ABD ile İran arasındaki gerilim, daha önce sağlanan anlaşmanın bozulmasının ardından yeniden yükseldi. Taraflar arasındaki çatışmaların tekrar başlamasıyla Hürmüz Boğazı’ndaki geçişler yeniden aksarken Trump, İran’a yönelik askeri tehditlerinin ardından iki ülke arasında görüşmeler yapılacağını duyurdu. İran yönetimi ise Washington ile doğrudan bir müzakere yürütülmediğini açıkladı. Uluslararası haber ajanslarına göre Tahran, yürütülen temasların ABD ile değil, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz ulaşımını ele almak üzere Umman ile gerçekleştirildiğini bildirdi.

TAHRAN ABD İLE MÜZAKERE YÜRÜTÜLDÜĞÜNÜ YALANLADI

İran Dışişleri Bakanlığı, Trump’ın yeni görüşmelerin başlayacağı yönündeki açıklamasının ardından Washington ile herhangi bir müzakere yürütülmediğini bildirdi. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD ile planlanmış bir görüşme bulunmadığını ve İranlı müzakerecilerin ülke dışında olmadığını söyledi.

Tahran yönetimi, devam eden temasların Umman ile sınırlı olduğunu ve görüşmelerin Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçiş sağlanmasına odaklandığını belirtti. İran’ın açıklaması, Trump’ın iki ülke arasında görüşmelerin kısa süre içinde başlayacağı yönündeki sözleriyle çelişti.

TRUMP’TAN “İNANILMAZ DERECEDE İKİ YÜZLÜ” SUÇLAMASI

İran Dışişleri Bakanlığının açıklamasının ardından değerlendirmede bulunan Trump, “İran yönetimi inanılmaz derecede iki yüzlü” ifadelerini kullandı. İranlı yetkililerin ABD’den görüşme talep ettiğini öne süren Trump, Tahran’ın kamuoyu önünde ise herhangi bir temas kurulmadığını savunduğunu söyledi.

Trump, “Görüşme talep ediyorlar ancak açıkça ve gururla hiçbir görüşme olmadığını, hiçbir şeyin konuşulmadığını söylüyorlar” dedi. ABD Başkanı, İran tarafının müzakereler konusunda gerçeği yansıtmayan açıklamalar yaptığını ileri sürdü. Trump’ın sözlerine karşı İran yönetimi, ABD ile doğrudan görüşme yapılmadığı yönündeki tutumunu sürdürdü.

“İRAN NÜKLEER SİLAHA SAHİP OLAMAYACAK”

Trump, açıklamasında İran’ın nükleer programına ilişkin Washington yönetiminin tutumunu da yineledi. İran’ın kabul edip etmemesinin sonucu değiştirmeyeceğini belirten Trump, “İran, kabul etmek istese de istemese de nükleer silaha sahip olamayacak” ifadelerini kullandı.

ABD yönetimi, İran ile yürütülecek olası temasların temel başlıklarından birinin Tahran’ın nükleer faaliyetleri olacağını belirtiyor. Trump yönetimi daha önce de İran’ın nükleer silah geliştirmesine izin verilmeyeceğini ve anlaşma sağlanmaması durumunda askeri baskının devam edeceğini açıklamıştı.

HÜRMÜZ BOĞAZI ÜZERİNDEN KONTROL TARTIŞMASI

Trump, İran ile yaşanan görüşme tartışmasının yanı sıra Hürmüz Boğazı’ndaki askeri kontrol konusunda da açıklamalarda bulundu. İran’ın boğazın kendi kontrolünde olduğunu söylediğini aktaran Trump, söz konusu iddiayı reddetti.

ABD Başkanı, “İran, Hürmüz’ün kendileri tarafından kontrol edildiğini söylüyor. Oysa Boğaz, ABD’nin çelik duvarı tarafından kontrol ediliyor” dedi. Trump yönetimi daha önce yaptığı açıklamalarda da ABD donanmasının Hürmüz Boğazı’nda kontrol sağladığını ve İran’ın bölgedeki askeri kapasitesinin hedef alındığını savunmuştu.

ANLAŞMANIN BOZULMASIYLA GERİLİM YENİDEN YÜKSELDİ

ABD ile İran arasında daha önce sağlanan ateşkes ve deniz ulaşımı mutabakatının bozulmasının ardından Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemi geçişleri yeniden ciddi şekilde azaldı. İran ile ABD, anlaşmanın şartları ve boğazdaki kontrol yetkisi konusunda birbirinden farklı açıklamalar yaptı.

Washington, İran’dan Hürmüz Boğazı’nı ticari gemilere açık tutmasını isterken Tahran yönetimi, boğazdaki geçişlerin kendi denetiminde olduğunu savundu. İran’ın Umman ile yürüttüğü temasların güvenli deniz koridoru oluşturulmasına odaklandığı açıklanırken ABD ile doğrudan görüşme yapılıp yapılmadığına ilişkin karşılıklı açıklamalar devam etti

Geçici tedbir kararı, İsrailli hayvan hakları örgütü Let the Animals Live tarafından yapılan acil başvurunun ardından alındı. Mahkeme, timsahların nakledilmesine yönelik herhangi bir işlem gerçekleştirilmeden önce hükümetin dilekçeye yanıt vermesine hükmederken devlete 16 Ağustos 2026’ya kadar süre tanıdı. Nihai kararın, hükümetin savunmasının alınmasının ardından verilmesi bekleniyor.

MAHKEME TİMSAHLARIN NAKLİNİ GEÇİCİ OLARAK ENGELLEDİ

Kudüs Bölge Mahkemesinin kararı, timsahların Ketziot Cezaevine gönderilmesini ve plan kapsamında atılacak diğer adımları geçici olarak durdurdu. Dilekçede projenin hayvan refahı, kamu güvenliği, çevresel etkiler ve yürürlükteki mevzuat bakımından yeterince değerlendirilmediği ileri sürüldü.

Mahkemenin önündeki hukuki inceleme, timsahların güvenlik tesislerinde tutulmasının yasalara uygun olup olmadığına ve hayvanların nakil ile barındırılma koşullarının koruma hükümlerini ihlal edip etmediğine odaklandı. Filistinli mahkûmlar üzerindeki muhtemel etkiler, hayvan hakları örgütünün başvurusu kapsamında mahkemenin değerlendirdiği temel konular arasında yer almadı.

KETZİOT CEZAEVİNDE HENDEK ÇALIŞMALARI BAŞLAMIŞTI

Plan kapsamında İsrail’in güneyinde bulunan Ketziot Cezaevindeki yüksek güvenlikli bir bölümün çevresinde timsahların yerleştirilmesi için hazırlıklara başlanmıştı. İsrail basınına yansıyan bilgilere göre timsahların tutulması planlanan yaklaşık 170 metre uzunluğundaki kanalın kazı çalışmaları yürütülüyordu.

İsrail Ulusal Güvenlik Bakanlığı da timsahlar için kullanılması planlanan kanallara ilişkin çalışmaların başladığını doğrulamıştı. Let the Animals Live örgütü, mahkemeye sunduğu dilekçede hendek kazılmasının yanı sıra timsah çiftlikleriyle temas kurulduğunu ve proje için hazırlık yapıldığını bildirdi.

NİL TİMSAHLARININ HUKUKİ STATÜSÜ DEĞİŞTİRİLDİ

Planın uygulanmasının önünü açan adım, İsrail Çevre Koruma Bakanı Idit Silman tarafından atıldı. Silman, Nil timsahlarını güvenlik amacıyla belirli tesislerde tutulmalarına imkân sağlayacak şekilde “bakım altında tutulan” veya “özel olarak yönetilen yabani hayvan” statüsünde yeniden sınıflandıran kararı imzaladı.

Yeni sınıflandırma, güvenlik kurumlarının belirlenen koşullar altında timsah bulundurabilmesine hukuki zemin oluşturmayı amaçladı. Düzenlemeden önce yabani hayvanların bu tür tesislerde tutulmasına yönelik mevcut kurallar, planın uygulanmasının önündeki engellerden biri olarak gösteriliyordu.

ÇEVRE KURUMLARI PLANA İTİRAZ ETTİ

Timsahların yeniden sınıflandırılması, İsrail Çevre Koruma Bakanlığındaki hukuk danışmanları ile İsrail Doğa ve Parklar Kurumu uzmanlarının itirazıyla karşılaştı. Uzmanlar, planın bilimsel ve mesleki bir temele dayanmadığını, modern cezaevlerinde benzer bir uygulamaya ilişkin geçerli bir örnek bulunmadığını savundu.

Yetkililer, Ketziot Cezaevinde timsah barındırılmasına yönelik yeterli fizibilite çalışmasının ve uygun altyapının sunulmadığını belirtti. Hayvanların Necef Çölü koşullarında tutulmasının timsahlar, cezaevi personeli, çevre ve kamu güvenliği açısından risk oluşturabileceği uyarısı yapıldı.

HUKUK DANIŞMANLARI YASA DEĞİŞİKLİĞİ GEREKTİĞİNİ SAVUNDU

Çevre Koruma Bakanlığının hukuk danışmanları, Nil timsahlarının statüsünün yalnızca bakanlık kararıyla değiştirilmesinin yeterli olmayabileceğini bildirdi. Düzenlemenin yeni bir güvenlik amaçlı hayvan sınıfı oluşturduğu ve böyle bir değişikliğin idari bir karardan ziyade temel yasa düzenlemesi gerektirebileceği ifade edildi.

Hukukçular ayrıca timsahların güvenlik aracı olarak kullanılmasına yönelik yeterli bilimsel, mesleki ve olgusal veri bulunmadığını kaydetti. Hayvan refahı, kaçma ihtimali, insan yaşamı açısından oluşabilecek riskler ve kamu güvenliği konularının ayrıntılı biçimde incelenmesi gerektiği belirtildi.

BEN GVİR’İN ÖNERİSİ HUKUKİ SÜREÇ TAMAMLANANA KADAR BEKLEYECEK

Itamar Ben Gvir’in desteklediği proje, Ketziot Cezaevinin belirli bölümlerinin çevresinde suyla doldurulmuş kanallar oluşturulmasını ve timsahların ek bir güvenlik unsuru olarak kullanılmasını öngörüyordu. Ben Gvir, planın cezaevinden kaçış girişimlerini caydırmayı amaçladığını açıklamıştı.

Kudüs Bölge Mahkemesinin geçici kararıyla projenin uygulama aşaması durduruldu. Devletin yanıtının sunulmasının ardından mahkeme, timsahların cezaevine naklinin hukuka, güvenlik kurallarına ve hayvan refahına ilişkin düzenlemelere uygun olup olmadığı konusunda nihai kararını verecek.

İspanyol ve Faslı makamların açıkladığı rakamlar arasında farklılıklar bulunuyor. Reuters, son kitlesel geçiş dalgasıyla bağlantılı can kaybını 2 Ağustos itibarıyla en az 72 olarak aktarırken Sebte morguna getirilen toplam cenaze sayısının, önceki küçük çaplı geçiş girişimlerinde yaşamını yitirenler de dahil olmak üzere 88’e ulaştığını bildirdi.

73 BİN 500 GÖÇMENİN FAS’A DÖNDÜĞÜ TAHMİN EDİLİYOR

Emniyet kaynaklarının verdiği bilgiye göre, 30 Temmuz’dan itibaren yaklaşık 73 bin 500 düzensiz göçmenin Sebte’den Fas’a döndüğü tahmin ediliyor. Geri dönüş rakamının, kitlesel geçişten önce Sebte’ye giren bazı kişileri ve sınırı birden fazla kez geçmiş olabilecek göçmenleri de kapsayabileceği belirtiliyor.

Sebte’ye ulaşanların büyük bölümünün hafta sonuna kadar Fas’a döndüğü, bazı göçmenlerin ise kentte veya çevredeki kırsal alanlarda kalmaya devam ettiği aktarıldı. İspanyol güvenlik güçleri, kente giren kişilerin geri döndüğünden emin olmak amacıyla sokaklarda ve sınır çevresinde kontroller gerçekleştirdi. Associated Press, yaklaşık 50 bin ila 60 bin kişinin katıldığı kitlesel hareketliliğin ardından Sebte’de az sayıda göçmenin kalmaya devam ettiğini bildirdi.

GÖÇMENLERİN BÜYÜK BÖLÜMÜ YÜZEREK GEÇMEYE ÇALIŞTI

Düzensiz göçmenlerin önemli bir bölümü Fas’ın Fenidek kenti kıyılarından denize girerek Sebte’ye ulaşmaya çalıştı. Bazı gruplar Tarajal çevresindeki sınır hattını ve dalgakıranları kullanırken çok sayıda kişi açık denizde yüzerek İspanyol tarafına geçmek istedi.

Geçişler sırasında bazı göçmenler boğularak, bazıları ise sınır hattında oluşan yoğunluk ve izdiham nedeniyle hayatını kaybetti. İspanyol makamları, olayların başlamasından sonra binden fazla kişiye sağlık hizmeti verildiğini açıkladı. Kıyı şeridinde yürütülen arama çalışmalarında yeni cenazelerin bulunmasıyla açıklanan can kaybı kademeli olarak yükseldi.

10 KİŞİLİK GRUBUN GEÇİŞİ ENGELLENDİ

Tarajal Sınır Kapısı çevresindeki hareketliliğin önceki günlere göre azaldığı bildirildi. Sabah saatlerinde 10 kişilik bir grubun yüzerek sınırı geçmeye çalıştığı ancak İspanyol askerleri tarafından durdurulduğu aktarıldı.

İspanyol makamları, denizden yapılabilecek yeni geçişleri engellemek amacıyla kıyı şeridindeki asker ve polis sayısını artırdı. Sebte’nin düzenli güvenlik güçlerine destek vermek üzere İspanya ana karasından 200 özel polis ile 60 askerin bölgeye gönderildiği açıklandı.

SINIR HATTINA YÜZER BARİYER YERLEŞTİRİLDİ

İspanya, Sebte’ye yönelik yeni toplu geçiş girişimlerini engellemek amacıyla Tarajal sınırındaki dalgakıran çevresinde ek güvenlik önlemleri aldı. Denizden geçişleri sınırlandırmak için yaklaşık 500 metre uzunluğunda yüzer bariyer kurulmasına başlandı.

Kara ve deniz sınırındaki devriyeler artırılırken güvenlik güçlerinin sahil hattında düzenli kontrol yaptığı bildirildi. İspanya hükümeti, düzensiz göç girişimlerindeki artışın ardından silahlı kuvvetlerin Sebte’ye konuşlandırılmasına karar verdi.

BENİ ENSAR SINIR KAPISI YENİDEN AÇILDI

İspanya’nın 31 Temmuz’da kapattığı Fas ile sınırındaki Beni Ensar Kapısı yeniden açıldı. Melilla ile Fas arasındaki ana geçiş noktalarından biri olan kapının kapatılması, Sebte’deki kitlesel hareketlilik sırasında alınan sınır güvenliği önlemlerinin bir parçasını oluşturdu.

Kapının yeniden açılmasının ardından bölgede kontrollü geçişlere izin verildi. Sebte’deki Tarajal Sınır Kapısı’nda ise yoğun hareketlilik görülmediği, İspanyol ve Faslı güvenlik birimlerinin sınırın iki tarafındaki önlemleri sürdürdüğü belirtildi.

AB ÜYESİ 22 ÜLKEDEN ORTAK ÇAĞRI

Sebte’de yaşanan kitlesel geçişlerin ardından Avrupa Birliği üyesi 22 ülke ortak bir mektup yayımladı. Mektupta Avrupa Birliği’nin dış sınırlarının korunması için koordineli hareket edilmesi ve ek güvenlik önlemlerinin hayata geçirilmesi çağrısı yapıldı.

Ülkeler, sınır yönetimi, düzensiz göçmenlerin geri gönderilmesi ve kitlesel geçişlere karşı ortak müdahale mekanizmalarının güçlendirilmesini istedi. Sebte’deki gelişmeler, Avrupa Birliği’nin dış sınırlarının korunması ve üye ülkeler arasındaki dayanışma konusunda yeni tartışmaların başlamasına yol açtı.

İTALYA SCHENGEN UYGULAMASINI BİR AYLIĞINA ASKIYA ALDI

İtalya, Sebte’deki kitlesel geçişlerin ardından İspanya ile arasındaki pasaportsuz Schengen seyahat uygulamasını bir ay süreyle askıya aldığını açıkladı. Karar kapsamında özellikle Avrupa Birliği üyesi olmayan ülke vatandaşlarına yönelik hava ve deniz yolu kontrollerinin artırılması kararlaştırıldı.

İtalyan yönetimi uygulamayı ulusal güvenlik gerekçesiyle savunurken İspanyol yetkililer kararın siyasi nitelik taşıdığını belirtti. İspanya Dışişleri Bakanlığı ise Schengen Bölgesi’nin bütünlüğünün güvence altında olduğunu ve Sebte’ye düzensiz yollarla giren kişilerin İspanya ana karasına geçemediğini açıkladı.

İSPANYA YARIM MİLYONDAN FAZLA KİŞİ İÇİN OTURUM PROGRAMI BAŞLATTI

Madrid yönetimi, ülkede yaşayan yarım milyondan fazla belgesiz kişiye belirli şartlarla oturma izni verilmesini öngören bir program başlattı. İspanya’nın göçmenlere yönelik yaklaşımı, Avrupa Birliği’ndeki bazı ülkelerin uyguladığı daha kısıtlayıcı politikalarla karşılaştırıldı.

İspanyol hükümeti, oturum programının Sebte’ye yönelik kitlesel geçişleri teşvik ettiği yönündeki iddiaları reddetti. Yetkililer, Sebte’ye düzensiz yollarla giren kişilerin İspanya ana karasına veya Schengen bölgesindeki başka ülkelere otomatik olarak geçme hakkı bulunmadığını vurguladı.

800’DEN FAZLA GÖÇMENE MÜDAHALE EDİLMİŞTİ

Fas’ın Fenidek kenti kıyılarından Sebte’ye yüzerek geçmeye çalışan 800’den fazla düzensiz göçmene 30 Temmuz’da müdahale edildi. Aynı günlerde sınırın farklı noktalarından binlerce kişinin Sebte’ye yönelmesiyle geçişler kitlesel bir boyuta ulaştı.

İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, gelişmelerin ardından hükümetin mevcut bütün kaynaklarını harekete geçirdiğini açıkladı. Sebte yönetimi de kentteki barınma ve sağlık kapasitesinin yetersiz kaldığını belirterek merkezi hükümetten ek güvenlik personeli ve insani yardım desteği istedi.

SEBTE YÖNETİMİ ACİL DURUM UYARISI YAPMIŞTI

Sebte Özerk Yönetimi Başkanı Juan Jesus Vivas, kitlesel geçişlerden önce kentte insani ve güvenlik açısından acil durum yaşandığını açıklamıştı. Bir hafta içinde yaklaşık bin 500 kişinin yüzerek Sebte’ye ulaştığını belirten Vivas, özellikle refakatsiz çocuklara ayrılan kabul merkezlerinin kapasitesinin çok üzerinde çalıştığını söyledi.

Refakatsiz çocuklara yönelik merkezlerde doluluk oranının yüzde 2 bin 400’e ulaştığı, bazı göçmenlerin açık alanlarda kalmak zorunda kaldığı bildirildi. Vivas, merkezi hükümetin farklı bakanlıklarının katılacağı ortak ve hızlı bir müdahale çağrısında bulundu.

Trump’ın açıklaması, ABD yönetiminin İran’a karşı planladığı yeni askerî saldırıyı durdurmasının ardından geldi. ABD Başkanı, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar ve İran ile yürütülen temasların saldırı kararından vazgeçilmesinde etkili olduğunu belirtti. Körfez ülkelerinin bölgesel gerilimin tırmanmaması ve diplomatik sürecin devam etmesi yönünde çağrı yaptığı bildirildi.

MÜZAKERELER 3 AĞUSTOS ÖĞLEDEN SONRA BAŞLAYACAK

Trump, İran ile müzakerelerin pazartesi öğleden sonra başlayacağını belirterek görüşmelerin hangi yöntemle yürütüleceğinin değerlendirildiğini ifade etti. ABD Başkanı, müzakerelerin doğrudan mı yoksa arabulucular üzerinden mi gerçekleştirileceğine ilişkin ayrıntı paylaşmadı.

Görüşmelerde Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiği, İran’ın nükleer faaliyetleri ve iki ülke arasındaki askerî gerilimin ele alınması bekleniyor. Trump, daha önce yaptığı açıklamada İran ile diğer bölge ülkelerinin anlaşma sağlanabilmesi için ABD’den süre istediğini ve Hürmüz Boğazı’nın tamamen açılmasının hedeflendiğini söylemişti.

PLANLANAN ASKERÎ SALDIRI DURDURULDU

ABD Başkanı, İran’a yönelik hafta sonu gerçekleştirilmesi planlanan geniş çaplı askerî saldırının durdurulduğunu açıkladı. Trump, saldırının İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana düzenlenen en büyük askerî operasyonlardan biri olacağını ileri sürdü.

Suudi Arabistan, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri yönetimlerinin saldırının gerçekleştirilmemesi için Washington’a çağrıda bulunduğunu anlatan Trump, bölge ülkelerinin diplomatik çözüm ihtimalinin devam ettiğini belirttiğini aktardı. Trump’ın saldırıyı erteleme kararında Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmelerin bölgesel güvenlik ve enerji piyasaları üzerindeki olası etkilerinin de rol oynadığı bildirildi.

TRUMP ANLAŞMA KONUSUNDA İYİMSER OLDUĞUNU SÖYLEDİ

Trump, İran ile anlaşmaya varılması konusunda iyimser olduğunu belirterek müzakereler yoluyla insanların hayatını kurtarmak istediğini söyledi. ABD Başkanı, Hürmüz Boğazı ve İran’ın nükleer programı konusunda yakın zamanda ilerleme sağlanabileceğini savundu.

ABD yönetimi, Hürmüz Boğazı’nın uluslararası deniz taşımacılığına güvenli şekilde açılmasını talep ediyor. Washington ayrıca İran’ın nükleer kapasitesine ilişkin anlaşmazlığın diplomatik yöntemlerle çözülmesini görüşmelerin temel hedeflerinden biri olarak gösteriyor.

HÜRMÜZ BOĞAZI İÇİN NİHAİ ANLAŞMA AÇIKLANMADI

Trump’ın açıklamalarına karşın Hürmüz Boğazı konusunda taraflar arasında imzalanmış nihai bir anlaşma bulunduğu resmî olarak doğrulanmadı. İran ve Umman yönetimleri arasındaki görüşmelerin son aşamada olduğu açıklanırken boğazın yönetimi ve gemilerin geçiş koşulları konusunda müzakerelerin sürdüğü bildirildi.

İran ile Umman, Hürmüz Boğazı’nın gelecekteki yönetimine ilişkin karşılıklı teklifler sundu. Görüşmelerde seyrüsefer güvenliği, İran ve Umman kara sularından geçecek gemilerin statüsü ile bölge ülkelerinin güvenlik talepleri ele alındı. Taraflar arasında bazı anlaşmazlıkların devam ettiği aktarıldı.

ARAKÇİ: GÖRÜŞMELER SON AŞAMADA

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Umman ile Hürmüz Boğazı konusunda yürütülen müzakerelerin tamamlanmaya yaklaştığını açıkladı. İran’ın resmî haber ajansı IRNA’nın aktardığına göre Arakçi, görüşmelerde son aşamaya gelindiğini ancak anlaşmanın ayrıntılarının henüz kesinleşmediğini belirtti.

Arakçi, İran hükümetine yaptığı bilgilendirmede Tahran ile Maskat arasındaki görüşmelerde ilerleme kaydedildiğini söyledi. Müzakerelerin boğazdaki gemi geçişlerinin nasıl yönetileceği ve iki ülkenin güvenlik haklarının nasıl korunacağı üzerinde yoğunlaştığı bildirildi.

İRAN SAVAŞ ÖNCESİ STATÜYE DÖNÜLMEYECEĞİNİ AÇIKLADI

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Hürmüz Boğazı’nın statüsünün savaş öncesindeki koşullarla aynı olmayacağını belirtti. Bekayi, İran ile Umman arasındaki görüşmelerin iki ülkeyi ilgilendiren ikili bir süreç olduğunu ve müzakerelerin sonuçlandırılma aşamasına geldiğini ifade etti.

Bekayi, ABD’nin askerî tehditleri karşısında İran’ın tutumunu değiştirmeyeceğini söyledi. ABD yönetiminin yeni bir askerî girişimde bulunması hâlinde İran’ın karşılık vereceğini belirten Bekayi, diplomatik görüşmeler ile ülkenin savunma politikasının birbirinden ayrı değerlendirildiğini kaydetti.

HÜRMÜZ BOĞAZI MÜZAKERELERİN MERKEZİNDE

Basra Körfezi’ni Umman Körfezi ve Hint Okyanusu’na bağlayan Hürmüz Boğazı, küresel enerji taşımacılığı açısından stratejik önem taşıyor. Bölgede yaşanan saldırılar ve askerî gerilim nedeniyle boğazdaki gemi trafiğinde azalma meydana gelirken bazı tankerlerin alternatif güzergâhlara yöneldiği bildirildi.

ABD ile İran arasındaki görüşmelerin başlaması ve yeni saldırı planının durdurulması, petrol fiyatlarında düşüşe neden oldu. Brent petrolün varil fiyatı 3 Ağustos’ta yüzde 5’in üzerinde gerilerken piyasalarda müzakerelerin Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını sağlayıp sağlamayacağı izlenmeye başladı.

Rubio, bölge ülkelerinin İran’ın kontrolündeki stratejik su yoluna bağımlı kalmanın kalıcı bir tehdit oluşturduğunu artık gördüğünü savundu. İran’ın Hürmüz üzerindeki kontrolünden vazgeçmeyeceğini belirten ABD’li Bakan, enerji kaynaklarının dünya pazarlarına ulaştırılma biçiminde büyük ve kalıcı bir yeniden yapılanmaya ihtiyaç bulunduğunu söyledi. Açıklamalar, Washington’ın boğazın savaş öncesindeki koşullara döndürülmesi hedefinden uzaklaşarak Hürmüz’ü kısmen devre dışı bırakacak yeni bir enerji haritası oluşturmak istediği şeklinde yorumlandı.

RUBIO KALICI BİR GÜZERGÂH DEĞİŞİKLİĞİNİ İŞARET ETTİ

Marco Rubio’nun açıklamalarındaki en dikkat çekici unsur, alternatif enerji güzergâhlarını geçici bir savaş tedbiri olarak değil, kalıcı bir jeopolitik dönüşüm şeklinde sunması oldu. ABD Dışişleri Bakanı, Körfez ülkelerinin İran kaynaklı güvenlik riskini dikkate alarak enerji ihracatını Hürmüz Boğazı dışındaki limanlara ve boru hatlarına yönlendirmesi gerektiğini savundu.

Washington’ın yaklaşımı, İran’ın boğazı kapatma veya geçişleri sınırlandırma kapasitesini askerî yollarla tamamen ortadan kaldırmak yerine küresel enerji sisteminin İran’ın elindeki söz konusu kozdan kurtarılmasına dayanıyor. Planın hayata geçirilmesi hâlinde Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Irak ve Kuveyt gibi büyük üreticilerin ihracat altyapılarında kapsamlı değişiklikler yapılması gerekecek.

Rubio’nun sözleri aynı zamanda ABD’nin Hürmüz üzerindeki eski düzenin sürdürülebilir olmadığı kanaatine vardığını gösteriyor. Savaş öncesinde küresel enerji güvenliğinin vazgeçilmez koridoru olarak kabul edilen boğaz, Washington açısından korunması gereken tek güzergâh olmaktan çıkarılarak bağımlılığın azaltılması gereken bir güvenlik açığına dönüştü.

DÜNYA PETROLÜNÜN BEŞTE BİRİ HÜRMÜZ’DEN GEÇİYOR

ABD Enerji Enformasyon İdaresinin verilerine göre savaş öncesindeki dönemde Hürmüz Boğazı’ndan günde yaklaşık 20 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü geçiyordu. Söz konusu miktar, dünyadaki petrol sıvıları tüketiminin yaklaşık yüzde 20’sine karşılık geliyordu. Hürmüz ayrıca başta Katar olmak üzere Körfez ülkelerinden yapılan küresel sıvılaştırılmış doğal gaz ihracatının beşte birinden fazlasının geçiş noktası konumundaydı.

Boğazın stratejik önemi yalnızca taşınan petrol miktarından kaynaklanmıyor. Katar’ın LNG ihracatının neredeyse tamamı Hürmüz üzerinden dünya pazarlarına ulaşıyor. Kuveyt, Irak ve Birleşik Arap Emirlikleri de enerji ihracatlarının önemli bölümünde aynı güzergâha bağımlı bulunuyor. Hürmüz’ün tamamen devre dışı kalması hâlinde Avrupa ve Asya ülkelerinin alternatif petrol ve doğal gaz kaynakları için rekabete girmesi, fiyatların yükselmesi ve küresel enflasyon baskısının artması bekleniyor.

ABD’nin ortaya koyduğu yeni stratejinin kısa sürede uygulanması bu nedenle mümkün görünmüyor. Enerji uzmanları, yeni boru hatlarının, ihracat terminallerinin, LNG tesislerinin ve özel limanların inşa edilmesinin onlarca yıl sürebileceğini ve milyarlarca dolarlık yatırım gerektireceğini belirtiyor.

ALTERNATİF HATLAR HÜRMÜZ’ÜN YARISINI BİLE KARŞILAMIYOR

Washington’ın planında en önemli seçeneklerden birini Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı Petrol Boru Hattı oluşturuyor. Petroline olarak da bilinen hat, ülkenin doğusundaki Abkayk petrol tesislerini Kızıldeniz kıyısındaki Yenbu Limanı’na bağlıyor. Savaş sırasında uğradığı saldırıların ardından onarılan hattın günlük yaklaşık 7 milyon varil taşıma kapasitesine yeniden ulaştığı açıklandı.

Birleşik Arap Emirlikleri ise Abu Dabi’de üretilen petrolü Hürmüz Boğazı’na girmeden Umman Körfezi kıyısındaki Füceyre Limanı’na ulaştıran boru hattını kullanıyor. Söz konusu hattın günlük azami kapasitesi yaklaşık 1,8 milyon varil seviyesinde bulunuyor.

Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri üzerinden çalışan alternatif boru hatlarının toplam kapasitesi yaklaşık 9 milyon varilde kalıyor. Hürmüz’den normal koşullarda geçen günlük 20 milyon varillik petrol dikkate alındığında mevcut alternatifler boğazın taşıdığı miktarın yarısını dahi karşılayamıyor. Kullanılmayan ek kapasitenin ise günlük yalnızca yaklaşık 2,6 milyon varil olduğu hesaplanıyor.

KUVEYT, KATAR VE IRAK İÇİN ÇIKIŞ YOLU BULUNMUYOR

Alternatif güzergâh planının en zayıf noktalarından birini Kuveyt, Katar ve Irak’ın durumu oluşturuyor. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, sınırlı da olsa Hürmüz dışındaki limanlara ulaşan boru hatlarına sahipken diğer büyük üreticilerin aynı ölçekte hazır altyapısı bulunmuyor.

Katar açısından en büyük sorun LNG ihracatında ortaya çıkıyor. Doğal gazın sıvılaştırılması, özel tankerlerle taşınması ve alıcı ülkelerde yeniden gaz hâline getirilmesi için kurulan sistem tamamen belirli terminallere ve deniz rotalarına bağlı çalışıyor. Katar’ın ihracatını kısa sürede kara boru hatlarına veya farklı limanlara yönlendirmesi teknik ve ekonomik açıdan mümkün görünmüyor.

Irak ve Kuveyt’in de Hürmüz’ü tamamen aşacak yüksek kapasiteli yeni hatlar inşa etmesi gerekiyor. Projelerin uygulanması yalnızca maliyet ve zaman meselesi değil, güzergâhların geçeceği ülkelerle siyasi anlaşmalar yapılmasını ve uzun vadeli güvenlik garantileri verilmesini de zorunlu kılıyor.

HÜRMÜZ’DEN KAÇIŞ KIZILDENİZ TUZAĞINA ÇIKABİLİR

Suudi petrolünün Yenbu Limanı üzerinden Kızıldeniz’e taşınması, Hürmüz kaynaklı riski ortadan kaldırmıyor. Asya pazarlarına gidecek tankerlerin Kızıldeniz’in güneyindeki Babülmendep Boğazı’ndan geçmesi gerekiyor. Yemen’deki Husilerin gemilere yönelik saldırıları ve bölgedeki savaş, söz konusu güzergâhı da küresel enerji ticaretinin en kırılgan noktalarından biri hâline getiriyor.

Hürmüz’ün yerine Kızıldeniz’in kullanılması, enerji güvenliği sorununu çözmekten çok bir boğazdan başka bir boğaza taşımak anlamına geliyor. Çin, Japonya, Güney Kore ve Hindistan’a giden tankerlerin Babülmendep’te hedef alınması hâlinde Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı hattının sağladığı avantaj büyük ölçüde ortadan kalkabilir.

Washington’ın stratejisi böylece İran’ın Hürmüz üzerindeki baskısını azaltırken Yemen’deki Husilerin Kızıldeniz üzerindeki etkisini artırma riski taşıyor. ABD’nin yeni enerji haritasında yalnızca boru hatlarını değil, limanları ve deniz geçişlerini de sürekli koruması gerekecek.

BORU HATLARI SABİT VE KOLAY HEDEFLER

Enerji ihracatının denizden karaya taşınması, askerî tehditleri ortadan kaldırmıyor. Boru hatları, pompa istasyonları, depolama tesisleri ve ihracat terminalleri hareket ettirilemeyen, konumları bilinen ve yüksek ekonomik değere sahip hedefler olarak öne çıkıyor.

İran’ın uzun menzilli füze ve insansız hava aracı kapasitesi, Hürmüz’ü aşmak amacıyla kurulacak altyapıyı doğrudan tehdit edebilir. Suudi Arabistan’ın doğusundan Kızıldeniz’e uzanan yüzlerce kilometrelik bir boru hattının her noktasının hava savunma sistemleriyle korunması mümkün görünmüyor. Tek bir pompa istasyonunun vurulması bile hattın uzun süre devre dışı kalmasına yol açabilir.

Enerji şirketlerinin savaş riski altındaki sabit altyapı projelerine milyarlarca dolar yatırma konusunda isteksiz davranması da planın önündeki başka bir engel olarak değerlendiriliyor. Hürmüz’den kaçış stratejisi, tankerlerin karşı karşıya bulunduğu riski boru hatlarına, terminallere ve kara güzergâhlarına dağıtıyor.

ABD HÜRMÜZ’Ü AÇMAK YERİNE BAĞIMLILIĞI BİTİRMEK İSTİYOR

Rubio’nun açıklamaları, ABD’nin Hürmüz politikasında belirgin bir yön değişikliğine işaret ediyor. Washington yönetimi daha önce boğazın uluslararası gemi trafiğine tamamen açılmasını temel savaş ve müzakere hedeflerinden biri olarak açıklıyordu. Yeni yaklaşım ise Hürmüz’ü eski hâline döndürmekten çok bölge ülkelerini boğaza ihtiyaç duymayacak bir sisteme yönlendirmeyi amaçlıyor.

Ortaya çıkan tablo, ABD’nin Hürmüz’ü askerî ve ekonomik açıdan güvenilir bir güzergâh olarak gözden çıkardığı değerlendirmesini güçlendiriyor. Washington boğazın tamamen kapalı kalmasını kabul etmese de küresel enerji güvenliğinin geleceğini İran’ın kontrolündeki dar su yoluna bağlamak istemiyor.

Planın hayata geçmesi hâlinde Körfez’in enerji altyapısı Basra Körfezi kıyılarından Kızıldeniz ve Umman Denizi kıyılarına doğru kayacak. Limanlar, rafineriler, depolama merkezleri ve boru hatları yeniden şekillenecek. Dönüşümün kısa vadede Hürmüz’ün yerini alması mümkün olmadığı için dünya enerji ticareti uzun yıllar boyunca boğaza bağımlı kalmaya devam edecek.

İRAN: HÜRMÜZ SAVAŞ ÖNCESİNE DÖNMEYECEK

ABD’nin alternatif güzergâh arayışına İran’dan meydan okuyan bir açıklama geldi. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Hürmüz Boğazı’nın hiçbir zaman savaş öncesindeki koşullara dönmeyeceğini söyledi. Bekayi, İran ile Umman arasında yürütülen görüşmelerin boğazın açılması veya kapatılmasıyla ilgili olmadığını belirtti.

İranlı Sözcü, Hürmüz’de yaşanan kapanmanın ABD’nin sabotajları ve İran’a uygulanan deniz ablukası nedeniyle ortaya çıktığını savundu. Umman ile yapılan temasların iki ülke arasında uzun süredir devam eden görüşmelerin parçası olduğunu ifade eden Bekayi, müzakerelerde İran’ın çıkarlarını güvence altına alacak bir mekanizma üzerinde çalışıldığını açıkladı.

Bekayi, İran’ın kararlarını ülkenin çıkarları ve güvenlik kaygıları doğrultusunda aldığını, dış tehditlerin veya baskıların Tahran’ın tutumunu değiştirmeyeceğini vurguladı. İran’ın tehditler ve medya baskısı nedeniyle geri adım atmayacağını söyleyen Bekayi’nin açıklaması, Rubio’nun Hürmüz dışındaki kalıcı enerji düzeni çağrısıyla aynı dönemde geldi.

İran tarafının “savaş öncesine dönüş olmayacak” mesajıyla ABD’nin “Hürmüz’e bağımlılığı azaltma” planı birlikte değerlendirildiğinde, boğazın geleceğine ilişkin tarafların ortak bir normalleşme zemini yerine yeni ve kalıcı bir güç mücadelesine hazırlandığı görülüyor. İran stratejik su yolu üzerindeki kontrolünü bırakmayacağını ilan ederken ABD, kontrolü Tahran’dan alamadığı takdirde Hürmüz’ün küresel enerji sistemindeki önemini azaltmayı hedefliyor. İran ile Umman arasında boğazın gelecekteki yönetimine ilişkin görüşmelerin son aşamaya geldiği açıklansa da tarafların nasıl bir mekanizma üzerinde uzlaşacağı henüz bilinmiyor.

İran ve Umman’ın karşılıklı sunduğu önerilerde henüz tüm başlıklarda uzlaşma sağlanmadı. Umman, boğazın iki ülke tarafından ortak bir sistemle yönetilmesini ve gemilerden gönüllü katkı payı alınmasını önerirken, İran boğazdaki giriş ve çıkış güzergâhlarının daha büyük bölümünün kendi denetiminde bulunmasını istiyor.

ARAKÇİ: MÜZAKERELERDE SON AŞAMADAYIZ

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, İran resmi haber ajansı İRNA tarafından aktarılan açıklamasında, Hürmüz Boğazı konusunda Umman ile devam eden görüşmelerin son aşamaya ulaştığını bildirdi. Arakçi’nin açıklaması, bölgedeki askeri gerilimin azaltılması ve ticari gemi geçişlerinin yeniden düzenli hale getirilmesi için diplomatik temasların yoğunlaştığı bir dönemde geldi.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi de müzakerelerin sonuçlandırılma aşamasında olduğunu söyledi. Bekayi, İran ile Umman arasındaki görüşmelerin iki taraflı nitelik taşıdığını ve başka ülkeleri ilgilendirmediğini savundu. İranlı sözcü, Hürmüz Boğazı’nın statüsünün çatışmalar öncesindeki koşullara dönmeyeceğini de ifade etti.

GÖRÜŞMELER YENİ GEÇİŞ GÜZERGÂHINA ODAKLANDI

İran Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamaya göre görüşmeler, gemilerin kullanabileceği yeni bir geçiş güzergâhının belirlenmesine odaklandı. Bekayi, müzakerelerin doğrudan boğazın açılması veya kapatılmasıyla bağlantılı olmadığını, geçiş rotasının ayrı bir başlık olarak değerlendirildiğini belirtti.

Umman tarafından hazırlanan önceki planda, gemilerin İran ve Umman kara sularından geçen iki ayrı şeridi kullanması öngörüldü. Teklife göre İran kendi kıyısındaki güzergâhı, Umman ise karşı yöndeki geçiş hattını yönetecekti. Tahran yönetimi, ulusal güvenlik gerekçesiyle söz konusu öneriyi kabul etmeyerek daha geniş denetim yetkisi talep eden karşı teklif sundu.

UMMAN’DAN ORTAK YÖNETİM VE GÖNÜLLÜ ÜCRET ÖNERİSİ

Umman’ın Körfez ülkeleri tarafından da desteklenen planında, Hürmüz Boğazı’nın İran’ın tek taraflı kontrolünde olmadığı ortak bir yönetim sistemi kurulması önerildi. Gemilerden alınacak ücretlerin zorunlu olmaması ve seyrüsefer güvenliği, çevrenin korunması ile arama-kurtarma çalışmalarında kullanılması planlandı.

Önerinin, Malakka Boğazı’nda Endonezya, Malezya ve Singapur tarafından uygulanan sisteme benzer biçimde hazırlanabileceği belirtildi. Malakka modelinde geçiş yapan gemilerden navigasyon, çevre güvenliği ve arama-kurtarma faaliyetleri için gönüllü katkı talep ediliyor.

İran ise bir güzergâhın tamamen kendi kara sularında bulunmasını, karşı yöndeki güzergâhın da bir bölümünün İran’ın denetiminden geçmesini talep ediyor. Tahran yönetimi ayrıca savaş öncesindeki ücretsiz ve denetimsiz geçiş düzenine dönülmesine karşı çıkıyor.

PEZEŞKİYAN’DAN ABD İLE MUTABAKAT AÇIKLAMASI

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, haziran ayında ABD ile imzalanan mutabakat zaptının İran’ın gelecekteki dış ilişkilerinin merkezinde yer alacağını söyledi. Pezeşkiyan, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, karşı tarafın imzaladığı hükümlere bağlı kalmasını sağlamak için çalışılması gerektiğini belirtti.

Pezeşkiyan, mutabakatın İran’ın, bölgenin ve müttefik ülkelerin güvenliğini artıracağını ifade etti. İran Cumhurbaşkanı’nın açıklaması, Tahran yönetiminin Hürmüz Boğazı ve bölgesel güvenlik konularında diplomatik anlaşmaları temel alan bir süreç yürütmek istediğini gösteren mesajlar arasında yer aldı.

HAZİRAN AYINDAKİ MUTABAKATTA HÜRMÜZ MADDESİ

İran ile ABD arasında 17 Haziran’da imzalanan mutabakat kapsamında Hürmüz Boğazı’nın en az 60 gün süreyle ticari gemilere ücretsiz olarak açılması öngörüldü. Mutabakat metnindeki ifadelerin boğazın nihai kontrolünün kimde olacağı ve gemilerin hangi güzergâhları kullanacağı konusunda farklı yorumlara yol açması, anlaşmazlığın yeniden büyümesine neden oldu.

Anlaşma, İran’ın onaylamadığı bir kanalı kullanan gemilere ateş açılmasının ardından temmuz ayının başında uygulanamaz hale geldi. Gelişmenin ardından boğazdaki ticari geçişler yeniden büyük ölçüde durdu ve ABD ile İran arasındaki askeri gerilim tekrar yükseldi.

UMMAN GERİLİMİ AZALTACAK FORMÜL ARIYOR

Japonya’daki Waseda Üniversitesi’nde İslam Bölgesi Araştırmaları Profesörü olan Abdullah Baabood, İran ile Umman arasındaki görüşmelerin Hürmüz Boğazı konusunda yapıcı bir sonuç doğurabileceğine ilişkin olumlu işaretler bulunduğunu söyledi.

Baabood, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik tehditleri ve bölgedeki gerilimin artması nedeniyle Umman’ın tansiyonu düşürecek bir çözüm aradığını belirtti. Umman yönetiminin temel hedefinin en azından ticari gemilerin geçişine açık bir güzergâh oluşturmak ve deniz taşımacılığının devam etmesini sağlamak olduğunu ifade etti.

Baabood, Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin yalnızca İran ve Umman tarafından düzenlenmesi yerine Körfez ülkeleri ile Irak’ın da yer aldığı daha geniş bir mekanizmanın kurulabileceğini söyledi. Muhtemel sistemin Malakka Boğazı’ndaki bölgesel iş birliği modeline benzer şekilde oluşturulabileceğini kaydetti.

TRUMP YENİ SALDIRI PLANINI ASKIYA ALDI

ABD Başkanı Donald Trump, İran’la hızlı şekilde bir anlaşmaya varılması halinde yeni bir saldırı düzenlemeyeceklerini açıkladı. Trump, İran ve bazı Orta Doğu ülkelerinin anlaşmayı tamamlamak için süre talep ettiğini, muhtemel anlaşmanın Hürmüz Boğazı’nın tamamen açılmasını ve İran’ın nükleer faaliyetleri konusunda uzlaşma sağlanmasını kapsayacağını söyledi.

Trump’ın açıklaması, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ile gerçekleştirdiği telefon görüşmesinin ardından geldi. Suudi Arabistan yönetimi görüşmede diyalog ve gerilimin azaltılmasına öncelik verilmesi gerektiğini vurguladı.

İran yönetimi ise ABD’den gelebilecek yeni askeri tehditler karşısında tutumunu değiştirmeyeceğini bildirdi. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Bekayi, ABD’nin yeni bir askeri girişimde bulunması halinde karşılık verileceğini söyledi.

HÜRMÜZ BOĞAZI KÜRESEL ENERJİ TİCARETİ İÇİN KRİTİK ÖNEMDE

Hürmüz Boğazı, çatışmalar başlamadan önce dünya petrolü ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği güzergâh olarak öne çıkıyordu. İran’ın boğazdaki geçişleri büyük ölçüde durdurması, küresel enerji arzını etkilerken petrol ve doğal gaz fiyatlarında yükselişe yol açtı.

Nisan ayında sağlanan ateşkesin temmuz ayında bozulmasının ardından Brent petrol fiyatlarında yüzde 24’e varan artış kaydedildi. Hürmüz Boğazı’ndaki geçiş düzeninin yeniden kurulması, hem bölgesel gerilimin azaltılması hem de küresel enerji ve deniz taşımacılığındaki aksaklıkların sona erdirilmesi açısından müzakerelerin temel başlıkları arasında bulunuyor.

ABD’nin Batı Sahra üzerindeki Fas egemenliğini tanımaya devam ettiğini bildiren Trump, özerklik planının ciddi, güvenilir ve gerçekçi bir öneri olduğunu belirtti. ABD Dışişleri Bakanlığı da Temmuz 2026’da yayımladığı Fas’ın Taht Günü mesajında Washington yönetiminin Fas egemenliğini tanıdığını ve özerklik planını desteklediğini yineledi.

FAS KRALI VI. MUHAMMED’E MESAJ GÖNDERDİ

Donald Trump’ın açıklamaları, Fas Kralı VI. Muhammed’in tahta çıkış yıl dönümü dolayısıyla gönderdiği mesajda yer aldı. Mesaj, ABD’nin Fas’taki diplomatik temsilcilikleri tarafından kamuoyuyla paylaşıldı.

Trump, ABD ile Fas arasındaki ilişkilerin güven ve karşılıklı saygı temelinde sürdüğünü kaydetti. İki ülke arasındaki diplomatik ve tarihî bağlara dikkati çeken Trump, ABD-Fas dostluğunun 250’nci yılına ulaştığını belirtti.

“FAS EGEMENLİĞİNİ TANIYORUZ”

ABD’nin Batı Sahra konusundaki tutumunun açık olduğunu söyleyen Trump, “Batı Sahra üzerindeki Fas egemenliğini tanıyoruz ve Fas’ın ciddi, güvenilir ve gerçekçi özerklik önerisini adil ve kalıcı çözümün tek temeli olarak destekliyoruz” ifadelerini kullandı.

Washington yönetimi, Batı Sahra anlaşmazlığının çözümü için Fas tarafından sunulan özerklik planını destekleyen politikasını sürdürürken, bölge üzerindeki Fas egemenliğini tanıdığını da resmî açıklamalarında tekrar dile getiriyor. ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilileri de 2026 yılında yaptıkları açıklamalarda özerklik planını uygulanabilir çözüm zemini olarak tanımladı.

DİĞER SEÇENEKLERİ KABUL EDİLEMEZ OLARAK NİTELENDİRDİ

Trump, Fas’ın özerklik önerisi dışındaki seçeneklerin mevcut anlaşmazlığın devam etmesine yol açacağını savundu. Alternatif yaklaşımları kabul edilemez olarak nitelendiren Trump, Batı Sahra sorununun artık sona erdirilmesi gerektiğini vurguladı.

ABD Başkanı, uzun yıllardır çözüme ulaştırılamayan anlaşmazlığın tarafların çıkarlarını gözeten bir düzenlemeyle sonuçlandırılması gerektiğini belirtti. Trump’ın açıklamasında Fas’ın egemenliği altında özerklik öngören planın siyasi çözüm için temel alınması çağrısı öne çıktı.

ABD İLE FAS ARASINDA YENİ DÖNEM MESAJI

Trump, ABD ve Fas halklarının çıkarlarına öncelik veren yeni bir iş birliği döneminin oluşturulduğunu ifade etti. İki ülkenin güvenlik, diplomasi ve bölgesel istikrar alanlarındaki ilişkilerinin geliştirilmesinin hedeflendiğini bildirdi.

Sahel bölgesindeki güvenlik sorunlarına da değinen Trump, terör örgütleri ve bölgesel istikrarsızlıkla mücadele amacıyla Fas yönetimiyle iş birliğini sürdüreceklerini belirtti. Washington ve Rabat arasındaki güvenlik ortaklığının bölgenin istikrarına katkı sağlamasının amaçlandığını kaydetti.

BATI SAHRA SORUNU NASIL BAŞLADI?

Batı Sahra’daki anlaşmazlığın temeli, İspanya’nın bölgedeki sömürge yönetimini sona erdirdiği 1970’li yıllara dayanıyor. Fas’ın 1975 yılında eski İspanyol sömürgesi üzerindeki egemenlik iddiasını güçlendirmesi ve bölgenin önemli bölümünü kontrol altına almasıyla siyasi ve askerî gerilim arttı.

Rabat yönetimi, Batı Sahra’nın Fas topraklarının ayrılmaz parçası olduğunu savunurken, bağımsızlık yanlısı Polisario Cephesi bölgede ayrı bir devlet kurulmasını talep etti. Cezayir yönetimi de süreç boyunca Polisario Cephesi’ne siyasi ve diplomatik destek verdi.

FAS ÖZERKLİK PLANINI SAVUNUYOR

Fas yönetimi, Batı Sahra’nın kendi egemenliği altında kalmasını ve bölgeye geniş idarî yetkiler tanıyan bir özerklik modeli uygulanmasını istiyor. Rabat tarafından hazırlanan plan, yerel yönetim organlarının kurulmasını ve bazı iç yönetim yetkilerinin bölgesel makamlara devredilmesini öngörüyor.

Dış politika, savunma ve egemenlikle bağlantılı temel yetkilerin ise Fas merkezi yönetiminde kalması planlanıyor. Fas, özerklik önerisini uygulanabilir ve gerçekçi bir siyasi çözüm olarak uluslararası kamuoyuna sunuyor.

POLİSARIO CEPHESİ BAĞIMSIZLIK TALEP EDİYOR

Polisario Cephesi, Batı Sahra halkının kendi geleceğine karar vermesi gerektiğini savunarak bağımsızlık talebini sürdürüyor. Örgüt, bölgede Sahra Arap Demokratik Cumhuriyeti adıyla bağımsız bir devlet kurulduğunu ileri sürüyor.

Fas’ın özerklik planını kabul etmeyen Polisario Cephesi, Birleşmiş Milletler gözetiminde bağımsızlık seçeneğini de içeren bir halk oylaması yapılmasını talep ediyor. Tarafların bölgenin nihai statüsüne ilişkin farklı tutumları nedeniyle yürütülen müzakerelerde kalıcı bir uzlaşmaya varılamadı.

1991 YILINDA ATEŞKES SAĞLANDI

Fas güvenlik güçleri ile Polisario Cephesi arasındaki silahlı çatışmalar, Birleşmiş Milletler arabuluculuğunda yürütülen görüşmeler sonucunda 1991 yılında imzalanan ateşkes anlaşmasıyla durduruldu. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, aynı yıl 690 sayılı kararla Batı Sahra Referandumu İçin Birleşmiş Milletler Misyonunu kurdu.

MINURSO adıyla faaliyet gösteren misyonun görevleri arasında ateşkesin izlenmesi ve Batı Sahra halkının bağımsızlık ile Fas’a katılma seçenekleri arasında tercih yapacağı bir referandumun hazırlanması yer aldı. Referandumun seçmen listeleri ve bölgenin statüsüne ilişkin anlaşmazlıklar nedeniyle gerçekleştirilmesi mümkün olmadı.

STATÜ KONUSUNDA UZLAŞMA SAĞLANAMADI

Ateşkesin ardından Birleşmiş Milletler öncülüğünde sürdürülen müzakerelerde Batı Sahra’nın nihai statüsü konusunda anlaşmaya varılamadı. Fas özerklik planını çözüm için temel seçenek olarak sunarken, Polisario Cephesi bağımsızlık seçeneğinin yer aldığı bir referandum talebini korudu.

Birleşmiş Milletler, taraflara siyasi irade göstererek doğrudan ve kapsamlı müzakerelere devam etme çağrısında bulunuyor. MINURSO da bölgede 1991 yılında başlayan görevini sürdürerek gelişmeleri takip ediyor.

ANLAŞMANIN ANA HATLARINDA UZLAŞI SAĞLANDI

Trump, İran ve Tahran yönetimiyle temas halinde bulunan Orta Doğu ülkelerinin, taraflar arasında hazırlanması planlanan anlaşmanın ana hatları üzerinde uzlaşı sağlandığını Washington yönetimine ilettiğini açıkladı. Görüşmelerin kısa sürede tamamlanmasını istediğini belirten Trump, anlaşma şartlarının yerine getirilmesi durumunda İran’a yönelik yeni Amerikan saldırılarının durdurulacağını kaydetti.

ABD Başkanı’nın açıklamasına göre diplomatik mutabakat iki temel unsurdan oluşuyor. Anlaşma kapsamında Hürmüz Boğazı’nın derhal, tamamen ve güvenli biçimde yeniden deniz trafiğine açılması hedeflenirken, İran’dan kaynaklandığı belirtilen nükleer tehdidin de tamamen sona erdirilmesi talep ediliyor. Trump, söz konusu şartlarda ilerleme sağlanması ve anlaşmanın hızla tamamlanması halinde planlanan askeri operasyonları iptal etmeyi kabul ettiğini duyurdu.

İSRAİL DİPLOMATİK SÜRECE DESTEK VERECEK

Trump, açıklamasında İsrail’in de anlaşmanın sonuçlandırılmasına yönelik diplomatik sürece katılacağını belirtti. İsrail yönetiminin ABD ile birlikte hareket edeceğini söyleyen Trump, “İsrail Devleti de bu taahhütte bana katılmaktadır. Herkes çalışmaya başlasın ve bu işi bitirsin” ifadelerini kullandı.

İsrail’in taahhüdü, anlaşmanın hazırlanması ve uygulanmasına ilişkin görüşmelerde Washington yönetimiyle koordinasyon kurulmasını kapsıyor. Trump’ın açıklamasında taraflar arasındaki müzakerelerin takvimi, anlaşmanın imzalanacağı yer ve şartların nasıl denetleneceğine ilişkin ayrıntılar paylaşılmadı.

KÖRFEZ ÜLKELERİ ASKERİ GERİLİMİN AZALTILMASINI İSTEDİ

Associated Press ve Axios tarafından aktarılan bilgilere göre Trump’ın saldırıları askıya alma kararında, başta Suudi Arabistan olmak üzere Körfez ülkelerinin yürüttüğü diplomatik girişimler etkili oldu. Bölge ülkeleri, İran’a karşı düzenlenecek yeni ve geniş çaplı bir Amerikan operasyonunun Orta Doğu’daki çatışmaları büyütebileceği konusunda Washington yönetimine uyarılarda bulundu.

Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’ın Trump ile gerçekleştirdiği görüşmede, yeni saldırıların İran tarafından Körfez ülkelerindeki enerji tesislerine ve kritik altyapıya yönelik misillemelere yol açabileceği yönündeki endişelerini aktardığı bildirildi. İran yönetimi daha önce ABD’nin yeni saldırılar gerçekleştirmesi durumunda İsrail ile Körfez ülkelerindeki enerji ve altyapı tesislerinin hedef alınabileceği uyarısında bulunmuştu.

KATAR VE UMMAN ARABULUCULUK TEMASLARINI SÜRDÜRDÜ

Katar ve Umman’ın da ABD ile İran arasındaki temasların sürdürülmesi amacıyla arabuluculuk faaliyetleri yürüttüğü belirtildi. Axios’un aktardığı bilgilere göre Katarlı arabulucular; İranlı yetkililer, ABD Başkanı Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff ve Ummanlı yetkililerle görüşerek Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve bölgedeki gerilimin azaltılması için diplomatik bir çerçeve oluşturulmasına çalıştı.

Birleşik Arap Emirlikleri, Türkiye, Pakistan ve diğer bölge ülkelerinin de taraflara gerilimin düşürülmesi yönünde mesajlar ilettiği kaydedildi. Yürütülen temaslarda deniz taşımacılığının güvenli biçimde devam etmesi, enerji altyapısına yönelik saldırı riskinin azaltılması ve ABD ile İran arasındaki askeri çatışmaların durdurulması başlıkları öne çıktı.

İRAN’DAN RESMİ DOĞRULAMA GELMEDİ

Trump, anlaşmanın kısa süre içinde tamamlanabileceğini açıklamasına rağmen İran yönetimi söz konusu mutabakata ilişkin henüz resmi bir doğrulama yayımlamadı. Tahran’ın Trump tarafından açıklanan şartları kabul edip etmediği, müzakerelerin hangi aşamada bulunduğu ve anlaşma metninin hazırlanıp hazırlanmadığı konusunda İranlı yetkililerden kamuoyuna yönelik açıklama yapılmadı.

İran’dan resmi yanıt gelmemesi nedeniyle Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına ve nükleer faaliyetlere ilişkin şartların nasıl uygulanacağı netleşmedi. ABD’nin askeri saldırıları durdurma kararının anlaşmanın hızla sonuçlandırılması koşuluna bağlı olduğu aktarılırken, diplomatik sürece ilişkin belirsizlik devam ediyor.

Hakan Fidan, görüşmeye ilişkin açıklamasında, İran Dışişleri Bakanı Arakçi ile yürütülen müzakere sürecindeki son durumu ele aldıklarını belirtti. Görüşmenin içeriğine ilişkin başka bir ayrıntı paylaşılmadı.

MÜZAKERE SÜRECİNDEKİ SON DURUM ELE ALINDI

Telefon görüşmesinde, taraflar arasında devam eden müzakere sürecinin mevcut aşaması değerlendirildi. Hakan Fidan’ın açıklamasında, görüşmelerin hangi başlıklar altında yürütüldüğüne veya süreçte gelinen noktaya ilişkin ayrıntılı bilgi yer almadı.

Diplomatik temasın, bölgede devam eden çatışmalar ve müzakere sürecine ilişkin gelişmelerin yakından takip edildiği bir dönemde gerçekleştirilmesi dikkati çekti. Türkiye ile İran arasındaki temasların bölgesel konular üzerinden sürdüğü bildirildi.

TÜRKİYE KALICI BARIŞ İÇİN ÇABALARINI SÜRDÜRECEK

Hakan Fidan, Türkiye’nin bölgedeki çatışmaların sona ermesi için çalışmaya devam edeceğini ifade etti. Fidan, kalıcı barışın tesis edilmesine yönelik diplomatik çabaların sürdürüleceğini kaydetti.

Türkiye’nin bölgesel gerilimlerin diplomasi ve müzakere yoluyla çözülmesine yönelik girişimlerini devam ettireceğini belirten Fidan, çatışmaların sona erdirilmesi ve kalıcı barış ortamının oluşturulmasının öncelikli hedefler arasında bulunduğunu bildirdi.

Anlaşma, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi arasında gerçekleştirilen görüşmeden dört gün sonra imza altına alındı. Temmuz ayı boyunca hem Bağdat’ta hem de Ankara’da temaslarda bulunan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’ın yürüttüğü enerji diplomasisinin ardından taraflar arasında mutabakata varıldı.

İMZA TÖRENİ ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞINDA YAPILDI

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığında düzenlenen imza törenine Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar ile Irak Petrol Bakanı Basim Muhammed Hüdeyir katıldı. Ham Petrol Taşıma Anlaşması, BOTAŞ Genel Müdürü Abdulvahıt Fidan, SOMO Genel Müdürü Ali Nizar Al-Shatri ve NOC Genel Müdürü Faisal Hammadi Ramadan tarafından imzalandı.

BOTAŞ ile SOMO ve NOC arasında varılan anlaşmanın, iki ülke arasındaki ham petrol iletimini güvence altına alması öngörülüyor. Tarafların uzun dönemli bir anlaşma üzerinde çalışmayı sürdürmesi ve mevcut petrol akışının yeni iş birliği modeli oluşturuluncaya kadar kesintisiz biçimde devam etmesi hedefleniyor.

GÜNLÜK PETROL SEVKİYATI 180 BİN VARİLDEN 750 BİN VARİLE ÇIKACAK

Anlaşmayla Irak’tan Türkiye’ye gönderilen petrol miktarının günlük 180 bin varilden 750 bin varile yükseltilmesi planlanıyor. Kerkük’te üretilen petrolün Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı üzerinden Ceyhan’a taşınması ve buradan dünya pazarlarına ulaştırılması da anlaşmanın temel hedefleri arasında yer alıyor.

Petrol sevkiyatındaki artışın, Türkiye’deki rafinerilerin ham petrol ihtiyacının Irak kaynaklarından daha yüksek oranda karşılanmasına katkı sağlaması amaçlanıyor. Mevcut durumda Türkiye’deki rafinerilerin toplam petrol ihtiyacının yaklaşık yüzde 10’luk bölümünün Irak’tan sağlandığı belirtilirken, yeni dönemde boru hattı kapasitesinden daha fazla yararlanılması planlanıyor.

PETROL SEVKİYATINDA HEDEF GÜNLÜK 1 MİLYON VARİL

Bakan Bayraktar, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Irak Başbakanı Zeydi’yi kabulü sırasında Türkiye’deki rafinerilerin ihtiyaç duyacağı günlük 1 milyon varil petrolün Irak tarafından sağlanması konusunun gündeme geldiğini belirtti. Söz konusu gelişmenin Türkiye’nin petrol arz güvenliği açısından önemli olduğunu ifade eden Bayraktar, Türkiye’deki rafinerilerin yıllar önce çevre ülkelerden gelen petrollere göre tasarlandığını söyledi.

Irak petrolü ile Kerkük petrolünün Türkiye’deki rafinerilerin en fazla kullandığı ham petrol türleri arasında bulunduğunu kaydeden Bayraktar, Irak’tan alınan petrolün büyük bölümünün şu ana kadar Hürmüz Boğazı üzerinden taşındığını aktardı. Bayraktar, boru hatlarının tahsis edilmesiyle Irak’tan temin edilen petrol miktarının ilerleyen dönemde artırılacağını ve Türkiye’nin rafineri ihtiyacının neredeyse tamamına yakın bölümünü karşılayabilecek bir model oluşturulmasının hedeflendiğini ifade etti.

BAYRAKTAR: TARİHİ HAFTAYI TARİHİ BİR ANLAŞMAYLA TAMAMLIYORUZ

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, imzalanan anlaşmaya ilişkin yaptığı açıklamada, “Tarihi haftayı tarihi bir anlaşma ile tamamlıyoruz” ifadelerini kullandı. Pazartesi gününden sonra Türkiye ile Irak arasındaki ilişkilerde yeni bir sayfa açılacağını belirten Bayraktar, iki ülkenin başta petrol, doğal gaz ve elektrik olmak üzere enerji alanındaki iş birliğini geliştireceğini söyledi.

Bayraktar, enerji dışındaki alanlarda da ilişkilerin ilerletilmesinin planlandığını belirterek iki ülke arasındaki 17 milyar dolarlık ticaret hacminin daha yüksek bir seviyeye çıkarılmasının hedeflendiğini kaydetti. Hafta boyunca imzalanan anlaşmaların iki ülke için de hayırlı olmasını dileyen Bayraktar, Türkiye Petrollerinin Kerkük sahalarındaki ortaklığına da değindi.

TÜRKİYE PETROLLERİ BAŞKA SAHALARDA DA ÇALIŞACAK

Türkiye Petrollerinin Kerkük sahalarında yürüttüğü ortaklık çalışmalarını hatırlatan Bakan Bayraktar, şirketin Irak’taki başka petrol sahalarında da faaliyet göstermesinin planlandığını bildirdi. Enerji iş birliğinin petrol taşımacılığıyla sınırlı kalmaması, doğal gaz, elektrik ve arama-üretim faaliyetlerini de kapsayacak biçimde genişletilmesi amaçlanıyor.

Bayraktar, yeni dönemde iki ülke arasında petrol, doğal gaz ve elektrik alanlarında daha kapsamlı çalışmalar yürütüleceğini belirtti. Ticaret hacminin 17 milyar doların üzerine çıkarılması hedefi doğrultusunda enerji alanındaki yeni anlaşmaların Türkiye ile Irak arasındaki ekonomik ilişkilerin geliştirilmesinde kullanılması planlanıyor.

Haberde yer alan iddiaya göre Grynkewich, mevcut deniz kuvvetlerinin İsrail’i balistik füze saldırılarına karşı korumaya devam etmek için yeterli olmadığını Pentagon yönetimine aktardı. Komutanın bildirimi, bölgede görevlendirilen ABD donanma unsurlarının kapasitesi ve savunma görevlerinin sürdürülebilirliğiyle ilgili kaynak sorunlarını gündeme taşıdı.

EK DONANMA MUHRİBİ TALEBİ GÜNDEME GELDİ

Grynkewich’in Pentagon’a gönderdiği öne sürülen bildirimde, İsrail’in savunmasına yönelik görevin sürdürülebilmesi için bir donanma muhribine daha ihtiyaç duyulduğu ifade edildi. ABD’li komutanın, ilave muhribin tahsis edilmemesi halinde mevcut askeri kaynakların kullanımında farklı bir öncelik belirlemek zorunda kalacaklarını bildirdiği aktarıldı.

Washington Post’un haberine göre Grynkewich, ek deniz gücü sağlanmaması durumunda İsrail’in savunması yerine ABD’nin “anavatanı”nın savunmasına öncelik verilmesi gerekebileceğini belirtti. Bildirimde yer aldığı öne sürülen ifadeler, ABD’nin farklı bölgelerdeki savunma yükümlülükleri arasında kaynak paylaşımı yapmak zorunda kalabileceğine işaret etti.

YETKİLİLER İRAN SAVAŞINDA TÜKETİLEN KAYNAKLARA DİKKAT ÇEKTİ

İsimlerinin açıklanmasını istemeyen yetkililer, Grynkewich tarafından gönderildiği iddia edilen bildirimin ABD’nin İran savaşında askeri kaynaklarını nasıl tükettiğini gösterdiğini savundu. Yetkililer, İsrail’in balistik füzelere karşı korunması için kullanılan deniz unsurlarındaki yetersizliğin, mevcut kaynakların kullanım düzeyini ortaya koyduğunu ileri sürdü.

Washington Post’un aktardığı iddialarda, Pentagon’un ek bir donanma muhribi sağlayıp sağlamayacağına ilişkin herhangi bir bilgi yer almadı. Grynkewich’in bildirimiyle ilgili ABD Savunma Bakanlığından veya ABD Avrupa Komutanlığından yapılmış resmi bir açıklama da haberde paylaşılmadı.

Kiev Belediye Başkanı Vitaliy Kliçko, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada saldırının yerel saatle 02.36’da başladığını bildirdi. Başkente balistik füzelerin fırlatıldığını belirten Kliçko, Kiev’in farklı bölgelerinde yangın ve hasar meydana geldiğini kaydetti.

Ukraynalı yetkililerin ilk açıklamalarına göre saldırıda en az 9 kişi hayatını kaybetti. Kliçko, ilk belirlemelerde 4’ü çocuk 28 kişinin yaralandığını açıklarken daha sonraki bilgilendirmelerde yaralı sayısının 30’a yükseldiği bildirildi.

SALDIRI YEREL SAATLE 02.36’DA BAŞLADI

Kiev Belediye Başkanı Kliçko, hava saldırısı uyarılarının ardından başkentin balistik füzelerle hedef alındığını belirtti. Kentte birden fazla patlama sesi duyulurken saldırının birkaç dalga halinde gerçekleştirildiği aktarıldı.

Rus güçlerinin balistik füzelerin yanı sıra insansız hava araçları da kullandığı bildirildi. Saldırılar sonucunda Kiev’in çeşitli bölgelerinde yangınlar çıkarken bazı binaların dış cepheleri, çatıları ve bölümleri hasar gördü.

Kiev yönetimi, saldırı sırasında vatandaşlara sığınaklarda kalmaları ve resmi uyarıları takip etmeleri çağrısında bulundu. Acil durum ekipleri, saldırıların sona ermesinin ardından hasar oluşan bölgelere sevk edildi.

EN AZ 9 KİŞİ HAYATINI KAYBETTİ

Ukraynalı yetkililer, saldırıda en az 9 kişinin yaşamını yitirdiğini açıkladı. Can kayıplarının önemli bir bölümünün Darnitski ve Solomyanski semtlerinde meydana geldiği bildirildi.

İlk açıklamalarda 4’ü çocuk 28 kişinin yaralandığı belirtilirken daha sonraki resmi bilgilere dayandırılan haberlerde yaralı sayısının 30’a çıktığı aktarıldı. Yaralılardan bazılarının hastanelerde tedavi altına alındığı kaydedildi.

Sağlık ekipleri saldırı bölgelerinde yaralılara ilk müdahaleyi gerçekleştirirken hasarlı binalarda mahsur kalmış olabilecek kişilerin bulunması için çalışmalar sürdürüldü.

BEŞ SEMTTE ARAMA KURTARMA ÇALIŞMASI BAŞLATILDI

Ukrayna Devlet Acil Durum Servisi, Kiev’in 5 farklı semtinde arama kurtarma çalışmalarının başlatıldığını açıkladı. İtfaiye, sağlık ve kurtarma ekipleri, füze ve insansız hava aracı parçalarının düştüğü alanlarla doğrudan isabet alan binalarda çalışma yürüttü.

Ekipler, yangınlara müdahale ederken hasarlı yapıların çevresinde güvenlik önlemleri aldı. Enkaz altında kalan kişilerin bulunması amacıyla arama çalışmalarına devam edildi.

Saldırının ardından kentteki 7 bölgede hasar ve yangın ihbarları alındığı, bazı noktalarda elektrik kesintilerinin yaşandığı bildirildi.

BEŞ KATLI BİNA AĞIR HASAR GÖRDÜ

Solomyanski bölgesindeki 5 katlı bir binanın saldırıda ağır hasar aldığı belirtildi. Binanın bazı bölümlerinde yangın çıkarken çevredeki yapılar ile park halindeki araçların da zarar gördüğü aktarıldı.

Darnitski bölgesinde ise can kayıplarının ve yaralanmaların yaşandığı bildirildi. Kurtarma ekipleri, hasar gören konutlarda yaşayanların tahliyesini gerçekleştirerek bölgedeki çalışmalarını sürdürdü.

Kentteki konutların yanı sıra ticari ve idari yapıların da zarar gördüğü açıklandı. Hasarın boyutunun belirlenmesine yönelik incelemelerin saldırı bölgelerindeki çalışmaların tamamlanmasının ardından sürdürüleceği kaydedildi.

RUSYA ASKERİ TESİSLERİ HEDEF ALDIĞINI SAVUNDU

Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların Ukrayna’nın askeri sanayi tesisleri ile lojistik merkezlerine yönelik olduğunu ileri sürdü. Ukrayna tarafı ise füze ve insansız hava aracı saldırılarında yerleşim alanlarının ve sivil yapıların zarar gördüğünü açıkladı.

Rusya, Ukrayna’daki askeri operasyonlarında sivilleri hedef almadığını savunurken Ukraynalı yetkililer saldırılarda konutların vurulduğunu ve sivil kayıpların yaşandığını bildirdi.

Kiev’de arama kurtarma, enkaz kaldırma ve hasar tespit çalışmaları devam ederken can kaybı ve yaralı sayısının değişebileceği belirtildi.

Yaklaşık 85 bin nüfusa sahip Ceuta’ya kısa sürede on binlerce kişinin ulaşması nedeniyle kabul merkezlerinin kapasitesi aşıldı. Kentte barınma ve temel ihtiyaçların karşılanmasında sorunlar yaşanırken, çok sayıda göçmen geceyi parklarda, kaldırımlarda ve açık alanlarda geçirmek zorunda kaldı.

İspanyol ve Faslı güvenlik birimlerinin sınırın iki tarafında aldığı önlemlerin ardından geçişlerin yavaşladığı bildirildi. İspanyol yetkililer, cuma akşamına kadar yaklaşık 48 bin 300 kişinin gönüllü olarak Fas’a döndüğünü açıkladı.

EN AZ 57 KİŞİ HAYATINI KAYBETTİ

Düzensiz geçişler sırasında en az 57 kişinin yaşamını yitirdiği bildirildi. Hayatını kaybedenlerin büyük bölümünün Ceuta’ya yüzerek ulaşmaya çalışırken boğulduğu, bazı kişilerin ise sınır hattında oluşan yoğunluk sırasında yaşamını yitirdiği belirtildi.

Göçmenlerin bir bölümü güçlü akıntılara rağmen saatlerce yüzerek Ceuta kıyılarına ulaşmaya çalıştı. Tarajal Plajı ve kıyıdaki sınır yapılarının çevresinde yaşanan yoğunluk nedeniyle sağlık ve kurtarma ekipleri bölgede çalışma yürüttü.

Ceuta’daki kabul merkezlerinin dolmasının ardından binlerce kişi açık alanlarda bekletildi. Yiyecek, içme suyu ve barınma ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla geçici düzenlemeler yapılırken, göçmenlerin kayıt işlemlerinin yürütülmesi için ilave personel görevlendirildi.

SANCHEZ CEUTA’YA GİTTİ

İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, gelişmelerin ardından Ceuta’ya giderek güvenlik birimleri ve yerel yöneticilerle görüştü. Sanchez, kitlesel geçişleri İspanya’nın egemenliği ve toprak bütünlüğüne yönelik bir ihlal olarak nitelendirdi.

Hükümetin Ceuta’nın güvenliğini sağlamak amacıyla bütün imkanları kullanacağını belirten Sanchez, düzensiz geçişlerin insan kaçakçılığı şebekeleri tarafından teşvik edildiğini savundu.

Sanchez, deniz yoluyla Ceuta ve Melilla’ya ulaşan kişilerin doğrudan Fas’a gönderilmesini engelleyen yargı kararına ilişkin yanlış bilgilerin kaçakçılık şebekeleri tarafından kullanıldığını ifade etti. İspanyol hükümeti, ülkenin göçmenlere yönelik düzenlemelerinin yalnızca daha önce İspanya’ya gelmiş ve belirlenen ikamet şartlarını karşılayan kişileri kapsadığını bildirdi.

ASKER VE POLİS TAKVİYESİ YAPILDI

İspanya, Ceuta’daki güvenlik birimlerini desteklemek amacıyla ana karadan asker ve polis sevk etti. İlk aşamada 200 uzman polis ile 60 askerin bölgeye gönderildiği açıklandı.

İçişleri Bakanlığı, sınır güvenliği ve denetim faaliyetlerinde kullanılmak üzere insansız hava araçları, dalgıç ekipleri ve sahil güvenlik unsurlarının da görevlendirildiğini bildirdi. Deniz yoluyla yapılabilecek yeni geçişlerin önlenmesi amacıyla kıyı hattındaki önlemler artırıldı.

Yetkililer, göçmenlerin kayıt altına alınabilmesi için geçici kabul alanları oluşturulacağını, İspanya’da yasal kalış hakkı bulunmayan kişiler hakkındaki geri gönderme işlemlerinin hızlandırılacağını açıkladı. Kıyı hattına şamandıralardan oluşan fiziksel bir engel kurulması da alınan tedbirler arasında yer aldı.

AVRUPA BİRLİĞİ’NDE GÖÇ GÜNDEMİ

Avrupa Birliği Konseyi Dönem Başkanlığını Temmuz-Aralık 2026 döneminde yürüten İrlanda, Ceuta’daki gelişmelerin ardından üye ülkeler arasındaki temasları hızlandırdı. Görüşmelerde bölgedeki durum, Fas ile yürütülen diplomatik çalışmalar ve İspanya’ya sağlanabilecek destek ele alındı.

Avrupa Birliği kurumları, İspanya’ya sınır yönetimi konusunda operasyonel destek sağlanabileceğini bildirdi. Üye ülkeler arasında düzensiz göçün yönetimi, sınır güvenliği ve Schengen Bölgesi’ndeki kontroller konusunda farklı görüşler dile getirildi.

Avrupa Konseyi Yerel ve Bölgesel Yönetimler Kongresi de yaşamını yitirenler için başsağlığı mesajı yayımlayarak göç alanında iş birliğinin güçlendirilmesi çağrısında bulundu.

FRANSA VE İTALYA SINIR ÖNLEMLERİNİ ARTIRDI

Fransa, İspanya sınırındaki kontrolleri sıkılaştırırken bölgede görevlendirilen polis ve jandarma sayısını artırdı. İtalya ise Ceuta’daki kitlesel geçişlerin ardından İspanya’dan hava ve deniz yoluyla gelen yolculara yönelik sınır kontrollerini geçici olarak yeniden başlattı.

İtalya’nın uygulamasının özellikle Avrupa Birliği vatandaşı olmayan yolculara yönelik kontrolleri kapsadığı bildirildi. İtalyan hükümeti, kararın ulusal güvenlik gerekçesiyle alındığını açıklarken İspanya yönetimi Schengen Bölgesi’nin güvenliğinin sağlandığını belirtti.

İspanya Dışişleri Bakanı Jose Manuel Albares, düzensiz göçmenlerin büyük bölümünün Fas’a geri döndüğünü ve Ceuta’dan İspanya ana karasına yönelik kitlesel bir geçiş yaşanmadığını bildirdi.

TRUMP CEUTA’DAKİ GELİŞMELERİ DEĞERLENDİRDİ

ABD Başkanı Donald Trump, Ceuta’daki gelişmeleri ülkesindeki göç tartışmaları kapsamında değerlendirdi. Trump, yaşananları bir ülkenin işgal edilmesine benzeyen bir durum olarak nitelendirerek ABD’nin sınır politikalarına ilişkin açıklamalarda bulundu.

İspanyol yetkililer ise göç hareketliliğinin insan kaçakçılığı ağları, sosyal medyada yayılan yanlış bilgiler ve Fas’taki ekonomik koşullarla bağlantılı olduğunu belirtti. Fas’ın geçişleri siyasi gerekçelerle organize ettiğine ilişkin iddiaların doğrulanmadığı bildirildi.

2021’DEKİ GÖÇ DALGASINI GERİDE BIRAKTI

Ceuta’da yaşanan son göç dalgası, Mayıs 2021’de iki gün içinde yaklaşık 10 bin kişinin Fas’tan kente geçtiği olayların üzerindeki sayılara ulaştı. Söz konusu gelişmeler, İspanya ile Fas arasında diplomatik krize neden olmuştu.

İspanya’nın Kuzey Afrika’daki özerk şehirleri Ceuta ve Melilla, Avrupa Birliği’nin Afrika kıtasındaki kara sınırlarını oluşturuyor. İki kent, Avrupa’ya ulaşmaya çalışan düzensiz göçmenlerin kullandığı başlıca geçiş noktaları arasında bulunuyor.

Ceuta’daki güvenlik ve kayıt işlemleri sürerken İspanya ile Fas’ın yeni geçişleri önlemek ve göçmenlerin geri dönüşünü sağlamak amacıyla koordinasyon içinde çalıştığı bildirildi.

Axios’un 31 Temmuz’da bir ABD’li yetkiliye dayandırdığı haberine göre Trump, İran’daki enerji ve altyapı tesislerine yönelik saldırıları ciddi biçimde değerlendiriyor. Haberde, olası operasyonun İran’ı devam eden ateşkes müzakerelerinde ABD’nin şartlarını kabul etmeye zorlamayı amaçladığı belirtildi. Yetkili, saldırı konusunda henüz nihai emrin verilmediğini ifade etti. Trump ise kabine toplantısının başlangıcında İran’a yönelik olası operasyonlara işaret ederek saldırıların ağır biçimde sürdürülebileceği mesajını verdi.

TRUMP’IN YENİ SALDIRIYA ONAY VERDİĞİ İDDİASI

The Wall Street Journal, Trump’ın İran’a karşı yeni bir askeri saldırı dalgasına onay verdiğini bildirdi. Gazetenin haberinde saldırıların hafta sonu başlayabileceği, birkaç gün sürebileceği ve Tahran yönetimini teslim olmaya ya da ABD’nin müzakere şartlarını kabul etmeye zorlamayı hedeflediği aktarıldı. Haberde ayrıca Washington yönetiminde İran’ın diplomatik süreci uzattığı ve askeri baskı artırılmadan anlaşmaya yanaşmayacağı görüşünün güç kazandığı kaydedildi.

ABD basınındaki haberlerde değerlendirilen seçenekler arasında İran’ın enerji altyapısının yanı sıra füze ve insansız hava aracı tesislerinin, komuta merkezlerinin ve hava savunma sistemlerinin hedef alınması da bulunuyor. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığının İran’ın füze kapasitesini zayıflatmayı amaçlayan 10 ila 14 günlük yoğun bir hava harekâtı seçeneği hazırladığı daha önce basına yansımıştı. Trump’ın daha sınırlı bir operasyon ile geniş çaplı saldırı seçeneği arasında karar verebileceği belirtilmişti.

CBS News’ün canlı yayın sayfalarında da ABD’nin İran’a yönelik saldırılarının genişleyebileceği ve enerji altyapısının yeni operasyonların hedefleri arasında bulunabileceği aktarıldı. İran ordusunun daha önce, ülkedeki sivil altyapının vurulması halinde bölgedeki altyapı tesislerini hedef alacağını açıkladığı bildirilmişti.

“İRANLILAR ÇILGINCA DAVRANIYOR” İFADESİ BASINA YANSIDI

The Wall Street Journal’ın haberine göre Trump, kapalı toplantılarda haftalardır İranlı yetkililerin “çılgınca” davrandığını söylüyor. ABD Başkanı’nın, İran’ın müzakerelerde dürüst hareket etmediğini savunduğu ve yalnızca daha ağır askeri baskının Tahran’ı geri adım atmaya zorlayacağı görüşünü dile getirdiği kaydedildi.

Trump, 27 Temmuz’da Axios’a verdiği röportajda da diplomatik girişimlerin başarısız olması halinde İran’a karşı “güçlü askeri harekâta” hazır olduğunu söylemişti. ABD Başkanı, arabulucu ülkeler ile bölge devletlerinin talebi üzerine daha önce planlanan bazı saldırıları durdurduğunu ancak müzakerelerden sonuç alınmaması durumunda askeri operasyonların yeniden başlayabileceğini belirtmişti.

İRAN’DAN BÖLGESEL ENERJİ TESİSLERİNE SALDIRI TEHDİDİ

İran’a yakın Fars ve Tasnim haber ajansları üzerinden yayımlanan açıklamalarda, ABD veya İsrail’in İran’ın enerji ve altyapı tesislerine yönelik yeni saldırılar düzenlemesi halinde bölgedeki stratejik petrol ve doğal gaz merkezlerinin hedef alınabileceği bildirildi. Tasnim’in Devrim Muhafızları bağlantılı bir güvenlik yetkilisine dayandırdığı açıklamada, İran’ın altyapısına yönelik saldırıların “çılgınlık eylemi” olarak değerlendirileceği ifade edildi.

Fars’a atfedilen açıklamalarda Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Kuveyt, Bahreyn ve İsrail’deki enerji tesislerinin İran’ın hassas güdümlü füzelerinin menzilinde olduğu öne sürüldü. Açıklamalarda tesislerin tek tek sıralandığı ileri sürülürken, söz konusu ayrıntılı hedef listesinin İran makamlarının resmî kanallarından yayımlandığı bağımsız kaynaklarca doğrulanmadı.

SUUDİ ARABİSTAN’DA GAVAR, ABKAYK VE HUREYS TESİSLERİ

İran’a atfedilen hedef listesinde Suudi Arabistan’daki Gavar Petrol Sahası ilk sırada gösterildi. Suudi Arabistan’ın petrol üretiminin temel merkezlerinden biri olan sahanın faaliyetlerinin kesintiye uğramasının dünya petrol arzının yüzde 5’inden fazlasını riske atabileceği iddia edildi.

Listede Abkayk petrol işleme tesisi ile Hureys Petrol Sahası da yer aldı. İki merkezin günlük 7 milyon varilden fazla petrol işleme ve üretim kapasitesiyle bağlantılı olduğu, Abkayk’ın dünyanın en büyük petrol stabilizasyon tesislerinden biri konumunda bulunduğu belirtildi. Abkayk ve Hureys tesisleri, 2019’da düzenlenen saldırıların ardından dünya petrol arzında tarihin en büyük günlük kesintilerinden birine neden olmuştu.

BAE’DE RUVEYS RAFİNERİSİ VE ZAKUM PETROL SAHASI

Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki Ruveys Rafinerisi ile Zakum Petrol Sahası da İran’a atfedilen açıklamalarda olası hedefler arasında gösterildi. Zakum’un dünyanın en büyük açık deniz petrol sahalarından biri olduğu ve günlük 1 milyon varili aşan üretim kapasitesiyle bağlantılı bulunduğu öne sürüldü.

Ruveys Rafinerisi’nin ise BAE’nin petrol ürünleri üretimi ve ihracatında kritik konumda olduğu belirtildi. İran’ın daha önce Körfez ülkelerindeki enerji altyapısına yönelik saldırı tehdidinde bulunduğu ve Mart ayında Suudi Arabistan, Katar ile BAE’deki petrol ve doğal gaz tesisleri için tahliye çağrısı yaptığı bildirilmişti.

KATAR’DA KUZEY SAHASI VE RAS LAFFAN LNG TESİSLERİ

Katar’daki Kuzey Sahası ile Ras Laffan sıvılaştırılmış doğal gaz tesisleri de açıklamalarda hedef olarak gösterildi. İran’daki Güney Pars sahasının devamı niteliğindeki Kuzey Sahası’nın dünya kanıtlanmış doğal gaz rezervlerinin yaklaşık dörtte birini barındırdığı, Ras Laffan’ın ise küresel LNG ticaretinin yaklaşık yüzde 20’siyle bağlantılı olduğu ifade edildi.

İran, mart ayında İsrail’in Güney Pars sahasına düzenlediği saldırıya karşılık Katar’daki Ras Laffan enerji tesislerini vurmuştu. Saldırılar sonrasında KatarEnergy’nin bazı faaliyetlerini durdurduğu ve tesislerde ciddi hasar meydana geldiği bildirilmişti.

KUVEYT, BAHREYN VE İSRAİL’DEKİ TESİSLER

İran’a atfedilen hedef listesinde Kuveyt’teki Burgan Petrol Sahası’nın da bulunduğu belirtildi. Yaklaşık 67 milyar varil rezerve ve günlük 2 milyon varile ulaşan üretim kapasitesine sahip olduğu ifade edilen Burgan’ın, Kuveyt’in petrol üretiminin temel merkezlerinden biri olduğu kaydedildi.

Bahreyn’deki Sitra Rafinerisi ile açıklamalarda “El-Mihac” olarak aktarılan bir tesisin de İran’ın füze menzilindeki hedefler arasında gösterildiği ileri sürüldü. İsrail’de ise ülkenin en büyük iki doğal gaz sahası olan Leviathan ve Tamar’ın hedef alınabileceği bildirildi. Tahran yönetiminin, İran’a karşı yeni saldırıların başlaması halinde karşılığın yalnızca saldırıyı düzenleyen ülkeyle sınırlı kalmayacağı mesajını verdiği aktarıldı.

GÜNEY PARS SALDIRISI SONRASI KARŞILIKLI TEHDİTLER

İran’a yakın kaynaklar, daha önce yaşanan ve bazı açıklamalarda “40 günlük savaş” olarak nitelendirilen çatışma döneminde, İsrail’in Güney Pars tesislerini vurmasına karşılık Katar’daki önemli bir gaz tesisinin hedef alındığını hatırlattı. İran tarafından öne sürülen açıklamalarda Trump’ın saldırı sonrasında Truth Social hesabından İsrail’in Güney Pars’a yeniden saldırmayacağını söylediği ve benzer bir olayın tekrarlanmayacağı mesajını verdiği iddia edildi.

Trump’ın söz konusu açıklamada İran’dan özür dilediğine ilişkin iddia doğrulanmadı. Trump, 19 Mart’ta yayımladığı mesajda Güney Pars saldırısından ABD ve Katar’ın önceden haberdar olmadığını savunmuş, İran’ın Katar’daki enerji tesislerine yeniden saldırması halinde Güney Pars sahasının ağır biçimde vurulacağı tehdidinde bulunmuştu.

SAVAŞ ALTINCI AYINA GİRDİ

ABD ile İran arasında 28 Şubat’ta başlayan savaş altıncı ayına girerken, çatışmalar İran’ın füze ve nükleer altyapısının yanı sıra Hürmüz Boğazı, Körfez ülkelerindeki Amerikan üsleri ve bölgesel enerji tesisleri çevresinde yoğunlaştı. ABD ve İran arasında nisan ayında iki haftalık ateşkes sağlanmış ancak tarafların Hürmüz Boğazı, İran’ın nükleer faaliyetleri ve saldırıların durdurulma şartları konusunda anlaşamaması nedeniyle çatışmalar yeniden başlamıştı.

İran’ın 29 Temmuz’da Ürdün’deki ABD güçlerine balistik füzelerle saldırmasının ardından Washington yönetimi yeni hava saldırıları düzenledi. ABD ordusu, İran’daki füze ve insansız hava aracı tesisleri ile komuta merkezlerinin hedef alındığını açıkladı. Tarafların enerji altyapısına yönelik karşılıklı tehditleri, çatışmaların Suudi Arabistan, Katar, BAE, Kuveyt ve Bahreyn gibi enerji ihracatçısı ülkelere yeniden yayılabileceğine ilişkin endişeleri artırdı.

Paylaşımda, tankerin Pakistan’a doğru yolculuğuna devam etmesinin ABD güçlerince engellendiği öne sürüldü. Müdahalenin, geminin ABD kontrolündeki güzergâh için talep edildiği belirtilen geçiş ücretini ödememesiyle bağlantılı olduğu savunuldu. Geminin adı, durdurulduğu nokta ve müdahalenin hangi ABD birimi tarafından gerçekleştirildiğine ilişkin ayrıntı paylaşılmadı.

İDDİA RESMİ MAKAMLARCA DOĞRULANMADI

ABD Savunma Bakanlığı, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, Katar hükümeti ve Katar’ın devlet enerji şirketi QatarEnergy tarafından olaya ilişkin doğrulanmış bir açıklama yayımlanmadı. Pakistan makamlarından da tankerin durdurulduğu veya yükün teslimatında gecikme yaşandığı yönünde resmi bilgi paylaşılmadı.

Olayın bir askeri müdahale, denetim işlemi, güzergâh anlaşmazlığı veya geçici bekletme olup olmadığı kesinleşmedi. Geçiş ücretinin kime ödenmesi gerektiği ve ABD’nin Hürmüz Boğazı’nda ticari gemilerden ücret aldığı yönündeki iddia da bağımsız kaynaklarca doğrulanmadı.

KATAR TANKERİ İRAN’IN BELİRLEDİĞİ ROTAYI KULLANDI

Reuters, QatarEnergy kontrolündeki Al Areesh adlı LNG tankerinin yaklaşık üç haftalık aranın ardından 30 Temmuz’da Hürmüz Boğazı’ndan çıktığını bildirdi. Katar’daki Ras Laffan Limanı’ndan yük alan geminin Pakistan’ın Port Kasım Limanı’na doğru ilerlediği ve İran tarafından onaylanan bir güzergâhı kullandığı aktarıldı.

Haberde geminin ABD tarafından durdurulduğuna veya geçişinin engellendiğine ilişkin bilgi yer almadı. Al Areesh’in 31 Temmuz’da Pakistan’a ulaşmasının planlandığı belirtilirken geminin güncel konumuna ilişkin resmi açıklama yapılmadı.

PAKİSTAN VE İRAN GEÇİŞ İÇİN ANLAŞTI

Pakistan ile İran’ın, Katar’dan LNG taşıyan gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan sınırlı biçimde geçmesine izin verilmesi konusunda daha önce görüşmeler yürüttüğü bildirildi. Pakistan’ın enerji ihtiyacının karşılanması amacıyla yapılan düzenleme kapsamında Katar’a ait bazı LNG tankerlerinin İran tarafından belirlenen koridoru kullanarak boğazdan geçtiği kaydedildi.

Hürmüz Boğazı’ndaki askeri gerilim ve güvenlik riskleri nedeniyle ticari gemi hareketleri son aylarda önemli ölçüde azaldı. Bölgedeki bazı gemiler geçişlerini erteledi, bazı tankerler ise güvenlik izinleri ve ülkeler arasında yapılan özel düzenlemeler kapsamında seferlerini sürdürdü.

HÜRMÜZ BOĞAZI LNG TİCARETİ İÇİN KRİTİK ÖNEMDE

Hürmüz Boğazı, Katar’ın Asya ülkelerine yaptığı LNG ihracatının temel geçiş noktaları arasında bulunuyor. Küresel LNG ticaretinin yaklaşık beşte birinin normal koşullarda boğazdan geçtiği belirtiliyor.

Bölgedeki geçişlerin aksaması üzerine QatarEnergy, Asya’daki müşterilerine yönelik teslimatları sürdürebilmek amacıyla ABD’den 33 spot LNG kargosu satın aldı. Söz konusu alımların yaklaşık 1 milyar dolar değerinde olduğu ve Güney Kore, Tayvan, Bangladeş, Hindistan ve Japonya’daki alıcılara yönelik gerçekleştirildiği bildirildi.

GEMİNİN DURUMU BELİRSİZLİĞİNİ KORUYOR

Clash Report’un paylaşımında yer alan ABD’nin Katar tankerini durdurduğu ve müdahalenin geçiş ücretinin ödenmemesinden kaynaklandığı yönündeki unsurlar, resmi makamlar veya bağımsız haber kuruluşları tarafından doğrulanmadı.

Doğrulanmış bilgiler, Katar’dan Pakistan’a giden bir LNG tankerinin İran tarafından belirlenen güzergâhı kullanarak Hürmüz Boğazı’ndan geçtiğini gösteriyor. Geminin daha sonra ABD güçlerince engellendiğine ilişkin iddia ise teyide muhtaç olmayı sürdürüyor.

Yetkililerin ilk açıklamalarında madenlerde 42 işçinin bulunduğu, 32 madencinin hayatını kaybettiği ve yaklaşık 10 kişinin yer altında mahsur kaldığı bildirilmişti. Arama ve kurtarma çalışmalarının ilerleyen saatlerinde madendeki işçi sayısına ilişkin bilgiler güncellenirken patlamadan etkilenen bölümde 36 madencinin bulunduğu açıklandı.

Pakistan İl Afet Yönetim Kurumu, kurtarma ekiplerinin 32 madencinin cansız bedenini çıkardığını ve yer altında kalan 2 işçiye ulaşmak için çalışmalarını sürdürdüğünü bildirdi. Yetkililer, söz konusu 2 madencinin de yaşamını yitirdiğinin değerlendirildiğini belirterek toplam can kaybını 34 olarak açıkladı.

PATLAMANIN METAN GAZINDAN KAYNAKLANDIĞI DEĞERLENDİRİLİYOR

Pakistan Başmaden Müfettişi Ghani Baloch, ilk incelemelere göre patlamanın maden içerisinde biriken metan gazından kaynaklandığını bildirdi. Patlamanın ardından maden kompleksinin bazı bölümlerinin çöktüğü ve yer altındaki çalışma alanlarının enkaz altında kaldığı belirtildi.

Kurtarma ekipleri, yaklaşık 4 bin fit, diğer ifadeyle 1219 metre derinlikte çalışmalarını sürdürdü. Patlamanın ardından maden içerisindeki oksijen seviyesinin önemli ölçüde azalması ve zehirli gaz yoğunluğunun artması, arama çalışmalarını güçleştirdi.

Baloch, yer altında kalan işçilerin sağ bulunma ihtimalinin çalışma koşulları nedeniyle son derece düşük olduğunu ifade etti. Arama ve kurtarma faaliyetlerinin kayıp madencilerin tamamına ulaşılıncaya kadar devam edeceğini kaydetti.

32 MADENCİNİN CANSIZ BEDENİ ÇIKARILDI

Kurtarma ekipleri, patlamadan sonraki ilk saatlerde 7 madencinin cansız bedenine ulaştı. Çalışmaların devamında 25 işçinin daha cansız bedeni çıkarılarak ulaşılan madenci sayısı 32’ye yükseldi.

İl Afet Yönetim Kurumu, ekiplerin kalan 2 madencinin bulunduğu değerlendirilen bölümlere ulaşmaya çalıştığını açıkladı. Yer altındaki koşullar nedeniyle çalışmaların arama faaliyetinden ziyade cenazelerin çıkarılmasına yönelik yürütüldüğü bildirildi.

HAYATINI KAYBEDENLERİN AİLELERİNE TAZMİNAT ÖDENECEK

Belucistan Maden ve Mineraller Bakanı Shoaib Nosherwani, hayatını kaybeden madencilerin ailelerine başsağlığı diledi. Nosherwani, her madencinin ailesine 500 bin Pakistan rupisi tazminat ödeneceğini açıkladı.

Nosherwani, patlamanın nedenlerinin belirlenmesi amacıyla resmi soruşturma başlatılması talimatını verdi. Eyaletteki kömür madenlerinde uygulanan güvenlik önlemlerinin kapsamlı biçimde gözden geçirileceğini belirten Nosherwani, soruşturma sonucunda sorumluluğu bulunan kişiler hakkında işlem yapılacağını bildirdi.

MADENCİ SENDİKASINDAN İHMAL SUÇLAMASI

Pakistan Merkez Maden İşçileri Federasyonu, patlamanın ardından yaptığı açıklamada olayın ihmal ve yetersiz güvenlik önlemlerinden kaynaklandığını savundu. Federasyon, maden güvenliği kurallarının sıkı biçimde uygulanmasını ve sorumluların belirlenerek haklarında yasal işlem başlatılmasını istedi.

Federasyon yetkilileri, güvenlik şartlarını yerine getirmeyen şirketlerin denetlenmesi ve ihlallerin yaptırıma bağlanması çağrısında bulundu. Madencilerin yetersiz havalandırma sistemleri, gaz ölçüm cihazlarının bulunmaması ve koruyucu ekipman eksikliği nedeniyle tehlikeli koşullarda çalıştıkları belirtildi.

BELUCİSTAN’DA MADEN KAZALARI SIK YAŞANIYOR

Pakistan’ın kömür madenciliği sektöründe, özellikle Belucistan eyaletinde ölümle sonuçlanan kazalar sık yaşanıyor. Bölgedeki çok sayıda maden ocağında yeterli havalandırma sisteminin, gaz izleme cihazlarının ve temel güvenlik altyapısının bulunmadığı belirtiliyor.

Belucistan, Pakistan’ın yüz ölçümü bakımından en büyük ancak ekonomik gelişmişlik düzeyi en düşük eyaleti olarak biliniyor. Yoksulluk ve işsizliğin yaygın olduğu bölgede binlerce kişi, düşük ücretlere ve yüksek güvenlik risklerine rağmen geçimini kömür madenciliğinden sağlıyor.

Aradan geçen 55 güne rağmen Cumhurbaşkanı’nın ülkeye dönüş tarihine ilişkin resmi bir takvim ilan edilmedi. Biya’nın İsviçre’nin Cenevre kentinde bulunduğuna ilişkin haberler Kamerun ve uluslararası basında geniş yer bulurken Cumhurbaşkanlığının ziyaretle ilgili ilk açıklamasında gidilen ülkenin adı belirtilmedi. Hükümet yetkililerinin sonraki açıklamalarında Biya’nın Avrupa’da özel ziyaret gerçekleştirdiği ve devlet işlerini yurt dışından sürdürdüğü ifade edildi. İletişim Bakanı Rene Emmanuel Sadi ise Biya’nın Cenevre’de bulunduğunu ve çalışmalarını buradan yürüttüğünü belirtti.

SAĞLIK DURUMUNA İLİŞKİN İDDİALAR YENİDEN GÜNDEMDE

Cumhurbaşkanı’nın uzun süredir ülkeye dönmemesi, sağlık durumuna ilişkin iddiaların yeniden gündeme gelmesine yol açtı. Hükümet, daha önce Biya’nın tedavi gördüğüne ilişkin haberleri yalanlayarak Cumhurbaşkanı’nın yurt dışında bulunduğu dönemlerde de devlet işlerini yürüttüğünü açıklamıştı. Biya’nın ne zaman Kamerun’a döneceği veya kamuoyu önüne çıkacağı konusunda ise resmi makamlarca bir tarih paylaşılmadı.

Biya’nın sağlık durumuna ilişkin doğrulanmış herhangi bir teşhis veya hastanede tedavi gördüğünü ortaya koyan resmi açıklama bulunmuyor. Cumhurbaşkanı’nın 7 Haziran’dan bu yana kamuoyu önünde görülmemesi ve ziyaretin başlangıcında “kısa süreli” olarak tanımlanması, ülkede yönetimin işleyişine ilişkin tartışmaların artmasına neden oldu.

MUHALEFETTEN ANAYASA MAHKEMESİNE ÇAĞRI

Muhalefetteki Kamerun Demokratik Birliği, Cumhurbaşkanı’nın uzun süren yurt dışı ziyareti sırasında devlet yönetiminin nasıl sürdürüldüğüne ilişkin kamuoyuna açıklama yapılmasını istedi. Parti, devletin temel kurumlarının işleyişi ve Cumhurbaşkanı adına alınan kararlar konusunda şeffaflık çağrısında bulundu.

Kamerun Değişim Cephesi Genel Başkanı Jean Michel Nintcheu da Anayasa Mahkemesine çağrı yaparak cumhurbaşkanlığı makamının boşaldığının ilan edilmesini talep etti. Nintcheu’nun çağrısı, Biya’nın uzun süredir ülke dışında bulunması ve dönüş tarihinin açıklanmaması üzerine yürütülen tartışmaların ardından geldi.

Kamerun’daki anayasal prosedür uyarınca cumhurbaşkanlığı makamının boşaldığına karar verilebilmesi için devlet başkanının görevini kalıcı olarak yerine getiremediğinin yetkili kurumlarca tespit edilmesi gerekiyor. Biya’nın görevini kalıcı olarak yerine getiremediğine ilişkin yetkili kurumlar tarafından alınmış veya kamuoyuna açıklanmış bir karar bulunmuyor.

CUMHURBAŞKANI YARDIMCILIĞI MAKAMI YENİDEN OLUŞTURULDU

Kamerun Parlamentosu, Ulusal Meclis ve Senatonun 4 Nisan 2026’da gerçekleştirdiği ortak oturumda kabul edilen anayasa değişikliğiyle, 1972’de kaldırılan cumhurbaşkanı yardımcılığı makamını yeniden oluşturdu. Düzenleme, parlamentodaki oylamada çoğunluğun desteğini alırken muhalefet partilerinin bir bölümü oturumu boykot etti.

Yeni anayasal düzenlemeye göre cumhurbaşkanı yardımcısı, cumhurbaşkanı tarafından atanacak ve görevden alınabilecek. Cumhurbaşkanının ölmesi, istifa etmesi veya görevini kalıcı olarak yerine getirememesi halinde yardımcısı, yedi yıllık görev süresinin kalan bölümünde devlet başkanlığı görevini üstlenecek. Cumhurbaşkanı yardımcısının olağan dönemde kullanacağı yetkiler ise cumhurbaşkanı tarafından devredilen görevlerle sınırlı olacak.

Anayasa değişikliğinin yürürlüğe girmesine rağmen cumhurbaşkanı yardımcılığı görevine henüz herhangi bir atama yapılmadı. Sosyal medyada Biya’nın oğlu Franck Emmanuel Biya’nın göreve atandığını öne süren bir kararname yayımlanırken söz konusu belgenin sahte olduğu ve resmi bir atamanın gerçekleştirilmediği doğrulandı.

Muhalefet, düzenlemenin cumhurbaşkanına seçim yapılmadan halefini belirleme imkanı verdiğini savunarak anayasa değişikliğine tepki gösterdi. İktidar kanadı ise cumhurbaşkanı yardımcılığı makamının yeniden oluşturulmasının devlet yönetiminde sürekliliği sağlamayı ve olası bir görev boşluğunda kurumsal belirsizliği önlemeyi amaçladığını bildirdi.

BİYA’NIN 44 YILA YAKLAŞAN İKTİDARI

Kamerun’un ilk Cumhurbaşkanı Ahmadou Ahidjo’nun istifasının ardından 6 Kasım 1982’de anayasal süreç kapsamında cumhurbaşkanlığı görevini devralan Paul Biya, yaklaşık 44 yıldır ülkeyi yönetiyor. Biya, cumhurbaşkanlığı görevinden önce 1975-1982 döneminde başbakanlık yaptı.

Biya, 1984, 1988, 1992, 1997, 2004, 2011, 2018 ve 2025’te düzenlenen cumhurbaşkanlığı seçimlerinin resmi sonuçlarına göre görevini sürdürdü. Kamerun’da 2008’de kabul edilen anayasa değişikliğiyle cumhurbaşkanlığı için uygulanan dönem sınırlaması kaldırılırken düzenleme, Biya’nın sonraki seçimlerde yeniden aday olmasının önünü açtı.

Kamerun Anayasa Konseyi, 12 Ekim 2025’te yapılan son cumhurbaşkanlığı seçiminde Biya’nın oyların yüzde 53,66’sını aldığını açıklayarak seçimleri kazandığını ilan etti. Biya, açıklanan sonuçların ardından yedi yıllık yeni görev dönemi için cumhurbaşkanlığı görevini sürdürdü.

DÜNYANIN GÖREVDEKİ EN YAŞLI DEVLET BAŞKANI

Şubat 1933 doğumlu olan 93 yaşındaki Paul Biya, dünyanın görevdeki en yaşlı devlet başkanı ünvanını taşıyor. Yaklaşık 44 yıllık cumhurbaşkanlığı dönemiyle Afrika’nın en uzun süre görev yapan liderleri arasında bulunan Biya’nın Avrupa ziyaretinden dönüş tarihine ilişkin Kamerun makamlarından henüz resmi bir açıklama yapılmadı.

Sanchez, yaşanan gelişmenin eşi benzeri görülmemiş bir durum olduğunu ifade ederek, “İspanya genelinde düzensiz göçmen gelişlerinde aydan aya kaydettiğimiz o sistematik düşüş eğilimini kırmaktadır. Bu nedenle, sadece acil olan hususlarda harekete geçmekle kalmamalı, aynı zamanda önemli olan konularda da adım atmayı unutmamalıyız.” dedi. Düzensiz göçle mücadele kapsamında alınan tedbirlere değinen Sanchez, Sebte’de görev yapan güvenlik güçlerinin sayısının artırıldığını aktardı.

GERİ GÖNDERME SÜREÇLERİ HIZLANDIRILDI

Sanchez, özellikle dünden bu yana Sebte’ye giren düzensiz göçmenlerin geri gönderilmesine yönelik işlemlerin hızlandırıldığını belirterek, “Özellikle dünden bu yana giren düzensiz göçmenlerin geri gönderilmesiyle ilgili süreçleri hızlandırıyoruz. Bu kişilerin birçoğunun çıkış işlemleri zaten gerçekleşmektedir.” ifadelerini kullandı.

İspanya Başbakanı, Sebte’ye yönelik düzensiz göçmen akınını ülkenin toprak bütünlüğüne yönelik bir saldırı ve ihlal olarak nitelendirdi. Sanchez, “Dün olan şey, İspanya’nın toprak bütünlüğüne yönelik bir saldırı ve ihlaldir.” şeklinde konuştu.

SANCHEZ AKININ NEDENİNE İLİŞKİN AÇIKLAMA YAPTI

Düzensiz göçmen akınının nedenine ilişkin değerlendirmede bulunan Sanchez, yaşananların insan kaçakçılığı yapan grupların Endülüs Yüksek Mahkemesinin kararını kendi çıkarları doğrultusunda yorumlamasından kaynaklandığını savundu. Sanchez, söz konusu grupların, sınırı yüzerek geçen kişilerin geri gönderilmeyeceği yönünde bir algı oluşturduğunu belirtti.

Sebte sakinlerine de seslenen Sanchez, İspanya’nın tamamının özerk kentin yanında olduğunu söyledi. Hükümetin bölge halkının yaşadığı duygusal durumu ve sıkıntıyı anladığını ifade eden Sanchez, merkezi yönetimin gelişmeleri yakından takip ettiğini kaydetti.

İLTİCA KOMİSYONU ACİL KODUYLA TOPLANDI

Düzensiz göçmenlerin geri gönderilmesine yönelik kararların uygulamaya geçirilmesi amacıyla İltica Komisyonunun acil koduyla toplandığını aktaran Sanchez, işlemlerin somutlaştırılması için ilgili kurumların koordinasyon içinde çalıştığını dile getirdi.

Sanchez, düzensiz göçle mücadelede Fas ile işbirliği yaptıklarını vurgulayarak, geçişler sırasında düzensiz göçmenlerin hayatını kaybetmesinden derin üzüntü duyduğunu söyledi. İnsan kaçakçılığı yapan gruplarla mücadele ettiklerini belirten Sanchez, düzensiz göçün İspanya hükümetinin temel meseleleri arasında yer aldığını ifade etti.

İspanya Başbakanı, düzensiz göçle mücadele kapsamında ulusal ve bölgesel düzeyde alınan önlemler ile gerçekleştirilen işbirliklerine ilişkin bilgi verdi. Güvenlik, geri gönderme ve sınır yönetimi süreçlerinin farklı kurumların katılımıyla sürdürüldüğünü aktaran Sanchez, Fas makamlarıyla temasların devam ettiğini bildirdi.

800’Ü AŞKIN DÜZENSİZ GÖÇMENE MÜDAHALE EDİLDİ

Fas’taki Castillejos kasabasının kıyılarından İspanya’nın Kuzey Afrika’daki toprağı Sebte’ye yüzmeye çalışan 800’ü aşkın düzensiz göçmene müdahalede bulunulmuştu. İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, gelişmelerin ardından hükümetin elindeki tüm kaynakların seferber edildiğini açıklamıştı.

Sebte’ye yönelik düzensiz göç girişimlerinin artması üzerine İspanya hükümeti, güvenliğin sağlanması amacıyla silahlı kuvvetlerin bölgeye konuşlandırılmasına karar vermişti. Askeri birliklerin, güvenlik güçlerine destek vermesi ve sınır hattındaki kontrolün sağlanmasına katkıda bulunması kararlaştırılmıştı.

HÜKÜMET 49 BİNDEN FAZLA GEÇİŞ TAHMİNİ AÇIKLADI

İspanya hükümeti, son 24 saat içinde Sebte’ye yüzerek veya yürüyerek geçen kişi sayısının 49 binden fazla olduğunun tahmin edildiğini açıklamıştı. Geçişler sırasında hayatını kaybeden düzensiz göçmenlerin sayısının ise 27’ye yükseldiği bildirilmişti.

Sosyal medya paylaşımında, Ceuta sınırına yönelen insanların “mülteci” olarak değil, İspanya’yı cezalandırmak amacıyla kullanılan “insan koçbaşları” olarak değerlendirildiği görüldü. İspanya’nın, ABD’nin İran’a yönelik muhtemel bir askeri operasyonunda ülkenin güneyindeki Morón ve Rota üslerinin kullanılmasına izin vermediği öne sürülürken, Washington, Tel Aviv ve Rabat yönetimlerinin bunun ardından İspanya’nın Kuzey Afrika sınırını bir baskı aracına dönüştürdüğü iddia edildi.

CEUTA’DA BİNLERCE KİŞİLİK HAREKETLİLİK İDDİASI

Paylaşımda, 30 Temmuz 2026 tarihinde çoğunluğu genç erkeklerden oluşan binlerce düzensiz göçmenin İspanya’nın Kuzey Afrika’daki enklavı Ceuta’ya yöneldiği belirtildi. Yalnızca birkaç gün içerisinde 1.500 ila 2.000 kişinin bölgeye ulaştığı, söz konusu sayının Ceuta nüfusunun yaklaşık yüzde 2’sine karşılık geldiği ileri sürüldü. En az dokuz kişinin ise yüzerek sınırı geçmeye çalışırken hayatını kaybettiği iddia edildi.

Hareketliliğin zamanlamasına dikkat çekilen paylaşımda, “Neden şimdi ve neden Ceuta?” soruları yöneltildi. İspanya’nın ABD ve İsrail’in politikalarına karşı aldığı kararların ardından sınır baskısının arttığı savunularak, gelişmeler arasında doğrudan bağlantı kuruldu.

İSPANYA’NIN ABD VE İSRAİL POLİTİKALARINA KARŞI TUTUMU

Paylaşımda İspanya Başbakanı Pedro Sánchez’in, ABD’nin güney İspanya’daki Morón ve Rota askeri üslerini İran’a yönelik bir saldırıda kullanmasına izin vermediği öne sürüldü. Madrid yönetiminin ayrıca İsrail’e silah taşıdığı belirtilen gemilerin İspanyol limanlarına yanaşmasını engellediği, İsrail’deki büyükelçisini geri çağırdığı ve Filistin Devleti’ni tanıdığı hatırlatıldı.

Söz konusu kararlar, İspanya’nın Washington ve Tel Aviv yönetimlerine karşı bağımsız bir dış politika izlediğinin göstergesi olarak sunuldu. Paylaşımda Madrid hükümetinin “imparatorluğun itaatkâr bir kuklası olmayı reddettiği” savunulurken, Fas’ın sınır kontrollerini gevşetmesinin İspanya’ya verilen bir ceza olduğu iddia edildi.

2021’DEKİ CEUTA KRİZİ HATIRLATILDI

Paylaşımda benzer bir sürecin 2021 yılında da yaşandığına dikkat çekildi. Fas’ın o dönemde İspanya’ya misilleme yapmak amacıyla sınır kontrollerini gevşettiği ve yaklaşık 8.000 kişinin Ceuta’ya geçmesine izin verdiği belirtildi. Günümüzde yaşandığı öne sürülen gelişmelerin ise aynı senaryonun daha geniş ölçekli ve daha gelişmiş yöntemlerle yeniden uygulanması olduğu savunuldu.

Fas tarafında sınır güvenliğinden sorumlu yardımcı kuvvetlerin kalabalıkların geçişi sırasında bilinçli biçimde geri çekildiği iddia edildi. Paylaşımda yaşananların bir kontrol kaybı değil, önceden planlanmış bir koordinasyon olduğu öne sürüldü.

SEÇİM SÜRECİNDE HÜKÜMETİ ZAYIFLATMA İDDİASI

İspanya’nın seçim sürecine yaklaştığı belirtilen paylaşımda, düzensiz göç baskısının mevcut hükümeti zayıflatmak için kullanılabileceği ileri sürüldü. Göç meselesinin toplumda güvenlik, ekonomi ve siyasi istikrar tartışmalarını artıracağı, bunun da Sánchez hükümetinin kamuoyu desteğine zarar verebileceği savunuldu.

Paylaşımın sahibi, göç krizlerinin siyasi yönetimleri baskı altına almak amacıyla kullanılmasını Mossad ve CIA’nın “klasik taktiklerinden biri” olarak nitelendirdi. İddiaları destekleyen doğrulanmış bir belge veya resmî açıklama ise paylaşımda sunulmadı.

CEBELİTARIK BOĞAZI ÜZERİNDEN GÜÇ MÜCADELESİ İDDİASI

Ceuta’daki göç hareketliliğinin çok daha büyük bir jeopolitik mücadelenin parçası olduğu öne sürülen paylaşımda, asıl hedefin Cebelitarık Boğazı olduğu savunuldu. Küresel deniz ticaretinin yaklaşık yüzde 10’unun bu güzergâhtan geçtiği, boğazı yılda yaklaşık 100.000 geminin kullandığı ifade edildi.

Cebelitarık Boğazı’nın Atlantik Okyanusu ile Akdeniz’i birbirine bağlayan stratejik bir geçiş noktası olması nedeniyle Washington, Tel Aviv ve Rabat yönetimlerinin bölgedeki güç dengesini değiştirmeye çalıştığı iddia edildi. İspanya’nın etkisinin azaltılması ve Fas’ın bölgede daha güçlü bir aktör haline getirilmesinin ortak hedef olduğu ileri sürüldü.

İSRAİL İLE FAS ARASINDAKİ ASKERİ İŞ BİRLİĞİ

Paylaşımda İsrail ve Fas’ın Ocak 2026’da ortak bir askerî eylem planı imzaladığı öne sürüldü. İsrail’in Fas’ın füze ihtiyacının en az yüzde 51’ini karşıladığı, Rabat yönetiminin İsrail desteğiyle insansız hava aracı üretimini büyük ölçüde genişlettiği iddia edildi.

İsrail yapımı “Spyder” hava savunma sisteminin Fas’ta konuşlandırıldığı ve “SpyX” isimli kamikaze insansız hava aracının ülkede yerel olarak üretildiği ileri sürüldü. Fas’ın kuzey kıyısında iki ülkenin ortak kullanacağı bir deniz gözetim merkezinin kurulmakta olduğu da paylaşımda yer alan iddialar arasında sıralandı.

ABD kaynaklı olduğu belirtilen bir raporda, İsrail ile Fas arasındaki silah anlaşmasının Cebelitarık Boğazı’ndaki güç dengesi açısından bir dönüm noktası olarak tanımlandığı öne sürüldü. Ancak paylaşımda raporun adı, yayımlayan kurum veya bağlantısı konusunda ayrıntılı bilgi verilmedi.

ABD ÜSLERİNİN FAS’A TAŞINMASI GÜNDEMİ

Paylaşımda Fas’ın, ABD Başkanı Donald Trump’a Morón ve Rota’daki Amerikan üslerinin İspanya’dan Fas’a taşınmasını teklif ettiği iddia edildi. Bir İspanyol generalin de “Morón Hava Üssü er ya da geç Fas’a taşınacak” şeklinde konuştuğu öne sürüldü.

Washington, Tel Aviv ve Rabat yönetimlerinin İspanya’yı Cebelitarık Boğazı üzerindeki etkili konumundan uzaklaştırmak ve yerine Batı politikalarıyla daha uyumlu bir Fas yerleştirmek amacıyla birlikte hareket ettiği savunuldu.

FAS’IN GAZZE İÇİN ÖNGÖRÜLEN ROLÜ

Paylaşımın devamında Fas’ın, İsrail’in Gazze’ye ilişkin savaş sonrası planlarında önemli bir uygulayıcı olarak konumlandırıldığı iddia edildi. Rabat yönetiminin yaklaşık 20.000 askerden oluşması beklenen çok uluslu bir kuvvet için eğitim tatbikatlarına ev sahipliği yapacağı ileri sürüldü.

Yaklaşık 30 Faslı askerî subayın saha keşfi yapmak amacıyla Gazze’ye girdiği ve Fas’ın bölgeye yaklaşık 500 asker göndermesinin planlandığı öne sürüldü. İsrailli yetkililerin Fas’ı Afrika kıtasındaki en önemli güvenlik ortaklarından biri olarak tanımladığı da paylaşımda aktarıldı.

Fas’ın uzun yıllardır Filistin’e desteği diplomatik söyleminin önemli bir unsuru olarak kullandığı belirtilirken, ülkenin gelecekte Gazze’de İsrail’in güvenlik politikalarını uygulayan askerî bir aktöre dönüşebileceği savunuldu.

PAYLAŞIMDA ALTI AŞAMALI SENARYO

Sosyal medya hesabı, öne sürdüğü senaryoyu altı aşamada özetledi. İlk aşamada İspanya’nın ABD üslerinin İran’a yönelik operasyonlarda kullanılmasına, İsrail’e yapılan silah sevkiyatlarına ve Tel Aviv yönetimine koşulsuz destek verilmesine karşı çıktığı belirtildi.

İkinci aşamada Fas’ın sınır kontrollerini gevşettiği ve binlerce düzensiz göçmenin Ceuta’ya yönelmesine izin vererek İspanya üzerinde baskı oluşturduğu iddia edildi. Üçüncü aşamada İsrail’in füze, insansız hava aracı ve hava savunma sistemleriyle Fas’ı bölgesel bir askerî güce dönüştürdüğü savunuldu.

Dördüncü aşamada ABD’nin İsrail-Fas askerî iş birliğine siyasi koruma sağladığı ve göçün baskı aracı olarak kullanılmasını dolaylı biçimde onayladığı ileri sürüldü. Beşinci aşamada küresel deniz ticaretinin yaklaşık yüzde 10’unun geçtiği Cebelitarık Boğazı’nın esas stratejik hedef olduğu belirtildi.

Altıncı ve son aşamada ise Fas’ın, İsrail’in kontrolü altındaki Gazze’de “barış gücü” adı altında askerî bir rol üstlenmesinin planlandığı öne sürüldü. Paylaşımda yer alan Mossad, CIA, ABD, İsrail ve Fas’a yönelik suçlamalar resmî makamlarca doğrulanmış bilgiler olarak değil, sosyal medya hesabının iddiaları olarak kayda geçti.

Bakanlıktan yapılan açıklamada, saldırıların dün akşam havadan fırlatılan yüksek hassasiyetli silahlar ve insansız hava araçlarıyla gerçekleştirildiği belirtildi. Operasyon kapsamında Odessa Limanı’nda bulunan ve Ukrayna ordusunun kullanımı için planlandığı öne sürülen akaryakıt depolarının vurulduğu kaydedildi.

ASKERİ YÜK TAŞIDIĞI BELİRTİLEN GEMİ HEDEF ALINDI

Açıklamada, Odessa’nın güneyinde seyir halinde bulunan bir kuru yük gemisinin de saldırının hedefleri arasında yer aldığı bildirildi. Geminin Ukrayna’daki limanlardan birine askeri yük taşıdığı ileri sürüldü.

Rusya Savunma Bakanlığı, geminin taşıdığı yükün içeriğine, geminin hangi limana doğru ilerlediğine ve saldırının ardından oluşan hasara ilişkin ayrıntı paylaşmadı.

371 İHA’NIN İMHA EDİLDİĞİ AÇIKLANDI

Bakanlıktan yapılan başka bir açıklamada, gece boyunca Rusya toprakları ile çevresindeki bölgelerde Ukrayna’ya ait uçak tipi 371 insansız hava aracının hava savunma güçleri tarafından engellenerek imha edildiği belirtildi.

İHA’ların Belgorod, Bryansk, Voronej, Volgograd, Kursk, Rostov, Tula ve Krasnodar bölgeleri ile Dağıstan ve Tataristan cumhuriyetlerinde etkisiz hale getirildiği ifade edildi.

KIRIM, AZAK DENİZİ VE KARADENİZ ÜZERİNDE DE İHA’LAR VURULDU

Açıklamada, Ukrayna’ya ait insansız hava araçlarının bir bölümünün Kırım Yarımadası ile Azak Denizi ve Karadeniz üzerinde tespit edilerek imha edildiği aktarıldı.

Bakanlık, İHA saldırılarının yol açtığı muhtemel can kaybı, yaralanma veya maddi hasara ilişkin bilgi vermedi. Ukrayna makamlarından da Rusya Savunma Bakanlığının açıklamalarına ilişkin henüz bir değerlendirme yapılmadı.

“ÇÖL KAPLANI”NIN OBJEKTİFİNDEN

Medine savunmasındaki kahramanlığı ile tanınan Fahreddin Paşa, halk arasında “Çöl Kaplanı” unvanı ile anılıyor. Paşa'nın çektiği ve koruduğu bu fotoğraflar, dönemin Medine'sine ait mimari yapıları, günlük yaşamı ve kutsal mekanları belgeliyor.

TARİHE TANIKLIK EDEN KARELER

Görüntülerde, Osmanlı askerlerinin Medine'deki varlığı, tarihi yapılar ve Harem-i Şerif çevresindeki günlük yaşam sahneleri yer alıyor. Fotoğrafların büyük bölümü daha önce hiç yayımlanmamıştı.

BİR YÜZYIL SONRA YENİDEN BAKIŞ

109 yıl önce çekilen bu fotoğraflar, hem tarih meraklıları hem de akademisyenler için önemli bir kaynak niteliğinde. Görseller, Osmanlı’nın kutsal topraklardaki son dönem varlığına dair belge olarak değerlendiriliyor.

ABD Başkanı Biden, Kuzey Carolina'da bir konuşma gerçekleştirdi. Konuşması bitince ise herkesin garibine giden bir hareket yaparak boşlukla tokalaşmaya çalıştı.

90 bin askerimizin şehit olduğu Sarıkamış Faciası'na ilişkin Rus askerleri tarafından çekilmiş görüntüler.