sıcaklığa bağlı yaklaşık 550 ölüm meydana geldiğini, 18-28 Haziran tarihleri arasında ise yaklaşık 2 bin 200 kişinin yaşamını yitirdiğini hesapladı. Araştırmada hava durumu istatistikleri, iklim modelleri ve aşırı hava olaylarında görülen ek ölümlere ilişkin çalışmalar kullanıldı.

ÖLÜMLERİN YÜZDE 42’Sİ KÜRESEL ISINMAYLA İLİŞKİLENDİRİLDİ

Ortak araştırmaya göre İngiltere ve Galler’de sıcaklığa bağlı ölümlerin yüzde 42’si, küresel ısınmanın sıcak dalgalarına eklediği fazladan sıcaklıkla ilişkilendirildi. Bilim insanları, insan kaynaklı iklim değişikliği olmasaydı haziran ayının sonundaki sıcak dalgasının neredeyse imkansız olacağını belirtti.

Araştırmacılar, küresel ısınmanın sıcak hava dalgalarını daha sık ve daha yoğun hale getirdiğini bildirdi. Gündüz ölçülen en yüksek sıcaklıkların, küresel ısınmanın bulunmadığı koşullarda görülecek değerlerden 4 dereceye kadar daha yüksek olduğu hesaplandı.

İNGİLTERE’DE İKİ SICAKLIK REKORU KIRILDI

İngiltere, yıl içinde iki rekor sıcak dalgasıyla karşı karşıya kaldı. Ülkede sıcaklıklar mayıs ayında 35,1 dereceye, haziran ayında ise 37,7 dereceye ulaştı.

Met Office İklim Atıf Ekibi Bilim Yöneticisi Mark McCarthy, sıcak dalgalarının İngiltere ve Batı Avrupa’nın tamamı açısından aşırı nitelikte olduğunu söyledi. McCarthy, hava olaylarının özellikle yılın erken bir döneminde meydana gelmesi bakımından olağan dışı olduğunu ifade etti.

RESMİ ÖLÜM TAHMİNİ YAYIMLANACAK

İngiltere Sağlık Güvenliği Ajansı, son sıcak dalgalarına ilişkin resmi ölüm kayıtlarını temel alan kendi tahminini gelecek haftalarda yayımlayacağını duyurdu. Ajansın çalışmasında sağlık kayıtlarıyla sıcaklık verilerinin birlikte inceleneceği belirtildi.

UKHSA İklim ve Sağlık Güvenliği Merkezinden Lea Berrang Ford, yayımlanan bilimsel araştırmanın aşırı sıcaklara bağlı riskin boyutunun anlaşılmasına katkı sağlayacağını söyledi. Ford, çalışmanın iklim değişikliğinin toplum sağlığı üzerinde oluşturduğu tehdidi göstermesi bakımından önem taşıdığını ifade etti.

İNGİLTERE’NİN İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNE HAZIRLIĞI TARTIŞILIYOR

İngiliz hükümetine iklim değişikliği konusunda danışmanlık yapan İklim Değişikliği Komitesi, geçen yıl yayımladığı değerlendirmede ülkenin iklim değişikliğinin sonuçlarıyla mücadele etmeye hazır olmadığını açıklamıştı. Komite, mevcut yapıların ve kamu hizmetlerinin artan sıcaklıklar karşısında yetersiz kalabileceğini bildirmişti.

Mayıs ayında yayımlanan raporda, 2050 yılına gelindiğinde İngiltere’deki hanelerin yüzde 92’sinin aşırı sıcak koşullarla karşı karşıya kalabileceği tahmin edildi. Raporda hükümete, iş yerleri için azami sıcaklık sınırları belirlenmesi ve hastane ile okul gibi kamu binalarına soğutma sistemleri kurulması yönünde tavsiyelerde bulunuldu.

Trump, televizyon programındaki açıklamalarının ardından sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda Hürmüz Boğazı’na yönelik ablukanın yeniden başlatılacağını duyurdu. ABD’nin boğazdan geçen ticari yüklerin güvenliğini sağlayacağını belirten Trump, yürütülecek güvenlik faaliyeti karşılığında ücret alınacağını bildirdi.

“BOĞAZIN KORUYUCUSU OLACAĞIZ”

ABD’nin Hürmüz Boğazı’nda doğrudan sorumluluk üstleneceğini açıklayan Trump, “Hürmüz Boğazı’nı alıyoruz. Kontrol bizde olacak. Boğazın koruyucusu olacağız.” ifadelerini kullandı. Trump, ABD’nin bölgedeki ticari gemi trafiğinin güvenliğini sağlayacağını ve boğaz üzerindeki denetimini artıracağını belirtti.

Hürmüz Boğazı’na yönelik ablukanın yeniden başlatılacağını kaydeden Trump, söz konusu uygulamanın kapsamı ve nasıl yürütüleceğine ilişkin ayrıntı paylaşmadı. Açıklamalar, ABD ile İran arasında askeri ve siyasi gerilimin yeniden yükseldiği bir dönemde geldi.

TAŞINAN YÜKLERDEN YÜZDE 20 ÖDEME ALINACAK

Hürmüz Boğazı’nın güvenliğinin sağlanmasının bir bedeli olması gerektiğini savunan Trump, ABD’nin yürütülecek faaliyetler karşılığında ücret talep edeceğini açıkladı. Trump, “Hürmüz Boğazı’nda güvenliği sağladığımız için ücret alacağız.” dedi.

ABD Başkanı, boğazdan taşınan tüm yükler üzerinden yüzde 20 oranında ödeme alınacağını bildirdi. Uygulamanın hangi ülkeleri, şirketleri ve yük türlerini kapsayacağına ilişkin detay vermeyen Trump, güvenlik hizmetinin finansmanının boğazı kullanan taraflarca karşılanacağını ifade etti.

İRAN’I ANLAŞMAYI BOZMAKLA SUÇLADI

İran yönetimine yönelik eleştirilerini sürdüren Trump, Washington ile Tahran arasında daha önce bir anlaşma yapıldığını ancak İran’ın söz konusu anlaşmaya uymadığını ileri sürdü. Anlaşmanın içeriğine ilişkin ayrıntı paylaşmayan Trump, İran’ın tutumunun ardından Hürmüz Boğazı konusunda yeni adımlar atma kararı aldıklarını söyledi.

ABD Başkanı’nın açıklamaları, tarafların bölgedeki askeri faaliyetlere ilişkin karşılıklı suçlamalarda bulunduğu ve Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemi trafiğinin gerilediği bir süreçte yapıldı.

İRAN’DAN ABD’YE UYARI

İran Silahlı Kuvvetleri, Trump’ın Hürmüz Boğazı’nın kontrolünün ABD tarafından ele alınacağına ilişkin açıklamalarına yanıt verdi. Tahran yönetimi tarafından yapılan açıklamada, ABD’nin boğazın yönetimine dahil olmasına izin verilmeyeceği bildirildi.

Açıklamada, “ABD’nin Hürmüz Boğazı’nın yönetimine dahil olmasına izin vermeyeceğiz. ABD ile iş birliği yapan bölge ülkeleri İran’a savaş açmış sayılacak.” ifadelerine yer verildi. İran, ABD’nin bölgedeki olası girişimlerine destek verecek ülkelerin çatışmanın tarafı olarak değerlendirileceğini duyurdu.

“ÇATIŞMA BÖLGE ÜLKELERİNE YAYILACAK”

İran Silahlı Kuvvetlerinin açıklamasında, yaşanabilecek bir çatışmanın yalnızca Hürmüz Boğazı ve İran ile sınırlı kalmayacağı ileri sürüldü. Gerilimin genişlemesi halinde bölgedeki tüm ülkelerin etkilenebileceği belirtilerek sorumluluğun ABD ve müttefiklerine ait olacağı savunuldu.

Tahran’dan yapılan açıklamada, “Çatışma bölgedeki tüm ülkelere yayılacak. Bunun sorumluluğu ABD ve müttefiklerine aittir.” denildi. İran Devrim Muhafızları da Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrollerinin devam ettiğini belirterek, “Hürmüz’ü kontrol altında tutmayı sürdürüyoruz.” açıklamasını yaptı.

TANKER TRAFİĞİ SON İKİ AYIN EN DÜŞÜK SEVİYESİNDE

ABD ile İran arasındaki gerilimin yeniden tırmanması ve bölgedeki gemilere yönelik saldırılar, Hürmüz Boğazı’ndaki petrol ve doğal gaz tankerlerinin hareketliliğini etkiledi. Boğazdan geçen tanker sayısında son bir günde sert düşüş yaşandığı belirtildi.

Mevcut takip bilgilerine göre petrol ve doğal gaz tankeri trafiği 25 Mayıs’tan bu yana en düşük seviyesine geriledi. Tanker hareketliliğinin son iki ayın en düşük düzeyinde olduğu kaydedilirken saldırılar ve karşılıklı açıklamalar nedeniyle ticari gemi trafiğindeki belirsizlik devam etti.

CENTCOM İRAN’DAKİ HEDEFLERİN VURULDUĞUNU AÇIKLADI

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, Amerikan güçlerinin pazar günü İran’a yönelik yeni bir saldırı dalgası düzenlediğini açıkladı. CENTCOM’un açıklamasında, İran’ın farklı bölgelerinde bulunan onlarca hedefin hassas mühimmat kullanılarak vurulduğu bildirildi.

Saldırılarda hedef alınan noktaların konumu, niteliği ve meydana gelen hasara ilişkin ayrıntılı bilgi paylaşılmadı. ABD’nin operasyon açıklaması, Trump’ın Hürmüz Boğazı’nın kontrolü ve ablukanın yeniden başlatılmasına ilişkin sözleriyle aynı dönemde gündeme geldi.

BOĞAZIN DURUMUNA İLİŞKİN ÇELİŞKİLİ AÇIKLAMALAR

ABD ve İran, Hürmüz Boğazı’nın ticari gemi trafiğine açık olup olmadığı konusunda farklı açıklamalarda bulundu. Trump, boğazın ticari gemilerin geçişine açık olduğunu söylerken İran yönetimi boğazın kapatıldığını duyurdu.

İran’ın açıklaması, daha önce onaylanmayan bir rotada ilerlediği belirtilen bir geminin vurulmasının ardından yapıldı. Tarafların birbiriyle çelişen açıklamaları sürerken bölgedeki gemi ve tanker trafiğindeki düşüş devam etti.

Demokrat Parti’yi temsil eden en az 7 beyaz din insanı veya rahip adayı, Hristiyan öğretilerinin göçmenleri, yoksulları ve sosyal desteğe ihtiyaç duyan kesimleri koruyan politikalarla örtüştüğünü savunuyor. Adayların çoğu siyasete ilk kez girerken, yarışa katılan isimlerden 3’ünü kadınlar oluşturuyor.

HAMILTON KANSAS’TAN SENATO ADAYI OLDU

Kansas’ın muhafazakar ve kırsal bir bölgesinde 24 bin üyeli Metodist kilisesine liderlik eden 62 yaşındaki Adam Hamilton, Demokrat Parti’den ABD Senatosu için adaylığını açıkladı. Mali disiplini ve güçlü bir orduyu desteklediğini belirten Hamilton, seçim kampanyasında kürtaja yasal erişim hakkının ve LGBTQ haklarının korunmasını da savunuyor.

Hamilton, Washington’da siyasi söylem içinde öne çıkan bazı Hristiyanların İncil’de anlatılan İsa’nın değerlerini yansıtmadığını ileri sürdü. Trump yönetiminin üslubunu “kabalık ve kötü niyetlilik” olarak nitelendiren Hamilton, mevcut siyasi ortamın 36 yıldır vaazlarında dile getirdiği değerlerle çeliştiğini söyledi.

Hamilton, yaşananlara karşı sessiz kalmak istemediğini belirterek, “Ayağa kalkmak ve ‘Bu durum kabul edilemez’ dediğimin duyulmasını istiyorum.” ifadelerini kullandı. Hamilton’ın seçimi kazanması halinde, 1932’den bu yana Kansas’tan ABD Senatosuna seçilen ilk Demokrat olacağı belirtildi.

KONGREDEKİ DEMOKRAT DİN İNSANLARI

Demokrat Parti’nin din insanlarını siyasete dahil etme geleneğinin özellikle siyahi toplum içinde uzun süredir devam ettiği belirtiliyor. Georgia Senatörü Raphael Warnock, Martin Luther King Jr.’ın da bir dönem pastörlük yaptığı Atlanta’daki Ebenezer Baptist Kilisesinde görev yapıyor.

Kongrede görev yapan son beyaz Demokrat rahibin, 1975-1987 yıllarında Pennsylvania’yı temsil eden Metodist din insanı Bob Edgar olduğu kaydediliyor. Kasım seçimlerinde yarışan yeni adaylarla birlikte Demokrat Parti içinde beyaz Hristiyan din insanlarının siyasi temsili yeniden gündeme geldi.

TALARICO TEXAS’TA SENATO İÇİN YARIŞIYOR

Texas’ta Senato koltuğu için aday olan 37 yaşındaki Presbiteryen ilahiyat öğrencisi James Talarico, seçim kampanyasında kutsal kitap öğretilerine dayalı siyasi konuşmalarıyla öne çıkıyor. Cumhuriyetçilerin uzun süredir yönetimde olduğu eyalette yarışan Talarico, ekonomik ve sosyal politikaları Hristiyanlık üzerinden eleştiriyor.

Talarico, konuşmalarından birinde milyarderlerin vergilerinin düşürülürken hastaların sağlık sistemi dışında bırakılmasının Hristiyan öğretileriyle bağdaşmadığını söyledi. Demokrat aday, dini söylemin yalnızca muhafazakar politikalarla ilişkilendirilmesine karşı çıktığını belirtti.

DEMOKRAT PARTİDEKİ DİNİ TEMSİL BOŞLUĞU

Cumhuriyetçilerin beyaz Hristiyan seçmenler üzerindeki etkisinin, Demokrat Parti’nin zaman içinde seküler ve elit bir seçmen tabanıyla özdeşleşmesiyle güçlendiği ifade ediliyor. Demokratik Ulusal Komite bünyesindeki Dinler Arası Konseyin Eş Başkanı Indira Duggirala, Demokrat siyasetinde dini söylem açısından bir boşluk oluştuğunu kabul etti.

Duggirala, dini hassasiyetleri bulunan adayların doğal bir süreç içinde ortaya çıktığını belirterek gelişmeden memnuniyet duyduğunu söyledi. Devlet yönetiminin seküler kalması gerektiğini vurgulayan Duggirala, bir kişinin hem Demokrat hem de dindar olabileceğini ifade etti.

ADAYLAR HRİSTİYAN MİLLİYETÇİLİĞİNE KARŞI ÇIKIYOR

Demokrat adaylar, Trump’ın “Amerika’yı Yeniden Harika Yap” hareketi ile Hristiyan milliyetçiliğinin yakınlaşmasından endişe duyduklarını dile getiriyor. Savunma Bakanı Pete Hegseth’in Pentagon’da dua toplantıları düzenlemesi ve ABD’nin İran politikalarında dini söyleme yer verilmesi, adayların eleştirdiği başlıklar arasında bulunuyor.

Arkansas’tan Kongreye girmek için yarışan Evanjelik pastör Robb Ryerse, Hristiyan milliyetçiliğini ABD demokrasisine yönelik en büyük tehditlerden biri olarak tanımladı. Ryerse, sağcı beyaz Hristiyanların siyasi alanda meydana getirdiğini savunduğu sorunların giderilmesine katkı sağlamayı amaçladığını söyledi.

DİN VE DEVLET İŞLERİNİN AYRILIĞI VURGUSU

Ryerse, inançlı kişilerin din ve devlet işlerinin ayrılığı ilkesini savunması gerektiğini belirtti. Demokrat Hristiyan adaylar, dini inançların kamu politikalarında kullanılmasının anayasal sınırlar içinde kalması gerektiğini savunuyor.

Adaylar, Hristiyanlığın göçmenlere karşı sert politikaları, sosyal yardımların azaltılmasını veya ekonomik eşitsizliği meşrulaştırmak amacıyla kullanılmasına karşı çıkıyor. Seçim kampanyalarında yoksullukla mücadele, sağlık hizmetlerine erişim, göçmenlerin korunması ve temel hakların güvence altına alınması başlıkları öne çıkıyor.

KASIM SEÇİMLERİNDE KONGRE DENGESİ BELİRLENECEK

Kasım ayında yapılacak ara seçimlerde Temsilciler Meclisi ve Senatodaki sandalye dağılımı yeniden şekillenecek. Demokrat rahipler, Cumhuriyetçilerin güçlü olduğu eyaletlerde aday olarak Trump yönetiminin politikalarını sınırlandırmayı hedefliyor.

Hamilton, Kansas’taki seçim kampanyasında değişim talebinin arttığını savunarak seçimi kazanabileceklerine inandığını söyledi. Demokrat din insanlarının seçimlerde elde edeceği sonuçlar, partinin beyaz Hristiyan seçmenlerle kuracağı ilişkinin geleceği açısından da önem taşıyor.

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) koordinasyonunda hazırlanan sevkiyatta, depremzedelerin barınma ve sağlık ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik malzemelere yer verildi. Yardımların, afetin etkili olduğu bölgelerde kurulacak geçici yaşam alanlarında ve sağlık hizmetlerinde kullanılması planlandı.

275 BÜYÜK ÇADIR VENEZUELA’YA ULAŞTIRILDI

Türkiye’nin Caracas Büyükelçisi Naci Aydan Karamanoğlu, havalimanında yaptığı açıklamada, Türkiye’den gönderilen yardım malzemelerinin içeriğine ilişkin bilgi verdi. Karamanoğlu, AFAD tarafından hazırlanan sevkiyatta 275 büyük çadırın bulunduğunu belirterek, çadır kentlerin kurulabilmesi için gerekli ekipmanların da Venezuela’ya ulaştırıldığını söyledi.

Karamanoğlu, yardım malzemeleri arasında yaklaşık 7 ton tıbbi malzeme ve ilacın da yer aldığını ifade etti. Sevkiyatın toplam ağırlığının 30 tona ulaştığını aktaran Karamanoğlu, malzemelerin depremden etkilenen bölgelerdeki ihtiyaç sahiplerine dağıtılacağını bildirdi.

TÜRK ARAMA KURTARMA EKİPLERİ İKİ HAFTA ÇALIŞTI

Büyükelçi Karamanoğlu, depremlerin ardından Venezuela’ya giden Türk arama kurtarma ekiplerinin iki hafta boyunca görev yaptığını belirtti. Ekiplerin afet bölgelerindeki çalışmalara katıldığını kaydeden Karamanoğlu, Türk personelin sahada özverili bir çalışma yürüttüğünü dile getirdi.

Türkiye’nin afetin ilk günlerinden itibaren Venezuela ile dayanışma içinde olduğunu vurgulayan Karamanoğlu, arama kurtarma faaliyetlerinin ardından insani yardım sevkiyatlarının sürdürüldüğünü aktardı. Depremzedelerin barınma, sağlık ve temel ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik desteğin devam edeceğini belirtti.

AFAD, TİKA VE TÜRK KIZILAY DAHA ÖNCE DE YARDIM GÖNDERDİ

Karamanoğlu, Türkiye’nin Venezuela’ya yönelik yardım çalışmalarının son sevkiyatla sınırlı olmadığını ifade etti. AFAD, Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA) ve Türk Kızılay aracılığıyla daha önce de insani yardım desteği sağlandığını hatırlattı.

Son sevkiyatla yardım çalışmalarına yeni bir aşama eklendiğini söyleyen Karamanoğlu, Türkiye’nin Venezuela halkına yönelik desteğinin süreceğini bildirdi. Karamanoğlu, Türkiye’nin afetin sonuçlarının giderilmesi sürecinde Venezuela halkının yanında olmaya devam edeceğini kaydetti.

VENEZUELA’DAN TÜRKİYE’YE TEŞEKKÜR

Venezuela Dışişleri Bakanı Yvan Gil, Türkiye’nin gönderdiği yardımların ülkesindeki depremzedeler açısından önemli olduğunu belirtti. Türk halkının Venezuela ile gösterdiği dayanışmanın büyük anlam taşıdığını ifade eden Gil, destek nedeniyle Türkiye’ye teşekkür etti.

Gil, Geçici Devlet Başkanı Delcy Rodriguez adına Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a, Türk hükümetine ve Türk halkına teşekkürlerini iletti. Türkiye’nin Caracas Büyükelçisi Naci Aydan Karamanoğlu ile Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’a da teşekkür eden Gil, depremlerin ilk saatlerinden itibaren Türk makamlarıyla sürekli iletişim halinde olduklarını söyledi.

DEPREMLER 39 SANİYE ARAYLA MEYDANA GELDİ

Venezuela, 24 Haziran’da 39 saniye arayla meydana gelen 7,2 ve 7,5 büyüklüğündeki iki depremle sarsıldı. Depremlerin ardından etkilenen bölgelerde arama kurtarma, barınma ve sağlık çalışmaları başlatıldı.

Türkiye, afetin ardından arama kurtarma ekiplerini Venezuela’ya gönderirken, insani yardım faaliyetlerini AFAD, TİKA ve Türk Kızılay aracılığıyla sürdürdü. Simon Bolivar Havalimanı’na ulaşan 30 tonluk son sevkiyatın, depremzedelerin acil ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla ilgili bölgelere ulaştırılacağı bildirildi.

Bangkok yönetimi, hastaneye kaldırılan yaralılardan 22’sinin sağlık durumunun kritik olduğunu açıkladı. Yangının kontrol altına alınmasının ardından olay yeri güvenlik çemberine alınırken, adli tıp ekipleri ile yangın uzmanları sabah saatlerinde binanın enkazında inceleme başlattı.

YANGIN KISA SÜREDE BİNANIN TAMAMINI SARDI

Yangın, 12 Temmuz Pazar günü gece yarısına kısa süre kala kentin kuzeyindeki eğlence mekânında başladı. Görgü tanıkları ve olay sırasında sahnede bulunan müzisyenlerin aktardığı bilgilere göre, sahne yakınındaki elektrik sisteminden önce duman yükseldi, ardından elektrik kesildi ve patlamaya benzer bir ses duyuldu.

Alevler ve yoğun duman kısa sürede mekânın ana salonuna yayıldı. Cep telefonları ve kurtarma ekiplerinin kameralarıyla kaydedilen görüntülerde, binanın girişinden alevlerin yükseldiği, içeride bulunanların yoğun duman altında dışarı çıkmaya çalıştığı görüldü. İtfaiye ekipleri yangını yaklaşık yarım saatlik çalışmanın ardından kontrol altına aldı.

ÖLÜMLERİN BÜYÜK BÖLÜMÜ YOĞUN DUMANDAN KAYNAKLANDI

Bangkok Valisi Chadchart Sittipunt, yangının tavana ulaşarak hızla yayıldığını ve içeride yoğun duman oluştuğunu açıkladı. İlk değerlendirmelere göre, ölümlerin önemli bölümünün dumandan zehirlenme sonucu meydana geldiği belirtildi.

Kurtarma ekiplerinin vücut kameralarına yansıyan görüntülerde, bazı kurbanların mekânın arka bölümündeki tuvaletlerin yakınında bulunduğu görüldü. Yetkililer, çıkış yolu bulamayan bazı kişilerin yoğun dumandan korunmak amacıyla tuvaletlere yönelmiş olabileceğini değerlendiriyor.

63 KİŞİ HASTANEYE KALDIRILDI

Yangında yaralanan 63 kişi çevredeki hastanelere sevk edildi. Yaralılardan 22’sinin durumunun kritik olduğu açıklanırken, hastanelerde yanık ve dumandan etkilenmeye yönelik tedaviler başlatıldı.

İlk kimlik tespit çalışmalarında hayatını kaybedenlerden 10’unun kimliğinin belirlendiği, bunlardan 9’unun Tayland, birinin ise Laos vatandaşı olduğu bildirildi. Adli tıp birimleri, diğer kurbanların kimliklerinin belirlenmesi için çalışmalarını sürdürüyor.

ACİL ÇIKIŞLARIN ENGELLENİP ENGELLENMEDİĞİ ARAŞTIRILIYOR

Yangının ardından başlatılan soruşturmanın önemli başlıklarından birini mekândaki acil çıkışlar oluşturdu. Bazı cansız bedenlerin çıkış noktalarına ve binanın arka bölümüne yakın alanlarda bulunması üzerine tahliye güzergâhlarının açık olup olmadığı incelemeye alındı.

İlk incelemelerde masa, sandalye ve diğer eşyaların bazı geçiş yollarını daralttığı, acil çıkışların yeterince görünür olmayabileceği ve çıkışlardan birinin kapalı tutulmuş olabileceği yönündeki iddialar üzerinde duruldu. Bangkok yönetimi, tavan ve dekorasyon malzemelerinin yangının yayılmasına etkisini de araştırıyor.

İTFAİYE İHBARDAN DAKİKALAR SONRA OLAY YERİNE ULAŞTI

Bangkok Afet Önleme ve Zarar Azaltma Dairesi Başkanı Suriyachai Rawiwan, itfaiye ekiplerinin ihbarın ardından yaklaşık 5 dakika içinde olay yerine ulaştığını bildirdi. Ekiplerin bölgeye vardığı sırada alevlerin binanın büyük bölümüne yayıldığı belirtildi.

Yoğun duman, elektrik kesintisi ve içerideki yüksek sıcaklık, arama kurtarma çalışmalarını güçleştirdi. Binanın içindeki masa ve oturma gruplarının ekiplerin hareket alanını daralttığı, kurtarma görevlilerinin oksijen maskeleri ve el fenerleriyle çalıştığı aktarıldı.

İŞLETMENİN RUHSAT VE DENETİM KAYITLARI İNCELENİYOR

Tayland Başbakanı Anutin Charnvirakul, olay yerinde yaptığı açıklamada yangının nedeninin kapsamlı şekilde araştırılacağını söyledi. İşletmenin faaliyet ruhsatı, yangın güvenliği denetimleri, elektrik tesisatı ve binada kullanılan malzemeler incelemeye alındı.

İşletmenin yangından önce güvenlik denetiminden geçtiği belirtilirken, olay sırasında acil çıkışların kullanılabilir durumda olup olmadığı araştırılıyor. Charnvirakul, mevzuata aykırılık veya ihmal tespit edilmesi halinde sorumlular hakkında işlem yapılacağını bildirdi.

ELEKTRİK SİSTEMİ VE PATLAMA SESİ ÜZERİNDE DURULUYOR

Yangının çıkış nedenine ilişkin henüz kesin bir tespit yapılmadı. İlk bulgular arasında sahne yakınındaki elektrik panosu veya klima sisteminde meydana gelmiş olabilecek kısa devre ihtimali yer aldı.

Olay sırasında sahnede bulunan müzisyenlerin, elektrik sisteminden duman çıktığını, kısa süre sonra elektriğin kesildiğini ve patlama sesi duyulduğunu anlattıkları aktarıldı. Soruşturma ekipleri, elektrik tesisatından alınan parçalar ile yangının başladığı değerlendirilen bölgedeki kalıntıları incelemeye aldı.

TANIKLAR YANGIN SIRASINDA YAŞANANLARI ANLATTI

Yangını dışarıdan gören taksi şoförü Surin Jaiharn, alevlerin binanın kapısından sokağa doğru yayıldığını ve vücutlarında yanıklar bulunan bazı kişilere yardım ettiğini söyledi. Olay sırasında çevrede bulunanlar, içeriden çıkan kişilerin üzerindeki alevleri söndürmeye ve yaralıları güvenli alana taşımaya çalıştı.

Laos vatandaşı Kan Kutirat da içeriden yükselen çığlıkların ardından büyük panik yaşandığını belirterek bir kadının dışarı çıkarılmasına yardım ettiğini anlattı. Görgü tanıkları, elektriklerin kesilmesinin ardından mekânın karanlıkta kaldığını ve yoğun duman nedeniyle çıkışların görülmesinin güçleştiğini ifade etti.

TAYLAND’DA DAHA ÖNCE DE BENZER YANGINLAR YAŞANDI

Bangkok’taki yangın, Tayland’da son yıllarda eğlence mekânlarında yaşanan en ölümcül olaylardan biri olarak kayıtlara geçti. Bangkok’taki Santika Club’da 1 Ocak 2009’da yılbaşı kutlamaları sırasında çıkan yangında 60’tan fazla kişi hayatını kaybetmiş, 200’ü aşkın kişi yaralanmıştı.

Chonburi bölgesindeki Mountain B adlı eğlence mekânında Ağustos 2022’de çıkan yangında da ilk belirlemelere göre 14 kişi yaşamını yitirmiş, çok sayıda kişi yaralanmıştı. Bangkok’taki son olayın ardından eğlence mekânlarının ruhsatlandırılması, elektrik tesisatları, yanıcı dekorasyon malzemeleri ve acil çıkışlara yönelik denetimler yeniden gündeme geldi.

Saldırılarda İran’a ait bazı altyapı tesislerinin de zarar gördüğü belirtildi. İran tarafı ise ABD’nin düzenlediği hava saldırılarının ardından balistik füze saldırısı başlatarak karşılık verdi.

ABD OPERASYONUN GEREKÇESİNİ AÇIKLADI

ABD yönetimi, İran’ın güney kıyılarına yönelik operasyonun Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğini korumak amacıyla gerçekleştirildiğini açıkladı. Operasyonun, Basra Körfezi’nden geçen sivil denizciler ile ticari gemilere yönelik saldırı kapasitesini zayıflatmayı hedeflediği kaydedildi.

Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi ile Umman Körfezi’ni birbirine bağlaması ve küresel deniz ticaretinde önemli bir geçiş noktası olması nedeniyle stratejik önem taşıyor. ABD yönetimi, saldırıların bölgedeki ticari gemilerin serbest geçişini güvence altına alma amacı taşıdığını bildirdi.

İRAN BALİSTİK FÜZE SALDIRISI BAŞLATTI

İran, Bender Abbas ve Sirik yakınlarını da hedef alan ABD saldırılarının ardından balistik füzelerle misilleme başlattı. Füze saldırılarının hangi bölgeleri hedef aldığına ve sonuçlarına ilişkin ayrıntılı bilgi paylaşılmadı.

İran tarafı, hava saldırılarında altyapı tesislerinin zarar gördüğünü duyururken, saldırılardaki can kayıpları ve yaralıların sayısına ilişkin net bir açıklama yapılmadı.

CENTCOM’DAN SALDIRILARA İLİŞKİN AÇIKLAMA

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran’a yönelik yeni saldırıların başladığını duyurdu. Açıklamada, operasyonların ABD Doğu Yakası saatiyle 17.00 itibarıyla başlatıldığı bildirildi.

CENTCOM açıklamasında, “Bugün saat 17.00 ET itibarıyla, ABD Merkez Komutanlığı güçleri, İran’a karşı daha fazla saldırı başlatmaya başladı. Saldırılar, sivil denizcilere ve Basra Körfezi’nden serbestçe geçen ticari gemilere yönelik saldırı kabiliyetlerini zayıflatmaya devam etmeyi amaçlıyor. Başkomutan, İran güçlerini sorumlu tutmak için saldırıların düzenlenmesi talimatını verdi.” ifadelerine yer verildi.

ABD basınında yer alan haberlerde, Graham’ın Washington’daki Capitol Hill bölgesinde bulunan evine göğüs ağrısı ve kalp durması ihbarı üzerine sağlık ekiplerinin sevk edildiği öne sürüldü. Hastaneye kaldırılan Graham’ın müdahalelere rağmen kurtarılamadığı bildirildi. Graham’ın ofisi ise ölüm nedenini resmi olarak açıklamadı ve yalnızca senatörün ani bir rahatsızlığın ardından hayatını kaybettiğini duyurdu.

SON YURT DIŞI PROGRAMI UKRAYNA OLDU

Graham’ın ölümünden önce katıldığı son resmi yurt dışı programı Ukrayna ziyareti oldu. Cumhuriyetçi senatör, 10 Temmuz’da başkent Kiev’de Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ile bir araya geldi. Görüşmede Ukrayna’nın hava savunma ihtiyaçları, Rusya’ya karşı hazırlanmakta olan yeni yaptırım düzenlemesi ve savaşın seyri ele alındı.

Reuters tarafından yayımlanan görüntülerde, Graham’ın Zelenski ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından Kiev’de basın mensuplarına açıklamalarda bulunduğu görüldü. Graham, Çin yönetiminin Rusya üzerindeki ekonomik ve siyasi etkisini kullanmasının savaşın sona erdirilmesi bakımından önemli olduğunu savundu. Pekin’in Moskova’yı müzakere masasına yönlendirebilecek ülkelerden biri olduğunu belirten Graham, Rusya üzerindeki baskının artırılması gerektiğini dile getirdi.

Graham, Ukrayna ziyareti sırasında Rus petrolü ve diğer enerji ürünlerini satın alan ülkelere yönelik yaptırımlar öngören yasa tasarısı konusunda Donald Trump yönetimiyle anlaşmaya varıldığını da açıkladı. Graham’ın ofisinin 10 Temmuz tarihli duyurusunda, Demokrat ve Cumhuriyetçi senatörlerin Trump yönetimiyle Rusya’ya yönelik yaptırım düzenlemesi konusunda uzlaşmaya vardığı belirtildi.

TRUMP’IN KONGREDEKİ YAKIN MÜTTEFİKLERİ ARASINDA YER ALDI

Lindsey Graham, 2003 yılından itibaren Güney Carolina eyaletini ABD Senatosu’nda temsil etti. Savunma, dış politika ve ulusal güvenlik konularındaki çalışmalarıyla öne çıkan Graham, Senato Yargı Komitesi ile Senato Bütçe Komitesi dahil olmak üzere Kongrenin önemli komitelerinde başkanlık görevleri üstlendi. Ölümünden önce Senato Bütçe Komitesi Başkanı olarak görev yapan Graham, kasım ayında düzenlenmesi planlanan seçimlerde beşinci dönem için yeniden aday olmaya hazırlanıyordu.

Graham, 2016’daki Cumhuriyetçi Parti başkanlık adaylığı sürecinde Donald Trump’a yönelik sert eleştirilerde bulundu. Seçimlerin ardından siyasi tutumunu değiştiren Graham, sonraki yıllarda Trump’ın Kongredeki en güçlü destekçileri arasında yer aldı. Trump’ın başkanlığı döneminde dış politika, yargı atamaları ve azil süreçleri gibi başlıklarda yönetime destek veren Graham, Trump’a dış politika konularında görüş bildiren isimlerden biri oldu.

İRAN VE İSRAİL POLİTİKALARINDA SERT TUTUM BENİMSEDİ

Graham, ABD Senatosu’nda İran’a karşı daha sert siyasi, ekonomik ve askerî tedbirlerin uygulanmasını savunan isimler arasında bulunuyordu. İsrail’in İran’a yönelik askerî operasyonlarına destek veren Graham, Washington yönetiminin Tahran’ın nükleer programı ve bölgedeki faaliyetleri karşısında daha kapsamlı adımlar atmasını istiyordu.

İsrail yönetimine verdiği destekle de tanınan Graham, ABD’nin İsrail’e yönelik askerî ve siyasi desteğinin sürdürülmesini savundu. Graham’ın ölümünün ardından İsrailli yetkililer ile ABD’den ve farklı ülkelerden çok sayıda siyasetçi taziye mesajı yayımladı.

UKRAYNA’YA ASKERÎ DESTEĞİN ARTIRILMASINI SAVUNDU

Graham, Rusya-Ukrayna Savaşı boyunca Kiev yönetimine sağlanan ABD askerî desteğinin artırılmasını isteyen senatörlerin başında yer aldı. Rusya’ya karşı daha ağır yaptırımlar uygulanmasını savunan Graham, Moskova’nın enerji gelirlerinin sınırlandırılmasına yönelik düzenlemeler üzerinde çalıştı.

Cumhuriyetçi senatör, Rus petrolü, doğal gazı ve diğer enerji ürünlerini satın alan ülkelere yüksek oranlı gümrük vergileri uygulanmasını öngören iki partili yaptırım tasarısının hazırlanmasında rol aldı. Graham, söz konusu düzenlemenin Rusya’nın savaş finansmanını sınırlandırmayı amaçladığını belirtti.

LINDSEY GRAHAM KİMDİR?

Lindsey Olin Graham, 9 Temmuz 1955’te ABD’nin Güney Carolina eyaletinde doğdu. Hukuk eğitiminin ardından ABD Hava Kuvvetlerinde hukuk subayı olarak görev yapan Graham, askerî kariyeri sırasında savcılık ve hâkimlik görevlerinde bulundu. Graham, daha sonra ABD Hava Kuvvetleri Rezerv Komutanlığındaki hizmetini sürdürdü.

Siyasi kariyerine Güney Carolina Temsilciler Meclisinde başlayan Graham, 1995-2003 yılları arasında ABD Temsilciler Meclisinde görev yaptı. 2002’de Senatoya seçilen Graham, görevine 2003 yılında başladı ve ölümüne kadar Güney Carolina’yı Senatoda temsil etti.

Graham, dış politika ve ulusal güvenlik alanlarında askerî güç kullanımını destekleyen yaklaşımı nedeniyle ABD siyasetinde “şahin” olarak nitelendirilen isimler arasında gösterildi. Senatodaki kariyerinin ilk dönemlerinde John McCain ve Joe Lieberman ile birlikte dış politika çalışmalarına katılan Graham, ilerleyen yıllarda Cumhuriyetçi Parti içindeki etkili senatörlerden biri haline geldi.

Önerinin, Hürmüz Boğazı’ndaki seyrüseferin devamlılığını sağlamaya yönelik geçici bir düzenleme içerdiği aktarıldı. Taslakta güney ve kuzey olmak üzere iki farklı rota oluşturulmasının öngörüldüğü, güzergahların tabi olacağı kuralların ise geçtikleri karasularına göre değişeceği kaydedildi.

GÜNEY KORİDORUNDA SERBEST GEÇİŞ ÖNGÖRÜLÜYOR

CNN International’ın haberine göre güneyde oluşturulması planlanan deniz koridoru, Umman karasuları içerisinde yer alacak. Söz konusu güzergahta, ABD-İsrail ile İran arasında yaşanan savaş öncesindeki seyrüsefer düzeninin korunması ve gemilerin serbest geçiş yapmasının sağlanması öngörülüyor.

Güney koridorunu kullanacak gemilerin önceden izin almasına ilişkin herhangi bir şarttan söz edilmezken, uluslararası deniz trafiğinin mevcut uygulamalar doğrultusunda sürdürülmesinin planlandığı ileri sürüldü. Güzergahın açık tutulmasının, Hürmüz Boğazı’ndan geçen ticari gemilerin hareketliliğini devam ettirmeyi amaçladığı aktarıldı.

KUZEY ROTASI İÇİN İRAN’DAN İZİN ŞARTI

Taslakta yer aldığı öne sürülen kuzey koridorunun ise İran karasularından geçmesi planlanıyor. Habere göre söz konusu güzergahı kullanmak isteyen gemilerin, geçiş öncesinde İran makamlarından izin alması gerekecek.

Taraflar arasında muhtemel bir anlaşmaya varılması halinde kuzey rotasını kullanacak gemilerden herhangi bir geçiş ücreti veya hizmet bedeli alınmayacağı belirtildi. İran makamlarının izin sürecini hangi yöntemle yürüteceğine ilişkin ayrıntılara ise haberde yer verilmedi.

MASKAT VE TAHRAN GÖRÜŞMELERİ SÜRDÜRECEK

Umman ile İran, Hürmüz Boğazı’ndaki seyrüseferin uluslararası hukuk çerçevesinde yürütülmesine yönelik teknik ve siyasi görüşmelerin sürdürülmesi konusunda anlaşmaya varıldığını açıkladı.

Umman Haber Ajansı tarafından sosyal medyada yayımlanan açıklamada, iki ülke heyetlerinin son dönemde yaşanan gelişmelerin ortaya çıkardığı durum ve sonuçları ele almak üzere Maskat’ta görüşmeler gerçekleştirdiği bildirildi. Görüşmelerde Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer güvenliği ile serbestisinin sağlanmasına ilişkin başlıkların değerlendirildiği kaydedildi.

Açıklamada, “Umman ve İran, son dönemde yaşanan gelişmelerin ortaya çıkardığı durum ve sonuçlar ışığında Hürmüz Boğazı’nda seyrüseferin güvenliğini ve serbestisini sağlamak amacıyla Maskat’ta görüşmeler gerçekleştirdi. İki taraf, uluslararası hukuka uygun olarak gerekli mutabakatlara ulaşmak amacıyla hem teknik hem de siyasi düzeyde görüşmeleri sürdürme konusunda anlaştı.” ifadelerine yer verildi.

İRAN DIŞİŞLERİ BAKANI UMMAN’I ZİYARET ETTİ

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ve beraberindeki heyet, Hürmüz Boğazı’ndaki son duruma ilişkin gelişmeleri ele almak amacıyla Umman’ın başkenti Maskat’a resmi ziyaret gerçekleştirdi.

Arakçi, ziyaret kapsamında Umman Dışişleri Bakanı Seyid Bedir bin Hamad Al-Busaidi ile bir araya geldi. Görüşmede boğazdaki seyrüseferin güvenliği, deniz trafiğinin serbest biçimde sürdürülmesi ve taraflar arasında yürütülecek teknik ve siyasi temasların ele alındığı bildirildi.

Khanna, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Filistin topraklarını gasbeden İsrailliler ve İsrail ordusu tarafından alıkonulduğu anlara ilişkin görüntülere yer verdi. ABD’li Kongre üyesi, Filistin’e yaptığı seyahat sırasında Amerikan yapımı M4 silahları taşıyan İsraillilerin kendisini ve beraberindeki diğer Amerikalıları gözaltına aldığını belirtti.

İSRAİL ASKERLERİNİN OLAY YERİNE GELDİĞİNİ AÇIKLADI

Khanna, İsrail askerlerinin daha sonra olay yerine intikal ettiğini, ancak kendisini serbest bırakmak yerine Filistin topraklarını gasbeden İsraillilerin yanında yer aldığını ifade etti. İsrail ordusunun bölgeden ayrılmasına izin vermeyerek kendisini alıkoymayı sürdürdüğünü aktaran Khanna, paylaşımında “Büyük bir hata yaptılar.” ifadesini kullandı.

Olay sırasında Khanna’nın yanında bulunan diğer Amerikalıların da İsrailliler tarafından durdurulduğu kaydedildi. Khanna’nın paylaştığı görüntülerde, bölgede yaşanan gerginlik ile İsrailliler ve İsrail askerleriyle yapılan görüşmeler yer aldı.

BÖLGEDEN AYRILMASINA 90 DAKİKA İZİN VERİLMEDİ

New York Times gazetesinin konuya ilişkin haberinde, Khanna’nın yaklaşık 90 dakika boyunca bulunduğu bölgeden ayrılmasına izin verilmediği aktarıldı. Haberde, ABD’li Kongre üyesinin Filistin topraklarını gasbeden İsraillilerin hakaretlerine de maruz kaldığı belirtildi.

Khanna, yaşananlar sırasında kendisini çaresiz hissettiğini dile getirerek, “Bir Amerikan kongre üyesini 90 dakika boyunca çaresiz hissettirebiliyorlarsa, işgal altındaki Filistinlilerin her gün nasıl hissettiklerini bir düşünün.” dedi.

BATI ŞERİA ZİYARETİNİN SİYASİ GÖRÜŞLERİNİ ŞEKİLLENDİRECEĞİNİ SÖYLEDİ

New York Times’ın haberinde, Khanna’nın ABD’de 2028’de yapılacak başkanlık seçimleri için Demokrat Parti’nin potansiyel adayları arasında gösterildiğine dikkat çekildi. Geçmiş dönemlerde ABD’li başkan adaylarının İsrail’e desteklerini göstermek amacıyla bölgeyi ziyaret ettikleri, son dönemde ise ABD’li siyasetçilerin Tel Aviv yönetimine yönelik eleştirilerini dile getirmek için benzer ziyaretler gerçekleştirdiği ifade edildi.

Khanna, işgal altındaki Batı Şeria’da gözlemlediği gelişmelerin siyasi görüşlerini ve muhtemel başkan adaylığı sürecini şekillendireceğini belirtti. Filistinlilerin haklarının yürüteceği siyasi çalışmaların ana odak noktalarından biri olacağını söyleyen Khanna, bölgede yaşananları ABD kamuoyuna anlatacağını kaydetti.

FİLİSTİNLİLERİN YAŞADIKLARINI ABD’DE ANLATACAĞINI BELİRTTİ

Khanna, başkanlık seçimlerinde aday olup olmamasından bağımsız şekilde Filistinlilerin yaşadıklarını gündeme taşımayı sürdüreceğini ifade etti. ABD’nin farklı bölgelerine giderek Batı Şeria’daki gelişmeleri ve Filistinlilerin hikâyelerini anlatacağını belirten Khanna, “Aday olup olmamamdan bağımsız olarak Amerika’nın her köşesine gidip onların hikâyelerini ve Batı Şeria’da yaşananları anlatacağım.” dedi.

İran’ın son dönemde attığı adımları “misilleme” olarak nitelendiren Fidan, yaşanan gerilimin iletişim eksikliğinden kaynaklandığına inandığını söyledi. Fidan, tarafların çatışmanın devam etmesi yerine ateşkesi korumaya ve diplomatik süreci ilerletmeye yönelik bir iradeye sahip olduğunu ifade etti.

İRAN’IN ADIMLARINI “MİSİLLEME” OLARAK NİTELENDİRDİ

Bölgesel gelişmelere ilişkin değerlendirmelerde bulunan Fidan, İran’ın attığı son adımların karşılık verme amacı taşıdığını belirtti. Gerilimin temelinde taraflar arasındaki iletişim eksikliğinin bulunduğunu düşündüğünü aktaran Fidan, mevcut ateşkesin devam ettirilmesinin önemine dikkati çekti.

Fidan, “Her iki taraf da gerçekten ateşkesin devam etmesini ve barış anlaşmasına doğru ilerlemeyi istiyor.” ifadelerini kullandı. Tarafların diplomatik kanalları açık tutmasının bölgedeki gerilimin azaltılması açısından belirleyici olduğunu kaydetti.

“SORUNUMUZ İSRAİL İLE DEĞİL, POLİTİKALARIYLA”

İsrail ile yaşanan gerilime ilişkin konuşan Fidan, Türkiye’nin sorununun İsrail halkıyla değil, İsrail hükümetinin izlediği politikalarla ilgili olduğunu belirtti. İsrail’de yaklaşan seçimler öncesinde Başbakan Binyamin Netanyahu ve siyasi destekçilerinin dış düşman söylemine ihtiyaç duyduğunu savunan Fidan, mevcut politikaların tüm bölge üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu ifade etti.

İsrail’de iktidar ve muhalefette yer alan bazı isimlerden benzer açıklamalar geldiğini belirten Fidan, bütün siyasi aktörlerin aynı yaklaşımı paylaşmadığını söyledi. İsrail’de sağduyulu ve stratejik bakış açısına sahip isimlerin bulunduğunu kaydeden Fidan, “Allah’a şükür ki tüm muhalefet isimleri bu şekilde değil. İsrail’de hâlâ aklı başında olan, bilge ve stratejik akla sahip iyi insanlar var. Herkes Netanyahu ve çevresindekiler gibi değil.” dedi.

NETANYAHU HÜKÜMETİNE YÖNELİK ELEŞTİRİ

Netanyahu hükümetinin politikalarının yalnızca Türkiye açısından sorun oluşturmadığını söyleyen Fidan, söz konusu yaklaşımın İsrail’in kendisi, bölge ülkeleri ve uluslararası güvenlik bakımından da risk taşıdığını belirtti.

Fidan, “Netanyahu hükümetinin politikaları yalnızca bizim için sorun değil. Onun politikaları ve hükümeti İsrail için bir yük, bölge için bir yük, uluslararası güvenlik için de bir yük ve tehdit.” ifadelerini kullandı.

“AÇIK ÇATIŞMA İÇİN HİÇBİR NEDEN YOK”

Türkiye ile İsrail arasında doğrudan ve açık bir çatışma yaşanma ihtimaline ilişkin soruyu yanıtlayan Fidan, böyle bir çatışmanın meydana gelmesi için herhangi bir neden bulunmadığını söyledi.

Fidan, “Açık bir çatışma yaşanması için hiçbir neden yok.” dedi. Türkiye’nin yaklaşımının İsrail devletiyle çatışmak yerine, bölgesel istikrarı tehdit eden politikalara karşı çıkmak olduğunu ifade etti.

AVRUPALI LİDERLERİN YAKLAŞIMI

Avrupalı liderlerin İsrail hükümetinin izlediği politikaların oluşturduğu tehlikeyi görmeye başladığını belirten Fidan, Avrupa ülkelerinin söz konusu sorunla nasıl mücadele edeceklerine ilişkin henüz somut bir yöntem geliştiremediğini söyledi.

Fidan, bölgedeki gelişmelerin ve özellikle Suriye’de sağlanan ilerlemeyi istikrarsızlaştırmaya yönelik girişimlerin mevcut durumu değiştirebileceği uyarısında bulundu. İsrail’in bölgeye yönelik politikalarının Avrupa ülkeleri tarafından daha yakından takip edildiğini aktardı.

SURİYE’DEKİ GELİŞMELERE İLİŞKİN UYARI

Suriye’de istikrarın sağlanmasının bölgesel güvenlik açısından önem taşıdığını belirten Fidan, İsrail’in güçlü, istikrarlı ve kalkınan bir Suriye isteyip istemediği konusunda şüpheleri bulunduğunu söyledi.

Fidan, “İsrail’in istikrarlı, iyi, güçlü, gelişen ve kalkınan bir Suriye görmek isteyip istemediğinden emin değiliz.” ifadelerini kullandı. Suriye’deki yeni yönetimin istikrarsızlaştırılmasına yönelik girişimlerin bölgesel dengeleri olumsuz etkileyebileceğini kaydetti.

“İSRAİL HÜKÜMETİ ŞAM YÖNETİMİNİ İSTİKRARSIZLAŞTIRMAYA ÇALIŞIYOR”

İsrail hükümetinin Şam’daki yeni yönetimi istikrarsızlaştırmaya çalışıp çalışmadığına ilişkin soruya yanıt veren Fidan, İsrail’in geçmişte ve günümüzde bölge ülkelerine yönelik izlediği tutuma işaret etti.

Fidan, “İsrail hükümetinin bölge ülkelerine yönelik geçmiş ve mevcut tutum kalıplarına baktığınızda, evet.” değerlendirmesinde bulundu. İsrail’in Suriye’ye yönelik yaklaşımının bölgesel istikrar hedefleriyle uyumlu olmadığını belirtti.

GAZZE İÇİN “BARIŞ KURULU” DEĞERLENDİRMESİ

Gazze’deki gelişmelere değinen Fidan, ABD Başkanı Donald Trump tarafından desteklenen “Barış Kurulu”nun çatışmaların ve kitlesel ölümlerin durdurulmasında etkili olduğunu söyledi. Kurulun insani yardım, barınma ve ilaç temini konusunda verdiği taahhütlerin ise henüz tam olarak yerine getirilemediğini ifade etti.

Fidan, “Planın kendisinin vadettiği sonuçlara, özellikle insanların yeterli insani yardım, barınma ve ilaca ulaşıp ulaşmadığına baktığımızda, bu kısımda planın henüz tam anlamıyla başarılı olmadığını düşünüyorum.” dedi.

GAZZE’YE YARDIM İÇİN ULUSLARARASI BASKI ÇAĞRISI

Körfez bölgesindeki savaş nedeniyle uluslararası kamuoyunun dikkatinin Gazze’den başka alanlara kaydığını belirten Fidan, Filistinlilerin daha fazla insani yardıma ulaşabilmesi için İsrail üzerindeki baskının artırılması gerektiğini söyledi.

Fidan, “Filistinlilerin daha fazla uluslararası insani yardıma ulaşabilmesi için İsrail üzerinde baskı kurulması konusunda uluslararası toplumdan daha fazla baskı görmemiz gerekiyor.” ifadelerini kullandı. Gazze’de barınma, ilaç ve temel ihtiyaçlara erişimde yaşanan sorunların devam ettiğini belirtti.

Mepa News’in aktardığına göre yazılı açıklama, Mücteba Hamaney’e ait Telegram hesabından paylaşıldı. Mesajın, 28 Şubat’ta düzenlendiği belirtilen ABD-İsrail hava saldırılarında öldürülen Ali Hamaney için aylar sonra gerçekleştirilen cenaze törenleri dolayısıyla yayımlandığı bildirildi.

“MİLLETİN TALEBİ” İFADESİNİ KULLANDI

Mücteba Hamaney, babasının intikamının alınması gerektiğini savunarak söz konusu talebin yalnızca kişisel olmadığını ileri sürdü. Hamaney, intikam çağrısını İran halkına atfederek bunun mutlaka yerine getirilmesi gerektiğini ifade etti.

Açıklamada, Ali Hamaney’in yanı sıra çatışmalarda hayatını kaybeden diğer kişilere de yer verildi. Mücteba Hamaney, sorumlu tuttukları taraflara karşı karşılık verileceğini belirtti.

“İNTİKAMINI ALACAĞIMIZA SÖZ VERİYORUZ”

Hamaney, yayımlanan mesajında, “Şehit liderin ve bu iki savaşın tüm şehitlerinin kanının intikamını suçlu ve rezil katillerden alacağımıza söz veriyoruz.” ifadelerini kullandı.

Mesajda intikamın nasıl ve ne zaman alınacağına ilişkin ayrıntı verilmedi. İran yönetiminin olası adımlarına veya askeri planlamalarına ilişkin resmi bir takvim de açıklanmadı.

MESAJ CENAZE TÖRENLERİ SIRASINDA PAYLAŞILDI

Yazılı açıklamanın, Ali Hamaney için düzenlenen cenaze törenleri sırasında kamuoyuyla paylaşıldığı aktarıldı. Ali Hamaney’in ölümünden 132 gün sonra Meşhed’de defnedildiği belirtildi.

Cenaze törenlerinin bir hafta sürdüğü kaydedilirken, Mücteba Hamaney’in törenler boyunca kamuoyu önüne çıkmadığı bildirildi. İran liderinin mesajını yüz yüze bir konuşma yerine Telegram üzerinden yayımlaması dikkati çekti.

ALİ HAMANEY’İN 28 ŞUBAT’TA ÖLDÜRÜLDÜĞÜ BELİRTİLDİ

Haberde, İran’ın eski lideri Ali Hamaney’in 28 Şubat’ta ABD ve İsrail tarafından düzenlenen hava saldırılarında öldürüldüğü ileri sürüldü. Saldırının ayrıntılarına ve hedef alınan bölgeye ilişkin ek bilgi paylaşılmadı.

Ali Hamaney’in ölümünün ardından İran’daki liderlik görevini Mücteba Hamaney’in üstlendiği belirtildi. Yeni yönetimin dış politika ve güvenlik alanında izleyeceği yol, yayımlanan intikam mesajının ardından yeniden gündeme geldi.

Erdoğan, paylaşımında Srebrenitsa’nın tarihin gördüğü en vahşi soykırımlardan biri olduğunu vurguladı. Katledilenlerin hatıralarının yaşatılacağını belirten Erdoğan, soykırımın unutulmayacağını ifade etti.

ERDOĞAN: SREBRENİTSA’YI ASLA UNUTMAYACAĞIZ

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Srebrenitsa Soykırımı’nın 31. yılına ilişkin mesajında, “Tarihin gördüğü en vahşi soykırımlardan biri olan Srebrenitsa’nın 31. yılında, katledilen tüm Boşnak kardeşlerimizi rahmetle ve hüzünle yâd ediyorum. Şehitlerimizin aziz hatıralarını saygıyla anıyor, ailelerine ve yakınlarına sabır niyaz ediyorum. Srebrenitsa’yı asla unutmayacağız.” ifadelerini kullandı.

Erdoğan’ın paylaşımının ardından Ankara’dan da Srebrenitsa’da katledilenleri anan mesajlar yayımlandı. Mesajlarda soykırım kurbanlarının hatıralarının yaşatılması, yaşananların gelecek nesillere aktarılması ve benzer acıların yeniden yaşanmaması gerektiği vurgulandı.

EMİNE ERDOĞAN’DAN ANMA MESAJI

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan da sosyal medya hesabından Srebrenitsa Soykırımı’nın yıl dönümüne ilişkin paylaşım yaptı. Srebrenitsa’yı anmanın yalnızca yas tutmak anlamına gelmediğini belirten Emine Erdoğan, insanlığın aynı karanlığa yeniden sürüklenmemesi için vicdanın ayakta tutulması gerektiğini ifade etti.

Emine Erdoğan, “Srebrenitsa’yı anmak, sadece yas tutmak değil; insanlığın bir daha aynı karanlığa sürüklenmemesi için vicdanı ayakta tutmaktır. Srebrenitsa Soykırımı’nın yıl dönümünde hayattan koparılan Boşnak kardeşlerimizi rahmetle anıyor, ailelerine ve sevdiklerine sabır diliyorum.” ifadelerini kullandı.

DURAN: HÜZNÜNÜ YÜREKTEN PAYLAŞIYORUM

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, Srebrenitsa Soykırımı’nın 8 binden fazla Boşnak Müslümanın hayatına mal olduğunu hatırlattı. Soykırımın aradan geçen 31 yıla rağmen vicdanlarda derin bir yara olmaya devam ettiğini belirten Duran, yaşananların insanlık onuruna karşı işlenen en ağır suçlardan biri olarak hafızalardaki yerini koruduğunu kaydetti.

Duran, “İnsanlık tarihinin en karanlık sayfalarından biri olarak hafızalara kazınan Srebrenitsa Soykırımı, aradan geçen 31 yıla rağmen vicdanlarda derin bir yara olmaya devam etmektedir. Bu büyük trajedi, insanlık onuruna karşı işlenmiş en ağır suçlardan biri olarak hafızalardaki yerini korumaktadır. Srebrenitsa Soykırımı’nda katledilen kardeşlerimizi rahmetle yâd ediyor, Bosnalı kardeşlerimizin acısını ve hüznünü yürekten paylaşıyorum.” ifadelerini kullandı.

TÜRKİYE’NİN BARIŞ VE ADALET VURGUSU

Türkiye’nin farklı coğrafyalarda yaşanan zulüm, haksızlık ve insani dramlar karşısında barışın, adaletin ve insan onurunun yanında durmayı sürdüreceğini belirten Duran, mazlumların sesi olma kararlılığının devam edeceğini bildirdi.

Duran, “Türkiye, Bosna Hersek’ten Kosova’ya, Kafkasya’dan Orta Doğu’ya, Gazze’den Afrika’ya kadar nerede zulüm, haksızlık ve insani dram yaşanıyorsa barışın, adaletin ve insan onurunun yanında durmayı, mazlumların sesi olmayı kararlılıkla sürdürecektir. Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın ifade ettiği gibi, ‘Daha adil bir dünya mümkündür.’ Bu anlayışla, insanlığın ortak vicdanını güçlendirmek ve kalıcı barışın tesisi için çalışmaya devam edeceğiz.” değerlendirmesinde bulundu.

KURTULMUŞ: SREBRENİTSA ORTAK ACIMIZDIR

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı Numan Kurtulmuş da Srebrenitsa Soykırımı’nın yıl dönümü dolayısıyla mesaj yayımladı. Srebrenitsa’nın yalnızca Bosna Hersek’in değil, adaleti, merhameti ve insanlık onurunu savunan herkesin ortak acısı olduğunu belirten Kurtulmuş, katledilenlerin hatıralarının yaşatılacağını ifade etti.

Kurtulmuş, “Srebrenitsa, yalnızca Bosna Hersek’in değil, adalet, merhamet ve insanlık onurunu savunan herkesin ortak acısıdır. Bu büyük acıyı unutmayacak, Srebrenitsa’da şehit edilen kardeşlerimizin aziz hatırasını daima yaşatacağız.” açıklamasında bulundu.

ÇELİK: SOYKIRIMI UNUTTURMAYACAĞIZ

AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik, Srebrenitsa Soykırımı’nda hayatını kaybedenleri rahmetle andı. Soykırımın ve katledilenlerin unutulmaması gerektiğini belirten Çelik, yaşananların unutturulmasına izin verilmeyeceğini kaydetti.

Çelik, “Srebrenitsa Soykırımı’nda şehit edilen canlarımızı rahmetle anıyoruz. Bu soykırımı asla unutturmayacağız. Şehitlerimizi asla unutmayacağız.” ifadelerini kullandı.

MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞINDAN PAYLAŞIM

Milli Savunma Bakanlığı tarafından yayımlanan mesajda da Srebrenitsa’da yaşanan katliamın insanlık tarihine kara bir leke olarak kazındığı belirtildi. Bakanlığın paylaşımında Boşnakların yaşadığı acının paylaşıldığı ifade edildi.

Açıklamada, “Boşnak kardeşlerimizin acılarını yürekten paylaşıyoruz.” ifadelerine yer verildi. Soykırımda hayatını kaybedenlerin hatıralarının yaşatılmasının önemine dikkati çekildi.

SOYKIRIMIN ÜZERİNDEN 31 YIL GEÇTİ

İkinci Dünya Savaşı’nın ardından Avrupa’da yaşanan en büyük soykırım olarak nitelendirilen Srebrenitsa katliamının üzerinden 31 yıl geçti. Bosna Hersek’in doğusundaki Srebrenitsa şehrinin 11 Temmuz 1995’te Ratko Mladic komutasındaki Sırp birlikleri tarafından ele geçirilmesinin ardından başlayan katliam, Boşnak halkının en derin acılarından biri olarak hafızalardaki yerini koruyor.

Aradan geçen yıllara rağmen binden fazla soykırım kurbanının cenazesine halen ulaşılamadı. Kayıp kurbanların bulunamaması, Srebrenitsa’da yaşanan acının devam etmesinin başlıca nedenlerinden biri olarak gösteriliyor.

SREBRENİTSA’NIN İŞGALİYLE KATLİAM SÜRECİ BAŞLADI

Ratko Mladic komutasındaki Sırp birlikleri, 11 Temmuz 1995’te Srebrenitsa’yı ele geçirdi. Şehirde yaşayan siviller, Birleşmiş Milletler bünyesinde bölgede görev yapan Hollandalı askerlere sığınarak hayatta kalmayı amaçladı ancak siviller daha sonra Sırp güçlerine teslim edildi.

Savaşın ardından yargılanan Ratko Mladic, aralarında Srebrenitsa Soykırımı’nın da bulunduğu çok sayıda savaş suçundan müebbet hapis cezasına çarptırıldı. Mladic’in şehrin ele geçirildiği gün yaptığı açıklamalarda kullandığı ifadeler, sonraki günlerde gerçekleştirilen katliamın habercisi olarak kayıtlara geçti.

EN AZ 8 BİN 372 BOŞNAK SİVİL KATLEDİLDİ

Sırp birliklerinin Srebrenitsa’yı ele geçirmesinin ardından birkaç gün içerisinde en az 8 bin 372 Boşnak sivil katledildi. Çok sayıda kadın ve çocuk yaşadıkları yerlerden zorla çıkarılarak sürgün edildi.

Soykırımın ardından kurbanlar toplu mezarlara gömüldü ve cesetlerin kimliklerinin tespit edilmesini zorlaştırmak amacıyla bazı mezarlar daha sonra farklı bölgelere taşındı. Kayıp kurbanların bulunması ve kimliklerinin belirlenmesine yönelik çalışmalar yıllar boyunca devam etti.

Suriye İçişleri Bakanı Enes Hattab, sosyal medya platformu X’ten yaptığı açıklamada, 7 Temmuz’da Şam’ı hedef alan saldırılardan sorumlu hücrenin güvenlik güçlerinin elinde olduğunu bildirdi. Hattab, soruşturmanın tamamlanmasının ardından gözaltına alınan kişilerin kimlikleri, hücredeki görevleri ve bağlantılarının kamuoyuyla paylaşılacağını belirtti.

Suriye İçişleri Bakanlığı da Genel İstihbarat Teşkilatı ile güvenlik güçlerinin koordinasyonunda yürütülen operasyonlar sonucunda hücrenin bütün üyelerinin yakalandığını açıkladı. Güvenlik birimlerinin saldırıların ardından kamera kayıtlarını, olay yerindeki bulguları ve şüphelilerin hareketlerini inceleyerek hücre üyelerine ulaştığı aktarıldı.

ŞAM VE KIRSALINDA EŞ ZAMANLI OPERASYONLAR DÜZENLENDİ

İçişleri Bakanlığının açıklamasına göre operasyonlar, Şam ile kentin kırsalındaki Kuteyfe, Seyyide Zeyneb, Kudsaya banliyösü ve Aş el-Verver bölgelerinde eş zamanlı baskınlarla gerçekleştirildi.

Şam Kırsalı İç Güvenlik Komutanı Tuğgeneral Ahmed ed-Dalati, güvenlik güçlerinin ilk olarak hücrenin bir üyesini takip ettiğini, yürütülen teknik ve saha çalışmaları sonucunda diğer şüphelilerin kimliklerinin ve bulundukları yerlerin belirlendiğini söyledi. Dalati, operasyonların ardından saldırılardan sorumlu hücrenin çökertildiğini kaydetti.

El Arabiya ve El Hadath’ın Suriyeli kaynaklara dayandırdığı haberde, özellikle Aş el-Verver bölgesindeki operasyonlarda onlarca kişinin gözaltına alındığı, çok sayıda silah ve mühimmatın ele geçirildiği belirtildi.

Gözaltındaki şüphelilerin sorgularının sürdüğünü bildiren yetkililer, saldırıların planlanması, patlayıcıların temin edilmesi ve bombaların olay yerlerine yerleştirilmesi süreçlerinde görev alan kişilerin bağlantılarının araştırıldığını ifade etti.

İLK BULGULAR DEAŞ BAĞLANTISINA İŞARET ETTİ

Tuğgeneral Ahmed ed-Dalati, Suriye devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, ilk soruşturma sonuçlarının saldırıyı gerçekleştiren hücrenin terör örgütü DEAŞ’a bağlı olduğunu ortaya koyduğunu söyledi.

Suriye makamları hücreyi DEAŞ bağlantılı olarak nitelendirirken örgüt, saldırıların sorumluluğunu üstlendiğine ilişkin herhangi bir açıklama yapmadı. Yetkililer, soruşturma tamamlanmadan hücrenin örgütsel bağlantılarına ilişkin ayrıntılı bilgi paylaşılmayacağını bildirdi.

PATLAYICILAR ARAÇ VE ÇÖP KONTEYNERİNE YERLEŞTİRİLDİ

Saldırılar, Macron’un resmi temaslarda bulunmak üzere Şam’da bulunduğu 7 Temmuz’da, konakladığı otelin yakınında meydana geldi.

Suriye makamlarının açıklamasına göre el yapımı patlayıcılardan biri yol kenarındaki çöp konteynerine, diğeri ise park halindeki bir araca yerleştirildi. Bombaların art arda patlaması sonucu çevredeki araç ve binalarda hasar oluştu.

İlk açıklamalarda saldırılarda 18 kişinin yaralandığı bildirilirken, daha sonra açıklanan güncel bilançoda bir kişinin hayatını kaybettiği ve 36 kişinin yaralandığı belirtildi. Yaralılar arasında güvenlik görevlilerinin de bulunduğu aktarıldı.

Patlamalar, Macron’un kaldığı otelden ayrılarak Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara ile görüşmek üzere Cumhurbaşkanlığı Sarayı’na gitmesinin ardından yaşandı. Fransız yetkililer, Macron’un patlamalardan etkilenmediğini ve planlanan programını sürdürdüğünü açıkladı.

MACRON ZİYARET PROGRAMINI SÜRDÜRDÜ

Fransa Cumhurbaşkanı Macron, saldırılara rağmen Suriye’deki temaslarına devam ederek Cumhurbaşkanı Ahmed Şara ile görüştü.

Macron, görüşmeler sırasında Fransa’nın Suriye’nin siyasi ve ekonomik istikrarına yönelik desteğini yineledi. Saldırıların ülkenin istikrarını bozmasına izin verilmemesi gerektiğini belirten Macron, Suriye yönetimiyle işbirliğinin sürdürüleceğini ifade etti.

Cumhurbaşkanı Şara ise patlamaların ardından ziyaret programını sürdürme kararı alan Macron’un tutumunu “cesur” olarak nitelendirdi. Şara, saldırının faillerinin en kısa sürede yakalanması için soruşturmanın sürdürüldüğünü açıklamıştı.

Macron’un ziyareti, Beşşar Esed yönetiminin Aralık 2024’te devrilmesinin ardından büyük bir Batılı ülkenin lideri tarafından Suriye’ye gerçekleştirilen ilk ziyaretlerden biri olarak kayıtlara geçti. Ziyaret kapsamında iki ülke arasındaki siyasi ilişkiler, güvenlik, yeniden yapılanma ve ekonomik işbirliği konuları ele alındı.

Middle East Eye’ın haberine göre, proje kapsamında Ramallah’ın doğusu ile Nablus’un güneyinden geçen kara yolunun genişletilmesi planlanıyor. Çalışmaların, Filistinlilere ait özel mülkiyet statüsündeki tarım arazilerinin kamulaştırılmasını ve mevcut güzergâha yeni şeritler eklenmesini kapsadığı aktarıldı. İsrail ordusunun proje için geniş tarım arazilerine el koyduğu bilgisi Middle East Eye tarafından da duyuruldu.

Kara yolunun güzergâhında bulunan Ramallah’ın doğusundaki El Mezra eş-Şarkiyye beldesinin projeden en fazla etkilenecek Filistin yerleşimlerinden biri olduğu kaydedildi. Yerel kaynaklar, bölgedeki arazi sahiplerine el koyma kararlarının iletilmeye başlandığını bildirdi.

AİLESİNE AİT 180 DÖNÜMLÜK ARAZİNİN KAMULAŞTIRILACAĞINI SÖYLEDİ

El Mezra eş-Şarkiyye sakinlerinden Teysir Salim, dedesinden miras kalan ve ailesine ait olan 180 dönümlük arazinin proje kapsamında zorla kamulaştırılacağını söyledi.

60 numaralı kara yolunun kendi arazilerinin içinden geçirileceğini belirten Salim, İsrail makamlarının araziye el koyacağını ve yol yapımı sırasında tepenin yarısının buldozerlerle yıkılacağını ifade etti.

Filistinli çiftçiler, İsrail makamlarının kamulaştırma kararlarını kendilerine doğrudan ve resmi yollarla tebliğ etmek yerine ilgili belgeleri tarlalara bıraktığını aktardı. Uygulama nedeniyle el konulması planlanan toplam arazi miktarının henüz kesin olarak belirlenemediği bildirildi.

ÇİFTÇİLERİN ARAZİLERİNE GİRMESİ ENGELLENİYOR

Yerel kaynaklar, son dönemde İsrailli yerleşimci grupların traktörler ve silahlarla bölgeye geldiğini, Filistinli çiftçilerin kendi arazilerine ulaşmasını engellemeye çalıştığını belirtti.

El Mezra eş-Şarkiyye ile Kefr Malik beldeleri arasındaki geniş arazi parçalarının çevresine, bölgede yeni bir yerleşim noktası kurulması amacıyla çit çekildiği daha önce Filistinli kuruluşlar tarafından da rapor edilmişti.

Bölge sakinleri, çiftçilerin tarımsal faaliyetlerini sürdürmesinin zorlaştırıldığını ve arazilere erişimin kısıtlanmasının yerel halkın geçim kaynaklarını doğrudan etkilediğini dile getirdi.

İTİRAZ İÇİN 60 GÜNLÜK SÜRE TANINDI

El Mezra eş-Şarkiyye Belediyesi Sözcüsü Abdussamed Abdülaziz, İsrail makamlarının kamulaştırma kararlarına itiraz edilmesi için arazi sahiplerine 60 günlük süre tanıdığını söyledi.

Kararın binlerce dönüm araziyi kapsadığını belirten Abdülaziz, proje alanında binlerce zeytin ağacının bulunduğunu ifade etti. Ağaçlardan bazılarının yüzlerce yıllık, bazılarının ise bin yılı aşkın geçmişe sahip olduğunun değerlendirildiğini aktaran Abdülaziz, yol çalışmaları nedeniyle söz konusu ağaçların zarar görme veya sökülme riskiyle karşı karşıya olduğunu kaydetti.

Filistinli arazi sahipleri, kamulaştırma kararlarının iptal edilmesi amacıyla hukuki itiraz sürecini başlatmaya hazırlandıklarını bildirdi.

YERLEŞİMLERİ BİRBİRİNE VE İSRAİL’E BAĞLIYOR

Filistinliler, 60 numaralı kara yolunun genişletilmesinin Batı Şeria’daki İsrail yerleşimlerinin ulaşım ağını güçlendireceğini belirtiyor.

Kara yolunun onlarca yasa dışı Yahudi yerleşimini birbirine ve İsrail’e bağladığını ifade eden Filistinliler, genişletme projesinin Filistin kentleri ve beldeleri arasındaki coğrafi bütünlüğü daha fazla parçalayacağını savunuyor.

Filistinli kuruluşlar, yerleşim yollarının genişletilmesi, askeri emirler çıkarılması, tampon bölgeler oluşturulması ve Filistinlilerin arazilerine erişiminin engellenmesi gibi uygulamaların Batı Şeria’daki toprak kayıplarını artırdığını bildiriyor. Filistin Duvar ve Yerleşim Direnişi Komisyonunun 2025 yılına ilişkin raporunda da 94 el koyma emriyle 5 bin 572 dönüm Filistin arazisine el konulduğu kaydedilmişti.

2026’NIN İLK ALTI AYINDA 4 BİN 379 DÖNÜMDEN FAZLA ARAZİYE EL KONULDU

Filistin Duvar ve Yerleşim Direnişi Komisyonunun 2026 yılının ilk yarısına ilişkin raporuna göre, İsrail yönetimi farklı gerekçelerle 4 bin 379 dönümden fazla Filistin toprağına el koydu.

Raporda, söz konusu dönemde 40 askeri emir çıkarıldığı, emirler kapsamında yerleşim bölgelerinin çevresinde tampon alanlar, güvenlik yolları, askeri noktalar ve çeşitli tesisler oluşturulduğu belirtildi.

Askeri emirler ve yol projelerinin Filistin yerleşimleri arasındaki bağlantıyı zayıflattığını kaydeden Komisyon, tarım arazilerinin kaybedilmesinin bölgedeki çiftçilerin geçim kaynaklarına zarar verdiğini bildirdi.

İsrail’in 2025 yılında da askeri amaçlar, yerleşim yolları ve yerleşim alanlarının genişletilmesi gerekçeleriyle binlerce dönüm araziye el koyduğu, benzer uygulamaların 2026’da devam ettiği aktarıldı.

BÖLGE SAKİNLERİNDEN ULUSLARARASI TOPLUMA ÇAĞRI

El Mezra eş-Şarkiyye sakinleri ve projeden etkilenen diğer Filistinli arazi sahipleri, uluslararası topluma kamulaştırma kararının durdurulması için harekete geçme çağrısında bulundu.

Bölge sakinleri, Filistinli çiftçilerin topraklarına güvenli biçimde ulaşmasının sağlanmasını, yerleşimci grupların saldırı ve engellemelerine karşı korunmalarını ve tarım arazilerine yönelik el koyma kararlarının iptal edilmesini talep etti.

Uluslararası hukuka göre işgal altındaki Batı Şeria’da kurulan İsrail yerleşimleri yasa dışı kabul edilirken, İsrail yönetimi söz konusu değerlendirmeye itiraz ediyor.

Polis ekipleri, 9 Temmuz Perşembe günü yerel saatle 11.40 sıralarında ambulans servisinden gelen ihbar üzerine Dartmoor Milli Parkı yakınlarındaki Haytor Vale bölgesinde bulunan adrese sevk edildi. Sağlık ve polis ekiplerinin incelemesinde Widdecombe’un hayatını kaybettiği tespit edildi. Olay yerinde adli inceleme başlatılırken, bölgedeki güvenlik kamerası kayıtlarının incelendiği ve soruşturma kapsamında tanıkların bilgisine başvurulduğu belirtildi.

26 YAŞINDAKİ ŞÜPHELİ GÖZALTINA ALINDI

Devon ve Cornwall Polisi Emniyet Müdür Yardımcısı Matt Longman, düzenlediği basın toplantısında, olayla bağlantılı olarak 26 yaşındaki İngiliz vatandaşı bir erkeğin Newton Abbot bölgesinde cinayet şüphesiyle gözaltına alındığını açıkladı. Şüphelinin polis merkezindeki işlemlerinin sürdüğü ve soruşturmanın henüz erken aşamada olduğu kaydedildi.

Longman, ilk incelemeler doğrultusunda olayın terör saldırısı olarak değerlendirilmediğini bildirdi. Cinayetin siyasi saiklerle işlenmiş olabileceğine ilişkin soruyu yanıtlayan Longman, mevcut aşamada olayın siyasi amaç taşıdığına inanılmasını gerektirecek herhangi bir bilgiye sahip olmadıklarını söyledi. Polis, soruşturmanın sağlıklı biçimde yürütülebilmesi ve Widdecombe’un yakınlarının daha fazla üzüntü yaşamaması için kamuoyuna doğrulanmamış bilgileri paylaşmama çağrısında bulundu.

MENAJERLİK EKİBİNDEN AÇIKLAMA

Widdecombe’un menajerlik ekibi tarafından yapılan açıklamada, eski bakanın Dartmoor bölgesindeki evinde ölü bulunduğu doğrulandı. Widdecombe’un ölüm zamanı ve nedenine ilişkin ayrıntı paylaşılmayan açıklamada, haberin siyasetçinin meslektaşları ve dostları açısından büyük bir üzüntüye yol açacağı belirtildi.

Polis ekiplerinin ev ve çevresindeki adli incelemelerini sürdürdüğü, bölgedeki güvenlik kamerası görüntülerinin ve olay öncesindeki hareketliliğin araştırıldığı bildirildi. Widdecombe’un ailesine uzman ekipler tarafından destek sağlandığı aktarıldı.

STARMER’DAN TAZİYE MESAJI

İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Widdecombe’un ölümünün ardından yaptığı açıklamada, siyasi görüş ayrılıklarının bir kenara bırakılması gerektiğini belirterek eski bakanın uzun yıllar boyunca kamu hizmetinde bulunduğunu söyledi. Starmer, Widdecombe’un ailesine ve yakınlarına başsağlığı dileklerini iletti. Starmer, 5 Temmuz 2024’ten bu yana İngiltere Başbakanı olarak görev yapıyor.

Reform UK lideri Nigel Farage da Widdecombe’un seçmenleri tarafından sevilen bir siyasetçi olduğunu belirterek, İngiltere’nin Avrupa Birliği’nden ayrılması sürecinde rol oynadığını ifade etti. Farage, Widdecombe’un ölümünden duyduğu üzüntüyü dile getirdi.

SİYASİ KARİYERİ

Ann Widdecombe, 1987-2010 yılları arasında Muhafazakar Parti milletvekili olarak Avam Kamarasında görev yaptı. John Major hükümetinde 1993-1995 döneminde istihdam alanında, 1995-1997 döneminde ise cezaevlerinden sorumlu devlet bakanlığı görevlerini üstlendi.

Widdecombe, 2019’da Brexit Partisi’nden Avrupa Parlamentosuna seçildi ve İngiltere’nin Avrupa Birliği’nden ayrıldığı 31 Ocak 2020’ye kadar milletvekilliği yaptı. Daha sonra Reform UK saflarında siyasi faaliyetlerini sürdüren Widdecombe, televizyon programlarındaki çalışmalarıyla da kamuoyunda tanındı.

VAHDETTİN KÖŞKÜ’NDE RESMİ TÖREN

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Lübnan Başbakanı Selam’ı Vahdettin Köşkü’nde düzenlenen resmi törenle karşıladı. Karşılamanın ardından köşkün penceresinin önünde Selam ile sohbet eden Erdoğan, İstanbul’un bazı tarihi yapılarını gösterdi. İki lider daha sonra çalışma yemeğine ve ikili görüşmeye geçti.

DIŞİŞLERİ BAKANI FİDAN DA GÖRÜŞMEDE YER ALDI

Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Lübnan Başbakanı Selam arasındaki görüşmede Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da hazır bulundu. Görüşmenin gündemini Türkiye-Lübnan ikili ilişkileri, diplomatik temasların artırılması ve bölgede yaşanan gelişmeler oluşturdu.

TÜRKİYE-LÜBNAN İLİŞKİLERİ ELE ALINDI

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye’nin kardeş ülke Lübnan ile ilişkilerine önem verdiğini belirterek iki ülke arasındaki diplomatik temasların sıklaştırılmasının faydalı olacağına inandığını ifade etti. Erdoğan, Türkiye ile Lübnan arasındaki ilişkilerin geliştirilmesi amacıyla azami gayret gösterdiğini kaydetti.

LÜBNAN’A DESTEK MESAJI

Türkiye’nin Lübnan’ın güvenliğinin sağlanması amacıyla yürüttüğü diplomatik girişimlerin devam ettiğini belirten Erdoğan, Lübnan’da güven, huzur ve istikrarın tesis edilmesine yönelik desteğin sürdürüleceğini bildirdi. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye’nin insani yardımlar dahil olmak üzere elinden gelen desteği vermeye devam edeceğini vurguladı.

LÜBNAN-SURİYE İLİŞKİLERİ GÜNDEME GELDİ

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Lübnan ile Suriye arasında iyi komşuluk ilişkilerinin geliştirilmesinin bölge açısından faydalı olacağını dile getirdi. Görüşmede ayrıca iki ülke arasındaki işbirliğinin ilerletilmesine yönelik başlıklar değerlendirildi.

EMİNE ERDOĞAN, SAHAR SELAM İLE GÖRÜŞTÜ

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan da Lübnan Başbakanı Nevvaf Selam’ın eşi Sahar Selam ile İstanbul’da bir araya geldi. Emine Erdoğan, görüşmeye ilişkin NSosyal hesabından yaptığı paylaşımda, “Lübnan Başbakanı'nın değerli eşi Sahar Salam Hanımefendi'yi İstanbul'da ağırlamaktan memnuniyet duydum. Nazik ziyaretleri dolayısıyla kendilerine teşekkür ediyor, ülkelerimiz arasındaki dostluğun daim olmasını diliyorum.” ifadelerini kullandı.

GÖRÜŞMEYE İLİŞKİN FOTOĞRAF PAYLAŞILDI

Emine Erdoğan’ın paylaşımında, Sahar Selam ile birlikte çektirdikleri fotoğrafa da yer verildi. Paylaşımda iki ülke arasındaki dostluğun sürdürülmesine yönelik temenni dile getirildi.

Trump’ın açıklaması, ABD ile İran arasında karşılıklı saldırıların yeniden başladığı ve diplomatik girişimlerin hızlandırıldığı bir dönemde geldi. Katar’dan bir müzakere heyetinin ABD ile koordinasyon halinde İran’a gittiği, görüşmelerde gerilimin düşürülmesi ve tarafların yeniden müzakere masasına dönmesini sağlayacak koşulların oluşturulmasının amaçlandığı bildirildi.

TRUMP, İRAN’IN TALEBİNİ KABUL ETTİKLERİNİ AÇIKLADI

Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, İran’ın görüşmelerin sürdürülmesi için ABD’ye başvurduğunu ifade etti. Washington yönetiminin müzakerelere devam edilmesi talebini kabul ettiğini aktaran Trump, ateşkesin sona erdiğine ilişkin kararın da İran tarafına bildirildiğini kaydetti.

ABD Başkanı’nın açıklaması, müzakere kanallarının tamamen kapanmadığını ancak taraflar arasındaki askerî çatışmaların sona ermesini sağlayan geçici düzenlemenin geçerliliğini yitirdiğini ortaya koydu. Trump, iki gün önce Ankara’daki NATO Zirvesi sırasında yaptığı açıklamada da İran ile sağlanan geçici mutabakatın sona erdiğini söylemişti.

KATAR HEYETİ TAHRAN’A GİTTİ

Trump’ın açıklamasından önce Katar, ABD ile İran arasındaki gerilimin azaltılması ve diplomatik diyaloğun yeniden kurulması amacıyla girişim başlattı. Katarlı müzakerecilerin İranlı yetkililerle görüşmek üzere Tahran’a gittiği ve ziyaretin doğrudan ABD ile koordinasyon içinde yürütüldüğü bildirildi.

Heyetin, taraflar arasındaki kopan temasları yeniden kurmayı, karşılıklı saldırıların daha geniş bir bölgesel çatışmaya dönüşmesini önlemeyi ve ilerleyen dönemde gerçekleştirilebilecek kapsamlı görüşmeler için diplomatik zemin hazırlamayı hedeflediği belirtildi. Katar, daha önce gerçekleştirilen dolaylı ABD-İran görüşmelerinde de arabulucu ülkeler arasında yer almıştı.

HÜRMÜZ BOĞAZI GÖRÜŞMELERİN GÜNDEMİNDE

ABD ile İran arasındaki diplomatik temasların önemli başlıklarından birini Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiği ve güvenlik sorunları oluşturuyor. Bölgede ticari gemilere yönelik saldırılar ve karşılıklı askerî operasyonlar, tanker trafiğinin yavaşlamasına ve enerji taşımacılığına ilişkin güvenlik endişelerinin artmasına neden oldu.

Katar heyeti ile İranlı yetkililerin görüşmelerinde Hürmüz Boğazı’nın ticari gemi geçişlerine açık tutulması, bölgedeki askerî gerilimin düşürülmesi ve daha önce üzerinde çalışılan mutabakat hükümlerinin uygulanması için atılabilecek adımların ele alınması bekleniyor. Karşılıklı güven artırıcı önlemler de diplomatik temasların gündem maddeleri arasında bulunuyor.

GEÇİCİ MUTABAKAT SONRASI GÖRÜŞMELER YAPILDI

ABD ile İran, yaklaşık üç hafta önce çatışmaların durdurulması ve kalıcı bir anlaşma için müzakerelere başlanmasını öngören geçici bir mutabakata varmıştı. Düzenleme kapsamında tarafların nihai anlaşmaya ulaşmak amacıyla 60 günlük bir müzakere süreci yürütmesi planlanmıştı.

Taraflar daha sonra Doha’da dolaylı görüşmeler gerçekleştirdi ancak kalıcı bir anlaşma konusunda ilerleme sağlandığına ilişkin açıklama yapılmadı. Görüşmelerde Hürmüz Boğazı’nın güvenliği, deniz taşımacılığının yeniden düzenlenmesi ve geçici anlaşmadaki hükümlerin uygulanması öne çıktı.

KARŞILIKLI SALDIRILAR ATEŞKESİ SARSTI

Diplomatik girişimlere rağmen ABD ile İran arasındaki askerî gerilim yeniden yükseldi. ABD’nin İran’daki askerî hedeflere yönelik saldırılarının ardından İran güçleri de bölgedeki bazı ABD tesislerini hedef aldı. Karşılıklı operasyonlar, geçici ateşkes düzenlemesinin fiilen uygulanamaz hale gelmesine neden oldu.

Trump, Ankara’da düzenlenen NATO Zirvesi sırasında ateşkesin sona erdiğini açıklayarak İran yönetimine yönelik sert ifadeler kullandı. ABD Başkanı, söz konusu açıklamasında müzakerelerin sürdürülebileceğini ancak görüşmelerin sonuç vereceğine ilişkin ciddi şüpheleri bulunduğunu dile getirdi.

DİPLOMATİK KANALLAR AÇIK TUTULACAK

Trump’ın son açıklamasıyla ABD’nin ateşkesin sona erdiği yönündeki tutumunu korurken İran ile müzakere kanallarını açık tutacağı bildirildi. Katar’ın yürüttüğü arabuluculuk girişiminin, taraflar arasında doğrudan olmayan temasların sürdürülmesinde temel rol üstlenmesi bekleniyor.

Görüşmelerin takvimi ve hangi düzeyde gerçekleştirileceğine ilişkin ayrıntılar henüz açıklanmadı. Tarafların öncelikle bölgedeki saldırıların azaltılması, Hürmüz Boğazı’ndaki güvenliğin sağlanması ve daha kapsamlı müzakerelerin başlatılabilmesi için gerekli koşulları ele alacağı bildirildi.

NATO’yu anlamanın yalnızca askerî bir örgütü tanımak anlamına gelmediğini ifade eden Erken, ittifakın son yaklaşık 75 yıllık dünya siyasetini, uluslararası güç dengelerini ve Türkiye’nin dış politika tercihlerini anlamak bakımından da önem taşıdığını kaydetti. Yazıda NATO’nun neden kurulduğu, Türkiye’nin ittifaka hangi gerekçelerle katıldığı, Soğuk Savaş’ın sona ermesine rağmen örgütün neden varlığını sürdürdüğü ve Türkiye-NATO ilişkilerinin günümüzde nasıl okunması gerektiği sorularına yer verildi.

NATO’NUN KURULUŞ SÜRECİNİ ANLATTI

Erhan Erken, NATO’nun 4 Nisan 1949’da İkinci Dünya Savaşı sonrasında oluşan yeni dünya düzeninin önemli unsurlarından biri olarak kurulduğunu aktardı. Savaşın Avrupa’yı büyük ölçüde yıktığını, aynı dönemde Sovyetler Birliği’nin Doğu Avrupa’daki nüfuz alanını genişletmeye başladığını belirten Erken, Batılı ülkelerin olası bir Sovyet saldırısını tek başlarına caydıramayacaklarını düşünerek ABD liderliğinde ortak savunma sistemi oluşturduklarını ifade etti.

Erken, savaş sonrasında ABD’nin dünya siyasetinde daha etkin bir konuma yükselmeye başladığını, NATO’nun temelini oluşturan 5. maddenin ise bir üyeye yönelik saldırının bütün üyelere yapılmış sayılması ilkesini getirdiğini kaydetti. Ortak savunma anlayışının uzun yıllar boyunca ittifakın temel varlık nedeni olduğunu belirtti.

TÜRKİYE’NİN NATO’YA KATILMA NEDENLERİNİ SIRALADI

Türkiye’nin İkinci Dünya Savaşı boyunca tarafsız kaldığını hatırlatan Erken, savaş sonrasında Sovyetler Birliği’nin Boğazlarda söz sahibi olma isteği ile Kars ve Ardahan’a ilişkin taleplerinin Türkiye açısından ciddi güvenlik tehdidi oluşturduğunu ifade etti. Erken, söz konusu gelişmelerin Türkiye’nin güvenlik anlayışını Batı’ya yönelttiğini belirtti.

1950’de Kore Savaşı’na gönderilen Türk Tugayı’nın gösterdiği başarının üyelik sürecini hızlandırdığını kaydeden Erken, Türkiye’nin Yunanistan ile birlikte 1952’de NATO’ya kabul edildiğini aktardı. Üyeliğin tek nedeninin Kore Savaşı olmadığını vurgulayan Erken, Türkiye’nin Karadeniz’e hâkim konumu, Boğazlar üzerindeki denetimi, Orta Doğu ile Kafkasya arasındaki yeri ve ABD liderliğindeki Batı bloğu içinde bulunma tercihinin de temel gerekçeler arasında yer aldığını bildirdi.

Türkiye’nin o dönemde de en önemli güç unsurlarından birinin coğrafi konumu olduğunu belirten Erken, ülkenin jeopolitik özelliklerinin NATO içindeki önemini şekillendirdiğini kaydetti.

Erhan Erken'in yazısının tamamını okumak için >>>

“ÇÖL KAPLANI”NIN OBJEKTİFİNDEN

Medine savunmasındaki kahramanlığı ile tanınan Fahreddin Paşa, halk arasında “Çöl Kaplanı” unvanı ile anılıyor. Paşa'nın çektiği ve koruduğu bu fotoğraflar, dönemin Medine'sine ait mimari yapıları, günlük yaşamı ve kutsal mekanları belgeliyor.

TARİHE TANIKLIK EDEN KARELER

Görüntülerde, Osmanlı askerlerinin Medine'deki varlığı, tarihi yapılar ve Harem-i Şerif çevresindeki günlük yaşam sahneleri yer alıyor. Fotoğrafların büyük bölümü daha önce hiç yayımlanmamıştı.

BİR YÜZYIL SONRA YENİDEN BAKIŞ

109 yıl önce çekilen bu fotoğraflar, hem tarih meraklıları hem de akademisyenler için önemli bir kaynak niteliğinde. Görseller, Osmanlı’nın kutsal topraklardaki son dönem varlığına dair belge olarak değerlendiriliyor.

ABD Başkanı Biden, Kuzey Carolina'da bir konuşma gerçekleştirdi. Konuşması bitince ise herkesin garibine giden bir hareket yaparak boşlukla tokalaşmaya çalıştı.

90 bin askerimizin şehit olduğu Sarıkamış Faciası'na ilişkin Rus askerleri tarafından çekilmiş görüntüler.

Aşırı sağcı Yahudiler, İsrail’in başkenti Tel Aviv’de Filistinli tutuklu Hişam Ebu Hevaş’ın yattığı hastane önünde çekim yapmak için bekleyen AA Kameramanı Fayiz Ebu Rumeyle’yi darp etti.