Görüşmede Rusya-Ukrayna savaşı, İran ile ABD arasında sağlanan mutabakat, Suriye’deki gelişmeler ve Orta Doğu’daki son durum ele alınırken, Bakan Fidan Türkiye’nin diplomatik çözüm ve istikrar odaklı yaklaşımını vurguladı.

RUSYA VE UKRAYNA’NIN MASAYA DÖNMESİ ÇAĞRISI

Basın toplantısında konuşan Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Rusya-Ukrayna savaşının müzakereler yoluyla sona erdirilmesi gerektiğini belirtti.

Türkiye’nin savaşın başlangıcından bu yana diplomatik çözüm için yoğun çaba gösterdiğini ifade eden Fidan, “Rusya ve Ukrayna'nın masaya dönmesi temel önceliğimizdir” dedi.

Savaşın barışçıl yollarla sonlandırılması gerektiğini vurgulayan Fidan, Türkiye’nin çözüm sürecine katkı sağlamaya devam edeceğini söyledi.

TÜRKİYE ARABULUCULUK DESTEĞİNİ SÜRDÜRECEK

Türkiye’nin Ukrayna meselesinde üstlenebileceği tüm yapıcı rolleri sürdürmeye hazır olduğunu belirten Fidan, Ankara’nın diplomatik girişimlerine devam edeceğini ifade etti.

Fidan, “Türkiye, Ukrayna meselesinin çözümünde her türlü desteği vermeye devam edecek. Her türlü arabuluculuk rolüne katkıda bulunacak, kendisinin oynayabileceği arabuluculuk rollerini oynamaya devam edecek” değerlendirmesinde bulundu.

İRAN-ABD MUTABAKATINA DESTEK

Bakan Fidan, İran ile ABD arasında sağlanan mutabakata da değinerek anlaşmanın kesintisiz uygulanmasının önem taşıdığını söyledi.

Mutabakatın uluslararası toplum açısından önemli sonuçlar doğurduğunu ifade eden Fidan, “İran ve ABD arasındaki mutabakat kesintisiz uygulanmalı. Mutabakat, dünyaya nefes aldırdı” dedi.

HÜRMÜZ BOĞAZI VURGUSU

Küresel ticaret ve enerji güvenliği açısından Hürmüz Boğazı’nın stratejik önemine dikkat çeken Fidan, deniz ulaşımının kesintisiz sürmesinin gerekli olduğunu belirtti.

Fidan, “Hürmüz Boğazı'nın geçişe açık tutulması önemlidir” ifadelerini kullandı.

SURİYE’DEKİ GELİŞMELER UMUT KAYNAĞI

Bölgesel istikrarın temel başlıklarından birinin Suriye olduğunu söyleyen Fidan, Türkiye’nin Suriye’nin istikrarına katkı sunan tüm taraflarla iş birliğini sürdüreceğini kaydetti.

Suriye’de yaşanan gelişmelerin olumlu yönde ilerlediğini belirten Fidan, “Bölgesel istikrarın önemli noktalarından biri de Suriye'dir. Türkiye, Suriye'nin istikrarına katkı sunmak isteyen tüm taraflarla işbirliği içinde hareket etmeye devam edecektir. Suriye'deki ilerleme bir umut kaynağı” dedi.

İSRAİL’İN POLİTİKALARINA ELEŞTİRİ

Dışişleri Bakanı Fidan, İsrail’in bölgedeki uygulamalarına ilişkin de değerlendirmelerde bulundu.

İsrail’in izlediği politikaların yalnızca bölgesel bir mesele olmadığını ifade eden Fidan, uluslararası toplumun bu konuda daha somut adımlar atması gerektiğini söyledi.

Fidan, “İsrail'in bölgedeki tavırları sadece bölgenin sorunu değil, bütün dünyanın sorunu. Bütün dünya da bunun farkında. Artık bu farkındalık bir eylem bütünlüğüne dönmeli” açıklamasında bulundu.

TÜRKİYE DİPLOMATİK TEMASLARINI SÜRDÜRÜYOR

Moskova’daki temaslar, Türkiye’nin bölgesel krizlerin çözümüne yönelik diplomatik girişimlerinin devamı olarak değerlendiriliyor. Rusya-Ukrayna savaşı başta olmak üzere Orta Doğu’daki gelişmeler, enerji güvenliği ve bölgesel istikrar konularında Ankara’nın diplomatik temaslarını sürdürdüğü belirtiliyor.

İki ülke arasında imzalanan mutabakat zaptına ilişkin olarak ABD Başkanı Donald Trump, ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance ve İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf’ın imza attığı belirtildi. Anlaşma, iki ülke arasındaki çatışma sürecinin ardından atılan en önemli diplomatik adımlardan biri olarak kayıtlara geçti.

MUTABAKATTA İKİNCİ AŞAMA BAŞLADI

G7 Zirvesi dolayısıyla Fransa’da bulunan ABD Başkanı Donald Trump, canlı yayında yaptığı açıklamalarda ABD-İran mutabakatının ikinci aşamasına geçildiğini duyurdu.

Trump, sürece ilişkin değerlendirmesinde “Harika bir anlaşma yaptık” ifadelerini kullanırken, anlaşmanın temel unsurlarına ilişkin detaylar da paylaştı.

“İRAN’A PARA AKTARMIYORUZ”

ABD’nin İran’a herhangi bir mali kaynak sağlamayacağını vurgulayan Trump, “İran’a yatırım yapmıyoruz ve herhangi bir para aktarmıyoruz” dedi.

Anlaşma kapsamında İran’ın nükleer silah sahibi olmamayı kabul ettiğini belirten Trump, Tahran yönetiminin nükleer silah edinme yönünde bir girişimde bulunması halinde sert sonuçlarla karşılaşacağını ifade ederek, “Nükleer isterlerse cehennemi yaşarlar” açıklamasında bulundu.

2015 NÜKLEER ANLAŞMASINA GÖNDERME

Trump, İran’ın nükleer programına ilişkin değerlendirmelerinde eski ABD Başkanı Barack Obama döneminde imzalanan 2015 tarihli P5+1 nükleer anlaşmasına da değindi.

2018 yılında söz konusu anlaşmayı sonlandırdığını hatırlatan Trump, anlaşmanın yürürlükte kalması halinde İran’ın yıllar önce nükleer kapasiteye ulaşabileceğini savundu. Trump, “Obama döneminde 2015 yılındaki P5+1 nükleer anlaşmasını iptal etmemiş olsaydık İran 5 yıl önce nükleer sahibi olurdu. Ben bu anlaşmayı 2018’de sonlandırdım” ifadelerini kullandı.

“İRAN’DA REJİM DEĞİŞİKLİĞİNE İNANMIYORUM”

Trump, İran’daki siyasi sisteme ilişkin değerlendirmesinde ise rejim değişikliği ihtimaline sıcak bakmadığını belirtti.

İran’da olası bir rejim değişikliğinin uzun yıllar alacağını söyleyen Trump, böyle bir sürecin kısa vadede gerçekleşeceğine inanmadığını ifade etti.

NETANYAHU VE İSRAİL’E MESAJ

ABD Başkanı Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile ilişkilerine ilişkin de açıklamalarda bulundu.

Netanyahu ile iyi ilişkiler içerisinde olduklarını belirten Trump, İsrail’in bölgedeki politikalarına yönelik dikkat çekici değerlendirmeler yaptı. Trump, “ABD olmadan İsrail olmazdı. Bibi ile çok iyi bir ilişkimiz var; ancak artık Bibi’nin daha sorumlu davranması gerek. İsrail, Lübnan’a daha saygılı olmalı” dedi.

RUSYA-UKRAYNA SAVAŞINA İLİŞKİN AÇIKLAMA

Trump, açıklamalarında Rusya-Ukrayna Savaşı’na da değindi.

Rusya ile Ukrayna arasında bir anlaşma yapılması gerektiğini ifade eden Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy arasında çok sayıda anlaşmazlık bulunduğunu söyledi.

Savaş nedeniyle her iki tarafta da can kayıplarının sürdüğünü belirten Trump, çatışmaların sona ermesini istediğini dile getirdi.

RESMİ İMZA TÖRENİ CUMA GÜNÜ DÜZENLENECEK

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Mecid Taht Revançi, ABD ile İran arasında sağlanan mutabakatın resmi imza törenine ilişkin bilgi verdi.

Revançi, düzenlenecek törende İran Meclis ve Müzakere Heyeti Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ile ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance’ın hazır bulunacağını açıkladı.

İSRAİL’İN LÜBNAN’A SALDIRILARI SÜRÜYOR

Öte yandan İsrail ordusu, 17 Nisan’da yürürlüğe giren ve 17 Mayıs itibarıyla 45 gün süreyle uzatılan ateşkese rağmen Lübnan’ın güneyine yönelik saldırılarını sürdürüyor.

Dün ABD ile İran arasında mutabakat sağlanmasına karşın İsrail ordusunun bölgedeki askeri faaliyetlerine devam ettiği bildirildi.

İsrail’e ait topçu birlikleri, Lübnan’ın güneyinde yer alan Cizzin ilçesine bağlı Reyhan beldesi çevresini hedef aldı. Gece yarısından sonra ise Secid ve Mahmudiye beldelerine yönelik topçu saldırıları gerçekleştirildi.

Bölgede yaşanan gelişmeler, ateşkes sürecinin sahadaki kırılganlığını sürdürdüğünü ortaya koyarken, İsrail’in Lübnan’ın güneyine yönelik operasyonlarının devam ettiği bildirildi.

UNESCO tarafından yapılan yazılı açıklamada, Kiev-Peçersk Lavra Manastırı'nın Ukrayna'nın kültürel simgelerinden biri olduğu ve uluslararası koruma statüsüne sahip bulunduğu vurgulandı. Açıklamada, saldırı sonucu manastırın çeşitli bölümlerinde hasar oluştuğu belirtildi.

TARİHİ YAPIDA CİDDİ HASAR OLUŞTU

UNESCO açıklamasında, saldırının ardından manastırın iç ve dış kısımlarında ciddi hasar meydana geldiği kaydedildi. Tarihi kompleks bünyesinde bulunan İvan Kuşnik Kulesi'nin de saldırıdan etkilendiği ve yapıda zarar oluştuğu bildirildi.

1051 yılında mağara manastırı olarak kurulan Kiev-Peçersk Lavra Manastırı, Ukrayna'nın en önemli dini ve kültürel yapıları arasında yer alıyor. Tarihi yapı, UNESCO Dünya Mirası Listesi kapsamında uluslararası koruma altında bulunuyor.

KÜLTÜREL VARLIKLARA YÖNELİK SALDIRILAR KINANDI

UNESCO, uluslararası hukuk kapsamında korunan kültürel varlıklara yönelik saldırıları kınadığını açıkladı. Açıklamada, örgütün yetki alanı çerçevesinde kültürel ve eğitim kurumlarında meydana gelen zararların değerlendirilmesi ve gerekli acil önlemlerin alınması konusunda ilgili makamlarla iş birliği yapmaya hazır olduğu ifade edildi.

Kültürel mirasın korunmasının önemine dikkat çekilen açıklamada, saldırılardan etkilenen tarihi ve kültürel yapıların durumunun yakından takip edildiği belirtildi.

KİEV VE HARKİV'E HAVA SALDIRILARI DÜZENLENDİ

Rusya, Ukrayna'nın başkenti Kiev ile ülkenin doğusundaki Harkiv kentine hava saldırıları düzenledi. Saldırılar sonrasında çeşitli bölgelerde hasar meydana geldi.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, saldırılar sonucunda 9 kişinin hayatını kaybettiğini, 37 kişinin yaralandığını açıkladı. Zelenskiy, tarihi Kiev-Peçersk Lavra Manastırı'nın da saldırılarda hedef alınan yapılar arasında bulunduğunu bildirdi.

ULUSLARARASI TEPKİLER SÜRÜYOR

UNESCO'nun açıklamasıyla birlikte, kültürel miras niteliğindeki yapıların savaş ve çatışma ortamlarında korunmasına yönelik uluslararası çağrılar yeniden gündeme geldi. Tarihi manastırda meydana gelen hasarın boyutuna ilişkin inceleme ve değerlendirme çalışmalarının sürdüğü belirtildi.

İsviçre'de cuma günü düzenlenmesi beklenen resmi imza töreni öncesinde yapılan dijital imza işlemiyle birlikte taraflar arasındaki sürecin yeni bir aşamaya geçtiği bildirildi. Mutabakat zaptının içeriğine ilişkin ayrıntılar kamuoyuyla paylaşılmazken, anlaşmanın temel çerçevesinin İran'ın nükleer faaliyetlerine ilişkin düzenlemelerden oluştuğu ifade edildi.

MUTABAKAT ZAPTININ DİJİTAL OLARAK İMZALANDIĞI AÇIKLANDI

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, ABD basınına yaptığı açıklamada mutabakat zaptının bir gün önce elektronik ortamda imzalandığını söyledi.

İsviçre'de gerçekleştirilmesi planlanan resmi imza töreni öncesinde tamamlanan dijital imza sürecinin ardından tarafların teknik müzakerelere odaklanacağı belirtildi.

Adı açıklanmayan bir ABD'li yetkili ise mutabakat zaptının ABD Başkanı Donald Trump, Başkan Yardımcısı Vance ve Mohammad Bagher Ghalibaf tarafından imzalandığını ileri sürdü.

“NÜKLEER PROGRAMIN YENİDEN İNŞA EDİLMEMESİ AMAÇLANIYOR”

Vance, anlaşmanın temel amacının İran'ın nükleer programının yeniden inşa edilmesini engellemek olduğunu söyledi.

ABD'nin İran'ın nükleer kapasitesine yönelik operasyonlarının ardından hazırlanan mutabakatın, uzun vadeli güvenlik düzenlemeleri içeren bir çerçeve oluşturduğunu belirten Vance, anlaşmanın teknik ayrıntılarının önümüzdeki süreçte ele alınacağını ifade etti.

300 MİLYAR DOLARLIK YENİDEN İNŞA FONU GÜNDEMDE

Vance, İran'ın anlaşma kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmesi durumunda Körfez ülkeleri tarafından finanse edilmesi planlanan 300 milyar dolarlık yeniden inşa fonuna erişebileceğini açıkladı.

İran'ın taahhütlerini uygulaması halinde söz konusu ekonomik destek mekanizmasından yararlanabileceğini belirten Vance, fonun Körfez ülkelerinden oluşan bir koalisyon tarafından finanse edilmesinin öngörüldüğünü söyledi.

DONDURULMUŞ 24 MİLYAR DOLARLIK VARLIK İDDİASI REDDEDİLDİ

ABD Başkan Yardımcısı Vance, kamuoyunda gündeme gelen İran'a ait dondurulmuş 24 milyar dolarlık varlıkların serbest bırakılmasının mutabakat zaptının parçası olduğu yönündeki iddiaları reddetti.

Söz konusu konunun anlaşma metninde yer almadığını belirten Vance, varlıklar üzerindeki kısıtlamaların kaldırılması ve yaptırımların geleceğinin daha sonraki teknik müzakerelerde ele alınacağını ifade etti.

Vance, uzun vadede asıl önemli başlığın İran'ın nükleer programına ilişkin taahhütleri ve buna bağlı olarak ekonomik yaptırımların geleceği olduğunu kaydetti.

ABD BÖLGEDEKİ ASKERİ VARLIĞINI KORUYACAK

Mutabakat sonrasında ABD'nin Orta Doğu'daki askeri varlığına ilişkin de açıklamalar yapıldı.

Adı açıklanmayan ABD'li yetkili, İran ile yürütülecek teknik görüşmeler süresince Washington yönetiminin bölgedeki mevcut askeri varlığını koruyacağını söyledi.

Şubat ayında başlayan operasyonlar öncesinde bölgeye önemli ölçüde askeri güç sevk edildiğini belirten yetkili, İran'ın yükümlülüklerini yerine getirdiğinin görülmesi ve nihai anlaşmaya ulaşılması halinde askeri varlıkta kademeli azaltım yapılmasının planlandığını ifade etti.

İSRAİL'İN LÜBNAN'DAN ÇEKİLMESİ ŞARTLAR ARASINDA YER ALMIYOR

ABD'li yetkili, kamuoyunda yer alan bazı iddiaların aksine İsrail'in Lübnan'dan çekilmesinin mutabakatın şartlarından biri olmadığını söyledi.

Açıklama, anlaşmanın bölgesel güvenlik boyutuna ilişkin tartışmaların sürdüğü bir dönemde geldi.

TRUMP: HÜRMÜZ BOĞAZI CUMA GÜNÜ TAMAMEN AÇILACAK

ABD Başkanı Donald Trump da mutabakata ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Trump, Hürmüz Boğazı'nın cuma günü tamamen açılacağını ifade ederek, İran'ın hiçbir koşulda nükleer silaha sahip olamayacağını söyledi.

Washington yönetimi, mutabakatın ardından enerji sevkiyatının normale dönmesini ve bölgedeki deniz ticaretinin yeniden kesintisiz şekilde sürmesini hedefliyor.

Vance, İran'ın anlaşma kapsamında üstleneceği yükümlülükleri yerine getirmesi halinde söz konusu kaynaklara erişebileceğini belirterek, “Yükümlülüklerini yerine getirdikleri sürece erişebilecekleri şeylerden biri de bu olabilir.” ifadelerini kullandı. Açıklama, taslak metinde yer aldığı öne sürülen ekonomik destek planına yönelik ilk üst düzey Amerikan değerlendirmelerinden biri olarak kayıtlara geçti.

24 MİLYAR DOLARLIK VARLIĞIN SERBEST BIRAKILMASI PLANLANIYOR

İran merkezli Mehr Haber Ajansı tarafından yayımlanan taslak metne göre, taraflar arasında yürütülecek 60 günlük müzakere sürecinde İran'a ait dondurulmuş 24 milyar dolarlık varlığın serbest bırakılması öngörülüyor.

Taslakta yer alan düzenlemeye göre söz konusu kaynağın yarısının müzakereler başlamadan önce İran'ın kullanımına açılması planlanıyor. Kalan bölümün ise müzakere sürecindeki gelişmelere bağlı olarak erişime sunulması öngörülüyor.

ASKERİ OPERASYONLARIN SONLANDIRILMASI HEDEFLENİYOR

Taslağın ilk maddeleri arasında tüm cephelerde askeri operasyonların derhal ve kalıcı şekilde sona erdirilmesi yer alıyor. Düzenlemenin, bölgedeki çeşitli çatışma alanlarının yanı sıra Lübnan'daki faaliyetleri de kapsadığı belirtiliyor.

Metinde ayrıca ABD'nin İran'ın iç işlerine müdahale etmeme ve İran İslam Cumhuriyeti'nin egemenliğine saygı gösterme yönünde taahhütte bulunacağı ifade ediliyor.

HÜRMÜZ BOĞAZI'NIN YENİDEN AÇILMASI ÖNGÖRÜLÜYOR

Taslakta yer alan dikkat çekici maddelerden biri de Hürmüz Boğazı'nın yeniden uluslararası deniz trafiğine açılması oldu. Buna göre Washington yönetiminin deniz ablukasını 30 gün içerisinde kaldırması ve İran çevresindeki askeri unsurlarını geri çekmesi planlanıyor.

Aynı süre içinde İran'ın belirleyeceği düzenlemeler doğrultusunda Hürmüz Boğazı'nın yeniden uluslararası gemi geçişlerine açılması öngörülüyor. Düzenlemenin enerji ticareti ve bölgesel deniz taşımacılığı açısından önemli sonuçlar doğurabilecek maddeler arasında yer aldığı belirtiliyor.

TRUMP ANLAŞMAYI “BÜYÜK BİR ANLAŞMA” OLARAK NİTELENDİRMİŞTİ

Taslak metnin gündeme gelmesi, ABD Başkanı Donald Trump'ın anlaşmayı “büyük bir anlaşma” olarak tanımlamasının ardından gerçekleşti.

Trump, anlaşmanın bölgeye barış ve güvenlik getireceğini savunmuş, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılacağını ve petrol sevkiyatının normale döneceğini açıklamıştı. Sürece ilişkin olarak Keir Starmer ile birlikte çok sayıda uluslararası liderin de destek mesajları verdiği aktarıldı.

FÜZE PROGRAMI VE MİLİS GÜÇLER MÜZAKERE DIŞINDA TUTULACAK

Mehr Haber Ajansı'nın yayımladığı taslağa göre taraflar arasındaki görüşmeler yalnızca zenginleştirilmiş uranyum stoku, uranyum zenginleştirme faaliyetleri, yaptırımların kaldırılması ve ekonomik yeniden yapılanma başlıklarıyla sınırlandırılacak.

İran'ın balistik füze programı ile Tahran'ın destek verdiği bölgesel silahlı grupların ise müzakere gündeminin dışında bırakılması planlanıyor. Taslakta yer alan bu yaklaşımın, gelecekteki görüşmelerin kapsamını belirleyen temel unsurlardan biri olduğu ifade ediliyor.

PETROL VE PETROKİMYA YAPTIRIMLARININ ASKIYA ALINMASI GÜNDEMDE

Taslak metinde İran petrolü, petrokimya ürünleri ve ilgili ihracat kalemlerine yönelik yaptırımların askıya alınması da yer alıyor.

Düzenleme kapsamında İran'ın enerji ihracatından elde ettiği gelirler üzerindeki kısıtlamaların kaldırılması ve ülkenin bu gelirlerine tam erişim sağlamasının hedeflendiği belirtiliyor.

300 MİLYAR DOLARLIK YENİDEN YAPILANMA PAKETİ

Taslakta ekonomik açıdan öne çıkan başlıklardan biri İran'ın yeniden yapılandırılması için öngörülen en az 300 milyar dolarlık yatırım ve kalkınma planı oldu.

Metne göre ABD ve müttefiklerinden İran'ın yeniden inşası ve ekonomik kalkınmasına yönelik kapsamlı bir destek programı hazırlamaları istenecek. Planın hayata geçirilmesi halinde son yıllarda Orta Doğu'da gündeme gelen en büyük ekonomik destek paketlerinden biri olması bekleniyor.

60 GÜNLÜK RESMİ MÜZAKERE SÜRECİ ÖNGÖRÜLÜYOR

Taslak kapsamında tarafların, İran'ın nükleer programı ve yaptırımların kaldırılmasına ilişkin kapsamlı bir nihai anlaşmaya ulaşmak amacıyla 60 günlük resmi müzakere sürecine girmesi planlanıyor.

Görüşmelerde ABD'nin birincil ve ikincil yaptırımları ile Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı kaynaklı kısıtlamaların da ele alınacağı belirtiliyor.

İRAN'DAN NÜKLEER SİLAH GELİŞTİRMEYECEĞİ TAAHHÜDÜ

Taslakta İran'ın, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması kapsamındaki yükümlülüklerini yeniden teyit edeceği ve nükleer silah geliştirmeyeceğini beyan edeceği ifade ediliyor.

Müzakereler devam ederken ABD'nin bölgeye yeni askeri güç konuşlandırmaması ve İran'a yönelik yeni yaptırımlar uygulamaması da metinde yer alan hükümler arasında bulunuyor.

TASLAK METİN RESMİ OLARAK DOĞRULANMADI

Mehr Haber Ajansı tarafından yayımlanan 14 maddelik taslak metin, şu aşamada bağımsız kaynaklar tarafından doğrulanmış değil.

İranlı ve Amerikalı yetkililer de metnin tamamına ilişkin resmi bir doğrulama veya yalanlama açıklaması yapmadı. Taslakta yer alan maddelerin müzakereler ilerledikçe değişebileceği ve nihai anlaşma metninde farklı hükümlerin yer alabileceği belirtiliyor.

Mahkeme, 15 Haziran’da açıkladığı kararda, İngiliz hükümetinin Palestine Action’ı 2000 tarihli Terörizm Yasası kapsamında yasaklama kararına yönelik itirazları değerlendirdi. Kararla birlikte hükümetin söz konusu yasaklama işleminin yasal çerçeve içinde gerçekleştirildiği hüküm altına alındı.

HÜKÜMET YÜKSEK MAHKEME KARARINA İTİRAZ ETMİŞTİ

Karar, İngiliz hükümetinin daha önce verilen bir yargı kararına yaptığı itirazın ardından geldi.

Yüksek Mahkeme, şubat ayında aldığı kararda Palestine Action’ın Terörizm Yasası kapsamında yasaklanmasının hukuka aykırı ve orantısız olduğuna hükmetmişti. Mahkeme, söz konusu kararında yasaklama işleminin ifade ve örgütlenme özgürlükleri bakımından yeterince gerekçelendirilmediğini değerlendirmişti.

Hükümet ise Yüksek Mahkeme kararına itiraz ederek dosyayı Temyiz Mahkemesi’ne taşımıştı.

TEMYİZ MAHKEMESİ HÜKÜMETİN GÖRÜŞÜNÜ KABUL ETTİ

Temyiz Mahkemesi, hükümetin başvurusunu değerlendirerek Yüksek Mahkeme kararını bozdu ve Palestine Action’ın terör örgütü olarak yasaklanmasının yasal dayanağının bulunduğuna hükmetti.

Kararla birlikte grubun Terörizm Yasası kapsamındaki statüsü korunmuş oldu. Mahkeme gerekçesinin ilerleyen süreçte ayrıntılı olarak kamuoyuyla paylaşılması bekleniyor.

PALESTINE ACTION HAKKINDA

Palestine Action, Birleşik Krallık’ta faaliyet gösteren ve Filistin yanlısı kampanyalar yürüten bir aktivist grup olarak biliniyor. Grup, özellikle İsrail ile bağlantılı olduğunu belirttiği şirketlere ve savunma sanayii tesislerine yönelik protesto eylemleriyle gündeme geliyor.

İngiliz hükümeti ise grubun bazı faaliyetlerinin ciddi kamu düzeni ve güvenlik riskleri oluşturduğunu savunarak örgütün Terörizm Yasası kapsamında yasaklanması yönünde adım atmıştı.

Taraflar arasında yürütülen temasların ardından savaşın sona erdirilmesine yönelik siyasi mutabakatın sağlandığı belirtilirken, resmi sürecin tamamlanması için imza töreninin 19 Haziran’da gerçekleştirilmesinin planlandığı ifade edildi.

BEYAZ SARAY'DAN BARIŞ MESAJI İDDİASI

Söz konusu iddialara göre, barış sürecine ilişkin duyurunun Washington’dan yapıldığı belirtildi. Beyaz Saray’dan yükselen beyaz duman görüntülerinin, taraflar arasında nihai anlaşma konusunda uzlaşı sağlandığı yönünde yorumlandığı aktarıldı.

Anlaşmanın resmiyet kazanmasını sağlayacak imza töreninin 19 Haziran’da düzenleneceği ve tarafların savaşın sona erdirilmesine yönelik taahhütlerini bu tarihte resmileştireceği öne sürüldü.

HÜRMÜZ BOĞAZI'NIN YENİDEN AÇILMASI PLANLANIYOR

Taslak metinde yer aldığı belirtilen düzenlemeler arasında, küresel enerji ticareti açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nın yeniden deniz trafiğine açılması da bulunuyor.

İddialara göre, resmi imzaların ardından bölgede devam eden askeri faaliyetler sona erecek ve mayın temizleme çalışmalarına başlanacak. Temizlik faaliyetlerinin tamamlanmasının ardından boğazın uluslararası ticari gemi geçişlerine yeniden açılması hedefleniyor.

ENERJİ PİYASALARINI ETKİLEYECEK MADDELER

Taslak anlaşmada yer aldığı belirtilen ekonomik düzenlemeler kapsamında petrol, petrokimya ürünleri ve türevlerine yönelik yaptırımların askıya alınması öngörülüyor.

Metinde ayrıca İran’ın mali kaynaklarına erişiminin sağlanması, dondurulmuş fonların belirli aşamalar halinde serbest bırakılması ve ekonomik yeniden yapılanma sürecine ilişkin uluslararası destek mekanizmalarının oluşturulması gibi maddelerin yer aldığı ifade ediliyor.

Anlaşmanın hayata geçirilmesi halinde savaş sürecinde yükselen enerji maliyetlerinin düşebileceği ve küresel tedarik zincirlerinde yaşanan aksaklıkların hafifleyebileceği değerlendiriliyor.

14 MADDELİK TASLAK ANLAŞMANIN ANA BAŞLIKLARI

Taslak metinde yer aldığı belirtilen maddeler arasında tüm cephelerde kalıcı ateşkes ilan edilmesi, ABD’nin İran’ın iç işlerine müdahale etmeme taahhüdü, deniz ablukasının 30 gün içerisinde kaldırılması ve ABD güçlerinin İran çevresindeki askeri varlığını azaltması bulunuyor.

Metinde ayrıca Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması, yaptırımların askıya alınması, İran’ın mali kaynaklarına erişim sağlaması, yeniden yapılanma programlarının oluşturulması ve taraflar arasında kapsamlı bir izleme mekanizması kurulması öngörülüyor.

Taslakta nihai anlaşmanın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararıyla onaylanmasına yönelik hükümlerin de yer aldığı belirtiliyor.

NÜKLEER MÜZAKERELER İÇİN 60 GÜNLÜK TAKVİM

Taslak anlaşmanın en önemli başlıklarından birini İran’ın nükleer programına ilişkin düzenlemeler oluşturuyor.

Metne göre taraflar, yaptırımların kaldırılması ve nükleer faaliyetlerin geleceğinin belirlenmesi amacıyla 60 günlük resmi müzakere süreci yürütecek. Görüşmelerde zenginleştirilmiş uranyumun durumu, nükleer faaliyetlerin kapsamı, yaptırımların kaldırılması ve ekonomik yeniden yapılanma başlıklarının ele alınması planlanıyor.

İran’ın ise Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması kapsamındaki yükümlülüklerini yeniden teyit edeceği ve nükleer silah geliştirmeme taahhüdünü yineleyeceği belirtiliyor.

Açıklama, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif'in ABD ile İran arasında nihai anlaşma metni üzerinde uzlaşı sağlandığını ve anlaşmanın 19 Haziran'da İsviçre'de imzalanacağını duyurmasının ardından geldi. Şerif, tarafların üzerinde mutabık kaldığı metnin tamamlandığını açıklamıştı.

İRAN DEVLET TELEVİZYONU ANLAŞMAYI DOĞRULADI

İran devlet televizyonunun açıklamasında, ABD ile yürütülen görüşmeler sonucunda anlaşmaya varıldığı belirtildi. Açıklamada, savaşın sona erdiği ifade edilirken, tarafların üzerinde uzlaştığı çerçevenin kalıcı barışın tesisi için temel oluşturacağı kaydedildi.

İranlı yetkililer daha önce müzakerelerin son aşamaya geldiğini belirtirken, anlaşmanın savaşın tüm cephelerde sona erdirilmesini hedeflediğini açıklamıştı.

ABD VE İRAN ARASINDA BARIŞ ANLAŞMASI SÜRECİ

Pakistan'ın arabuluculuğunda yürütülen görüşmeler sonucunda ABD ile İran'ın savaşın sona erdirilmesine yönelik anlaşma metni üzerinde uzlaştığı açıklanmıştı. Taraflar arasında varılan mutabakatın; ateşkesin kalıcı hale getirilmesi, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve sonraki dönemde yürütülecek teknik müzakereleri kapsadığı belirtiliyor.

ABD Başkanı Donald Trump da anlaşmanın sağlandığını açıklamış ve tarafların savaşı sona erdirme konusunda uzlaştığını belirtmişti.

İMZA TÖRENİ İÇİN 19 HAZİRAN TARİHİ ÖNE ÇIKIYOR

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, anlaşmanın 19 Haziran'da İsviçre'de imzalanacağını açıklarken, taraflardan imza takvimine ilişkin ortak bir duyuru henüz yapılmadı. Anlaşmanın resmiyet kazanmasının ardından teknik ayrıntıların ele alınacağı yeni bir müzakere sürecinin başlaması bekleniyor.

ABD Başkanı Donald Trump ise daha önce yaptığı açıklamada, Washington ile Tahran arasında varılan anlaşmanın bugün imzalanacağını belirtmişti. Trump, anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle birlikte bölgede gerilimin azaltılmasına yönelik yeni bir dönemin başlayacağını ifade etmişti.

PAKİSTAN BAŞBAKANI TARİH VERDİ

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, yaptığı açıklamada ABD ile İran arasında üzerinde uzlaşı sağlanan anlaşmanın 19 Haziran'da İsviçre'de imzalanacağını duyurdu. Şerif, tarafların nihai metin üzerinde mutabakata vardığını ve imza süreci için hazırlıkların sürdüğünü belirtti.

Pakistan yönetiminin diplomatik temaslarda aktif rol oynadığı belirtilirken, açıklama anlaşmanın takvimine ilişkin ilk somut tarih bilgisi olarak öne çıktı.

TRUMP'TAN FARKLI TAKVİM AÇIKLAMASI

ABD Başkanı Donald Trump, daha önce yaptığı değerlendirmede anlaşmanın bugün imzalanacağını söylemişti. Trump'ın açıklaması ile Şerif'in duyurduğu 19 Haziran tarihi arasında farklılık bulunması dikkat çekti.

Taraflardan henüz imza takvimine ilişkin ortak ve resmi bir duyuru yapılmadı.

TAHRAN YÖNETİMİ TEMKİNLİ KONUŞUYOR

İranlı yetkililer ise anlaşmanın imza sürecine ilişkin kesin ifadeler kullanmaktan kaçınıyor. Tahran yönetimi, müzakerelerde ilerleme sağlandığını kabul ederken, anlaşmanın ne zaman imzalanacağı konusunda resmi açıklamanın taraflar arasında yürütülen diplomatik temasların ardından yapılacağını belirtiyor.

İran tarafı ayrıca uygulama mekanizmaları ve teknik detaylara ilişkin çalışmaların sürdüğünü ifade ediyor.

İMZA TÖRENİNİN İSVEÇRE'DE DÜZENLENMESİ BEKLENİYOR

Şahbaz Şerif'in açıklamasına göre anlaşmanın İsviçre'de imzalanması planlanıyor. Diplomatik kaynaklar, tarafların uzun süredir görüşmelere ev sahipliği yapan İsviçre'nin süreçte önemli bir rol üstlendiğini belirtiyor.

Anlaşmanın imzalanması halinde ABD ile İran arasında son dönemde yürütülen diplomatik temasların yeni bir aşamaya taşınması bekleniyor.

Fox News’e telefonla değerlendirmelerde bulunan Trump, saldırının zamanlamasının büyük bir hata olduğunu savunurken, İran ile yürütülen diplomatik sürecin de bu nedenle sekteye uğradığını söyledi.

TRUMP’TAN NETANYAHU’YA AĞIR ELEŞTİRİ

Trump’ın açıklamalarında en dikkat çeken bölüm ise Netanyahu’ya yönelik sözleri oldu. İsrail Başbakanı’nın Beyrut saldırısı kararını sert şekilde eleştiren Trump, “Bibi neden böyle kahrolası bir saldırı düzenlemek zorunda kaldı ki? Çok sinirlendim. Ona bunu söyledim. Hiçbir muhakeme yeteneği yok” ifadelerini kullandı.

Washington ile Tel Aviv arasında uzun yıllardır süren yakın ilişkilere rağmen Trump’ın kullandığı ifadeler, iki lider arasındaki görüş ayrılığının boyutunu ortaya koydu.

TELEFON GÖRÜŞMESİNDE KÜFÜR ETTİĞİNİ AÇIKLADI

Trump, Netanyahu ile yaptığı telefon görüşmesinde son derece sert bir dil kullandığını da doğruladı. Görüşmede Netanyahu’ya küfür ettiğini belirten ABD Başkanı, İsrail’in Hizbullah’a yönelik yeni saldırılar düzenlememesi gerektiğini söylediğini aktardı.

Trump, bölgede yürütülen diplomatik girişimlerin başarıya ulaşabilmesi için tüm tarafların daha temkinli hareket etmesi gerektiğini vurguladı.

İRAN ANLAŞMASI SALDIRI NEDENİYLE GECİKTİ

ABD Başkanı, İran ile imzalanması planlanan mutabakat zaptının Beyrut saldırısı nedeniyle ertelendiğini de açıkladı. Sabah saatlerinde gerçekleştirilmesi planlanan imza sürecinin saldırı nedeniyle aksadığını ifade eden Trump, anlaşmanın birkaç saat içinde elektronik ortamda imzalanabileceğini söyledi.

Gelecek hafta Avrupa’da yüz yüze bir imza töreni düzenlenebileceğini belirten Trump, diplomatik sürecin tamamen sona ermediğini ancak saldırının önemli bir gecikmeye yol açtığını kaydetti.

BEYRUT’TA 3 KİŞİ HAYATINI KAYBETTİ

İsrail ordusu, ateşkes ortamına rağmen Lübnan’ın başkenti Beyrut’un güneyindeki Dahiye bölgesine saldırı düzenledi. Lübnan resmi haber ajansı NNA’nın aktardığı bilgilere göre saldırıda Gubayri Mahallesi’nde bulunan bir apartman dairesi hedef alındı.

Saldırıda 3 kişi yaşamını yitirirken 15 kişi yaralandı. Patlamaların ardından bölgede çok sayıda binada hasar meydana geldiği bildirildi. Saldırının ardından hedef alınan noktalardan yoğun duman yükseldi.

TRUMP: SALDIRI HİÇ GERÇEKLEŞMEMELİYDİ

Beyrut saldırısının ardından ilk resmi değerlendirmesini yapan Trump, İsrail’in operasyonuna açık şekilde tepki gösterdi. Bölge için tarihi bir barış fırsatının doğduğunu savunan ABD Başkanı, tarafların gerilimi artıracak adımlardan kaçınması gerektiğini söyledi.

Trump, “Bu sabah Beyrut’a düzenlenen saldırı, özellikle İran ile bir barış anlaşmasına bu kadar yaklaştığımız bu özel günde hiç gerçekleşmemeliydi” ifadelerini kullanırken, sürecin sabote edilmemesi gerektiğini belirtti.

Lübnan da dahil olmak üzere tüm bölgeyi kapsayan daha geniş bir barış anlaşmasının mümkün olduğunu söyleyen Trump, hem İsrail’in hem de Hizbullah’ın yeni saldırılardan uzak durması çağrısında bulundu.

İRAN’DAN ABD VE İSRAİL’E TEPKİ

İran cephesinden gelen açıklamalar ise gerilimin daha da büyüyebileceğine işaret etti. İran Meclis Başkanı ve Müzakere Heyeti Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, Beyrut saldırısının ABD’nin taahhütlerini yerine getirme konusundaki yetersizliğini gösterdiğini savundu.

Kalibaf, mevcut şartlar altında müzakere sürecinin devamının sorgulanabileceğini belirtirken, İsrail’in saldırılarının sürmesi halinde diplomatik görüşmelerin tamamen durabileceği uyarısında bulundu.

“SERT YANIT VERECEĞİZ” MESAJI

İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Başkanı İbrahim Azizi de Beyrut saldırısına ilişkin sert açıklamalarda bulundu. Azizi, saldırının karşılıksız kalmayacağını belirterek İsrail’e “sert yanıt” verileceğini söyledi.

İranlı yetkililer, saldırının yalnızca Lübnan’ı değil bölgedeki tüm diplomatik dengeleri etkilediğini savunurken, gelişmelerin önümüzdeki günlerde Orta Doğu’daki siyasi ve askeri hareketliliği daha da artırabileceği değerlendiriliyor.

HİZBULLAH TOPÇU MEVZİSİNİ HEDEF ALDI

Hizbullah, resmi Telegram hesabından yaptığı açıklamada, Güney Lübnan’ın Nabatiye vilayetine bağlı Marjeyun bölgesinde yer alan El-Adissa kasabasında İsrail ordusuna ait yeni kurulan bir topçu mevzisini hedef aldığını bildirdi. Açıklamada saldırının gerçekleştirildiği belirtilirken, operasyonun detaylarına ilişkin ek bilgi paylaşılmadı.

İSRAİL SALDIRIYI ATEŞKES İHLALİ OLARAK NİTELENDİRDİ

El-Adissa’daki saldırının ardından İsrail ordusundan yazılı açıklama yapıldı. Açıklamada, Hizbullah’ın İsrail’in kuzeyindeki yerleşim bölgelerine üç füze fırlattığı öne sürüldü. İsrail ordusu, söz konusu saldırının ateşkesin ciddi şekilde ihlal edilmesi anlamına geldiğini savundu.

Açıklamada, füzelerin Şomera ve Şlomi yerleşimlerinin yakınlarına düştüğü belirtilirken, olayın hafta sonu aynı bölgeye isabet ettiği ifade edilen iki mühimmatın ardından yaşandığı kaydedildi.

İSRAİL'DEN DAHİYE BANLİYÖSÜNE HAVA SALDIRISI

İsrail ordusu, Hizbullah’ın saldırısına karşılık olarak Beyrut’un güneyindeki Dahiye banliyösüne hava saldırısı düzenledi. Ordu tarafından yapılan açıklamada, Hizbullah’a ait olduğu iddia edilen altyapı unsurlarının hedef alındığı belirtildi.

Saldırının ardından ülkeden servis edilen görüntülerde çok sayıda binanın yıkıldığı veya ağır hasar aldığı görüldü. Görüntülerde sivillerin panik içinde bölgeden uzaklaşmaya çalıştıkları da yer aldı.

BÖLGEDE GERİLİM YENİDEN YÜKSELİYOR

Karşılıklı saldırılar, İsrail ile Hizbullah arasında yürürlükte bulunan ateşkesin geleceğine ilişkin soru işaretlerini artırdı. Güney Lübnan ve Beyrut çevresinde yaşanan gelişmeler, taraflar arasındaki gerilimin yeniden tırmandığına işaret ederken, bölgedeki güvenlik durumuna ilişkin endişeleri de beraberinde getirdi.

Söz konusu iddialar bölgedeki güvenlik dengeleri ve son dönemde yaşanan diplomatik gelişmelerle birlikte uluslararası kamuoyunda tartışma konusu olurken, BAE yönetimi haberlerin tamamını yalanladı.

MİLYARLARCA DOLARLIK ÖDEME İDDİASI

Middle East Eye'da yayımlanan haberde bölgesel kaynaklara dayandırılan iddialara göre BAE'nin İran'a anlaşma kapsamında şimdiden 3 milyar dolar ödeme yaptığı öne sürüldü. Aynı kaynaklar toplam ödeme miktarının 10 milyar dolara ulaşabileceğini savunurken, bazı kaynaklar ise rakamın 20 milyar dolara kadar çıkabileceğini ileri sürdü.

Haberde, söz konusu finansmanın ABD tarafından dondurulan İran bağlantılı hesaplardan mı yoksa BAE'nin egemenlik fonlarından mı sağlandığının netlik kazanmadığı belirtildi.

BAE'NİN HEDEF ALINMAMASI DİKKAT ÇEKTİ

İddiaların gündeme gelmesinde, savaşın başlamasından bu yana İran'ın hedef alabileceği ülkeler arasında gösterilen BAE'nin son saldırı dalgalarında hedef olmamasının etkili olduğu değerlendirildi.

Haberlere göre İran'ın son dönemde Kuveyt, Bahreyn ve Ürdün'e yönelik saldırılar gerçekleştirdiği öne sürülürken, BAE'nin saldırılardan uzak kalması iki ülke arasında perde arkasında bir uzlaşma sağlandığı yönündeki iddiaları beraberinde getirdi.

DİPLOMATİK TEMASLAR İDDİALARI GÜÇLENDİRDİ

Savaş sürecinde BAE ile İran arasında dikkat çekici diplomatik temasların yaşandığı yönünde haberler de yayımlandı. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve beraberindeki heyetin Abu Dabi'yi ziyaret ederek BAE ile ortak savunma anlaşması imzaladığı yönündeki iddiaların ardından bölgedeki diplomatik hareketlilik daha fazla dikkat çekmeye başladı.

Haberlere göre BAE, ABD yaptırım listesinde yer aldığı belirtilen İran Devrim Muhafızları Ordusu mensuplarını ağırladı. İranlı yetkililerin BAE Ulusal Güvenlik Danışmanı ve Abu Dabi Emir Vekili Şeyh Tahnun bin Zayed Al-Nahyan ile görüştüğü, heyetin Tahnun bin Zayed'in özel misafirhanesinde kabul edildiği ileri sürüldü.

BLOOMBERG'DEN TAHRAN TEMASLARI İDDİASI

Bloomberg'de yayımlanan bir haberde ise BAE'nin bölgedeki gerilimi azaltmak amacıyla üst düzey İranlı yetkililerle görüşmeler gerçekleştirmek üzere diplomatlarını Tahran'a gönderdiği öne sürüldü.

Haberde taraflar arasında yüz yüze görüşmeler yapıldığı ve diplomatik temasların devam ettiği iddia edilirken, görüşmelerin içeriğine ilişkin ayrıntılara yer verilmedi.

BAE'DEN KESİN YALANLAMA

Birleşik Arap Emirlikleri yönetimi, İran'a milyarlarca dolarlık ödeme yapıldığı yönündeki haberleri reddetti. BAE Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, kamuoyuna yansıyan iddiaların tamamen asılsız olduğu ifade edildi.

Açıklamada, BAE üzerinden herhangi bir dondurulmuş İran fonunun serbest bırakılmadığı, transfer edilmediği veya bu yönde bir sürece aracılık edilmediği vurgulandı. İran'a herhangi bir mali kaynak aktarımı yapılmadığı belirtilen açıklamada, söz konusu haberlerin gerçeği yansıtmadığı kaydedildi.

İDDİALAR RESMİ OLARAK DOĞRULANMADI

BAE'nin İran'a ödeme yaptığı yönündeki iddialar uluslararası basında geniş yankı bulurken, öne sürülen rakamlar ve anlaşmanın kapsamına ilişkin bilgiler bağımsız kaynaklar tarafından doğrulanmadı.

Taraflardan yalnızca BAE yönetimi resmi açıklama yaparken, İran tarafından iddialara ilişkin kamuoyuna yansıyan bir değerlendirme bulunmadı.

Sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada anlaşmanın detaylarına ilişkin dikkat çekici ifadeler kullanan Trump, İran’ın nükleer silah edinmesini engelleyecek güçlü bir mekanizma oluşturduklarını savundu. Özellikle eski Başkan Barack Obama döneminde imzalanan Kapsamlı Ortak Eylem Planı’nı (JCPOA) hedef alan Trump, yeni anlaşmanın önceki mutabakattan tamamen farklı olduğunu öne sürdü.

TRUMP: “NÜKLEER SİLAHA KARŞI ÖRÜLMÜŞ BİR DUVAR”

Trump, Obama dönemindeki anlaşmanın İran’a nükleer silah geliştirme konusunda alan açtığını savunurken, kendi yönetiminin hazırladığı mutabakatın ise tam tersine bu ihtimali tamamen ortadan kaldıracağını iddia etti.

ABD Başkanı, anlaşmayı “nükleer silaha karşı örülmüş bir duvar” olarak tanımlarken, İran’ın bundan sonra nükleer silah satın alamayacağını, geliştiremeyeceğini ve herhangi bir yolla sahip olamayacağını söyledi.

Washington yönetimi, bu anlaşmayı yalnızca iki ülke arasındaki bir uzlaşı değil, aynı zamanda bölgesel istikrarın yeniden tesisi için önemli bir adım olarak görüyor.

HÜRMÜZ BOĞAZI İÇİN KRİTİK MESAJ

Trump’ın açıklamalarındaki en dikkat çekici başlıklardan biri de Hürmüz Boğazı oldu. Dünya petrol ticaretinin önemli bölümünün geçtiği stratejik su yolunun anlaşmanın imzalanmasının ardından yeniden tüm ülkelerin kullanımına açık hale geleceğini belirten Trump, bunun küresel ekonomi açısından önemli bir rahatlama sağlayacağını ifade etti.

Enerji piyasaları uzun süredir Hürmüz Boğazı çevresindeki güvenlik risklerini yakından takip ediyordu. Bu nedenle anlaşmanın gerçekleşmesi halinde petrol fiyatları ve uluslararası ticaret üzerinde de önemli etkiler oluşabileceği değerlendiriliyor.

NÜKLEER MATERYALLER İÇİN B-2 PLANI

Trump, İran’ın yer altındaki nükleer tesislerinde bulunan materyaller konusunda da dikkat çeken açıklamalarda bulundu.

ABD Başkanı, ortamın tamamen sakinleşmesinin ardından Amerikan ordusunun devreye gireceğini ve B-2 bombardıman uçaklarıyla ulaşılamaz kabul edilen bölgelerdeki nükleer materyallerin alınacağını söyledi. Trump, bu materyallerin daha sonra etkisiz hale getirileceğini ve tamamen yok edileceğini belirtti.

Açıklama, anlaşmanın yalnızca diplomatik değil aynı zamanda teknik ve askeri boyutlar da içerdiğini ortaya koydu.

“ASKERİ SEÇENEK MASADA KALMAYA DEVAM EDİYOR”

Trump, İran ile uzun vadeli ve istikrarlı ilişkiler kurmayı hedeflediklerini ifade etse de süreç başarısız olursa ABD’nin alternatif planlarının bulunduğunu da vurguladı.

Başkan Trump, anlaşmanın işlemediği bir senaryoda askeri seçeneklerin tamamen ortadan kalkmadığını belirterek, Washington’un caydırıcılık kapasitesini koruduğu mesajını verdi.

Bu açıklama, diplomatik çözüm arayışları sürerken ABD’nin güvenlik stratejisinde sert güç unsurlarını da masada tuttuğunu gösterdi.

İRAN TEMKİNLİ KONUŞTU

Trump’ın açıklamalarından önce konuşan İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise daha ihtiyatlı bir yaklaşım sergiledi.

Bekayi, devam eden görüşmelerin öncelikli olarak savaşın sona erdirilmesine odaklandığını ve mevcut aşamada nükleer dosyanın müzakerelerin merkezinde yer almadığını söyledi.

Mutabakatın imzalanma tarihi konusunda kesin konuşmaktan kaçınan İranlı sözcü, anlaşmanın yarın gerçekleşmeyebileceğini ancak önümüzdeki günlerde imzalanma ihtimalinin güçlü olduğunu ifade etti.

PAKİSTAN: “24 SAAT İÇİNDE SONUÇLANABİLİR”

Sürece aracılık eden ülkelerden biri olarak öne çıkan Pakistan da anlaşmaya ilişkin iyimser mesajlar verdi.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD ile İran arasında bir barış anlaşmasına hiç olmadığı kadar yaklaşıldığını belirterek, mutabakatın 24 saat içerisinde sonuçlanmasını beklediklerini açıkladı.

Şerif, elektronik imza süreci için hazırlıkların sürdüğünü ve teknik görüşmelerin gelecek hafta da devam edeceğini söyledi. Pakistan yönetimi, ortaya çıkacak anlaşmanın bölge için kalıcı barışın temelini oluşturacağı görüşünü paylaştı.

CNN: TRUMP KARA HAREKATINI DURDURDU

Öte yandan Amerikan yayın kuruluşu CNN’in dikkat çekici bir iddiası da gündeme damga vurdu.

Haberde, ABD ordusunun İran’daki zenginleştirilmiş uranyuma el koymak amacıyla kara harekatı seçeneğini değerlendirdiği öne sürüldü. İddiaya göre ABD Genelkurmay Başkanı Dan Caine, CENTCOM’da yapılan kritik toplantılarda operasyon planlarını inceledi ve daha sonra Başkan Trump’a bilgi verdi.

CNN’e konuşan kaynaklar, Trump’ın olası askeri kayıplar, İran’ın sert karşılık verme ihtimali ve küresel ekonomik sonuçlar nedeniyle kara harekatına onay vermediğini ileri sürdü.

ORTA DOĞU'DA YENİ DÖNEMİN EŞİĞİ

ABD ve İran arasında imzalanması beklenen anlaşma, yalnızca iki ülke arasındaki ilişkileri değil, Orta Doğu’daki güç dengelerini de doğrudan etkileme potansiyeli taşıyor.

Anlaşmanın hayata geçmesi halinde Hürmüz Boğazı’nın yeniden güvenli hale gelmesi, nükleer kriz başlığında tansiyonun düşmesi ve bölgesel istikrarın güçlenmesi bekleniyor. Ancak sürecin nihai sonucunun, tarafların mutabakat metnine vereceği son onayla netleşeceği belirtiliyor.

Söz konusu bildirgenin, Doğu Akdeniz'de enerji işbirliğinin geliştirilmesi ve gelecekte yürütülecek projelere ilişkin ortak bir yol haritasının hazırlanmasını hedeflediği belirtildi.

İMZALAR HOUSTON'DAKİ TOPLANTIDA ATILDI

Haberlere göre iyi niyet bildirgesi, ABD'nin Houston kentinde düzenlenen toplantı kapsamında imzalandı.

Bildirgeye GKRY Enerji Bakanı Michael Damianos, Yunanistan Enerji Bakanı Stavros Papastavrou, İsrail'in ABD Büyükelçisi Yechiel Leiter ve ABD Enerji Bakanı Chris Wright imza attı. Toplantıda tarafların enerji alanındaki mevcut işbirliği imkanlarını ve gelecekteki ortak projeleri değerlendirdiği aktarıldı.

ENERJİ GÜVENLİĞİ VE DOĞAL GAZ KAYNAKLARI GÜNDEMDEYDİ

Konuya ilişkin yayımlanan haberlerde, dört tarafın Doğu Akdeniz genelinde enerji güvenliği, açık deniz doğal gaz kaynakları, araştırma ve geliştirme faaliyetleri ile bölgesel altyapı ve bağlantı projelerini ele aldığı belirtildi.

Tarafların enerji kaynaklarının değerlendirilmesi, enerji arz güvenliğinin artırılması ve bölgesel enerji ağlarının güçlendirilmesine yönelik işbirliği alanları üzerinde durduğu ifade edildi.

ÇALIŞMA GRUPLARI YOL HARİTASI HAZIRLAYACAK

Rum basınında yer alan bilgilere göre, taraflar önümüzdeki aylarda bir dizi çalışma grubu toplantısı gerçekleştirecek.

CyprusMail gazetesinin haberine göre çalışma grupları, enerji güvenliği, açık deniz doğal gaz geliştirme projeleri, altyapı yatırımları, inovasyon ve araştırma alanlarında ortak hedefler ile uygulanacak eylemleri belirleyecek kapsamlı bir yol haritası hazırlayacak.

Hazırlanacak yol haritasının Doğu Akdeniz Enerji Merkezi'nin kuruluş süreci ile bölgesel enerji işbirliğinin gelecekteki çerçevesini şekillendirmesi öngörülüyor.

GKRY'DEN JEOSTRATEJİK ÖNEM VURGUSU

GKRY Hükümet Sözcüsü Konstantinos Letymbiotis, bakanlar düzeyinde gerçekleştirilen toplantının ardından yaptığı değerlendirmede, Doğu Akdeniz Enerji Merkezi'nin kurulmasına yönelik kararı siyasi ve jeostratejik açıdan önemli bir gelişme olarak nitelendirdi.

Letymbiotis, girişimin bölgesel enerji işbirliği bakımından yeni bir aşamaya işaret ettiğini belirtirken, merkezin gelecekte enerji alanındaki ortak çalışmaların koordinasyonunda rol üstlenmesinin hedeflendiğini ifade etti.

ABD ile yürütülen görüşmeler kapsamında planlanan anlaşmanın henüz tamamlanmadığını belirten Erakçi, müzakerelerin aşamalı şekilde ilerlediğini ifade etti. Anlaşmanın iki aşamadan oluşacağını dile getiren Erakçi, nükleer konuların ilk aşamada değil, ikinci aşamada ele alınacağını söyledi.

NÜKLEER DOSYA İKİNCİ AŞAMADA GÖRÜŞÜLECEK

Müzakere sürecine ilişkin bilgi veren Erakçi, nükleer programla ilgili başlıkların ikinci aşamada masaya yatırılacağını kaydetti. Zenginleştirilmiş nükleer materyale ilişkin tercihlerini de açıklayan Erakçi, İran'ın bu konuda materyalin seyreltilmesinden yana olduğunu belirtti.

Anlaşma sürecinin aşamalı ilerleyeceğini vurgulayan Erakçi, ilk aşamada varılan mutabakatların uygulanmaması halinde ikinci aşamaya geçilmeyeceğini ifade etti.

DONDURULMUŞ VARLIKLARIN SERBEST BIRAKILACAĞINI SÖYLEDİ

Erakçi, müzakereler kapsamında İran'a ait dondurulmuş varlıkların da serbest bırakılacağını açıkladı. Sürecin son aşamasının tamamlanması halinde anlaşmanın her iki taraf tarafından uzaktan imzalanacağını belirten Erakçi, imzaların ardından anlaşmanın kamuoyuna duyurulacağını söyledi.

Müzakerelerde belirlenen çerçevenin uygulanmasının, sonraki aşamalara geçilmesi açısından belirleyici olacağını kaydeden Erakçi, sürecin karşılıklı yükümlülüklerin yerine getirilmesine bağlı olduğunu ifade etti.

HÜRMÜZ BOĞAZI İÇİN YENİ DÜZENLEME MESAJI

Hürmüz Boğazı'nın statüsüne ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Erakçi, boğazın İran ve Umman'ın egemenliği altında bulunduğunu söyledi. Yıllardır bölgedeki deniz trafiğinin açık tutulduğunu ve güvenliğin İran ile Umman tarafından sağlandığını belirten Erakçi, bugüne kadar sunulan hizmetlerin ücretsiz olduğunu hatırlattı.

Mevcut uygulamanın gelecekte değişeceğini ifade eden Erakçi, Hürmüz Boğazı'ndaki hizmetlerin ücretli hale getirileceğini ve ücret ödenmesinin zorunlu olacağını açıkladı. Boğazın gelecekteki yönetiminin geçmiş dönemlerdeki uygulamalardan farklı olacağını belirten Erakçi, konuya ilişkin kararın netleştiğini söyledi.

İSRAİL'İN ANLAŞMAYA KARŞI OLDUĞUNU SAVUNDU

Abbas Erakçi, açıklamalarında İsrail'in yürütülen anlaşma sürecine karşı olduğunu da öne sürdü. Müzakere ve çatışma süreçlerine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Erakçi, İran'ın izlediği politikanın sonuç verdiğini savundu.

Savaş öncesinde karşı tarafın müzakereler yoluyla hedeflerine ulaşmayı amaçladığını ileri süren Erakçi, İran'ın direnişi nedeniyle bu hedeflerin gerçekleşmediğini söyledi. Çatışma sürecinde de aynı hedeflere ulaşılamadığını iddia eden Erakçi, bu nedenle yeniden müzakere talebinin gündeme geldiğini ifade etti.

AB Komisyonu Başsözcüsü Marcus Lammert, günlük basın toplantısında yaptığı açıklamada, paktın kabul edilmesinden iki yıl sonra yeni kuralların tamamen uygulanmaya başladığını belirterek, sürecin AB açısından önemli bir aşama olduğunu ifade etti.

Lammert, AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in "Göç, Avrupa'nın ortak bir sorunudur ve etkili, adil ve kararlı bir Avrupa çözümü gerektirir." değerlendirmesini hatırlatarak, yeni sistemin dış sınırların daha güvenli hale getirilmesini, üye ülkeler arasında dayanışmanın artırılmasını ve iltica ile geri dönüş süreçlerinde daha etkin prosedürlerin uygulanmasını hedeflediğini söyledi.

YENİ KURALLAR TÜM ÜYE ÜLKELERDE UYGULANMAYA BAŞLADI

AB Komisyonu'nun açıklamasına göre Göç ve İltica Paktı, dış sınırların daha güçlü korunması, iltica başvurularının daha hızlı sonuçlandırılması ve geri dönüş mekanizmalarının etkinleştirilmesi amacıyla hazırlandı.

Pakt kapsamında ayrıca göç baskısıyla karşı karşıya kalan üye ülkelere destek sağlanması ve sorumluluğun AB genelinde paylaşılması hedefleniyor. Düzenleme, göç yönetiminde ortak kurallar oluşturulmasını ve üye ülkeler arasında koordinasyonun artırılmasını öngörüyor.

MACARİSTAN'IN ÇEKİNCELERİ GÜNDEMDE

Basın toplantısında Macaristan'ın paktın özellikle dayanışma mekanizmasına ilişkin çekinceleri de gündeme geldi. Bazı üye ülkelerden yeniden yerleştirilecek göçmenlerin kabul edilmesi konusunda Budapeşte yönetiminin itirazlarının sürdüğüne yönelik soruları yanıtlayan Lammert, Macar makamlarıyla göç dahil çeşitli alanlarda yakın işbirliği içinde çalıştıklarını söyledi.

Macaristan'da Peter Magyar hükümetinin göreve başlamasının üzerinden yalnızca birkaç hafta geçtiğini belirten Lammert, göç politikaları da dahil olmak üzere tüm alanlarda yeni yönetimle temasların sürdüğünü ifade etti.

Lammert, Macaristan'ın pakt kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunda AB fonlarının kesilip kesilmeyeceğine ilişkin soruya ise doğrudan yanıt vermedi.

PAKTIN TEMELLERİ 2015 GÖÇ KRİZİ SONRASINDA ATILDI

Göç ve İltica Paktı'nın hazırlık süreci, Avrupa'nın 2015 yılında karşı karşıya kaldığı ve bir milyondan fazla kişinin kıtaya ulaşmasıyla sonuçlanan göç krizinin ardından başladı.

Söz konusu dönemde üye ülkeler arasında sığınmacıların paylaşımı, dış sınırların korunması ve iltica başvurularından hangi ülkenin sorumlu olacağı gibi temel konularda ciddi görüş ayrılıkları yaşandı. Kriz, AB'nin ortak bir göç politikası oluşturma ihtiyacını yeniden gündeme taşıdı.

UZUN MÜZAKERELERİN ARDINDAN KABUL EDİLDİ

AB Komisyonu tarafından 2020 yılında teklif edilen Göç ve İltica Paktı, zorunlu dayanışma mekanizması, yeniden yerleştirme kotaları ve sorumluluk paylaşımı konularında yaşanan anlaşmazlıklar nedeniyle uzun müzakerelere sahne oldu.

Üye ülkeler arasındaki görüş ayrılıklarının giderilmesinin ardından pakt, Mayıs 2024'te kabul edildi. Düzenleme, AB'nin ilk kapsamlı göç ve iltica çerçevesi olarak değerlendiriliyor.

DAYANIŞMA MEKANİZMASINA İTİRAZLAR SÜRÜYOR

Paktın temel unsurlarından biri olan zorunlu dayanışma mekanizması, bazı üye ülkelerin itirazlarına konu olmaya devam ediyor. Macaristan'ın da aralarında bulunduğu ülkeler, sığınmacıların üye devletler arasında paylaşılmasını öngören uygulamanın ulusal göç politikaları üzerindeki kontrolü azaltabileceğini savunuyor.

Söz konusu ülkeler ayrıca sistemin ek mali yükler oluşturabileceğini ve düzensiz göçü teşvik edebileceğini öne sürerken, AB kurumları ise ortak yük paylaşımının göç yönetiminin sürdürülebilirliği açısından gerekli olduğunu belirtiyor.

Bölgesel ve küresel dengeleri yakından ilgilendiren görüşmelerde anlaşmanın içeriğine ilişkin çeşitli iddialar gündeme gelirken, taraflar resmi açıklamalarla sürece ilişkin pozisyonlarını ortaya koydu.

PAKİSTAN: NİHAİ ANLAŞMA METNİ HAZIRLANDI

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD ile İran arasında yürütülen görüşmelerde önemli ilerleme sağlandığını belirtti.

Şerif, nihai anlaşma metninin hazırlandığını ifade ederek, "ABD ve İran ile sonraki adımı atmak için yakın işbirliği içindeyiz" açıklamasında bulundu.

Açıklama, taraflar arasında anlaşmanın imzalanmasına yönelik hazırlıkların son aşamaya geldiği yönündeki değerlendirmeleri güçlendirdi.

İRAN: DEĞERLENDİRMELERİN SON AŞAMASINDAYIZ

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi de anlaşma sürecine ilişkin açıklamalarda bulundu.

Bekayi, İran'daki karar alıcıların mutabakat zaptını değerlendirmek üzere bir araya geldiğini belirterek, görüşmelerde yer alan konuların büyük bölümü üzerinde uzlaşma sağlandığını söyledi.

Anlaşmanın imzalanacağı tarih ve yere ilişkin yorum yapamayacağını ifade eden Bekayi, değerlendirme sürecinin son aşamasında olduklarını kaydetti.

TRUMP: SIZDIRILAN ŞARTLAR GERÇEKLE UYUŞMUYOR

ABD Başkanı Donald Trump ise sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, medyada yer alan anlaşma maddelerinin doğru olmadığını ileri sürdü.

İran'ı anlaşma şartlarını medyaya sızdırmakla suçlayan Trump, kamuoyuna yansıyan metinlerin taraflar arasında yazılı olarak üzerinde uzlaşılan şartlarla ilgisinin bulunmadığını savundu.

Trump, anlaşmaya ilişkin yapılan bazı açıklamaların da gerçeği yansıtmadığını öne sürerek Tahran yönetimine yönelik sert eleştirilerde bulundu.

ARAKÇİ: HİÇ BU KADAR YAKIN OLMAMIŞTIK

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi de müzakerelerde kritik bir noktaya gelindiğini belirtti.

Arakçi, İslamabad'da görüşülen mutabakat zaptının daha önce hiç olmadığı kadar sonuca yakın olduğunu ifade ederek, nihai onay verilene kadar anlaşma içeriğine ilişkin spekülasyonlardan kaçınılması gerektiğini söyledi.

TASLAK METİNDE HANGİ BAŞLIKLAR YER ALIYOR?

İran basınında yer alan ve resmi makamlarca doğrulanmayan haberlerde, ABD ile İran arasında 14 maddelik bir mutabakat taslağı üzerinde çalışıldığı öne sürüldü.

Haberlere göre taslak metinde yaptırımların kaldırılması, İran'ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması, petrol ve petrokimya ürünlerine yönelik kısıtlamaların askıya alınması, Hürmüz Boğazı'nın yeniden gemi trafiğine açılması ve ekonomik iş birliği başlıkları yer alıyor.

Taslakta ayrıca İran'ın füze programı ve bölgesel vekil güçlere verdiği destek gibi konuların müzakerelerin dışında bırakıldığı ileri sürülüyor.

GÖZLER HAFTA SONUNA ÇEVRİLDİ

ABD Başkanı Donald Trump, bir gün önce yaptığı açıklamada İran ile anlaşmaya varıldığını ve mutabakat zaptının hafta sonu imzalanabileceğini duyurmuştu.

Tahran yönetimi ise anlaşmaya ilişkin temkinli yaklaşımını sürdürürken, nihai kararın İran'daki değerlendirme süreçlerinin tamamlanmasının ardından netleşeceği belirtiliyor.

Taraflardan gelecek resmi açıklamalar ve olası imza süreci, uluslararası kamuoyu tarafından yakından takip ediliyor.

Trump, konuşmasında ABD ile İran arasında yaşanan çatışmaların sona erdiğini öne sürerek, İran yönetiminin nükleer silah sahibi olmamayı kabul ettiğini söyledi. Trump, "Duymuşsunuzdur bilmiyorum ama bugün İran ile savaşı sona erdirdik. Ve onlar hiçbir zaman nükleer silaha sahip olmayacaklarını kabul ettiler. Bizim ısrar ettiğimiz konu buydu. Bütün mesele buydu. Bunun yüzde 95'ini oluşturuyordu ve bunu yapılabilecek en güçlü şekilde gerçekleştirdiler." ifadelerini kullandı.

TRUMP: İRAN'A YÖNELİK YENİ SALDIRILARI İPTAL ETTİM

Trump, iki gün üst üste gerçekleştirilen ABD saldırılarının ardından Washington ile Tahran arasında bir barış anlaşmasına varılmasının yakın olduğunu savundu.

ABD Başkanı, önceki akşam yaptığı açıklamada İran'a yönelik planlanan yeni füze saldırıları ve bombardımanları iptal ettiğini duyurdu. Açıklama, bölgede karşılıklı saldırıların ardından ilan edilen ateşkesin kırılganlığını koruduğu bir dönemde geldi.

Trump, sahibi olduğu sosyal medya platformu üzerinden yaptığı paylaşımda, İran ile yürütülen görüşmelerin İran yönetiminin en üst kademelerinde değerlendirildiğini ve onaylandığını iddia etti.

Paylaşımında, "İran İslam Cumhuriyeti ile yürütülen görüşmelerin İran liderliğinin en üst düzeyinde ele alınıp onaylandığı gerçeğine dayanarak, Amerika Birleşik Devletleri Başkanı olarak bu akşam İran'a yönelik planlanan saldırıları ve bombardımanları iptal ettim." ifadelerine yer verdi.

TÜRKİYE VE BÖLGE LİDERLERİYLE TEMASLAR

Trump, süreç boyunca bölgedeki birçok ülke lideriyle temas halinde olduğunu belirtti. Görüşmelerin sürdüğünü ifade eden ABD Başkanı, Türkiye'nin süreçteki rolüne de değindi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüşeceğini belirten Trump, "Türkiye ile de görüşeceğiz. Cumhurbaşkanı Erdoğan bu süreçte harikaydı." değerlendirmesinde bulundu.

Beyaz Saray'ın uzun süredir İran ile kapsamlı bir barış anlaşması yapılmasını hedeflediği belirtilirken, böyle bir anlaşmanın Trump yönetimi açısından önemli bir diplomatik gelişme olarak değerlendirildiği ifade ediliyor.

İRAN: NİHAİ KARAR ALINMIŞ DEĞİL

İran tarafından yapılan açıklamalar ise Trump'ın ifadelerinden daha temkinli bir tablo ortaya koydu.

İsmail Bekayi, müzakere edilen metnin büyük bölümünün tamamlandığını ancak İran'ın temel kırmızı çizgilerinden taviz vermeyeceğini söyledi.

Bekayi, "Şu ana kadar İran anlaşma konusunda nihai bir sonuca ulaşmış değil." açıklamasında bulundu.

İran'ın yarı resmi haber ajansı Tasnim Haber Ajansı da Trump'ın açıklamalarına ilişkin değerlendirmesinde, İran tarafından resmi bir mutabakat açıklanmadığı sürece bu yöndeki beyanların kesinlik taşımadığı görüşünü paylaştı.

DİPLOMATLAR SÜRECİN KIRILGAN OLDUĞUNU BELİRTİYOR

Müzakereler hakkında bilgi sahibi olduğu belirtilen bir diplomat, anlaşmanın temel çerçevesinin haftalar önce büyük ölçüde şekillendiğini ancak sürecin henüz tamamlanmadığını ifade etti.

Diplomat, anlaşmanın başarısızlıkla sonuçlanma ihtimalinin devam ettiğini belirterek, süreci etkileyebilecek çok sayıda unsur bulunduğunu söyledi.

HÜRMÜZ BOĞAZI VE NÜKLEER PROGRAM GÜNDEMDE

Müzakere edilen taslak metinde, Hürmüz Boğazı çevresindeki mayınların temizlenmesine yönelik bir takvimin yer aldığı belirtiliyor. Taslak kapsamında, bu süreç boyunca ABD'nin deniz ablukasını sürdürmesinin öngörüldüğü ifade ediliyor.

Taslak metinde ayrıca İran'ın nükleer programına ilişkin yeni görüşmeler yürütülmesi, dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılmasına yönelik mekanizmalar oluşturulması ve çeşitli teknik düzenlemelerin yer aldığı kaydediliyor. Ancak söz konusu maddelerin uygulanma yöntemlerine ilişkin ayrıntıların henüz netleşmediği belirtiliyor.

TRUMP: ANLAŞMA ÇOK YAKINDA İMZALANABİLİR

Trump, anlaşmanın fiilen tamamlandığını savunmayı sürdürdü. Beyaz Saray'da gazetecilere yaptığı açıklamada Hürmüz Boğazı'nın anlaşmanın imzalanmasının ardından yeniden açılacağını söyledi.

ABD Başkanı, sürecin kısa süre içerisinde sonuçlanabileceğini belirterek, anlaşmanın hafta sonu Avrupa'da imzalanabileceğini öne sürdü.

İran tarafından ise anlaşmaya ilişkin nihai kararın verilmediği yönündeki açıklamalar sürerken, taraflar arasındaki diplomatik temasların devam ettiği bildirildi.

Trump, görüşmelerin hem genel çerçevesi hem de teknik ayrıntıları üzerinde önemli ilerleme sağlandığını ifade ederken, süreçte ABD'nin yanı sıra İsrail, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Türkiye, Pakistan, Bahreyn, Kuveyt, Ürdün ve Mısır'ın da yer aldığını kaydetti. ABD Başkanı, diplomatik sürecin tamamlanmasına kadar deniz ablukasının yürürlükte kalacağını bildirdi.

SALDIRI KARARI GERİ ÇEKİLDİ

Trump’ın açıklaması, son günlerde ABD ile İran arasında artan askeri gerilimin ardından geldi. ABD Başkanı daha önce İran’a yönelik sert askeri operasyonlar düzenleneceğini belirtmiş, İran'ın askeri kapasitesinin önemli ölçüde zayıflatıldığını savunmuştu. Trump ayrıca İran’ın enerji altyapısına yönelik operasyon ihtimalinden ve Hark Adası’nın ele geçirilmesinden söz etmişti.

Son açıklamayla birlikte planlanan operasyonların askıya alındığı belirtilirken, taraflar arasındaki diplomatik temasların sürdüğü ifade edildi. Trump son günlerde İran ile bir anlaşmaya varılabileceğine yönelik mesajlar vermeyi sürdürüyordu.

KALİBAF’TAN ABD’YE SERT UYARI

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ise ABD'nin İran'ın enerji altyapısına yönelik tehditlerine tepki gösterdi.

Kalibaf, yanlış stratejiler ve fevri kararların bölgedeki dengeleri bozacağını belirterek, enerji piyasalarının ve altyapısının zarar görmesinin ABD açısından uzun vadeli sonuçlar doğuracağını savundu. İranlı yetkili, Washington yönetiminin olası bir saldırı halinde beklemediği sonuçlarla karşılaşacağını ifade ederek "Karşınızda bambaşka bir İran göreceksiniz" açıklamasında bulundu.

HÜRMÜZ BOĞAZI GERİLİMİN MERKEZİNDE

Gerilim, Hürmüz Boğazı çevresinde yaşanan son gelişmelerle daha da yükseldi. ABD'ye ait Apache tipi bir helikopterin düşmesinin ardından Washington yönetimi İran’a yönelik askeri baskıyı artıracağını açıklamıştı. ABD güçlerinin İran hedeflerine yönelik saldırılar düzenlediği, İran'ın da bölgedeki Amerikan üslerine füze ve insansız hava araçlarıyla karşılık verdiği bildirildi.

Taraflar arasında karşılıklı saldırılar sürerken, diplomatik görüşmeler de devam etti. Son günlerde yapılan açıklamalar, askeri gerilimin yanında müzakere kanallarının da açık tutulduğunu ortaya koydu.

HARK ADASI STRATEJİK ÖNEM TAŞIYOR

Trump'ın açıklamalarında öne çıkan Hark Adası, İran'ın petrol ihracatında kritik rol oynuyor. Basra Körfezi'nde yer alan ada, İran ana karasının yaklaşık 30 kilometre açığında bulunuyor.

İran medyasına göre ülkenin petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90'ı bu adadaki terminaller üzerinden gerçekleştiriliyor. Yaklaşık 21 kilometrekarelik yüzölçümüne sahip olan ada, Buşehr kıyıları açıklarında yer alıyor. İran ana karasına yaklaşık 30 kilometre, Buşehr Limanı'na ise yaklaşık 55 kilometre uzaklıkta bulunan adada petrol tesislerinin yanı sıra yaklaşık 8 bin 200 kişilik bir nüfus yaşıyor.

BÖLGESEL DİPLOMASİ TRAFİĞİ HIZLANDI

ABD ile İran arasında devam eden görüşmelerde ateşkesin kalıcı hale getirilmesi, enerji güvenliği, Hürmüz Boğazı'ndaki geçişlerin durumu ve bölgesel güvenlik başlıkları öne çıkıyor. Son haftalarda çeşitli Körfez ülkelerinin de diplomatik girişimlerde bulunduğu ve Washington yönetiminin daha önce de planlanan bazı saldırıları müzakerelere fırsat tanımak amacıyla ertelediği belirtilmişti.

Enflasyonun son üç yılın en yüksek seviyesine ulaşmasının ardından konuşan Trump, açıklanan verileri olumlu değerlendirdi. Trump, “Rakamlar harikaydı. Enflasyonu seviyorum. Çünkü bu savaş biter bitmez düşecek” ifadelerini kullandı.

ENFLASYON VERİLERİ DİKKAT ÇEKTİ

ABD'de açıklanan son ekonomik veriler, tüketici fiyatlarındaki artışın hız kazandığını ortaya koydu. Ülkede Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), mayıs ayında aylık bazda yüzde 0,5, yıllık bazda ise yüzde 4,2 arttı.

Açıklanan rakamlarla birlikte yıllık enflasyon oranı, Nisan 2023'ten bu yana kaydedilen en yüksek seviyeye ulaştı. Verilerde özellikle enerji maliyetlerindeki yükselişin enflasyon üzerinde etkili olduğu belirtildi.

DEMOKRATLARDAN TEPKİ

Trump'ın enflasyona ilişkin ifadeleri Demokrat Parti cephesinden eleştiri aldı. Senato Azınlık Lideri Chuck Schumer ile Senatör Elizabeth Warren, Başkan Trump'ın açıklamalarını eleştirerek artan yaşam maliyetleri karşısında duyarsız bir yaklaşım sergilediğini öne sürdü.

Demokrat siyasetçiler, yüksek enflasyonun hane halkları üzerindeki baskıyı artırdığına dikkat çekerek Başkan'ın açıklamalarına tepki gösterdi.

TRUMP: SÖZLERİM ÇARPITILDI

Tepkilerin ardından ABD Başkanı Donald Trump, yaptığı yeni açıklamada sözlerinin yanlış yorumlandığını savundu. Trump, The New York Post'a verdiği demeçte, ifadelerinin bağlamından koparıldığını belirterek aslında enflasyonun beklentilerden daha düşük gerçekleşmesini kastettiğini söyledi.

Trump, devam eden savaşın sona ermesiyle birlikte enerji maliyetlerinde düşüş yaşanacağını ve bunun da fiyatlar üzerinde aşağı yönlü etki oluşturacağını ifade etti.

ORTA DOĞU'DAKİ GERİLİM EKONOMİYİ ETKİLİYOR

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik operasyonlarıyla başlayan süreçte bölgede karşılıklı saldırılar sürerken, küresel enerji piyasalarındaki hareketlilik ekonomik göstergeler üzerinde etkisini göstermeye devam ediyor.

“ÇÖL KAPLANI”NIN OBJEKTİFİNDEN

Medine savunmasındaki kahramanlığı ile tanınan Fahreddin Paşa, halk arasında “Çöl Kaplanı” unvanı ile anılıyor. Paşa'nın çektiği ve koruduğu bu fotoğraflar, dönemin Medine'sine ait mimari yapıları, günlük yaşamı ve kutsal mekanları belgeliyor.

TARİHE TANIKLIK EDEN KARELER

Görüntülerde, Osmanlı askerlerinin Medine'deki varlığı, tarihi yapılar ve Harem-i Şerif çevresindeki günlük yaşam sahneleri yer alıyor. Fotoğrafların büyük bölümü daha önce hiç yayımlanmamıştı.

BİR YÜZYIL SONRA YENİDEN BAKIŞ

109 yıl önce çekilen bu fotoğraflar, hem tarih meraklıları hem de akademisyenler için önemli bir kaynak niteliğinde. Görseller, Osmanlı’nın kutsal topraklardaki son dönem varlığına dair belge olarak değerlendiriliyor.

ABD Başkanı Biden, Kuzey Carolina'da bir konuşma gerçekleştirdi. Konuşması bitince ise herkesin garibine giden bir hareket yaparak boşlukla tokalaşmaya çalıştı.

Sosyal medyada başlatılan "#score4rights2022(Haklar için Skor 2022)" kampanyası ile olimpiyat sporcuları umudu temsil eden hilal (C) işareti yapmaya davet ediliyor. Kampanyanın amacı, Çin'in Doğu Türkistan, Tibet ve Hong Kong’da işlediği insanlık suçlarına dikkat çekmek.

90 bin askerimizin şehit olduğu Sarıkamış Faciası'na ilişkin Rus askerleri tarafından çekilmiş görüntüler.

Aşırı sağcı Yahudiler, İsrail’in başkenti Tel Aviv’de Filistinli tutuklu Hişam Ebu Hevaş’ın yattığı hastane önünde çekim yapmak için bekleyen AA Kameramanı Fayiz Ebu Rumeyle’yi darp etti.