İsrail güçlerinin yıkım faaliyetleri de gün boyunca farklı noktalarda sürdü. Beyt Hanina ve Hizma'da konutlar ile tarımsal yapılar yıkılırken, El Halil yakınlarında tarım arazileri buldozerlerle sürüldü. Cenin'in güneyindeki Arrabeh'te ise zeytin ağaçlarının söküldüğü bildirildi.

EL-BİREH'DE 54 YAŞINDAKİ ZIAD MOHAMMED JABER ÖLDÜRÜLDÜ

WAFA'nın aktardığı bilgilere göre İsrail güçleri El-Bireh'e düzenledikleri baskın sırasında 54 yaşındaki Ziad Mohammed Jaber'i vurarak öldürdü. İsrail askerlerinin bölgeye girmesinin ardından açılan ateş sonucu Jaber'in vurulduğu ve hayatını kaybettiği bildirildi.

El-Bireh, Ramallah'ın hemen yanında yer alırken İsrail güçlerinin kentte ve çevresindeki bölgelerde düzenlediği baskınlar gün boyunca bildirilen olaylar arasında yer aldı. Jaber'in ölümü, salı günü Batı Şeria'dan bildirilen olayların en ağır sonucu oldu.

BATI ŞERİA GENELİNDE 31 FİLİSTİNLİ GÖZALTINA ALINDI

İsrail güçleri işgal altındaki Batı Şeria'nın farklı bölgelerinde gerçekleştirdikleri baskınlarda toplam 31 Filistinliyi gözaltına aldı. WAFA'nın aktardığı bilgilere göre gözaltına alınanlar arasında daha önce İsrail hapishanelerinde tutulan Filistinliler ile bir gazeteci de bulunuyor.

Baskınlar Batı Şeria'nın farklı kent, kasaba ve köylerinde gerçekleştirildi. İsrail güçlerinin evlere girdiği, aramalar yaptığı ve Filistinlileri gözaltına aldığı bildirildi.

CENİN'DE 14 FİLİSTİNLİ SORGULANDIKTAN SONRA SERBEST BIRAKILDI

Cenin'de gerçekleştirilen baskınlarda 14 Filistinli İsrail güçleri tarafından alıkonularak sorgulandı. WAFA, söz konusu kişilerin sorgulamalarının tamamlanmasının ardından serbest bırakıldığını bildirdi.

İsrail güçlerinin Cenin ve çevresindeki operasyonları sırasında farklı bölgelere girdiği ve Filistinlileri saha sorgulamalarına tabi tuttuğu aktarıldı. Kent ve çevresindeki baskınlar Batı Şeria genelindeki operasyonlarla eş zamanlı olarak gerçekleştirildi.

YAŞLI FİLİSTİNLİ ÇİFT GASIPLARIN SALDIRISINDA YARALANDI

Beytüllahim yakınlarında yaşlı bir Filistinli çift İsrailli gasıpların saldırısına uğradı. WAFA'nın aktardığı bilgilere göre saldırı sonucunda çift yaralandı.

Saldırının yaşandığı bölgede Filistinlilere ve mülklerine yönelik gasıp saldırıları bildirilen olaylar arasında yer aldı. Yaralanan çiftin saldırının ardından sağlık durumuna ilişkin ayrıntılı bilgi paylaşılmadı.

BEIT IKSA TOPRAKLARINDA YENİ GASP NOKTASI OLUŞTURULDU

İsrailli gasıplar, Kudüs'ün kuzeybatısında bulunan Beit Iksa'ya ait topraklarda yeni bir gasp noktası oluşturdu. WAFA'nın aktardığı bilgilere göre gasıplar bölgedeki Filistin topraklarına girerek burada yeni bir nokta kurdu.

Beit Iksa'nın bulunduğu bölge, İsrail'in işgali altındaki Batı Şeria ile Kudüs çevresindeki Filistin topraklarının bir parçasını oluşturuyor. Yeni gasp noktasının kurulmasıyla bölgedeki Filistin topraklarının kullanımı ve erişimine yönelik müdahalelere bir yenisi eklendi.

YAKLAŞIK 300 KOYUN VE BİR ARAP ATI ÇALINDI

Ramallah'ın doğusundaki Deir Dibwan'da İsrailli gasıpların bir çiftliğe girerek yaklaşık 300 koyun ile bir Arap atını çaldığı bildirildi. WAFA'nın aktardığı bilgilere göre hayvanlar bölgedeki Filistinlilere ait bir çiftlikten götürüldü.

Olay, aynı gün Ramallah ve çevresinde bildirilen gasıp saldırılarından biri oldu. Hayvanların çalınmasının ardından çiftliğin uğradığı toplam maddi kayba ilişkin bilgi paylaşılmadı.

BURQA'DA YAPILAR VE ARAÇ ATEŞE VERİLDİ

Ramallah'ın doğusundaki Burqa da İsrailli gasıpların saldırısına uğradı. WAFA'nın aktardığı bilgilere göre gasıplar köye saldırarak Filistinlilere ait yapıları ateşe verdi.

Saldırı sırasında en az bir araç da ateşe verildi. Yangının yapılarda ve araçta meydana getirdiği hasarın boyutuna ilişkin ayrıntılı bilgi paylaşılmadı.

BEYT HANİNA'DA İKİ EV YIKILDI

İsrail güçleri işgal altındaki Kudüs'ün kuzeyindeki Beyt Hanina'da Filistinlilere ait iki evi yıktı. Yıkım işleminin İsrail güçlerinin bölgeye ağır iş makineleriyle girmesinin ardından gerçekleştirildiği bildirildi.

Evlerin yıkılmasıyla Filistinli ailelerin konutları kullanılamaz hale geldi. WAFA'nın aktardığı olay, aynı gün Kudüs ve çevresinde gerçekleştirilen yıkım faaliyetlerinin bir bölümünü oluşturdu.

HİZMA'DA SEKİZ KONUT VE TARIMSAL YAPI YIKILDI

İsrail güçlerinin yıkım faaliyetlerinin bir diğer adresi Hizma oldu. WAFA'ya göre bölgede toplam sekiz konut ve tarımsal yapı yıkıldı.

Yıkılan yapıların Filistinliler tarafından barınma ve tarımsal faaliyetler amacıyla kullanıldığı bildirildi. Beyt Hanina'daki iki evle birlikte aynı gün Kudüs çevresinde çok sayıda Filistinliye ait yapı İsrail güçleri tarafından yıkılmış oldu.

EL HALİL YAKINLARINDA TARIM ARAZİLERİ BULDOZERLERLE SÜRÜLDÜ

İsrail güçleri El Halil yakınlarında Filistinlilere ait tarım arazilerine de müdahale etti. WAFA'nın aktardığı bilgilere göre bölgedeki tarım arazileri buldozerlerle sürüldü.

Tarım arazilerine yönelik müdahalenin ardından arazide meydana gelen hasarın büyüklüğüne ilişkin ayrıntılı bilgi verilmedi. Olay, aynı gün Batı Şeria'nın farklı bölgelerinde tarımsal alanlara yönelik bildirilen müdahaleler arasında yer aldı.

ARRABEH'TE ZEYTİN AĞAÇLARI SÖKÜLDÜ

Cenin'in güneyinde bulunan Arrabeh'te Filistinlilere ait zeytin ağaçlarının İsrail güçleri tarafından söküldüğü bildirildi. WAFA'nın aktardığı bilgilere göre İsrail güçleri bölgedeki tarım arazilerine girerek zeytin ağaçlarını kökünden çıkardı.

Zeytin yetiştiriciliği Batı Şeria'daki Filistinli çiftçilerin tarımsal faaliyetleri arasında önemli bir yer tutarken, sökülen ağaçların sayısına ilişkin bilgi paylaşılmadı. Aynı gün El Halil yakınlarında tarım arazilerinin buldozerlerle sürülmesiyle birlikte Batı Şeria'nın farklı noktalarında tarımsal alanlara yönelik müdahaleler kayıtlara geçti.

165 GASIP İSRAİL POLİSİ KORUMASINDA MESCİD-İ AKSA'YA GİRDİ

WAFA, 165 İsrailli gasıbın İsrail polisi korumasında Mescid-i Aksa yerleşkesine girdiğini bildirdi. Girişlerin İsrail polisinin koruması altında gerçekleştirildiği aktarıldı.

Mescid-i Aksa, işgal altındaki Doğu Kudüs'teki Eski Şehir bölgesinde bulunuyor. Bölgedeki gelişmeler aynı gün Filistinlilere yönelik giriş yasaklarıyla da gündeme geldi.

FİLİSTİNLİLERE MESCİD-İ AKSA'YA GİRİŞ YASAĞI

İsrail makamları Filistinlilere Mescid-i Aksa'ya yönelik altı aylık giriş yasakları getirdi. WAFA'nın gün içinde yayımladığı haberlerde yasak kararlarının Filistinlilere tebliğ edildiği ve söz konusu kişilerin altı ay boyunca Mescid-i Aksa'ya girmelerinin engelleneceği bildirildi.

İsrail makamlarının giriş yasağı kararları, Mescid-i Aksa'ya İsrail polisi korumasında gerçekleştirilen gasıp girişlerinin bildirildiği gün geldi. Kararların süresi altı ay olarak açıklandı.

BATI ŞERİA'NIN FARKLI BÖLGELERİNDE OLAYLAR SÜRDÜ

Salı günü bildirilen olaylar Ramallah ve El-Bireh, Cenin, Beytüllahim, Kudüs ve El Halil çevresine yayıldı. İsrail güçlerinin operasyonlarında bir Filistinli hayatını kaybederken gözaltılar, sorgulamalar, ev ve yapı yıkımları ile tarım arazilerine yönelik müdahaleler gerçekleştirildi.

İsrailli gasıpların saldırılarında ise Filistinliler yaralandı, hayvanlar çalındı ve mülkler ateşe verildi. Beit Iksa'ya ait topraklarda yeni bir gasp noktası oluşturulurken, Mescid-i Aksa'ya da İsrail polisi korumasında 165 gasıbın girdiği bildirildi.

Reuters da satış planını ABD'li bir yetkiliye dayanarak doğruladı. Reuters'ın aktardığı bilgilere göre Trump yönetiminin planladığı 2,8 milyar dolarlık mühimmat satışı, on binlerce 2 bin poundluk bombayı kapsıyor. Satış planı henüz tamamlanmış bir işlem niteliği taşımıyor ve ilgili Kongre komitelerine gayriresmî olarak iletilmiş durumda.

PAKETTE 40 BİN ADET 907 KİLOGRAMLIK BOMBA VAR

Planlanan paketin içeriğinde 20 bin MK-84 ve 20 bin BLU-117 olmak üzere toplam 40 bin bomba bulunuyor. Her iki mühimmat da yaklaşık 2 bin pound, yani 907 kilogram ağırlığında. MK-84, yüksek patlayıcılı genel maksat bombası olarak kullanılırken BLU-117 de ABD ordusunun kullandığı aynı ağırlık sınıfındaki genel maksat mühimmatları arasında yer alıyor.

Associated Press'in haberine göre söz konusu bombaların farklı kullanım amaçlarına göre çeşitli konfigürasyonları bulunuyor. Bazı versiyonlar yerin altındaki hedeflere nüfuz etmek üzere kullanılabilirken diğer konfigürasyonlar yer üstündeki hedeflere karşı kullanılabiliyor. Paketin kesin içeriği ve satış süreci henüz nihai hale gelmiş değil.

20 BİN MK-84 VE 20 BİN BLU-117

Satış planında yer alan MK-84 bombaları, ABD'nin Mk 80 serisi genel maksat bombalarının en ağır üyeleri arasında bulunuyor. BLU-117 de 2 bin pound sınıfında yüksek patlayıcılı bir mühimmat olarak kullanılıyor. Planın mevcut haliyle her iki mühimmattan 20'şer bin adet İsrail'e sağlanması öngörülüyor.

Washington Post'un haberinde ise pakette 20 bin I-2000 Penetrator savaş başlığının da yer aldığı bildirildi. Associated Press ve Reuters tarafından doğrulanan temel satış kalemleri arasında toplam 40 bin MK-84 ve BLU-117 bomba bulunurken, I-2000 Penetrator savaş başlıklarına ilişkin ayrıntı Washington Post'un haberinde yer aldı.

KONGRE'YE GAYRİRESMÎ BİLDİRİM YAPILDI

Planlanan satışın ilgili Kongre komitelerine gayriresmî olarak bildirildiği aktarıldı. Büyük ölçekli Amerikan silah satışlarında Kongre'deki ilgili komiteler sürecin bir parçası olarak bilgilendiriliyor. Mevcut aşamada 2,8 milyar dolarlık paketin henüz nihai onay sürecini tamamlamadığı belirtiliyor.

ABD Dışişleri Bakanlığı ise önerilen silah satışları Kongre'ye resmen bildirilmeden önce işlemler hakkında doğrulama veya yorum yapmama politikası izlediğini belirtti. Üst düzey bir Trump yönetimi yetkilisi de AFP'ye yaptığı açıklamada tüm yabancı silah satışlarının uygun süreçlerden geçtiğini söyledi ancak bekleyen işlemler hakkında ayrıntı vermedi.

PAKETİN BÜYÜK BÖLÜMÜ ABD FİNANSMANIYLA KARŞILANACAK

Associated Press'in aktardığı bilgilere göre 2,8 milyar dolarlık paketin büyük bölümünün ABD'nin yabancı askeri finansman programı üzerinden karşılanması planlanıyor. Sistem kapsamında ABD tarafından sağlanan finansman, İsrail'in Amerikan savunma şirketlerinden silah ve askeri ekipman satın alması amacıyla kullanılıyor.

Planlanan satışın finansman yapısı nedeniyle paketin önemli bölümünün ABD kamu kaynaklarıyla karşılanması öngörülüyor. Satışın tamamlanması halinde söz konusu kaynaklar İsrail'in ABD'den mühimmat satın alması için kullanılacak.

BIDEN YÖNETİMİ 2 BİN POUNDLUK BOMBA SEVKİYATINI DURDURMUŞTU

Aynı ağırlık sınıfındaki bombaların İsrail'e gönderilmesi daha önce ABD'de tartışmalara konu olmuştu. Eski ABD Başkanı Joe Biden yönetimi, Gazze'deki yoğun nüfuslu alanlarda kullanılmaları halinde yüksek sivil kayıplara yol açabileceğine ilişkin endişeler nedeniyle 2024 yılında 2 bin poundluk bombalardan oluşan bir sevkiyatı durdurmuştu.

Donald Trump'ın 2025 yılında yeniden göreve gelmesinin ardından söz konusu kısıtlama kaldırıldı ve daha önce bekletilen ağır bombaların İsrail'e gönderilmesinin önü açıldı. Trump yönetimi Şubat 2025'te de İsrail'e bomba, füze ve ilgili askeri ekipmanları kapsayan 7,4 milyar dolardan fazla satışa onay vermişti. Söz konusu paket içerisinde MK-84 mühimmatları da bulunuyordu.

GAZZE VE LÜBNAN'DA DA KULLANILDI

Reuters'ın haberine göre İsrail, 2 bin poundluk bombaları Gazze ve Lübnan'daki askeri operasyonlarında kullandı. Ağır mühimmatların özellikle yoğun nüfuslu bölgelerde kullanılması, sivil kayıplar nedeniyle insan hakları uzmanlarının eleştirilerine konu oldu.

İsrail, Gazze'deki askeri operasyonlarını 7 Ekim 2023'te Hamas öncülüğündeki silahlı grupların İsrail'e düzenlediği, yaklaşık 1.200 kişinin öldürüldüğü ve 250'den fazla kişinin rehin alındığı saldırılara karşı meşru müdafaa kapsamında yürüttüğünü belirtiyor. Gazze'deki sağlık yetkilileri ise İsrail'in askeri operasyonlarında 73 binden fazla Filistinlinin hayatını kaybettiğini bildiriyor.

SATIŞ PAKETİ HENÜZ NİHAİ HALE GELMEDİ

ABD yönetiminin hazırladığı 2,8 milyar dolarlık paketin mevcut aşamada bekleyen bir silah satışı olduğu ve nihai hale gelmediği belirtiliyor. Kongre'deki ilgili komitelerin gayriresmî olarak bilgilendirilmesi sürecin ilerlediğini gösterirken, ABD yönetimi bekleyen satışların ayrıntıları hakkında resmi açıklama yapmıyor.

Paket mevcut içeriğiyle tamamlanırsa İsrail'e 20 bin MK-84 ve 20 bin BLU-117 olmak üzere toplam 40 bin adet 2 bin poundluk bomba sağlanması planlanıyor. Silah paketinin toplam değerinin ise yaklaşık 2,8 milyar dolar olması öngörülüyor.

İRAN'DAN FÜZE VE İHA SALDIRISI RİSKİNE DİKKAT ÇEKİLDİ

ABD Dışişleri Bakanlığı, Suudi Arabistan'a seyahatin yeniden değerlendirilmesi çağrısının gerekçeleri arasında Amerikan çıkarlarının İran'a ait insansız hava araçları ve füzelerle hedef alınması riskini gösterdi. Silahlı çatışma ve terörizm de seyahat uyarısında belirtilen güvenlik riskleri arasında sıralandı. Bakanlık, 28 Şubat 2026'da ABD ile İran arasındaki çatışmaların başlamasının ardından İran'dan gelebilecek füze ve İHA saldırıları konusunda devam eden bir tehdit bulunduğunu bildirdi.

Açıklamada İran'ın Suudi Arabistan'a füze ve insansız hava araçlarıyla saldırılar gerçekleştirdiği, saldırılarda ülke genelindeki şehirlerin, altyapının, havalimanlarının, askeri üslerin, diplomatik noktaların ve enerji tesislerinin hedef alındığı belirtildi. Yemen'deki İran destekli Husilerin de Suudi Arabistan'a yeniden saldırı düzenleme tehdidinde bulunduğu kaydedildi. Hava savunma sistemleri tarafından engellenen füze ve insansız hava araçlarından düşebilecek parçaların da risk oluşturduğu vurgulandı.

SUUDİ ARABİSTAN'IN BAZI BÖLGELERİNDE RİSK DAHA YÜKSEK

ABD'nin seyahat duyurusunda Suudi Arabistan'ın tamamı için Seviye 3 uyarısı bulunurken bazı bölgeler için daha yüksek risklere dikkat çekildi. Yemen sınır bölgesi, terör tehdidi nedeniyle "Seviye 4 - Seyahat etmeyin" kategorisinde tutuldu. ABD hükümeti çalışanlarının Yemen sınırının yaklaşık 20 mil, yani 32 kilometre yakınındaki bölgelere seyahat etmelerine güvenlik gerekçesiyle izin verilmediği bildirildi.

ABD hükümeti çalışanlarının Katif'e zorunlu olmayan seyahatlerinin de yasak olduğu açıklandı. Cizan, Asir, Necran ve Katif bölgelerine yapılacak seyahatlerde ise özel izin gerektiği belirtildi. Bakanlık, Yemen'deki silahlı grupların daha önce Suudi Arabistan'ın sınır kentleri ve ülkedeki diğer noktaları silahlı insansız hava araçları, füzeler ve roketlerle hedef aldığını kaydetti.

TERÖR SALDIRILARI KONUSUNDA UYARI

ABD Dışişleri Bakanlığı, Suudi Arabistan'da terör saldırıları ve diğer terör faaliyetleri açısından risk bulunduğunu belirtti. Saldırıların özellikle tatil dönemlerinde çok az uyarıyla veya herhangi bir uyarı olmadan gerçekleşebileceği ifade edilirken önemli siyasi, kültürel ve dini noktaların potansiyel hedefler arasında olabileceği kaydedildi.

ABD vatandaşlarının ve diğer yabancıların bulunduğu yerler, turistik noktalar, büyük kalabalıklar, oteller, ulaşım merkezleri, pazarlar, alışveriş merkezleri, eğlence alanları ve kamu tesisleri de uyarıda potansiyel hedefler arasında gösterildi. ABD Dışişleri Bakanlığı, Suudi Arabistan'daki vatandaşlarına çevrelerindeki gelişmelere karşı dikkatli olmaları ve yerel medyayı takip etmeleri çağrısında bulundu.

SOSYAL MEDYA FAALİYETLERİ İÇİN DE UYARI YAPILDI

Seyahat duyurusunda güvenlik risklerinin yanı sıra Suudi Arabistan'daki yerel yasalar ve sosyal medya faaliyetlerine ilişkin düzenlemelere de yer verildi. ABD Dışişleri Bakanlığı, Suudi makamlarının kamu düzeni açısından eleştirel, saldırgan veya bozucu olarak değerlendirdiği sosyal medya paylaşımları ve diğer çevrim içi faaliyetler nedeniyle kişilerin gözaltına alınabileceğini belirtti.

Bakanlık, Amerikan vatandaşlarının Suudi Arabistan dışında yaptıkları geçmiş sosyal medya paylaşımları nedeniyle de gözaltına alındığı vakalar bulunduğunu bildirdi. Uyarıda paylaşım yapmanın yanı sıra yeniden paylaşma veya belirli içerikleri beğenmenin de yerel düzenlemeler kapsamında değerlendirilebileceği, sosyal medya faaliyetleriyle bağlantılı davalarda siber suçlar ve terörle mücadele yasalarının kullanılabildiği ifade edildi.

ÜLKEDEN ÇIKIŞ YASAKLARI UYARININ GEREKÇELERİ ARASINDA

ABD Dışişleri Bakanlığı'nın dikkat çektiği bir diğer konu, Suudi Arabistan'da uygulanabilen ülkeden çıkış yasakları oldu. Amerikan vatandaşlarının devam eden cezai veya hukuki soruşturmalar ve davalar nedeniyle ülkeden ayrılmalarının engellenebildiği belirtildi. Ödenmemiş vize aşım ücretleri, aile içi anlaşmazlıklar, mali uyuşmazlıklar ve çalışma hayatıyla bağlantılı anlaşmazlıklar çıkış yasağı gerekçeleri arasında gösterildi.

Bakanlık, söz konusu yasakların bazı durumlarda uzun yıllar devam edebildiğini ve bir cezanın tamamlanmasının veya özel hukuk davasının sonuçlanmasının ardından dahi sürebildiğini bildirdi. Suudi Arabistan'a seyahat eden kişilerin ülkede bulundukları süre boyunca yerel yasalara tabi oldukları da hatırlatıldı.

YEMEN İÇİN "SEYAHAT ETMEYİN" UYARISI SÜRÜYOR

Suudi Arabistan'ın komşusu Yemen için ABD'nin en yüksek seviyedeki seyahat uyarısı geçerliliğini koruyor. ABD Dışişleri Bakanlığı, Amerikan vatandaşlarına Yemen'e herhangi bir nedenle seyahat etmemeleri yönündeki uyarısını sürdürüyor. Suudi Arabistan'a ilişkin güncel duyuruda da Yemen sınır bölgesine yönelik "Seviye 4 - Seyahat etmeyin" çağrısı ayrıca vurgulandı.

ABD'nin dört aşamalı seyahat uyarısı sisteminde Seviye 1 "Normal önlemleri alın", Seviye 2 "Daha dikkatli olun", Seviye 3 "Seyahati yeniden değerlendirin" ve Seviye 4 "Seyahat etmeyin" anlamına geliyor. Suudi Arabistan genelindeki mevcut uyarı Seviye 3 olarak uygulanırken Yemen sınırındaki bölge için en yüksek seviye olan Seviye 4 kullanılıyor.

İİT'DEN MEKKE VE MEDİNE AÇIKLAMASI

İİT Genel Sekreterliği, Husilerin Mekke ve Medine bölgesine yönelik saldırılarına ilişkin açıklamasında kutsal mekânların ve sivillerin korunmasına vurgu yaptı. Teşkilat, kutsal alanların, camilerin ve sivil unsurların hedef alınmasını "terörizm" olarak nitelendirerek söz konusu eylemlerin İslami değerler, uluslararası normlar ve hukukla çeliştiğini bildirdi.

Açıklamada, kutsal mekânların dokunulmazlığının ihlal edilmesinin kabul veya müsamaha gösterilemeyecek bir eylem olduğu belirtildi. İİT, söz konusu saldırılardan sorumlu olanların caydırılması gerektiğini de kaydetti.

"MÜSLÜMANLARIN DUYGULARINI PROVOKE ETMEYİ AMAÇLIYOR"

İslam İşbirliği Teşkilatı, saldırıların yalnızca bölgedeki sivillere ve fiziki hedeflere yönelik olmadığını belirterek kutsal mekânların taşıdığı dini öneme de dikkat çekti. Genel Sekreterlik, saldırıların "sivilleri terörize etmeyi, kutsal mekânların ve camilerin dokunulmazlığını ihlal etmeyi ve dünyanın dört bir yanındaki Müslümanların duygularını provoke etmeyi" amaçladığını ifade etti.

Teşkilatın açıklamasında, kutsal mekânların dokunulmazlığının korunması gerektiği vurgulanırken camilere ve sivil unsurlara yönelik saldırıların da kabul edilemez olduğu kaydedildi. İİT'nin resmi internet sitesinde 16 Eylül tarihinde yayımlanan duyuruda saldırılar doğrudan Mekke ve Medine bölgesiyle ilişkilendirildi.

SUUDİ ARABİSTAN MEKKE YAKINLARINDA HUSİ İHA'SININ DÜŞÜRÜLDÜĞÜNÜ AÇIKLADI

Suudi Arabistan öncülüğündeki askeri koalisyonun açıklamasına göre, ülkenin hava savunma sistemleri Mekke'nin güneyinde ilerleyen bir Husi insansız hava aracını engelleyerek imha etti. Koalisyon, İHA'nın Mekke üzerindeki yasaklı hava sahasına girmeden önce düşürüldüğünü bildirdi.

Husiler ise Mekke'nin hedef alındığı yönündeki açıklamaları reddetti. Reuters'ın aktardığına göre Husi tarafı, İslami kutsal mekânları hedef aldığı iddiasını kabul etmedi. Dolayısıyla Mekke'nin doğrudan hedef alındığı yönündeki açıklama Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon tarafından yapılırken, Husi tarafı söz konusu iddiaya karşı çıktı.

İİT'DEN SUUDİ ARABİSTAN'A TAM DAYANIŞMA MESAJI

İslam İşbirliği Teşkilatı, açıklamasında Suudi Arabistan ile "tam dayanışma" içinde olduğunu bildirdi. Teşkilat, Suudi Arabistan'ın kutsal mekânları ve sivilleri korumak amacıyla aldığı tedbirlere desteğini ifade ederken, ülkenin güvenliğinin ve egemenliğinin korunmasına yönelik önlemlere de destek verdi.

İİT'nin Suudi Arabistan'a yönelik dayanışma açıklaması, son dönemdeki Husi saldırıları sonrasında yapılan diğer açıklamaların ardından geldi. İİT Genel Sekreteri İsmail Ould Cheikh Ahmed, 8 Eylül'de Abha, Khamis Mushait, Cizan ve Necran'daki sivil ve ekonomik hedeflere yönelik saldırıları da kınamıştı. İİT'ye bağlı İslam İşbirliği Teşkilatı Bağımsız Daimi İnsan Hakları Komisyonu da 10 Eylül'deki açıklamasında Suudi Arabistan'daki sivillere, sivil unsurlara ve kritik enerji altyapısına yönelik sınır ötesi Husi saldırılarını kınamıştı.

RUSYA, ABD VE UKRAYNA ARASINDA MÜZAKERE MESAJI

Rusya, ABD ve Ukrayna arasında üçlü formatta müzakerelerin yeniden başlatılması ihtimaline değinen Lavrov, Moskova'nın görüşmelere hazır olduğunu belirtti. Lavrov, ciddi müzakerelere her zaman hazır olduklarını, görüşmelerden vazgeçmediklerini ve müzakerelerin üçlü ya da ikili formatta gerçekleştirilebileceğini söyledi. Rusya'nın geçmiş görüşmeleri uzatmaya veya zorlaştırmaya çalışmadığını savunan Lavrov, tarafların hazır olması durumunda müzakere sürecinin yeniden başlayabileceğini ifade etti.

2022'DEKİ İSTANBUL MÜZAKERELERİNİ HATIRLATTI

Lavrov, Rusya ile Ukrayna arasında 2022 yılında İstanbul'da gerçekleştirilen müzakerelere de değindi. Rus Dışişleri Bakanı, söz konusu süreçte ortaya çıkan anlaşmaların Batı'nın müdahalesi nedeniyle engellendiğini öne sürdü. Lavrov, yeni bir müzakere süreci yürütülmesi halinde Rusya'nın "özel askeri operasyon" olarak adlandırdığı Ukrayna'daki askeri faaliyetlerini görüşmeler devam ederken durdurmayacağını belirtti. Batılı ülkeler ise 2022 İstanbul görüşmelerinin neden sonuçsuz kaldığı konusunda Moskova'nın anlatımından farklı değerlendirmeler dile getiriyor.

LAVROV: RUSYA'NIN ŞARTLARI DEĞİŞMEDİ

Rusya'nın Ukrayna konusundaki pozisyonunun değişmediğini söyleyen Lavrov, Moskova'nın kendi tutumu çerçevesinde "makul uzlaşılar" bulmaya hazır olduğunu ifade etti. Rusya'nın güvenliğinin sağlanması, NATO'nun Rusya sınırlarına yaklaşmasının engellenmesi ile Rusların ve Rusça konuşan kişilerin haklarının güvence altına alınmasını Moskova'nın temel hedefleri arasında sıraladı. Ukrayna ve NATO ülkeleri ise Rusya'nın savaşa ilişkin gerekçelerini reddediyor ve Ukrayna'nın egemenliği ile toprak bütünlüğünü vurguluyor.

ABD'NİN YAKLAŞIMINA İLİŞKİN AÇIKLAMA

Lavrov, ABD'nin diğer Batılı ülkelerden farklı olarak Rusya'nın Ukrayna savaşının temel nedenleri olarak tanımladığı konuları anladığını savundu. Amerikan yönetiminin Ukrayna'daki savaşın sona erdirilmesine yönelik girişimlerini takdir ettiklerini belirten Lavrov, Moskova'nın Washington ile temaslarını sürdürdüğünü ifade etti.

Lavrov ayrıca ABD'nin İran konusunda sağlanacak bir çözüm karşılığında Ukrayna konusunda Rusya'dan bir anlaşma talep ettiği yönündeki iddialara değindi. Rus Dışişleri Bakanı, Washington yönetiminin İran konusunda çözüm karşılığında Ukrayna konusunda çözüm sağlanması için Rusya'ya herhangi bir takas teklifinde bulunmadığını söyledi.

AVRUPA'NIN UKRAYNA POLİTİKASINI ELEŞTİRDİ

Avrupa Birliği ülkelerinin Ukrayna konusundaki yaklaşımına değinen Lavrov, Avrupalı ülkelerin Kırım ve Donbas konusunda Rusya'nın taleplerini kabul etmemesini eleştirdi. AB'nin Ukrayna'nın 1991 sınırlarını esas alan yaklaşımını sürdürdüğünü belirten Lavrov, Avrupa ülkelerinin Ukrayna'nın NATO üyeliğini destekleyen açıklamalarını da eleştirdi. Avrupa Birliği ise Rusya'nın Ukrayna toprakları üzerindeki ilhak iddialarını tanımıyor ve Ukrayna'nın uluslararası kabul görmüş sınırları içindeki egemenliğini ve toprak bütünlüğünü desteklediğini açıklıyor.

Lavrov, Avrupalı ülkelerin ABD'yi "Anchorage uzlaşılarından" vazgeçmeye ikna etmemesi halinde dünyanın bir yıldır Ukrayna'daki savaş olmadan yaşıyor olacağını öne sürdü. Söz konusu açıklama Lavrov'un Avrupa'nın savaşın devamındaki rolüne ilişkin değerlendirmesini yansıtırken, Avrupa ülkeleri Rusya'yı savaşı başlatan ve sürdüren taraf olarak nitelendiriyor.

LAVROV'DAN AVRUPA'YA "KISA SÜRECEK" MESAJI

Avrupa ülkelerinin zaman zaman Moskova ile Ukrayna konusunda gizli iletişim kanalları oluşturmaya çalıştığını ileri süren Lavrov, Rusya'nın görüşmelerden vazgeçmediğini söyledi. Moskova'nın Avrupa ülkelerine saldırma niyetinin bulunmadığını belirten Rus Dışişleri Bakanı, olası bir askeri çatışmaya ilişkin dikkat çeken bir açıklama yaptı.

Lavrov, Avrupa ülkelerinin Rusya'ya saldırması halinde yaşanacak savaşın farklı olacağını belirterek, "Avrupalılar bize saldırırlarsa, bu savaş farklı olacak ve çok kısa sürecek" dedi. Açıklama, Lavrov'un Avrupa ile Rusya arasında doğrudan askeri çatışma yaşanması ihtimaline ilişkin şartlı bir ifade olarak kayıtlara geçti.

AVRUPA ÜLKELERİNE 12 GEMİ SUÇLAMASI

Lavrov'un gündemindeki bir diğer konu deniz taşımacılığı oldu. Seyrüsefer özgürlüğüne yönelik müdahalelerin son dönemde arttığını söyleyen Lavrov, Avrupa ülkelerinin ocak ayından bu yana 12 gemiyi çeşitli gerekçelerle alıkoyduğunu ileri sürdü. Rus Bakan, gemilerin herhangi bir dayanak olmadan durdurulduğunu savunarak gelişmelerden duydukları endişeyi dile getirdi.

İRAN VE FİLİSTİN KONULARINA DA DEĞİNDİ

Lavrov, Ukrayna'nın yanı sıra İran ve Filistin konularında da ABD yönetiminin girişimlerini değerlendirdi. İran ile ABD arasında haziran ayında imzalanan mutabakat zaptının sekteye uğradığını belirten Lavrov, ABD Başkanı Donald Trump'ın Gazze'ye ilişkin planının da uygulanmadığını söyledi.

Rusya Dışişleri Bakanı, Amerikan yönetiminin Ukrayna, İran ve Filistin meselelerinin çözümünde henüz sonuç elde edemediği değerlendirmesinde bulundu. İran meselesinin bölgedeki ülkelerin girişimleriyle çözülmesi gerektiğini belirten Lavrov, Moskova'nın söz konusu başlıktaki yaklaşımını da toplantıda dile getirdi.

Libya'daki gelişme, küresel petrol piyasalarında arz kaynaklı risklerin yakından izlendiği bir dönemde yaşandı. Orta Doğu'daki çatışmalar ve önemli petrol nakil güzergahlarındaki kesintiler petrol fiyatlarında dalgalanmaya neden olurken Suudi Arabistan'ın Doğu-Batı Petrol Boru Hattı'nda yaşanan kesinti ve Yanbu'daki yüklemelerin durması da piyasadaki arz endişelerini artırdı. Brent petrolün varil fiyatı 15 Eylül'de 108,75 dolardan kapanırken 16 Eylül'deki işlemlerde 107,82 dolar civarında seyretti.

HAMADA-ZAVİYE PETROL HATTININ VANASI KAPATILDI

Libya Ulusal Petrol Kurumu tarafından 15 Eylül'de yapılan açıklamaya göre Petrol Tesisleri Muhafızları mensuplarından bir grup, ülkenin batısındaki Hamada-Zaviye ana petrol hattının vanasını kapattı. NOC, müdahalenin hukuka aykırı şekilde gerçekleştirildiğini belirtirken kapatmanın ardından Tahara sahasının bağlantı noktasında üretim hatlarındaki basıncın aniden yükseldiğini bildirdi.

Basınç artışının ardından Hamada'daki NC8 sahasında, Tahara'daki NC4 sahasında ve NC5 istasyonunda üretim ve operasyonların tamamı durdu. Libya Ulusal Petrol Kurumu, petrol tesisleri ve işletmecilerinin zarar görebileceği uyarısında bulunurken üretimdeki kesintilerin ülke ekonomisini de doğrudan etkileyebileceğini belirtti.

LİBYA'NIN TOPLAM PETROL ÜRETİMİ DEVAM EDİYOR

Üç petrol tesisindeki faaliyetlerin tamamen durmasına karşın gelişme Libya genelindeki petrol üretiminin tamamının kesilmesine yol açmadı. NOC Başkanı Massoud Suleman, üretimin çeşitli petrol sahalarındaki kesintilerden büyük ölçüde etkilenmediğini ve ülkenin toplam petrol üretiminin günlük yaklaşık 1,4 milyon varil seviyesinde devam ettiğini açıkladı.

Libya'nın petrol üretimi, 2011'de Muammer Kaddafi yönetiminin devrilmesinin ardından yaşanan siyasi ve teknik sorunlar nedeniyle farklı dönemlerde kesintilere uğradı. Ülke ekonomisinin temel gelir kaynaklarından birini oluşturan petrol sektöründeki üretim ve ihracatın devamlılığı, Libya'nın kamu finansmanı açısından da önem taşıyor.

NOC'TAN “MÜCBİR SEBEP” UYARISI

Libya Ulusal Petrol Kurumu, Hamada-Zaviye ana petrol hattındaki vananın kapalı kalması veya başka sahaların da benzer şekilde zorunlu olarak kapatılması halinde “mücbir sebep” ilan etmek zorunda kalabileceğini duyurdu. NOC, sorumlu makamlara müdahale çağrısında bulunarak krizin nedenlerinin ortadan kaldırılmasını istedi.

Mücbir sebep ilanı, şirketlerin veya kurumların kontrolü dışındaki olağanüstü koşullar nedeniyle sözleşmeler kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirememesi halinde kullanılan hukuki bir mekanizma olarak uygulanıyor. Libya'daki petrol üretiminin uzun süre kesintiye uğraması halinde NOC'un söz konusu mekanizmaya başvurabileceği açıklandı.

PETROL TESİSLERİ MUHAFIZLARININ TALEBİ ORTAYA ÇIKTI

Petrol Tesisleri Muhafızları, petrol sahaları, boru hatları ve terminallerin güvenliğini sağlamakla görevli bir yapı olarak faaliyet gösteriyor. Reuters'ın aktardığı açıklamaya göre grup, idari ve mali açıdan Savunma Bakanlığı yerine Libya Ulusal Petrol Kurumu'na bağlanmayı talep ediyor.

Petrol Tesisleri Muhafızları, talepleri doğrultusunda bazı petrol tesislerinde üretimin kısmen azaltılmasına yönelik adımlar atarken taleplerinin karşılanmaması durumunda daha geniş çaplı üretim kesintilerinin gündeme gelebileceğini duyurdu. NOC ise taleplerin üretimin durdurulması yerine ilgili kurumlar ve yasal kanallar üzerinden ele alınması gerektiğini bildirdi.

ZAVİYE RAFİNERİSİNDE DE EYLEM YAPILDI

Petrol Tesisleri Muhafızları mensupları, Hamada-Zaviye hattındaki gelişmeden önce Zaviye Petrol Rafinerisi'nde de eylem düzenledi. Eylemlerin odağında grubun idari ve mali statüsüne ilişkin talepler yer aldı.

NOC, petrol sahaları ve tesislerinin talepler nedeniyle kapatılmasına karşı çıkarak üretimin durdurulmasının Libya ekonomisine zarar verdiğini açıkladı. Kurum ayrıca küresel petrol fiyatlarının yüksek seyrettiği bir dönemde üretimin kesintiye uğramasının ülkenin petrol tedarikçisi konumuna zarar verebileceği uyarısında bulundu.

PETROL FİYATLARINDA SERT DALGALANMA

Libya'daki üretim kesintisi, küresel petrol arzının farklı bölgelerde yaşanan gelişmeler nedeniyle baskı altında bulunduğu bir döneme denk geldi. Suudi Arabistan'ın Doğu-Batı Petrol Boru Hattı'ndaki kesinti ve Yanbu'dan yapılan bazı sevkiyatların durması da küresel arz endişelerini artıran gelişmeler arasında yer aldı. Brent petrol 15 Eylül'deki işlemleri 3 doların üzerinde artışla 108,75 dolardan tamamladı.

Petrol fiyatlarında 16 Eylül'de ise yön değişti. ABD'deki ham petrol, benzin ve distilat stoklarında beklenmedik artış olduğuna ilişkin verilerin ardından Brent petrol 93 sent gerileyerek 107,82 dolar seviyesine geldi. Libya'daki kesintiler ve Orta Doğu'daki arz sorunları petrol piyasasının takip ettiği başlıklar arasında kalmaya devam etti.

Meink, ABD’nin uzay alanındaki “gelişen tehditlere” karşı hazırlıklı olduğunu ifade etti. Washington yönetimi yörüngeye yerleştirilen silahın varlığını doğrulamasına rağmen sistemin teknik ayrıntılarını paylaşmadı. Silahın ne zaman yörüngeye gönderildiği, hangi yöntemle çalıştığı ve sahip olduğu askeri kapasite konusunda bilgi verilmedi.

ABD YÖRÜNGEDEKİ SİLAHI İLK KEZ RESMEN DOĞRULADI

ABD’li üst düzey askeri yetkililer daha önce birçok kez ülkenin uzaydaki askeri kapasitesinin artırılması gerektiğine ilişkin açıklamalarda bulunmuştu. Son açıklamayla birlikte Washington, Dünya yörüngesinde bulunan ve saldırı amacıyla da kullanılabilecek bir silaha sahip olduğunu ilk kez açık şekilde doğrulamış oldu.

ABD yönetimi uzaydaki askeri kapasitesini artırmasının gerekçeleri arasında Rusya ve Çin’in faaliyetlerini gösteriyor. Washington, Moskova ve Pekin’in gelecekte Amerikan uydularına saldırabilecek veya uyduların çalışmalarını aksatabilecek sistemler geliştirdiğini savunuyor.

SİLAHIN KAPASİTESİ AÇIKLANMADI

Yörüngeye konuşlandırıldığı doğrulanan sistemle ilgili birçok teknik ayrıntı ise kamuoyuyla paylaşılmadı. Silahın yörüngeye hangi tarihte yerleştirildiği, hangi hedeflere karşı kullanılabileceği ve çalışma prensibinin ne olduğu açıklanmadı.

Sistemin saldırı ve savunma görevlerinde sahip olduğu kapasiteye ilişkin de ayrıntılı bilgi verilmedi. ABD tarafından yapılan açıklamalar, yörüngede bir silah bulunduğunun resmi olarak doğrulanmasıyla sınırlı kaldı.

UZAY KUVVETLERİNDEN SALDIRI VE SAVUNMA VURGUSU

ABD Uzay Kuvvetleri, uzaydaki askeri stratejisine ilişkin açıklamalarında hem saldırı hem de savunma yeteneklerine vurgu yaptı. Kuvvet tarafından açıklanan yaklaşım kapsamında kullanılabilecek yöntemlerin rakip sistemlerin faaliyetlerini “aksatmak, zayıflatmak ve gerekirse yok etmek” amacı taşıyabileceği belirtildi.

Uzay Kuvvetleri, söz konusu askeri yeteneklerin ilgili komutanlıkların talimatları doğrultusunda kullanılabileceğini bildirdi. Kullanım alanlarının hem saldırı hem de savunma operasyonlarını kapsayabileceği ifade edildi.

UZAY KUVVETLERİ 2019’DA KURULDU

ABD Uzay Kuvvetleri, Donald Trump’ın ilk başkanlık döneminde 2019 yılında kuruldu. Kuruluş, 70 yılı aşkın bir sürenin ardından ABD ordusuna eklenen ilk yeni kuvvet oldu.

Uzay Kuvvetleri’nin temel görevleri arasında ABD’nin iletişim, istihbarat, gözetleme ve navigasyon faaliyetlerinde kullandığı yüzlerce uyduyu korumak bulunuyor. Söz konusu uydular, Amerikan ordusunun farklı bölgelerde yürüttüğü operasyonların iletişim ve bilgi altyapısında görev yapıyor.

TRUMP KARARNAMESİNDE “SALDIRI KAPASİTESİ” VURGUSU

ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl yayımladığı başkanlık kararnamesinde Uzay Kuvvetleri’nin görevinin yalnızca ABD’nin uzaydaki varlıklarını savunmakla sınırlı olmadığını belirtti. Kararnamede kuvvetin gerektiğinde saldırı kapasitesine de sahip olması gerektiği ifade edildi.

Yörüngeye silah konuşlandırıldığının doğrulanması da ABD’nin uzaydaki askeri kapasitesine ilişkin açıklamalarının ardından geldi. Washington yönetimi uzay alanındaki savunma ve saldırı yeteneklerini geliştirmesinin nedenleri arasında rakip ülkelerin sistemlerini gösteriyor.

“ALTIN KUBBE” PLANINDA UZAY TABANLI SİSTEMLER

Trump yönetimi uzay tabanlı askeri sistemleri ABD için planlanan “Altın Kubbe” savunma sisteminin önemli bileşenlerinden biri olarak değerlendiriyor. Plan kapsamında uzaya konuşlandırılması öngörülen önleyici füzelerle ABD’nin hava tehditlerine karşı korunması hedefleniyor.

Altın Kubbe planında uzay tabanlı sistemlere yer verilmesi, ABD’nin yörüngedeki askeri kapasitesine ilişkin çalışmalarının bir diğer ayağını oluşturuyor. Washington yönetiminin açıkladığı hedefler arasında uzaydan gelebilecek veya uzay sistemlerini etkileyebilecek tehditlere karşı kapasitenin artırılması bulunuyor.

DIŞ UZAY ANTLAŞMASI HANGİ SİLAHLARI YASAKLIYOR?

Uzayın askeri amaçlarla kullanılması uluslararası hukukta belirli sınırlamalara tabi bulunuyor. 1967 tarihli Dış Uzay Antlaşması, nükleer silahların ve diğer kitle imha silahlarının Dünya yörüngesine yerleştirilmesini yasaklıyor.

Antlaşma, uzayda kullanılabilecek bütün askeri sistemlere yönelik genel bir yasak getirmiyor. ABD, Rusya ve Çin dahil olmak üzere büyük güçler, uzun süredir diğer ülkelerin uydularını hedef alabilecek veya faaliyetlerini etkileyebilecek farklı teknolojiler üzerinde çalışıyor.

UYDULAR MODERN ORDULAR İÇİN KRİTİK ÖNEM TAŞIYOR

Uydular, modern orduların iletişim, navigasyon, istihbarat ve gözetleme faaliyetlerinde kritik görevler üstleniyor. Askeri operasyonlarda uydu sistemlerinin yoğun biçimde kullanılması, rakip ülkelerin uydularını devre dışı bırakmaya veya faaliyetlerini aksatmaya yönelik teknolojileri de askeri stratejilerin bir parçası haline getiriyor.

Şubat ayında iki Rus uydusunun, Rusya’nın Ukrayna’yı işgal ettiği 2022’den itibaren en az 12 Avrupa uydusunun iletişimini yakalamış olabileceği ortaya çıkmıştı. Söz konusu faaliyetlerin Rus istihbaratının uydular üzerinden aktarılan hassas verilere erişmesine ve teorik olarak bazı uyduların kontrolünün ele geçirilmesine imkan sağlayabileceği belirtilmişti.

Gasıpların köye getirdikleri ekipmanları İsrail güçlerinin koruması altında yerleştirdiği bildirildi. Beyt İksa’daki ilk noktanın yaklaşık dört ay önce kurulduğu belirtilirken, son gelişmeyle birlikte köyde gasıplar tarafından oluşturulan noktaların sayısı ikiye yükseldi.

İSRAİL GÜÇLERİNİN KORUMASI ALTINDA KURULDU

WAFA’nın haberine göre İsrailli gasıplar, Beyt İksa köyünde ikinci noktayı oluştururken İsrail güçlerinin koruması altında hareket etti. Gasıplar beraberlerinde getirdikleri ekipmanları köyde belirlenen alana yerleştirdi.

Beyt İksa’da gasıplar tarafından ilk noktanın dört ay önce kurulduğu aktarıldı. İkinci noktanın kurulması, bölgede yaşayan Filistinliler arasında topraklarının geleceğine ilişkin endişeleri artırdı.

FİLİSTİNLİLER TOPRAKLARINA ERİŞİMİN ENGELLENMESİNDEN ENDİŞELİ

Beyt İksa sakinleri, gasıpların oluşturduğu noktaların kalıcı hale gelmesinden endişe ediyor. Köy halkı, söz konusu noktaların kalıcı hale gelmesi durumunda gasıpların daha fazla Filistin toprağı üzerinde kontrol kurabileceğini belirtiyor.

Yeni kurulan noktanın Filistinlilerin kendilerine ait arazilere ulaşmasını da engelleyebileceği ifade edildi. Köy sakinlerinin endişeleri hem arazilerin kontrolü hem de Filistinlilerin kendi topraklarına erişiminin devam edip etmeyeceği üzerinde yoğunlaşıyor.

BEYTÜLLAHİM YAKINLARINDA YAŞLI ÇİFTE SALDIRI

Batı Şeria’nın bir başka noktasında ise İsrailli gasıpların Filistinli bir çifte saldırdığı bildirildi. WAFA’nın aktardığına göre saldırı, Beytüllahim’in güneydoğusunda bulunan Ebu Nüceym köyünde gerçekleşti.

İsrailli gasıplar köyde yaşlı bir Filistinli ile eşine saldırdı. Saldırı sonucunda çiftin vücutlarının çeşitli bölgelerinde morluklar oluştuğu bildirildi.

BATI ŞERİA’DA GASIPLARIN SALDIRILARI SÜRÜYOR

Beyt İksa’da ikinci noktanın kurulması ile Ebu Nüceym’de yaşlı Filistinli çiftin darbedilmesi, işgal altındaki Batı Şeria’nın farklı noktalarında yaşandı. Beyt İksa’daki gelişmeler Filistinlilerin topraklarına erişimine ilişkin endişeleri gündeme getirirken, Ebu Nüceym’deki saldırıda iki Filistinli yaralandı.

WAFA’nın aktardığı bilgilere göre Beyt İksa’da kurulan yeni nokta gasıpların daha fazla Filistin toprağı üzerinde kontrol sağlamasına imkan verebilir. Köy sakinleri, dört ay önce kurulan ilk noktanın ardından oluşturulan ikinci noktanın da kalıcı hale gelmesinden endişe ediyor.

BMGK üyelerinin New York saatiyle salı öğleden sonra bir araya gelmesi planlanıyor. Toplantının gündemini, Yemen’de yeniden yoğunlaşan çatışmaların ardından Husilerin Kızıldeniz kıyılarında elde ettiği kazanımlar ve dünyanın en önemli deniz ticaret güzergâhlarından biri olan Babülmendep Boğazı çevresindeki gelişmeler oluşturacak.

FRANSA ACİL TOPLANTI ÇAĞRISI YAPTI

Reuters’ın isimleri açıklanmayan iki Fransız diplomata dayandırdığı bilgilere göre BMGK’nın acil toplantısı Fransa tarafından talep edildi. Toplantının salı öğleden sonra New York’ta yapılacağı belirtildi.

Konseyin gündemine taşınan gelişmeler, Husilerin son günlerde Yemen’in Kızıldeniz kıyılarındaki ilerleyişinin ardından geldi. Husiler, ilerleyişleri sırasında ülkenin Kızıldeniz kıyılarının büyük bölümünde kontrol sağladı.

HUSİLER MAYYUN ADASI’NDA KONTROL SAĞLADI

Son günlerde yaşanan gelişmeler kapsamında Husiler, Yemen’in Kızıldeniz kıyılarının büyük bölümünü ele geçirdi. Husilerin kontrol sağladığı noktalar arasında Babülmendep Boğazı içerisinde bulunan Mayyun Adası da yer aldı.

Mayyun Adası’nın konumu, bölgedeki gelişmeleri doğrudan Babülmendep Boğazı ile bağlantılı hale getiriyor. Husilerin adada kontrol sağlamasının ardından boğazdaki durum Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin acil toplantı gündemine taşındı.

BABÜLMENDEP AVRUPA İLE ASYA’YI BİRBİRİNE BAĞLIYOR

Babülmendep Boğazı, küresel deniz taşımacılığının önemli geçiş noktaları arasında bulunuyor. Yemen ile Cibuti arasında yer alan yaklaşık 20 kilometre, diğer bir ifadeyle 12 mil genişliğindeki su yolu, Avrupa ile Asya arasındaki deniz ticaretinin bağlantı noktalarından birini oluşturuyor.

Kızıldeniz’in güney çıkışında bulunan boğaz, deniz yoluyla gerçekleştirilen uluslararası ticarette kullanılan güzergâhlardan biri olma özelliğini taşıyor. Bölgedeki çatışmalar nedeniyle Babülmendep çevresindeki askeri gelişmeler de uluslararası gündemde yakından takip ediliyor.

KÜRESEL TİCARETİN YÜZDE 12’Sİ GEÇİYORDU

Yemen’de çatışmaların eylül ayında yeniden başlamasından önce küresel ticaretin yaklaşık yüzde 12’sinin Babülmendep Boğazı üzerinden geçtiği belirtiliyor. Söz konusu oran, boğazın uluslararası ticaret açısından taşıdığı önemi ortaya koyan veriler arasında yer alıyor.

Yaklaşık 20 kilometrelik genişliğe sahip Babülmendep’teki gelişmeler, Husilerin Kızıldeniz kıyılarının büyük bölümünde ve boğaz içerisindeki Mayyun Adası’nda kontrol sağlamasının ardından BMGK’nın gündemine girdi.

BMGK SALI GÜNÜ TOPLANACAK

Fransa’nın çağrısıyla yapılacak acil BMGK toplantısında Babülmendep Boğazı’nda yaşanan gelişmeler ele alınacak. Reuters’a konuşan iki Fransız diplomat, toplantının salı günü New York saatiyle öğleden sonra gerçekleştirileceğini bildirdi.

Toplantı kararı, Husilerin Yemen’in Kızıldeniz kıyılarında ilerlediği ve Mayyun Adası’nı kontrol altına aldığı bir dönemde alındı. BMGK üyeleri, toplantıda Babülmendep çevresindeki son durumu görüşecek.

Es-Sevafiri, söz konusu sistem kapsamında İsrail tarafından 13 kişinin görevlendirildiğini ve yüzlerce tüccarın ticari mallarını Gazze'ye ulaştırabilmek için bu kişiler aracılığıyla işlem yaptığını ileri sürdü. İddiaya göre aracılar kamyon başına 50 bin ila 130 bin dolar arasında değişen komisyonlar alıyor. Es-Sevafiri ayrıca söz konusu ödemelerin İsrail tarafından belirlenen aracılara yapıldığını ve paranın bir bölümünün İsrail ordusundaki güvenlik görevlileriyle paylaşıldığını öne sürdü.

GAZZE'YE MAL GİRİŞİ NASIL GERÇEKLEŞİYOR?

Riyad Davud es-Sevafiri, “koordinasyon satın alma” olarak adlandırılan mekanizma üzerinden Gazze'ye ticari mal girişinin nasıl gerçekleştirildiğini de anlattı. Aktarılan bilgilere göre Gazze'ye ürün getirmek isteyen tüccar, sürecin ilk aşamasında ithal etmek istediği ürünleri ve bunların miktarlarını gösteren bir ön fatura sunuyor.

Ürünlerin Gazze'ye girişine izin verilip verilmeyeceğinin kontrol edilmesinin ardından süreç, koordinasyon kanalıyla bağlantılı olduğu belirtilen bir şirket veya aracı üzerinden devam ediyor. Koordinasyon işlemlerinin tamamlanmasından sonra ticari yükün Kerem Ebu Salim Sınır Kapısı üzerinden Gazze'ye sokulduğu belirtiliyor.

KAMYON BAŞINA 50 BİN İLA 130 BİN DOLAR İDDİASI

Es-Sevafiri, koordinasyon mekanizmasında tek bir kamyon için ödenen komisyonun 50 bin dolardan başlayarak 130 bin dolara kadar çıkabildiğini söyledi. Gazze Ticaret ve Sanayi Odası yetkilisi, 7 Ekim 2023'te başlayan savaşın ardından söz konusu sisteme yapılan toplam ödemenin 2 milyar doları aştığını ileri sürdü.

Uluslararası yardım kaynaklarının da süreçte önemli ölçüde kayba uğradığını savunan Es-Sevafiri, yardım parasının yarısının ürünlerin satın alınması, taşınması, Gazze'ye girişinin sağlanması ve piyasaya ulaştırılması aşamalarındaki aracılık sistemi içinde kaybolduğunu belirtti. Es-Sevafiri'ye göre ticari sistemde oluşan ek maliyetler, Gazze'deki ürünlerin satış fiyatlarına doğrudan yansıdı.

MOTOR YAĞININ FİYATI 3,3 DOLARDAN 825 DOLARA ÇIKTI

Gazze ekonomisinde yaşanan fiyat değişimine ilişkin veriler de paylaşan Es-Sevafiri, savaş öncesinde 3,3 dolar olan bir litre madeni yağın fiyatının 825 dolara yükseldiğini söyledi. Verilen rakamlara göre madeni yağın fiyatı savaş öncesine kıyasla yaklaşık 250 katına çıktı.

Savaş öncesinde 50 dolar olan bir lastiğin fiyatının 660 dolara yükseldiğini belirten Es-Sevafiri, büyük boy lastiklerdeki fiyat artışının çok daha yüksek seviyelere ulaştığını aktardı. Savaş öncesinde 330 dolar olan büyük boy lastiklerin fiyatının 10 bin dolara kadar çıktığı ifade edildi.

MAZOTUN LİTRESİ 2,14 DOLARDAN 12 DOLARA YÜKSELDİ

Yakıt fiyatlarında da savaş öncesi döneme kıyasla önemli artış yaşandığı belirtildi. Es-Sevafiri'nin verdiği bilgilere göre savaş öncesinde litresi 2,14 dolar olan mazotun fiyatı 12 dolara yükseldi.

Es-Sevafiri, Gazze'de kaydedilen fiyat artışlarının olağan enflasyon koşullarıyla açıklanamayacağını savundu. Gazze Ticaret ve Sanayi Odası yetkilisi, “Bu, normal enflasyon oranları değil. Piyasaya normal şekilde erişim imkanının çöküşünün göstergesi” ifadelerini kullandı.

SAVAŞ ÖNCESİNDE 2 BİNDEN FAZLA TÜCCAR DOĞRUDAN İTHALAT YAPIYORDU

Gazze'deki ticaret yapısının savaş döneminde önemli ölçüde değiştiğini belirten Es-Sevafiri, savaş öncesinde 2 binden fazla tüccarın doğrudan ithalat ve dış ticaret yaptığını söyledi. Günümüzde ise ticari malların Gazze'ye girişinin çok daha dar sayıdaki kanallar üzerinden gerçekleştirildiğini ifade etti.

Es-Sevafiri, mevcut yapının rekabeti sınırladığını ve ticari faaliyetlerin sınırlı sayıdaki aktörün elinde yoğunlaşmasına neden olduğunu savundu. “İsrail işgalinin Gazze'ye dayattığı sistem, adaletsiz bir sistem. Aynı zamanda tekeli teşvik eden ve rekabeti sınırlayan bir yapı kuruldu, sınırlı sayıda aktör büyük ekonomik güç kazandı” ifadelerini kullandı.

ÜRETİM İÇİN GEREKLİ GİRDİLERİN GAZZE'YE GİRİŞİ KISITLANDI

Es-Sevafiri, Gazze ekonomisinin savaş sürecinde üretim ağırlıklı yapıdan tüketim ekonomisine doğru sürüklendiğini söyledi. Ekonomideki dönüşümün temel nedenlerinden birinin üretim faaliyetlerinde kullanılacak girdilerin Gazze'ye girişinin engellenmesi olduğunu belirtti.

Gazze'ye artık yeterli miktarda üretim yapılmasını veya yeni istihdam oluşturulmasını sağlayabilecek ürünlerin ithal edilemediğini ifade eden Es-Sevafiri, ticaretin doğrudan tüketilebilecek ürünlere yöneldiğini söyledi. Mevcut sistemin üretim kapasitesinin yanı sıra ithalat, dış ticaret ve rekabet koşullarını da etkilediğini öne sürdü.

Karar, kasım ayında gerçekleştirilecek ara seçimler öncesinde Trump yönetiminin posta yoluyla oy kullanımına ilişkin düzenlemelerinin uygulanmasını engellemeye devam ediyor. Yüksek Mahkeme, imzasız kararında yönetimin hukuki itirazının esası bakımından başarıya ulaşmasının “muhtemel olmadığını” belirtti.

DÜZENLEMENİN TEMELİ MART AYINDAKİ BAŞKANLIK KARARNAMESİNE DAYANIYOR

ABD Posta Servisi, Başkan Trump'ın mart ayında posta yoluyla oy kullanımına ilişkin kuralların sıkılaştırılmasını amaçlayan bir başkanlık kararnamesi imzalamasının ardından yeni düzenlemeyi kabul etmişti. Düzenleme kapsamında eyaletlerin, oy pusulası gönderilecek kişilerin listesini Posta Servisi'ne iletmesi ve kurum tarafından daha önce onaylanan oy pusulası posta zarflarını kullanması gerekiyordu.

Yeni standartlara uymayan veya eyaletlerin gönderdiği listelerde kayıtlı seçmenlerle ilişkilendirilemeyen oy pusulalarının Posta Servisi tarafından reddedilmesine izin veriliyordu. Düzenleme, posta yoluyla oy verme sürecinde eyaletlere ve posta hizmetlerine yönelik yeni şartlar getiriyordu.

YARGIÇ TALWANI DÜZENLEMENİN UYGULANMASINI DURDURDU

ABD Bölge Yargıcı Indira Talwani, söz konusu düzenlemeye karşı tedbir kararı vererek uygulanmasını engelledi. Talwani, düzenlemenin ABD Anayasası'nı ihlal etmesinin muhtemel olduğunu ve yaklaşan ara seçimler nedeniyle uygulamaya geçirilmesinin mümkün olmayacağını belirtti.

Trump yönetimi, Talwani'nin kararından kısa süre sonra Yüksek Mahkeme'ye acil başvuruda bulundu. Yönetim, mahkemeden posta sisteminin seçim sahtekârlığı amacıyla kullanılmasını engellemeye yönelik “önemli bir federal politikanın” uygulanmasına izin verilmesini istedi.

YÜKSEK MAHKEME AĞUSTOSTA TRUMP YÖNETİMİ LEHİNE KARAR VERMİŞTİ

Yüksek Mahkeme, ağustos ayının sonlarında usule ilişkin gerekçelerle Trump'ın başkanlık kararnamesini uygulamaya devam etmesine geçici olarak izin vermişti. Mahkeme söz konusu aşamada düzenlemenin hukuka uygun olup olmadığı konusunda karar vermemişti.

Son kararda ise Trump yönetiminin alt mahkeme kararına yönelik itirazının esası bakımından başarı şansının düşük olduğu belirtildi. Yüksek Mahkeme'nin kararı imzasız olarak yayımlandı.

ALITO VE THOMAS KARARA MUHALEFET ETTİ

Yüksek Mahkeme yargıçlarından Samuel Alito ve Clarence Thomas çoğunluğun kararına karşı çıktı. Alito, davacılardan bazılarının dava açma ehliyetine sahip olmadığını, geri kalanların ise mahkemenin kısa süre önce “Hail Mary pass” olarak nitelendirdiği türden bir iddiayı takip ettiğini ifade etti.

Donald Trump tarafından Yüksek Mahkeme üyeliğine atanan Yargıç Brett Kavanaugh ise yönetimin talebine karşı çoğunlukla birlikte oy kullandı. Kavanaugh, buna karşın söz konusu politikayı hukuki sürecin daha sonraki bir aşamasında destekleyebileceğine işaret etti.

BİNLERCE OY PUSULASININ ETKİLENEBİLECEĞİ UYARISI

Düzenlemeye karşı çıkanlar, yeni kısıtlamaların binlerce oy pusulasının teslimatında aksamalara yol açabileceğini ve posta yoluyla oy kullanmaya bağımlı seçmen gruplarının oy hakkını kullanmasını engelleyebileceğini savunuyor. ABD'de özellikle Demokratların ağırlıkta olduğu bazı eyaletlerde seçmenlerin önemli bölümü oylarını posta aracılığıyla kullanıyor.

Ara seçimler öncesindeki süreç bazı eyaletlerde şimdiden başladı. Alabama, North Carolina ve Wisconsin, yaklaşan seçimler için oy pusulalarını seçmenlere göndermeye başlayan eyaletler arasında bulunuyor.

TRUMP POSTA YOLUYLA OYLAMANIN GÜVENLİĞİNİ UZUN SÜREDİR SORGULUYOR

Donald Trump, uzun süredir posta yoluyla oy kullanımının güvenliği konusunda şüphelerini dile getiriyor ve yaygın seçim sahtekârlığı yaşandığı yönünde daha önce çürütülmüş iddiaları tekrarlıyor. Trump'ın kendisi de posta yoluyla oy kullanan seçmenler arasında bulunuyor.

Trump, 2024 başkanlık seçimleri de dahil olmak üzere posta yoluyla oy kullandı. Yönetimin mart ayında başlattığı düzenleme süreci ise kasım 2026'daki ara seçimlere yaklaşılırken federal mahkemelerde devam eden hukuki mücadelenin konusu olmayı sürdürüyor.

Khalil, üniversite bünyesinde Filistinli öğrencilere karşı “kurumsallaşmış ırkçılık” bulunduğunu iddia ediyor. Dava, Khalil'in Columbia Üniversitesi'ndeki öğrencilik döneminin ardından üniversite yönetimine yönelik hukuki girişimi olarak kayda geçti.

DAVADA KEREN YARHI-MILO DA YER ALIYOR

Davanın yöneltildiği isimler arasında Columbia Üniversitesi Uluslararası ve Kamu İşleri Okulu Dekanı Keren Yarhi-Milo da bulunuyor. Khalil, üniversitenin yanı sıra Yarhi-Milo'yu da açtığı davada taraf olarak gösterdi.

Khalil'in iddiaları, Filistinli öğrencilerin üniversite bünyesinde karşılaştığını öne sürdüğü ayrımcı uygulamalara dayanıyor. Paylaşılan bilgilerde davada talep edilen tazminat miktarı veya mahkeme sürecine ilişkin başka ayrıntılara yer verilmedi.

“KURUMSALLAŞMIŞ IRKÇILIK” SUÇLAMASI

Mahmoud Khalil'in dava dosyasındaki temel iddialardan biri, Filistinli öğrencilere yönelik “kurumsallaşmış ırkçılık” uygulandığı yönünde. Khalil, Columbia Üniversitesi'nin Filistinli öğrencilerin karşı karşıya kaldığını öne sürdüğü ayrımcılığa ilişkin tutumunu dava konusu yaptı.

Davanın duyurulmasıyla birlikte Khalil'in Columbia Üniversitesi yönetimine yönelik suçlamaları hukuki sürece taşınmış oldu. Üniversitenin veya Keren Yarhi-Milo'nun söz konusu iddialara ilişkin yanıtına dair paylaşılan metinde herhangi bir açıklama bulunmuyor.

Açıklamada İHA'nın hangi ülkeye veya kuruma ait olduğuna ilişkin bilgi verilmedi. MQ-1'in bölgede hangi görevi yürüttüğü, nereden havalandığı ve vurulmadan önce izlediği rotaya ilişkin ayrıntılar da paylaşılan bilgiler arasında yer almadı.

İHA PAZARTESİ GÜNÜ HAVA SAVUNMA SİSTEMİYLE HEDEF ALINDI

Yarı resmi Tasnim Haber Ajansı'nın aktardığı IRGC açıklamasına göre MQ-1, pazartesi günü gelişmiş bir hava savunma sistemi tarafından hedef alındı. Operasyonun, İran Devrim Muhafızları Ordusu Havacılık ve Uzay Kuvvetleri tarafından kullanılan hava savunma sistemiyle gerçekleştirildiği bildirildi.

IRGC, söz konusu hava savunma sisteminin ülkenin entegre hava savunma ağının kontrolü altında faaliyet gösterdiğini belirtti. Açıklamada kullanılan hava savunma sisteminin modeli, İHA'nın hangi irtifada vurulduğu veya müdahalenin teknik ayrıntıları konusunda ek bilgi verilmedi.

OPERASYON IRGC HAVACILIK VE UZAY KUVVETLERİ TARAFINDAN GERÇEKLEŞTİRİLDİ

İran tarafından paylaşılan bilgilere göre MQ-1'e yönelik müdahalede IRGC Havacılık ve Uzay Kuvvetleri bünyesindeki hava savunma unsurları görev aldı. Operasyonun İran'ın entegre hava savunma ağı kontrolünde gerçekleştirildiği kaydedildi.

IRGC'nin açıklaması, İran'ın güney kıyıları ile Umman Yarımadası arasında bulunan Hürmüz Boğazı'nın batısındaki hava sahasını olayın gerçekleştiği bölge olarak gösterdi. Paylaşılan açıklamada İHA'nın düşürüldüğü kesin nokta veya enkazına ilişkin başka ayrıntıya yer verilmedi.

Savunma Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı ve ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı'nın (USAID) genel müfettişleri tarafından hazırlanan ortak değerlendirme, Washington yönetiminin savaş sırasında kritik mühimmat stoklarında meydana gelen azalmaya ve Orta Doğu genelindeki Amerikan varlıklarının uğradığı fiziksel hasara ilişkin ilk resmi bilançosu niteliğini taşıyor.

GELİŞMİŞ SİLAH STOKLARINDA STRATEJİK AÇIK

Raporda, ABD ordusunun gelişmiş silahlara ilişkin stratejik envanterinde açıklarla karşı karşıya olduğu tespit edildi. Aylar süren doğrudan çatışmalar sırasında kullanılan kritik mühimmatın miktarı, gelişmiş füze ve önleyici sistem stokları üzerinde baskı oluştururken, mevcut üretim ve tedarik kapasitesindeki darboğazlar da raporda öne çıkan başlıklar arasında yer aldı.

Ortak değerlendirme, silah stoklarındaki azalmanın yalnızca mevcut envanter miktarlarıyla sınırlı olmadığını, gelişmiş sistemlerin yeniden tedarik edilme sürecinin de önemli bir sorun oluşturduğunu ortaya koydu. ABD'nin kritik mühimmat envanterindeki kayıpların giderilmesi için savunma sanayisinin üretim kapasitesi ve teslimat süreleri belirleyici unsurlar arasında gösterildi.

STOKLARIN YENİLENMESİ ÜÇ YILA KADAR SÜREBİLİR

Raporda aktarılan uzman tahminlerine göre, savunma şirketlerinin gelişmiş füze ve önleyici sistem stoklarını savaş öncesindeki seviyelerine yeniden çıkarması üç yıla kadar sürebilir. Tahmin, çatışmalar sırasında kullanılan mühimmatın yerine yenisinin konulması sürecinde ABD'nin karşı karşıya bulunduğu tedarik sorunlarının boyutunu ortaya koyuyor.

Gelişmiş füze ve önleyici sistemlerin üretim süreleri nedeniyle kaybedilen veya kullanılan stokların kısa sürede tamamen yenilenmesinin mümkün olmadığı raporda yer alan uzman değerlendirmelerine yansıdı. ABD ordusunun stratejik envanterindeki açıkların giderilmesi için savunma yüklenicilerinin üretim faaliyetlerinin uzun süre devam etmesi gerekeceği belirtildi.

ABD'NİN ORTA DOĞU'DAKİ ÜSLERİNDE YAYGIN HASAR

Ortak denetim raporu, mühimmat stoklarının yanı sıra İran saldırılarının ABD'nin Orta Doğu'daki askeri tesislerinde oluşturduğu fiziksel hasarın kapsamına da yer verdi. İran tarafından gerçekleştirilen saldırıların bölgedeki sekiz ülkede bulunan Amerikan üslerinde yüzlerce yapıya zarar verdiği veya söz konusu yapıları tamamen imha ettiği kaydedildi.

Hasar tespit edilen ülkeler arasında Kuveyt, Bahreyn, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan, Irak, Umman ve Ürdün bulunuyor. Rapora göre İran saldırılarının etkisi tek bir ülke veya askeri tesisle sınırlı kalmadı ve ABD'nin Orta Doğu'daki geniş askeri altyapısına yayıldı.

YÜZLERCE YAPI ZARAR GÖRDÜ VEYA İMHA EDİLDİ

Denetim raporunda yer alan verilere göre, sekiz ülkedeki ABD üslerinde bulunan yüzlerce yapı İran saldırılarından etkilendi. Söz konusu yapıların bir bölümü hasar görürken, bir bölümü tamamen imha edildi.

Fiziksel kayıplara ilişkin değerlendirme, Washington'ın kritik mühimmat tüketimiyle aynı dönemde bölgedeki askeri altyapısında da kapsamlı hasarla karşı karşıya kaldığını gösterdi. Ortak rapor, silah envanterindeki azalma ile üslerde meydana gelen fiziksel kayıpları aynı değerlendirme kapsamında ele aldı.

ONLARCA ABD UÇAĞI VE İHA'SI DA ZARAR GÖRDÜ

İran saldırılarının yol açtığı kayıplar yalnızca askeri tesislerdeki yapılarla sınırlı kalmadı. Rapora göre, saldırılar sırasında ABD'ye ait onlarca uçak ve insansız hava aracı da hasar gördü veya tamamen imha edildi.

Uçaklar ve insansız hava araçlarındaki kayıplar, sekiz ülkedeki askeri tesislerde meydana gelen yapısal hasarla birlikte raporun ABD'nin bölgedeki fiziksel kayıplarına ilişkin bilançosunda yer aldı. Denetim birimleri böylece mühimmat stoklarının azalması, tedarik darboğazları, askeri tesislerdeki hasar ve hava araçlarındaki kayıpları aynı ortak değerlendirmede kayıt altına aldı.

WASHINGTON'DAN İLK RESMİ BİLANÇO

Savunma Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı ve USAID genel müfettişlerinin ortak çalışması, İran ile doğrudan savaşın ABD'nin kritik askeri stokları ve Orta Doğu'daki varlıkları üzerindeki etkilerine ilişkin Washington tarafından yayımlanan ilk resmi kapsamlı hesaplama oldu.

Raporda ortaya konulan tabloya göre ABD ordusu bir taraftan gelişmiş füze ve önleyici sistem stoklarını yeniden oluşturma süreciyle karşı karşıya bulunurken, diğer taraftan sekiz ülkedeki üslerinde meydana gelen fiziksel kayıplarla karşılaştı. Uzman tahminleri, gelişmiş mühimmat stoklarının savaş öncesindeki seviyelerine dönmesinin savunma şirketlerinin üretim ve tedarik sürecine bağlı olarak üç yıla kadar uzayabileceğini ortaya koydu.

İlk değerlendirmelerde Belarus yönünden Litvanya hava sahasına girdiği belirlenen İHA, Kaunas iline bağlı Kaisiadorys ilçesindeki Pratkunai köyü yakınlarında imha edildi. Olay sırasında güvenlik tedbirleri kapsamında Vilnius Havalimanı'nın faaliyetleri ve hava sahası geçici olarak kısıtlandı.

NATO SAVAŞ UÇAKLARI İHA'YA MÜDAHALE ETTİ

Litvanya Cumhurbaşkanı Gitanas Nauseda, ülkesinin hava sahasına giren İHA'nın NATO savaş uçakları tarafından düşürüldüğünü açıkladı. Nauseda, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada müdahalenin kısa süre içerisinde gerçekleştirildiğini belirtti.

Nauseda, “Litvanya hava sahasına az önce giren bir İHA, NATO savaş uçakları tarafından imha edildi. Müttefik personele hızlı müdahalesi için teşekkür ediyorum” ifadelerini kullandı.

İLK DEĞERLENDİRMELERE GÖRE BELARUS YÖNÜNDEN GELDİ

Litvanya Ulusal Radyo ve Televizyonunun (LRT) aktardığı bilgilere göre olayla ilgili yapılan ilk değerlendirmelerde İHA'nın Belarus'tan Litvanya hava sahasına girdiği belirlendi. İnsansız hava aracının hangi amaçla bölgede bulunduğuna ilişkin ayrıntılı bilgi paylaşılmadı.

İHA, ülkenin orta kesimindeki Kaunas iline bağlı Kaisiadorys ilçesinde bulunan Pratkunai köyünün yakınlarında NATO savaş uçakları tarafından imha edildi. Olayın ardından bölgede hava güvenliğine ilişkin tedbirler uygulandı.

VILNIUS HAVALİMANI'NDA FAALİYETLER KISITLANDI

İHA'nın Litvanya hava sahasına girmesi ve ardından gerçekleştirilen askeri müdahale nedeniyle Vilnius Havalimanı'nın faaliyetlerinde geçici kısıtlamaya gidildi. Hava sahasının kullanımına da olay sırasında sınırlamalar getirildi.

Yetkililerin hava saldırısı tehdidinin sona erdiğini açıklamasının ardından havalimanındaki faaliyetler yeniden başlatıldı. Hava sahasına getirilen geçici kısıtlamaların da tehdidin sona ermesiyle birlikte kaldırılması yönünde adımlar atıldı.

NAUSEDA'DAN “HAVA SAHAMIZI SAVUNACAĞIZ” MESAJI

Litvanya Cumhurbaşkanı Nauseda, Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırılarının yoğunlaştığı bir dönemde hava savunmasına yönelik hazırlığın bölge açısından önem taşıdığını belirtti. NATO müttefikleriyle yürütülen ortak hava savunmasına dikkat çeken Nauseda, ülkesinin hava sahasının korunacağını vurguladı.

Nauseda, açıklamasında “Litvanya, NATO müttefiklerimizle birlikte hava sahasını savunacak” ifadelerini kullandı. Cumhurbaşkanı, İHA'ya müdahale eden müttefik personele de hızlı hareket etmeleri nedeniyle teşekkür etti.

OLAY KAUNAS İLİNDEKİ PRATKUNAI KÖYÜ YAKINLARINDA YAŞANDI

İHA'nın imha edildiği noktanın Kaunas iline bağlı Kaisiadorys ilçesindeki Pratkunai köyü yakınları olduğu bildirildi. İlk değerlendirmeler İHA'nın Belarus yönünden sınırı geçerek Litvanya hava sahasına girdiğine işaret ederken, olay sonrasında hava saldırısı tehdidine yönelik tedbirler devreye alındı.

Tehdidin sona erdiğinin duyurulmasıyla Vilnius Havalimanı normal faaliyetlerine yeniden başladı. Litvanya Cumhurbaşkanı Nauseda'nın açıklamasında ise NATO savaş uçaklarının müdahalesinin hızlı şekilde gerçekleştirildiği vurgulandı.

Turnenin organizasyonunu üstlenen Messina Touring Group, gelecek konserlerin yapılacağı bazı stadyumlardan Macklemore’un programda bulunmasına itiraz geldiğini doğruladı. Şirket, söz konusu mekanların rapçinin kadroda kalması halinde konserlere ev sahipliği yapmayacaklarını ilettiğini ve böyle bir durumun yüz binlerce izleyiciyi etkileyebilecek iptallere yol açabileceğini bildirdi. Yapılan görüşmelerin ardından Macklemore’un kalan turne tarihlerinde sahne almamasına karar verildi.

METLIFE STADIUM’DA FİLİSTİN MESAJI VERDİ

Tartışmalar, Macklemore’un New Jersey’de Ed Sheeran’dan önce sahne aldığı MetLife Stadium konserlerinde yaptığı konuşmaların ardından başladı. Rapçi, Gazze ile Batı Şeria’daki Filistinlilere yönelik dayanışma mesajı verirken insanların güvenlik, barış ve özgürlük içinde yaşama hakkına sahip olduğunu söyledi. Performans sırasında “Free Palestine” sloganını da kullandı.

Macklemore’un 2024 yılında yayımladığı “Hind’s Hall” adlı protest şarkısı da konser programında yer aldı. Şarkı sırasında sahnedeki ekranlarda Gazze’den görüntüler ve siyasi mesajlar gösterildi. Parçanın adı, Columbia Üniversitesi’ndeki Filistin yanlısı protestocuların Hamilton Hall binasına Gazze’de hayatını kaybeden 6 yaşındaki Hind Rajab’ın adını vermesine dayanıyor.

İSRAİL-AMERİKAN KONSEYİ KAMPANYA BAŞLATTI

MetLife Stadium’daki açıklamaların ardından Israeli-American Council, Macklemore’un Ed Sheeran turnesindeki kalan konserlerden çıkarılması için çağrıda bulundu. Kuruluş tarafından başlatılan kampanyada, bir müzik etkinliğinin siyasi protestoya dönüştürüldüğü savunularak turne yönetiminden rapçinin programdan çıkarılması istendi.

Tepkilerin yalnızca söz konusu kuruluşla sınırlı kalmadığı, bazı konser mekanlarının da Macklemore’un katılımına karşı çıktığı belirtildi. Messina Touring Group’un açıklamasına göre mekanlardan gelen bildirimler, turnenin kalan bölümünün devam edip edemeyeceği konusunda organizatörleri karar almaya zorladı.

SEKİZ KONSERDE DAHA SAHNE ALMASI PLANLANIYORDU

Macklemore’un Ed Sheeran’ın ABD turnesinde kalan 10 konserin sekizinde ön grup olarak sahneye çıkması planlanıyordu. Organizasyon şirketinin aldığı kararın ardından rapçinin programdaki kalan performansları iptal edildi.

Turne yönetimi, kararın mekanlarla yapılan görüşmelerden sonra verildiğini açıkladı. Ed Sheeran’ın konser programı ise Macklemore olmadan devam edecek ve diğer destek sanatçıları sahnede yer alacak.

MACKLEMORE ED SHEERAN İLE “ZOR GÖRÜŞMELER” YAPTIĞINI SÖYLEDİ

Kararın kamuoyuna yansımasının ardından Macklemore sosyal medya hesabından kapsamlı bir açıklama yaptı. Rapçi, uzun yıllardır arkadaş olduğu Ed Sheeran ile süreç boyunca zor konuşmalar gerçekleştirdiğini ve Sheeran’ın genellikle siyasetten uzak durmayı tercih eden tutumunun daha önce karşılaşmadığı ölçüde baskı altında kaldığını savundu.

Macklemore, turneden çıkarılmasını kişisel bir mağduriyet olarak görmediğini belirterek tartışmanın odağında Filistinlilerin yaşadığı koşulların bulunması gerektiğini ifade etti. Rapçi, yaşananların Sheeran, kendisi veya tartışmaya dahil olan diğer sanatçılar açısından değil, Gazze ve Batı Şeria’daki insanlar açısından ele alınması gerektiğini söyledi.

FİLİSTİN’E DESTEĞİNİN YAHUDİLERE YÖNELİK OLMADIĞINI SÖYLEDİ

Macklemore, kendisine yöneltilen antisemitizm eleştirilerine de karşı çıktı. Rapçi, İsrail hükümetine veya İsrail’in Gazze’deki politikalarına yönelik eleştirilerinin Yahudi toplumunu hedef almadığını belirterek mesajının barış, eşitlik ve insan hakları üzerine kurulu olduğunu savundu.

Rapçi, Filistin konusundaki tutumunu değiştirmediğini ve kamuoyu tepkisine rağmen görüşlerini dile getirmeyi sürdüreceğini açıkladı. Macklemore, turneden çıkarılmasının ardından yaptığı değerlendirmede de Filistinlilere yönelik desteğinin arkasında durduğunu ifade etti.

ED SHEERAN’DAN DOĞRUDAN BİR AÇIKLAMA GELMEDİ

Macklemore, karar öncesinde Ed Sheeran ile birebir görüşmeler yaptığını açıklasa da Sheeran tartışmanın ardından kamuoyuna ayrıntılı bir değerlendirme sunmadı. Turneden çıkarılma kararının resmi açıklaması organizatör Messina Touring Group tarafından yapıldı.

Organizatör, kararın konser mekanlarından gelen bildirimler ve turnenin devamlılığını koruma amacıyla alındığını kaydetti. Açıklamada Macklemore’un kalan destek performanslarında bulunmayacağı kesinleştirilirken, Sheeran’ın siyasi tartışmaya ilişkin kişisel görüşüne yer verilmedi.

MACKLEMORE FİLİSTİN KONUSUNDA DAHA ÖNCE DE AÇIKLAMALAR YAPMIŞTI

Macklemore’un Filistin’e yönelik desteği MetLife Stadium konseriyle başlamadı. Rapçi, son yıllarda Gazze’deki savaş ve Filistinlilerin durumu hakkında birçok kez açıklama yaptı ve 2024’te “Hind’s Hall” adlı şarkısını yayımladı.

Parçanın gelirlerinin Filistinli mültecilere yardım sağlayan Birleşmiş Milletler Yakın Doğu’daki Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansına yönlendirildiği açıklanmıştı. Macklemore daha sonra Filistinli ve Filistin kökenli sanatçıların da yer aldığı “Hind’s Hall 2” adlı devam çalışmasını yayımladı.

Komisyon, özellikle 7 Ekim 2023’ten sonra cezaevlerindeki koşulların ağırlaştığını savunurken bazı tutukluların yüksek miktarda kilo verdiğini aktardı. Açıklamalarda yaralanma geçmişi bulunan kişilerin ilaçlarına ve yardımcı sağlık ekipmanlarına erişemediği öne sürülürken, kadın tutukluların tutulduğu Damon Cezaevi’ndeki uygulamalara ilişkin de kötü muamele iddiaları gündeme getirildi.

NAQAB CEZAEVİNDE GIDA VE SAĞLIK HİZMETİ İDDİALARI

Komisyonun Naqab Cezaevi’ne ilişkin raporunda, tutuklulara verilen yiyeceklerin ihtiyaçları karşılamadığı ve bazı kişilerin ciddi ölçüde kilo kaybettiği öne sürüldü. Sağlık sorunu bulunan tutukluların düzenli tedaviye ulaşamadığı, hijyen ve temel yaşam malzemelerinde de eksiklikler yaşandığı iddia edildi.

Filistinli kurum, cezaevinde bulunan kişilerin özellikle Ekim 2023’ten itibaren beslenme ve sağlık koşullarındaki bozulmadan etkilendiğini savundu. Son günlerde yayımlanan başka tanıklıklarda da Naqab’daki bölümlerde arama ve baskınların sıklaştığı, kıyafet ve temel malzemelere erişimde güçlük yaşandığı ileri sürüldü.

MURAD BANİ ODEH’İN 40 KİLO VERDİĞİ ÖNE SÜRÜLDÜ

Komisyonun paylaştığı vakalardan biri, 48 yaşındaki Murad Bani Odeh oldu. Daha önce bacaklarından kurşunla yaralandığı ve vücudunda metal plakalar bulunduğu belirtilen Bani Odeh’in hareket etmekte zorlandığı, kullandığı koltuk değneklerinin yaklaşık bir ay önce elinden alındığı ve ilaçlarıyla ağrı kesicilerinin verilmediği ileri sürüldü.

Komisyon, Bani Odeh’in yetersiz beslendiğini ve bunun sonucunda yaklaşık 40 kilogram kaybettiğini bildirdi. Bani Odeh’in 10 Haziran 2025’te gözaltına alındığı ve idari tutukluluk kapsamında cezaevinde tutulduğu bilgisi de aynı açıklamada yer aldı.

THAER BİKAİRAT’IN NEFES ALMA SORUNU YAŞADIĞI BİLDİRİLDİ

Raporda sağlık problemi bulunduğu belirtilen bir diğer tutuklunun 23 yaşındaki Thaer Bikairat olduğu aktarıldı. Komisyon, Bikairat’ın göğsünde daha önceki bir silahlı yaralanmadan kalan mermi bulunduğunu ve nefes almakta güçlük çektiğini öne sürdü.

Sağlık durumuna ilişkin verilen bilgiler, komisyonun Naqab Cezaevi’nde tıbbi bakımın yetersiz kaldığı yönündeki iddiaları arasında gösterildi. Tutuklunun mevcut tedavisinin niteliği ve hastaneye sevk edilip edilmediği konusunda ayrıntılı bilgi paylaşılmadı.

DAMON CEZAEVİNDE KADIN TUTUKLULARA İLİŞKİN SUÇLAMALAR

Filistinli komisyon, kadın tutukluların bulunduğu Damon Cezaevi’ndeki koşullara ilişkin de farklı tanıklıklar yayımladı. Kurum, cezaevinde kalabalık koğuşlar, temel ihtiyaç maddelerindeki yetersizlik, düşük kaliteli yiyecek, sağlık hizmetlerine erişim sorunu ve tekrarlanan aramaların kadın tutukluların fiziksel ve psikolojik durumunu olumsuz etkilediğini savundu.

Komisyona göre 27 yaşındaki Shaimaa Khazem de kötü muamele gördüğünü bildiren tutuklular arasında yer aldı. Khazem’in gözaltına alındığı süreçte darp edildiğini, ellerinin bağlandığını, gözlerinin kapatıldığını ve temel ihtiyaçlardan mahrum bırakıldığını söylediği aktarıldı.

SHAIMAA KHAZEM’İN İDARİ TUTUKLULUĞUNUN UZATILDIĞI AÇIKLANDI

Komisyonun 8 Eylül tarihli açıklamasında, Cenin bölgesinden Shaimaa Fathi Khazem’in 3 Ağustos 2025’te gözaltına alındığı ve daha sonra idari tutukluluğa alındığı bildirildi. Kurum, tutukluluk kararının üç kez yenilendiğini ve Khazem’in Damon Cezaevi’nde tutulduğunu kaydetti.

Aynı açıklamada Khazem’in gözaltı sırasında fiziksel şiddet, hakaret ve aşağılayıcı muameleye maruz kaldığı ileri sürüldü. İddialar Filistinli komisyonun beyanlarına dayanırken, İsrail Cezaevi Servisi’nin söz konusu vakaya ilişkin güncel ve doğrudan bir açıklamasına ulaşılamadı.

GANOT CEZAEVİNDE İKİ TUTUKLUNUN YARALANDIĞI AÇIKLANDI

Komisyon, Ganot Cezaevi’nde gerçekleştirilen bir baskın sırasında iki Filistinli tutuklunun yaralandığını da duyurdu. Açıklamaya göre İsrail cezaevi baskın birlikleri bazı bölümlere girerek ses bombaları ve kauçuk kaplı mermiler kullandı.

Operasyon sırasında iki tutuklunun yaralandığını belirten komisyon, cezaevindeki gerilimin baskından sonra da sürdüğünü kaydetti. Yaralanan kişilerin kimlikleri ve sağlık durumlarının ağırlığına ilişkin ayrıntılar ilk açıklamada paylaşılmadı.

GANOT’TA GIDA VE KIYAFET EKSİKLİĞİ DE GÜNDEME GETİRİLDİ

Ganot Cezaevi’ne ilişkin 13 Eylül tarihli başka bir raporda ise yiyecek ve kıyafet eksikliği, sık yapılan aramalar ve sağlık hizmetlerine erişimde yaşanan güçlükler öne çıkarıldı. Komisyon, cezaevindeki bazı hasta tutukluların ağrı kesici dahil temel ilaçlara ulaşamadığını iddia etti.

Raporda Osama Fatahallah Al-Shenni isimli tutuklunun daha önce bel fıtığı ameliyatı geçirdiği, cezaevinde şiddetli ağrı çekmesine rağmen kendisine ağrı kesici verilmediği ileri sürüldü. Al-Shenni’nin avukatına verdiği beyana göre koğuşlarda neredeyse her gün arama gerçekleştiriliyor ve kişisel ihtiyaç malzemelerinde ciddi eksiklik yaşanıyor.

KOMİSYON CEZAEVLERİNDEKİ KOŞULLARIN AĞIRLAŞTIĞINI BİLDİRDİ

Filistin Esirler ve Serbest Bırakılanlar İşleri Komisyonu, son dönemde yayımladığı raporlarda farklı İsrail cezaevlerinden benzer şikayetlerin geldiğini belirtiyor. Kurum; beslenme, tıbbi bakım, hijyen, kıyafet ve temel ihtiyaçlara erişimin yanı sıra arama, baskın ve fiziksel müdahale iddialarını da raporlarına taşıyor.

Komisyonun açıklamalarındaki suçlamalar büyük ölçüde tutuklu ifadeleri ve avukat görüşmelerine dayanıyor. İsrail Cezaevi Servisi’nin Murad Bani Odeh, Thaer Bikairat, Shaimaa Khazem ve Ganot Cezaevi’ndeki iki yaralıya ilişkin söz konusu son iddialara verdiği güncel, doğrudan bir yanıt kamuya açık kaynaklarda tespit edilemedi.

İran Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri, olayın ardından gemideki yangını söndürmek için yürütülen çalışmaların sonuç vermediğini belirtti. İran tarafının aktardığına göre alevler kısa sürede tankerin tamamına yayıldı ve gemi kullanılamaz hale geldi. Can kaybı, yaralı sayısı veya mürettebatın durumuna ilişkin ilk açıklamada ayrıntı paylaşılmadı.

“ALGAYA” ADLI TANKERİN KISITLI HATTI KULLANDIĞI İLERİ SÜRÜLDÜ

İran Devrim Muhafızları, tankerin daha önce riskli olduğu bildirilen bir rotadan ilerlediğini savundu. Açıklamada gemilerin söz konusu hattı kullanmaması yönünde daha önce uyarı yapıldığı, buna rağmen “Algaya”nın kısıtlı bölgeden geçiş girişiminde bulunduğu öne sürüldü.

İran tarafı, tankerin mayınlara çarpmasının ardından durduğunu ve yangının giderek büyüdüğünü kaydetti. Olayın kesin konumu, geminin hangi bayrak altında seyrettiği ve taşıdığı yükün niteliği konusunda henüz kapsamlı bilgi verilmedi.

YANGININ KONTROL ALTINA ALINAMADIĞI AÇIKLANDI

Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri tarafından yapılan açıklamada, ilk müdahalelere rağmen gemideki alevlerin söndürülemediği ifade edildi. Yangının tankerin tamamını sardığı ve geminin seyrine devam edemediği bildirildi.

Tanker yangınının çevresel etkilerine ilişkin de ilk aşamada resmi bir veri paylaşılmadı. Gemide petrol veya petrol ürünü bulunup bulunmadığı, denize sızıntı meydana gelip gelmediği ve bölgede başka gemilerin güvenliği için ek önlem alınıp alınmadığına ilişkin ayrıntılar açıklanmadı.

İRAN HÜRMÜZ BOĞAZI ÜZERİNDEKİ DENETİM VURGUSUNU YİNELEDİ

İran Devrim Muhafızları, tankerle ilgili açıklamasında Hürmüz Boğazı’nın kendi gözetim ve kontrolü altında bulunduğu yönündeki tutumunu da tekrarladı. İran yönetimi son haftalarda boğazdan geçen gemilere ilişkin yeni kısıtlamalar ve yaptırım tehditleri gündeme getirirken, bölgedeki ticari gemi trafiği de gerilemiş durumda.

İran makamları 14 Eylül’de 77 gemiyi protokollerini ihlal etmekle suçlayan güncellenmiş bir liste yayımladı. Listede bulunan gemilere para cezası, el koyma veya alıkoyma gibi yaptırımlar uygulanabileceği açıklanırken, sigorta ve sınıflandırma kuruluşlarına da söz konusu gemilerle çalışmamaları yönünde çağrı yapıldı.

HÜRMÜZ’DE GEMİ TRAFİĞİ SON GÜNLERDE AZALDI

Bölgede artan askeri ve siyasi gerilim, dünyanın en önemli enerji geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’ndaki ticari hareketliliği de etkiledi. Reuters’ın gemi takip verilerine dayandırdığı haberine göre hafta sonu boğazdan geçen emtia gemilerinin sayısı son 10 günlük ortalamanın belirgin şekilde altında kaldı.

Hürmüz Boğazı, küresel ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz taşımacılığının önemli bir bölümünün geçtiği stratejik güzergâhlar arasında bulunuyor. Bölgede yaşanan saldırılar, mayın olayları ve gemilere yönelik yaptırım tehditleri enerji arz güvenliği açısından yakından takip ediliyor.

DAHA ÖNCE DE TANKERLERİN MAYINA ÇARPTIĞI AÇIKLANMIŞTI

İran Devrim Muhafızları, 2 Eylül’de yaptığı başka bir açıklamada iki petrol tankerinin Hürmüz Boğazı’nda mayınlara çarptığını ve yangın çıktığını duyurmuştu. İran tarafı, gemilerin uyarılara rağmen yetkisiz olarak tanımlanan bir rotadan ilerlediğini ileri sürmüştü.

Son tanker olayı, bölgedeki deniz güvenliğine ilişkin risklerin devam ettiğini bir kez daha gündeme taşıdı. “Algaya” adlı gemideki yangının seyri, mürettebatın durumu ve olası çevresel etkiler konusunda yeni resmi açıklamalar henüz paylaşılmadı.

Trump, açıklamasını Truth Social hesabından yaptı. ABD Başkanı, Ukrayna’nın Rusya’daki enerji hedeflerine saldırmama yönünde adım attığını, Rusya’nın da aynı şekilde hareket etmeyi kabul ettiğini söyledi. Ancak tarafların mutabakatının hangi tarihte devreye gireceği, hangi tesisleri kapsayacağı veya ihlal durumunda nasıl bir mekanizma işletileceği konusunda ayrıntı paylaşmadı.

TRUMP ENERJİ TESİSLERİ İÇİN KARŞILIKLI SALDIRMAZLIK DUYURUSU YAPTI

Trump’ın açıklamasına göre iki ülke enerji sektörüne yönelik saldırıları karşılıklı olarak durduracak. Söz konusu duyuru, savaşın tamamını kapsayan bir ateşkes yerine petrol rafinerileri, yakıt üretim merkezleri, elektrik tesisleri ve diğer enerji altyapılarının hedef alınmamasına odaklanan sınırlı bir düzenlemeye işaret ediyor.

Trump’ın açıklamasının ardından Kiev veya Moskova yönetiminden anlaşmanın bütün ayrıntılarını teyit eden ortak bir metin yayımlanmadı. Dolayısıyla gelişmenin kapsamı ve sahadaki uygulamasına ilişkin ayrıntıların tarafların yapacağı açıklamalarla netleşmesi bekleniyor.

BİR GÜN ÖNCE ZELENSKİ’YE ÇAĞRIDA BULUNMUŞTU

ABD Başkanı, açıklamasından bir gün önce Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski’ye Rusya’daki dizel üretim tesislerine yönelik saldırıların durdurulması çağrısında bulunmuştu. Trump, Ukrayna’nın Rus rafinerilerine gerçekleştirdiği saldırıların uluslararası yakıt piyasalarında arzı olumsuz etkilediğini savunmuştu.

Trump, İrlanda ziyareti sırasında yaptığı açıklamada Ukrayna’nın Rusya’daki dizel altyapısı yerine farklı askeri hedeflere yönelmesini istemişti. ABD Başkanı, enerji tesislerine yönelik saldırıların yalnızca Rusya’yı değil küresel piyasaları da etkilediğini ileri sürmüştü.

ZELENSKİ DAHA ÖNCE “ENERJİ ATEŞKESİ” MESAJI VERMİŞTİ

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski de 11 Eylül’de yaptığı açıklamada enerji altyapısının karşılıklı olarak saldırıların dışında bırakılabileceği bir formül üzerinde durulması gerektiğini söylemişti.

Zelenski, Rusya’nın Ukrayna enerji sistemine saldırmaması halinde Kiev’in de Rus enerji tesislerine karşılık vermeyeceğini ifade etmişti. Ukrayna lideri, iki ülkenin enerji sektörlerinin korunacağı bir “enerji ateşkesi” oluşturulabileceğini dile getirmişti.

KREMLİN TRUMP’IN ÇAĞRISINI OLUMLU KARŞILAMIŞTI

Trump’ın son duyurusundan önce Kremlin’den de enerji tesislerine yönelik saldırılar konusunda açıklama gelmişti. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, ABD Başkanı’nın Ukrayna’ya Rusya’daki dizel altyapısını hedef almama yönündeki çağrısını olumlu karşıladıklarını bildirmişti.

Peskov, sivil ekonomik altyapının saldırılardan korunması gerektiğini savunurken, dünya enerji piyasalarındaki bozulmanın temel nedenlerinden birinin Basra Körfezi çevresindeki gerilim olduğunu ileri sürmüştü. Kremlin’in değerlendirmesi, Trump’ın fiyat artışlarında Rusya-Ukrayna savaşına ağırlık veren açıklamasından farklı bir neden ortaya koydu.

MOSKOVA DÖRT GÜN ÖNCE “ENERJİ ATEŞKESİ” GÖRÜŞMESİNİ REDDETMİŞTİ

Rusya’nın konuya ilişkin açıklamalarında son günlerde farklı mesajlar verilmesi de dikkat çekti. Kremlin Sözcüsü Peskov, 10 Eylül’de kendisine yöneltilen bir soru üzerine Ukrayna ile bir “enerji ateşkesi” konusunda somut görüşmeler yürütülmediğini söylemişti.

Peskov o tarihte böyle bir müzakerenin gündemde bulunmadığını belirtirken, Trump 14 Eylül’de iki tarafın enerji hedeflerine saldırmamak üzere anlaşmaya vardığını açıkladı. Mutabakatın son dört gün içinde hangi temasların ardından şekillendiğine ilişkin ayrıntılar henüz paylaşılmadı.

UKRAYNA RUS PETROL TESİSLERİNİ HEDEF ALIYORDU

Ukrayna, son aylarda uzun menzilli insansız hava araçlarıyla Rusya’daki petrol rafinerileri ve yakıt altyapısına yönelik saldırılarını artırmıştı. Saldırılar Rusya’nın bazı tesislerindeki üretimi olumsuz etkilerken ülkede yakıt arzında da sorunlar yaşandı.

Kiev yönetimi, Rus petrol sektörünü hedef alan operasyonlarını Moskova’nın savaş kapasitesine ekonomik zarar verme stratejisinin bir parçası olarak savunuyor. Ukrayna, petrol gelirlerinin Rusya’nın savaş faaliyetlerinin finansmanında kullanıldığını belirterek rafinerileri meşru askeri hedefler arasında gördüğünü ifade ediyor.

RUSYA DA UKRAYNA’NIN ENERJİ ALTYAPISINI VURUYOR

Enerji altyapısına yönelik saldırılar yalnızca Rusya tarafında yaşanmıyor. Moskova yönetimi de savaş boyunca Ukrayna’nın elektrik üretimi, enerji dağıtım şebekesi ve diğer kritik altyapı noktalarına yönelik çok sayıda füze ve insansız hava aracı saldırısı gerçekleştirdi.

Son dönemde Rus saldırılarının yeniden yoğunlaşması, Ukrayna’da kış ayları öncesinde elektrik ve ısınma sistemlerinin durumu konusunda endişeleri artırdı. Zelenski de enerji ateşkesi önerisini gündeme getirirken Rusya’nın Ukrayna enerji sistemini hedef almaması şartını öne çıkarmıştı.

TRUMP DİZEL FİYATLARINDA RUSYA-UKRAYNA SAVAŞINI İŞARET ETTİ

Trump, enerji tesislerine yönelik anlaşmayı duyururken dünya genelindeki dizel fiyatlarındaki artışa da değindi. ABD Başkanı, fiyatların yükselmesinde İran bağlantılı gelişmelerden ziyade Rusya-Ukrayna savaşının belirleyici olduğunu savundu.

Uluslararası enerji piyasalarında ise Rusya kaynaklı arz sorunlarının yanı sıra Basra Körfezi ve Orta Doğu’daki gelişmeler de fiyatları etkiliyor. Son dönemde petrol sevkiyatında yaşanan aksaklıklar ve bölgedeki güvenlik riskleri Brent petrolün varil fiyatını 100 doların üzerine taşıdı.

ANLAŞMANIN UYGULAMA AYRINTILARI AÇIKLANMADI

Trump’ın duyurusunda tarafların hangi enerji tesislerini saldırıların dışında tutacağına yönelik ayrıntılı bir liste yer almadı. Mutabakatın petrol rafinerilerinin yanı sıra elektrik santralleri, doğal gaz tesisleri, boru hatları veya yakıt depolarını kapsayıp kapsamadığı da henüz açıklığa kavuşmadı.

Anlaşmanın ihlal edilmesi halinde nasıl bir süreç uygulanacağı ve saldırıların durduğunu hangi tarafın veya kurumun denetleyeceği konusunda da bilgi verilmedi. Kiev ve Moskova’dan gelecek açıklamalar, Trump’ın duyurduğu mutabakatın sahadaki kapsamının belirlenmesi açısından önem taşıyor.

SNP, Plaid Cymru ve Sinn Féin liderleri görüşmeler kapsamında ülkelerinin kendi anayasal geleceklerini demokratik yollarla belirleyebilmesi gerektiğini savunan ortak bir mutabakat metnine imza attı. Mutabakat hükümetler arası resmi bir anlaşma olarak değil, katılımcıların siyasi parti liderleri sıfatıyla imzaladığı bir metin olarak hazırlandı. Liderler, kendi kaderini tayin hakkının Westminster yönetimi tarafından engellenmemesi gerektiği görüşünü dile getirdi.

ÜÇ YÖNETİMDE İLK KEZ BAĞIMSIZLIK YANLISI LİDERLER VAR

Cardiff’teki buluşmayı siyasi açıdan farklı bir noktaya taşıyan gelişmelerden biri, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’nın ilk kez aynı dönemde bağımsızlık veya Birleşik Krallık’tan farklı bir anayasal gelecek isteyen siyasi partiler tarafından yönetilmesi oldu. İskoç Ulusal Partisi İskoçya’nın bağımsızlığını, Plaid Cymru Galler’in bağımsızlığını savunurken Sinn Féin ise Kuzey İrlanda ile İrlanda Cumhuriyeti’nin birleşmesini hedefliyor.

Galler’de Plaid Cymru’nun mayıs ayında iktidara gelmesinin ardından üç yönetimin başında da mevcut Birleşik Krallık yapısının değişmesini savunan isimler yer almaya başladı. Ortak mutabakat metninde de ilk kez İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’da bağımsızlık yanlısı başbakanların aynı dönemde görev yaptığı vurgulandı.

ORTAK MUTABAKATA İMZA ATTILAR

Liderlerin Cardiff’te imzaladığı mutabakatın merkezinde halkların kendi geleceklerine ilişkin karar verebilme hakkı yer aldı. Metinde Birleşik Krallık hükümetine İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’da gelecekte gerçekleşebilecek anayasal değişikliklere yönelik “hazırlama, planlama ve kolaylaştırma” çağrısı yapıldı.

Siyasi liderler, bağımsızlık veya Birleşik Krallık’tan ayrılmaya yönelik demokratik karar süreçlerinin Westminster tarafından engellenmemesi gerektiğini savundu. Mutabakat kapsamında tarafların ekonomi, enerji ve uluslararası iş birliği gibi alanlarda da ortak çalışmalar yürütmesi gündeme geldi.

“WESTMINSTER ÇIKARLARIMIZA HİZMET ETMİYOR”

İskoçya Başbakanı John Swinney, Cardiff’te yaptığı açıklamada üç siyasi hareketin halkların kendi geleceklerini belirleme hakkı konusunda ortak bir noktada buluştuğunu söyledi. Swinney, partilerin Westminster sisteminin temsil ettikleri ülkelerin çıkarlarına hizmet etmediği görüşünü paylaştığını belirtti.

Birleşik Krallık’ın mevcut anayasal yapısının gelecekte değişebileceğini savunan Swinney, Londra yönetiminin böyle bir ihtimale hazırlıklı olması gerektiğini ifade etti. Swinney, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda halklarının geleceklerine ilişkin anlamlı bir söz hakkına sahip olması gerektiğini dile getirdi.

GALLER’DEN “FARKLI YAPMA YETKİSİ” MESAJI

Galler Başbakanı ve Plaid Cymru lideri Rhun ap Iorwerth de partisinin mayıs ayında elde ettiği seçim başarısına işaret ederek seçmenlerin kendilerine farklı bir politika izleme yönünde yetki verdiğini söyledi. Birleşik Krallık içinde yeni bir siyasi tablonun ortaya çıktığını belirten ap Iorwerth, Westminster modelinin işleyişine yönelik eleştirilerin arttığını savundu.

Plaid Cymru lideri, ortak çıkarların bulunduğu konularda tarafların eşit ortaklar olarak hareket edebileceğini ve iş birliğinin temsil ettikleri halkların yaşam koşullarına katkıda bulunabileceğini ifade etti. Cardiff görüşmelerinde anayasal gelecek tartışmalarının yanı sıra ekonomik ve uluslararası iş birliği başlıkları da ele alındı.

MICHELLE O’NEILL İRLANDA’NIN BİRLEŞMESİNİ GÜNDEME GETİRDİ

Kuzey İrlanda Başbakanı ve Sinn Féin Başkan Yardımcısı Michelle O’Neill ise İrlanda adasının bölünmüş yapısına yönelik partisinin uzun süredir devam eden itirazlarını tekrarladı. O’Neill, anayasal değişimin mümkün olduğunu ve siyasi aktörlerin böyle bir değişime hazırlıklı olması gerektiğini söyledi.

Sinn Féin, Kuzey İrlanda’nın Birleşik Krallık’tan ayrılarak İrlanda Cumhuriyeti ile birleşmesini savunuyor. O’Neill, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’da ilk kez milliyetçi veya bağımsızlık yanlısı başbakanların aynı anda görev yapmasını değişen siyasi tablonun göstergelerinden biri olarak değerlendirdi.

KUZEY İRLANDA’DA ZİRVEYE İTİRAZ GELDİ

Cardiff zirvesi Kuzey İrlanda yönetimi içinde de tartışmaya neden oldu. Kuzey İrlanda Başbakan Yardımcısı ve Demokratik Birlik Partisi (DUP) mensubu Emma Little-Pengelly, Michelle O’Neill’ın zirveye Kuzey İrlanda hükümeti adına katılmadığını savundu.

Little-Pengelly, O’Neill’ın toplantıya katılmak veya herhangi bir belgeyi Kuzey İrlanda Başbakanı sıfatıyla imzalamak için kendisinden onay almadığını belirtti. Zirveye katılan isimlerin mutabakatı hükümetleri adına değil, siyasi parti liderleri sıfatıyla imzalaması da toplantının hukuki ve siyasi niteliği açısından öne çıkan ayrıntılardan biri oldu.

BAĞIMSIZLIK DESTEĞİ İSKOÇYA’DA YÜZDE 47

Birleşik Krallık’ın anayasal geleceğine ilişkin kamuoyu araştırmaları, üç bölgede de ayrılık yanlılarının mevcut durumda çoğunluğa ulaşmadığını gösteriyor. Aktarılan son anket sonuçlarına göre yarın bir referandum yapılması halinde İskoçya’daki seçmenlerin yüzde 47’si bağımsızlığa oy vereceğini belirtiyor.

Kuzey İrlanda’da Birleşik Krallık’tan ayrılmaya destek yüzde 36, Galler’de ise bağımsızlığa destek yüzde 32 seviyesinde bulunuyor. Veriler, üç bölgede de mevcut durumda ayrılık yönünde yüzde 50’nin üzerinde bir çoğunluk olmadığını ortaya koyarken, bağımsızlık yanlısı siyasi partilerin üç yönetimin başında aynı dönemde bulunması Birleşik Krallık siyaseti açısından ilk olma özelliği taşıyor.

LONDRA’YA REFERANDUMLARIN ÖNÜNÜ AÇMA ÇAĞRISI

Cardiff zirvesinin en önemli başlıklarından birini referandumların hangi koşullarda gerçekleştirilebileceği oluşturdu. Liderler, temsil ettikleri halkların anayasal gelecekleri konusunda karar verme hakkına sahip olduklarını savunarak Westminster yönetiminden olası referandumların önünü açmasını istedi.

Birleşik Krallık Başbakanı Andy Burnham’ın İskoçya’da bağımsızlık konusunda açık bir toplumsal çoğunluğun ortaya çıkması halinde yeni bir referandum ihtimaline ilişkin daha önce kullandığı ifadeler de tartışmalarda gündeme geldi. Downing Street daha sonra hükümet politikasında bir değişiklik olmadığını ve İskoçya için yeni bir bağımsızlık referandumunun halen gündemde bulunmadığını bildirdi. Burnham, 20 Temmuz 2026’dan bu yana Birleşik Krallık Başbakanlığı görevini yürütüyor.

İSKOÇYA 2014’TE BİRLEŞİK KRALLIK’TA KALMIŞTI

İskoçya’nın bağımsızlığı daha önce 2014 yılında referanduma götürülmüştü. İskoç seçmenler söz konusu referandumda yüzde 55’e karşı yüzde 45 oyla Birleşik Krallık içerisinde kalma yönünde karar vermişti.

Brexit sürecinin ardından İskoçya ve Kuzey İrlanda başta olmak üzere Birleşik Krallık’ın anayasal yapısına ilişkin tartışmalar yeniden yoğunlaştı. Avrupa Birliği ile ilişkiler, ekonomik politikalar, yetki paylaşımı ve bağımsızlık referandumlarının düzenlenebilmesi tartışmanın temel başlıkları arasında yer aldı.

BREXIT SONRASI BİRLİĞİN GELECEĞİ TARTIŞILIYOR

Kuzey İrlanda’da Queen’s University Belfast tarafından yayımlanan araştırmada katılımcıların yüzde 66’sının Brexit’in Birleşik Krallık’ın parçalanmasını daha olası hale getirdiği görüşünü paylaştığı belirtildi. Kuzey İrlanda’nın geleceği konusunda ise tartışmalar yalnızca bağımsızlık değil, İrlanda Cumhuriyeti ile birleşme seçeneği üzerinden yürütülüyor.

Cardiff’te gerçekleşen zirveyle SNP, Plaid Cymru ve Sinn Féin liderleri ilk kez ortak bir metin üzerinden Birleşik Krallık hükümetine anayasal değişime hazırlanma çağrısı yaptı. Liderler aynı zamanda İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda halklarının geleceklerine ilişkin demokratik karar süreçlerinin güvence altına alınmasını talep etti.

“ÇÖL KAPLANI”NIN OBJEKTİFİNDEN

Medine savunmasındaki kahramanlığı ile tanınan Fahreddin Paşa, halk arasında “Çöl Kaplanı” unvanı ile anılıyor. Paşa'nın çektiği ve koruduğu bu fotoğraflar, dönemin Medine'sine ait mimari yapıları, günlük yaşamı ve kutsal mekanları belgeliyor.

TARİHE TANIKLIK EDEN KARELER

Görüntülerde, Osmanlı askerlerinin Medine'deki varlığı, tarihi yapılar ve Harem-i Şerif çevresindeki günlük yaşam sahneleri yer alıyor. Fotoğrafların büyük bölümü daha önce hiç yayımlanmamıştı.

BİR YÜZYIL SONRA YENİDEN BAKIŞ

109 yıl önce çekilen bu fotoğraflar, hem tarih meraklıları hem de akademisyenler için önemli bir kaynak niteliğinde. Görseller, Osmanlı’nın kutsal topraklardaki son dönem varlığına dair belge olarak değerlendiriliyor.

2013 yılında Şam'ın Al-Tadamon semtinde Esed güçleri tarafından 41 sivilin çukura atılıp katledildiği, ardından ateşe verilerek yakıldığı görüntüler ortaya çıktı.

ABD Başkanı Biden, Kuzey Carolina'da bir konuşma gerçekleştirdi. Konuşması bitince ise herkesin garibine giden bir hareket yaparak boşlukla tokalaşmaya çalıştı.