Arap Birliğinden yapılan açıklamaya göre Genel Sekreter Fehmi, bölgesel güvenlik ve istikrarın korunmasında bütün tarafların sorumluluk taşıdığını belirtti. Fehmi, özellikle geçen yıl ekim ayında Gazze’deki savaşı sona erdirmek amacıyla bir barış planı başlatan ABD Başkanı Donald Trump ile yönetiminin süreçte özel bir sorumluluğu bulunduğunu ifade etti.

BÖLGE İÇİN PATLAMA NOKTASI UYARISI

Fehmi, Filistin meselesindeki siyasi tıkanıklığın devam ettiğini, Körfez krizindeki gerilimin de bölgesel güvenliği tehdit eden bir düzeye ulaştığını kaydetti. Mevcut şartların yalnızca Filistin sahasını değil, Orta Doğu’nun tamamını etkileyebilecek çok yönlü sonuçlar doğurabileceğini belirtti.

Arap Birliği Genel Sekreteri, siyasi çözüm yollarının işletilmemesi ve İsrail’in sahadaki uygulamalarının sürmesi halinde bölgesel istikrarın daha fazla zarar göreceğini bildirdi. Uluslararası aktörlerin gelişmeleri izlemekle yetinmemesi ve gerilimi düşürecek somut adımlar atması gerektiğini vurguladı.

“2 MİLYON FİLİSTİNLİ AÇLIK VE HASTALIKLA KARŞI KARŞIYA”

Gazze’deki savaşı sona erdirmek amacıyla açıklanan planın üzerinden 9 ay geçmesine rağmen ikinci aşamaya ilişkin ilerleme sağlanamadığını belirten Fehmi, Gazze Şeridi’ndeki insani koşulların ağırlaşarak devam ettiğini kaydetti.

Yaklaşık 2 milyon Filistinlinin yaşamaya elverişli olmayan çadırlarda açlık ve hastalıkla mücadele ettiğini belirten Fehmi, temel ihtiyaçlara erişimde yaşanan sorunların sürdüğünü ifade etti. Gazze’de barınma, sağlık, gıda ve temiz su alanlarındaki krizin kalıcı hale gelmemesi için uluslararası müdahalenin gerekli olduğunu bildirdi.

İSRAİL HÜKÜMETİNİN GAZZE’YE YÖNELİK SÖYLEMLERİNE TEPKİ

Fehmi, Gazze’deki insani krizin devam ettiği bir dönemde İsrail işgal hükümeti yetkililerinin uzun vadeli yerleşim ve toprak kontrolünü genişletmeye yönelik söylemlerini sürdürdüğüne dikkati çekti.

Söz konusu açıklamaların barış sürecine zarar verdiğini belirten Fehmi, Gazze’nin demografik ve coğrafi yapısının değiştirilmesine yönelik girişimlere karşı uluslararası toplumun açık bir tutum alması gerektiğini kaydetti.

TRUMP’A NETANYAHU GÖRÜŞMESİ ÖNCESİ ÇAĞRI

ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu arasında yapılması beklenen görüşme öncesinde değerlendirmelerde bulunan Fehmi, Washington yönetiminin İsrail üzerindeki etkisini kullanması gerektiğini söyledi.

Fehmi, Trump’tan Şarm el-Şeyh barış projesini akamete uğratmaya çalışan İsrail hükümetinin aşırılıkçı politikalarını dizginlemesini istedi. Görüşmede Gazze’deki insani krizin sona erdirilmesi, saldırıların durdurulması ve barış planının uygulanması yönünde açık mesaj verilmesi çağrısında bulundu.

MESCİD-İ AKSA VE DOĞU KUDÜS’TEKİ İHLALLER DURDURULMALI

Fehmi, Mescid-i Aksa ve işgal altındaki Doğu Kudüs’te tekrarlanan İsrail ihlallerinin derhal durdurulması gerektiğini belirtti. Bölgedeki kutsal mekanların statüsüne yönelik müdahalelerin gerilimi daha da artırdığına dikkati çekti.

İşgal altındaki Doğu Kudüs’te yürütülen uygulamaların uluslararası hukukla bağdaşmadığını ifade eden Fehmi, Filistinlilerin dini, sosyal ve siyasi haklarının korunması için uluslararası mekanizmaların devreye alınması gerektiğini kaydetti.

FİLİSTİN TOPRAKLARINI GASPEDEN İSRAİLLİ GRUPLARA KARŞI ÇAĞRI

Fehmi, işgal altındaki Batı Şeria’da savunmasız Filistin halkına saldıran ve Filistin topraklarını gasbeden İsrailli grupların engellenmesi çağrısında bulundu. Söz konusu grupların saldırılarının Filistinlilerin can ve mal güvenliğini tehdit ettiğini belirtti.

Filistin topraklarının zor yoluyla ele geçirilmesine yönelik uygulamaların durdurulması gerektiğini vurgulayan Fehmi, İsrail makamlarının saldırıları önleme ve sorumlular hakkında işlem yapma yükümlülüğü bulunduğunu ifade etti.

“İSRAİL FİLİSTİN VARLIĞINI ORTADAN KALDIRMAYA ÇALIŞIYOR”

Fehmi, İsrail hükümetinin sömürgeci genişleme ve zorunlu göç politikalarıyla Filistin varlığını ortadan kaldırmayı hedeflediğini bildirdi. Filistinlilerin yaşadıkları bölgelerden çıkarılmasına ve toprakların kontrol altına alınmasına yönelik uygulamaların kapsamının genişletildiğini kaydetti.

İsrail’in Filistin yönetimine ait finansal kaynaklara el koyarak halka sunulan temel hizmetleri engellediğini belirten Fehmi, mali kısıtlamaların sağlık, eğitim ve kamu hizmetleri üzerinde doğrudan etkili olduğunu söyledi.

20 MADDELİ PLANIN UYGULANMASI İSTENDİ

Fehmi, Donald Trump’ın Arap Birliği ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından desteklenen 20 maddelik planın hazırlanmasında önemli rol üstlendiğini hatırlattı. Planın Gazze’nin yeniden imarını ve bağımsız Filistin devletinin kurulmasını hedeflediğini belirtti.

ABD Başkanı’nın İsrail’in barış planının içini boşaltmaya yönelik girişimlerine karşı kararlı bir tutum sergilemesi gerektiğini vurgulayan Fehmi, Gazze’deki insani krizin belirsiz bir süreye yayılmasına izin verilmemesi çağrısında bulundu.

BATI ŞERİA’NIN FİİLİ İLHAKINA KARŞI UYARI

Fehmi, İsrail hükümetinin oyalama politikalarıyla Batı Şeria’yı fiilen ilhak etmeyi amaçladığını bildirdi. Toprak gaspları, zorunlu göç uygulamaları ve idari düzenlemeler yoluyla Filistinlilerin bölgedeki varlığının zayıflatılmaya çalışıldığını ifade etti.

Arap Birliği Genel Sekreteri, bağımsız Filistin devletinin kurulmasını esas alan siyasi sürecin yeniden başlatılmasını istedi. Uluslararası toplumun Gazze, Doğu Kudüs ve Batı Şeria’daki ihlallerin sona erdirilmesi için ortak ve bağlayıcı bir tutum geliştirmesi gerektiğini kaydetti.

Sao Paulo’daki etkinlikte Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva ile Federal Yüksek Mahkeme Yargıcı Alexandre de Moraes’i hedef alan Milei’nin ifadeleri Brezilya yönetiminin tepkisini çekti. Brezilya hükümeti açıklamaları ülkenin kurumlarına ve yetkililerine yönelik doğrudan bir saldırı olarak değerlendirirken, Buenos Aires’te görev yapan Büyükelçi Julio Bitelli’yi istişare amacıyla geri çağırdı.

FLAVIO BOLSONARO’NUN ADAYLIĞI DUYURULDU

Eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’nun oğlu Flavio Bolsonaro’nun devlet başkanlığı adaylığı, Sao Paulo’daki Liberal Parti etkinliğinde kamuoyuna duyuruldu. Flavio Bolsonaro, kampanyasında babasının siyasi mirasını sürdüreceğini belirtirken güvenlik politikaları ve ekonomik serbestleşme başlıklarını öne çıkardı.

Jair Bolsonaro’nun hakkındaki darbe girişimi dosyası nedeniyle siyasi ve adli süreçlerle karşı karşıya bulunduğu dönemde oğlunun adaylığı, Brezilya sağının seçim stratejisinin önemli başlıklarından biri haline geldi. Flavio Bolsonaro’nun, ekim ayında yapılması planlanan seçimlerde mevcut Devlet Başkanı Lula da Silva’ya karşı yarışması bekleniyor.

MILEI SEÇİM ETKİNLİĞİNE KATILDI

Donald Trump ve Jair Bolsonaro ile siyasi yakınlığıyla bilinen Javier Milei, Flavio Bolsonaro’nun seçim kampanyasına destek vermek üzere Brezilya’ya gitti. Milei’nin ziyareti, Latin Amerika’daki sağ partiler ve liderler arasındaki siyasi işbirliğini güçlendirmeye yönelik temasların bir parçası olarak değerlendirildi.

Milei, Liberal Parti etkinliğinde yaptığı konuşmada Flavio Bolsonaro’dan seçimlerde sosyalist politikaları durdurmasını istedi. Arjantin Devlet Başkanı, Lula da Silva hükümetini hedef alan ifadeler kullanırken eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’ya desteğini yineledi.

LULA VE MORAES’İ HEDEF ALDI

Milei, konuşmasında Brezilya Devlet Başkanı Lula da Silva’ya yönelik hakaret içeren ifadeler kullandı ve mevcut hükümeti “hırsız sosyalistler” sözleriyle hedef aldı. Milei ayrıca, Jair Bolsonaro hakkında alınan ev hapsi kararlarında rol oynayan Federal Yüksek Mahkeme Yargıcı Alexandre de Moraes’e de sert eleştiriler yöneltti.

Arjantin Devlet Başkanı’nın açıklamaları Brezilya hükümeti tarafından ülkenin egemenliğine, demokratik kurumlarına ve yargı bağımsızlığına yönelik saygısızlık olarak değerlendirildi. Federal Yüksek Mahkeme Başkanı Edson Fachin de Milei’nin sözlerine tepki göstererek Brezilya kurumlarının hedef alınmasını eleştirdi.

BÜYÜKELÇİ İSTİŞARE İÇİN GERİ ÇAĞRILDI

Brezilya Dışişleri Bakanı Mauro Vieira’nın Devlet Başkanı Lula da Silva ile yaptığı görüşmenin ardından, Brezilya’nın Buenos Aires Büyükelçisi Julio Bitelli’nin istişarelerde bulunmak üzere ülkeye çağrılmasına karar verildi. Diplomatik uygulamalarda büyükelçinin istişare için geri çağrılması, iki ülke arasındaki ilişkilerde ciddi rahatsızlığın göstergelerinden biri olarak kabul ediliyor.

Brezilya Dışişleri Bakanlığı, Milei’nin sözlerini kınarken yargının bağımsızlığına ve devlet kurumlarına saygı gösterilmesi gerektiğini vurguladı. Büyükelçinin ne kadar süreyle Brasilia’da kalacağı ve iki ülke arasında resmi diplomatik temas başlatılıp başlatılmayacağı konusunda açıklama yapılmadı.

İŞÇİ PARTİSİNDEN MILEI’YE TEPKİ

Brezilya’da iktidardaki İşçi Partisinin Genel Başkanı Edinho Silva, Arjantin Devlet Başkanı Milei’yi Brezilya’nın demokratik kurumlarına ve Lula da Silva’ya saygısızlık etmekle suçladı. Silva, yabancı bir devlet başkanının Brezilya topraklarında ülkenin seçilmiş yönetimini ve yargı mensuplarını hedef almasının kabul edilemeyeceğini bildirdi.

Brezilyalı yetkililer, siyasi görüş ayrılıklarının iki ülkenin kurumsal ilişkilerine zarar verecek açıklamalara dönüşmemesi gerektiğini belirtti. Lula da Silva olayın ardından Milei’ye doğrudan yanıt vermezken Brezilya’nın egemenliği ve kurumlarının korunmasına yönelik mesajlar verdi.

BOLSONARO’YU ZİYARET TALEBİNE İZİN VERİLMEDİ

Milei’nin Brezilya ziyareti sırasında eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro ile görüşmek istediği, ancak Federal Yüksek Mahkeme Yargıcı Alexandre de Moraes’in söz konusu ziyarete izin vermediği bildirildi. Kararın ardından Milei’nin Moraes’e yönelik eleştirilerini sertleştirdiği aktarıldı.

Jair Bolsonaro, hakkında yürütülen adli süreç kapsamında ev hapsinde tutuluyor. Milei’nin ziyaret talebinin reddedilmesi, siyasi etkinlikte yaptığı konuşmanın ve Brezilya yargısına yönelik açıklamalarının temel başlıklarından biri oldu.

ARJANTİN’DE DE AÇIKLAMALARA TEPKİ GELDİ

Milei’nin sözleri yalnızca Brezilya’da değil, Arjantin’deki muhalefet çevrelerinde de tepkiyle karşılandı. Eski Arjantin Devlet Başkanı Alberto Fernandez ile Buenos Aires Eyaleti Valisi Axel Kicillof, açıklamaların Arjantin halkının tamamını temsil etmediğini belirterek Brezilya ile ilişkilerin zarar görmemesi gerektiğini ifade etti.

Arjantinli muhalif siyasetçiler, Brezilya’nın ülkenin en önemli ticaret ortakları arasında yer aldığına dikkati çekerek diplomatik gerilimin ekonomik ilişkilere yansıyabileceği uyarısında bulundu. Milei yönetiminden büyükelçinin geri çağrılmasına ilişkin kapsamlı bir resmi açıklama yapılmadı.

İKİ LİDER ARASINDAKİ GERİLİM SÜRÜYOR

Milei ile Lula da Silva arasındaki siyasi ve ideolojik görüş ayrılıkları, Arjantin Devlet Başkanı’nın göreve gelmesinden bu yana iki ülke arasındaki ilişkileri etkiliyor. Milei’nin daha önce gerçekleştirdiği Brezilya ziyaretlerinde Lula da Silva ile resmi bir görüşme yapmadığı, iki yönetim arasındaki temasların sınırlı düzeyde kaldığı belirtiliyor.

Brezilya’nın büyükelçisini istişare için geri çağırmasıyla diplomatik gerilim yeni bir aşamaya taşındı. İki ülke arasındaki siyasi ilişkilerin seyri, Arjantin yönetiminin açıklamaları ve büyükelçinin Buenos Aires’e dönüşüne ilişkin alınacak karar doğrultusunda şekillenecek.

Reuters’a konuşan İsrailli yetkililer, Uluslararası İstikrar Gücü bünyesinde ilk aşamada 200 kişilik bir ekibin görev yapacağını bildirdi. Güce Uganda ve Fas’ın katılacağı açıklanırken, başka hangi ülkelerin destek sağlayacağı ve çalışmaların ne zaman başlayacağı konusunda bilgi paylaşılmadı.

GÜVENLİK KABİNESİ ONAY VERDİ

Uluslararası İstikrar Gücü’nün Gazze’ye girişine ilişkin karar İsrail Güvenlik Kabinesinde yapılan oylamayla kabul edildi. Kararla birlikte çok uluslu yapının Gazze’de görev yapmasının önündeki siyasi onay süreci tamamlandı.

Kabine kararının ardından uluslararası gücün bölgeye hangi güzergâhtan gireceği, görev alanlarının nasıl belirleneceği ve İsrail ordusuyla koordinasyonun hangi esaslara göre yürütüleceği konusunda açıklama yapılmadı.

İLK EKİP 200 KİŞİDEN OLUŞACAK

İsrailli yetkililerin verdiği bilgiye göre Uluslararası İstikrar Gücü’nün ilk ekibinde 200 kişi yer alacak. Söz konusu personelin güvenlik, lojistik, koordinasyon ve geçiş dönemi yönetimine destek sağlamak üzere görevlendirilmesi öngörülüyor.

Görev yapacak personelin asker, polis veya sivil uzmanlardan hangi oranlarda oluşacağı açıklanmadı. Ekibin görev süresi ile faaliyet alanlarının ilerleyen aşamada netleşmesi bekleniyor.

UGANDA VE FAS GÜCE KATILACAK

Uluslararası güce Uganda ve Fas’ın personel desteği vereceği açıklandı. İki ülkenin sağlayacağı personel sayısı, görev dağılımı ve operasyonel sorumlulukları hakkında ayrıntılı bilgi paylaşılmadı.

Uganda ve Fas dışında hangi ülkelerin yapıya katılacağı da henüz duyurulmadı. Çok uluslu gücün genişletilmesine yönelik temasların devam ettiği belirtildi.

BEN GVİR KARARA KARŞI ÇIKTI

İsrail Güvenlik Kabinesindeki oylamada aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben Gvir karara karşı oy kullandı. Ben Gvir’in “hayır” oyu İsrail içinde farklı siyasi çevrelerin tepkisine neden oldu.

Karara destek veren kabine üyeleri, uluslararası gücün Gazze’de geçiş dönemi yönetiminin kurulmasına ve güvenlik yapısının oluşturulmasına katkı sağlayacağını savundu. Karşı çıkan isimler ise Gazze’de uluslararası bir yapının görev almasına itiraz etti.

BARIŞ PLANI 16 OCAK’TA ONAYLANDI

ABD Başkanı Donald Trump tarafından hazırlanan 20 maddelik Gazze Barış Planı 16 Ocak’ta onaylandı. Plan, Gazze’de çatışmaların sona erdirilmesinin ardından geçiş dönemi yönetim ve güvenlik yapılarının oluşturulmasını içeriyor.

Plan kapsamında Gazze’nin idari, güvenlik ve yeniden yapılanma süreçlerinin farklı kurumlar tarafından yürütülmesi öngörülüyor. Uluslararası İstikrar Gücü de söz konusu geçiş yapılarından biri olarak planda yer alıyor.

DÖRT AYRI GEÇİŞ YAPISI KURULACAK

Barış Planı’nda Gazze Yürütme Konseyi, Barış Konseyi, Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi ve çok uluslu Uluslararası İstikrar Gücü olmak üzere dört ayrı yapı bulunuyor. Söz konusu kurumların Gazze’de geçiş döneminin farklı alanlarında görev üstlenmesi planlanıyor.

Gazze Yürütme Konseyinin idari koordinasyonu, Barış Konseyinin siyasi süreci ve Gazze Yönetimi Ulusal Komitesinin yerel yönetim faaliyetlerini yürütmesi öngörülüyor. Uluslararası İstikrar Gücü’nün ise güvenlik ve istikrarın sağlanmasına yönelik görevler üstlenmesi planlanıyor.

YENİ YÖNETİM VE YENİDEN İNŞA HEDEFLENİYOR

Planla Gazze’de güvenli koşullar altında yeni bir yönetim yapısının kurulması ve bölgenin yeniden inşa edilmesi amaçlanıyor. Uluslararası gücün, geçiş döneminde güvenlik ortamının oluşturulmasına ve yeni yönetim mekanizmalarının faaliyete geçmesine destek vermesi bekleniyor.

Gazze’nin yeniden inşasına ilişkin finansman, takvim ve uygulama modeline dair ayrıntılar henüz açıklanmadı. Uluslararası İstikrar Gücü’nün ne zaman göreve başlayacağına ilişkin takvimin taraflar arasındaki görüşmelerin ardından netleşmesi öngörülüyor.

Bekai, ABD’nin İran’a yönelik hava bombardımanlarını durdurduğu sürece Tahran’ın da askeri operasyonlarını askıya alacağını açıkladı. İranlı üst düzey bir yetkili de Tahran’ın “saldırıya karşı saldırı” ilkesi doğrultusunda hareket edeceğini ve söz konusu mesajın ABD tarafına iletildiğini belirtti.

UKRAYNA’NIN İRAN GEMİSİNE SALDIRISINA TEPKİ

İran Dışişleri Bakanlığı, Ukrayna’nın Hazar Denizi’nde bir İran ticari gemisini hedef alan saldırısını kınadı. Bakanlık, saldırıda bir denizcinin yaşamını yitirdiğini, bir kişinin de yaralandığını açıklarken eylemin Birleşmiş Milletler Şartı’na ve uluslararası hukuka aykırı olduğunu savundu.

Bekai, saldırıyı tehlikeli bir maceraperestlik olarak nitelendirerek İran’ın ulusal çıkarlarını ve güvenliğini korumak için gerekli adımları atacağını söyledi. Ukrayna’ya siyasi ve askeri destek sağlayan Batılı ülkelerin de saldırının sonuçlarından sorumlu tutulması gerektiğini ileri sürdü.

“UKRAYNA’NIN EYLEMİ YANITSIZ KALMAYACAK”

Bekai, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy yönetiminin politikalarının öngörülemeyen bölgesel sonuçlar doğurabileceğini belirtti. İran’ın Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşa müdahil olmadığını savunan Bekai, Kiev yönetiminin attığı adımlar konusunda destekçileri tarafından uyarılması gerektiğini söyledi.

İran yönetimi, saldırının ardından Ukrayna’nın diplomatik temsilcisini Dışişleri Bakanlığına çağırdı. Tahran, saldırıya karşılık verme hakkını saklı tuttuğunu bildirirken Hazar Denizi’ne kıyısı bulunan ülkelerin de gelişmeden endişe duyduğunu kaydetti.

İRAN AB’YE ÇİFTE STANDART ELEŞTİRİSİ YÖNELTTİ

Bekai, İran Dışişleri Bakanı’nın Avrupa Birliği Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas ile telefon görüşmesi yaptığını aktardı. Görüşmede Batılı ülkelerin insan hakları konusundaki yaklaşımının eleştirildiğini belirten Bekai, İranlı kayıpların da aynı insani hassasiyetle ele alınması gerektiğini ifade etti.

ABD ve İsrail’in saldırılarında yaşamını yitiren İranlı çocukların cenaze törenlerine işaret eden Bekai, Fransa başta olmak üzere bazı Batılı ülkelerin açıklamalarına tepki gösterdi. Bekai, İran’ın saldırılara maruz kaldığı dönemlerde aynı ülkelerin yeterli tepkiyi göstermediğini savundu.

ABD VE İRAN SALDIRILARA ARA VERDİ

ABD ordusunun İran’a yönelik 13 gece süren hava saldırılarının ardından operasyonlara ara verdiği bildirildi. Pentagon’un kararında kullanılabilecek hedeflerin azalması, hava savunma sistemlerinde kullanılan mühimmat stokları ve operasyonların sürdürülebilirliğine ilişkin askeri değerlendirmelerin etkili olduğu aktarıldı.

İran da ABD’nin saldırılarını durdurmasının ardından komşu ülkelerdeki Amerikan askeri varlığını hedef alan karşı operasyonlarına ara verdi. Tarafların karşılıklı saldırıları durdurmasıyla bölgede iki gün boyunca yeni bir askeri hareketlilik bildirilmedi.

ABD DİPLOMASİYE ZAMAN TANINDIĞINI AÇIKLADI

ABD’nin Birleşmiş Milletler Daimi Temsilcisi Mike Waltz, Başkan Donald Trump’ın diplomatik görüşmelere alan açmak amacıyla İran’a yönelik saldırıları durdurduğunu söyledi. Waltz, müzakerelerin farklı düzeylerde devam ettiğini belirterek Washington’ın İran’dan somut adımlar beklediğini ifade etti.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Bekai ise Tahran’ın ABD ile savaşın sona erdirilmesine yönelik müzakerelerin yeniden başlaması için talepte bulunmadığını açıkladı. Bekai, Hürmüz Boğazı’ndaki mevcut durumda da değişiklik yaşanmadığını bildirdi.

ABD ORDUSUNDA MÜHİMMAT UYARISI

ABD Genelkurmay Başkanı General Dan Caine’in Başkan Trump’a, Orta Doğu’daki hava savunma sistemlerinde kullanılan önleyici füze stoklarının azalması nedeniyle operasyonların devam ettirilmesinin risk oluşturabileceği yönünde değerlendirme sunduğu aktarıldı.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı Komutanı Amiral Brad Cooper’ın da bombardımanların askeri etkinliğinin sınırına ulaştığı görüşünü yönetime ilettiği bildirildi. Söz konusu askeri değerlendirmelerin, Trump’ın saldırılara ara verme kararında etkili olduğu belirtildi.

“ABD SAVAŞIN VE BARIŞIN ZAMANINI BELİRLEYEMEZ”

ABD’nin çatışmaların seyrini kontrol ettiği yönündeki değerlendirmelere karşı çıkan Bekai, İran’ın kısa sürede teslim olacağı yönündeki hesapların sonuç vermediğini söyledi. Washington’ın kendi başlattığı çatışmanın içinde kaldığını savunan Bekai, yaşanan sürecin bir savaş yönetimi olarak nitelendirilemeyeceğini belirtti.

Tahran’ın stratejik kararlarını ulusal güvenlik ve ulusal çıkarları temelinde aldığını vurgulayan Bekai, “Savaşın ve barışın zamanını ABD’nin belirlemesine asla izin vermedik, vermeyeceğiz. Ulusal çıkarlarımız gerektirdiği sürece savunmamızı sürdüreceğiz.” ifadelerini kullandı.

KÖRFEZ ÜLKELERİNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

Bekai, ABD Dışişleri Bakanı ile Körfez İşbirliği Konseyi ülkelerinin dışişleri bakanları tarafından yayımlanan ortak bildiriyi eleştirdi. Bazı bölge ülkelerinin 28 Şubat’ta başlayan ABD saldırılarına hava sahalarını ve topraklarını açarak ya da doğrudan katılarak destek verdiğini ileri sürdü.

İran’ın bölge ülkeleriyle herhangi bir düşmanlığı bulunmadığını belirten Bekai, Tahran’ın güney Körfez ülkeleriyle karşılıklı güven ve işbirliğine dayalı ilişkiler geliştirmek istediğini ifade etti. Kuveyt’in ABD saldırıları için topraklarını kullandırmadığı yönündeki açıklamalarının sahadaki uygulamalarla kanıtlanması gerektiğini savundu.

SUUDİ ARABİSTAN’IN NÜKLEER PROGRAMI GÜNDEMDE

Bekai, ABD’nin İbrahim Anlaşmaları kapsamında Suudi Arabistan’a sivil nükleer program izni verebileceği yönündeki haberleri de değerlendirdi. Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması’na taraf ülkelerin barışçıl amaçlarla nükleer enerjiden yararlanma hakkına sahip olduğunu belirtti.

Washington’ın İran’ın nükleer programına yönelik yaklaşımıyla diğer ülkelere verdiği destek arasında çelişki bulunduğunu savunan Bekai, ABD’nin seçici politikalarının uluslararası toplum tarafından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

IRAK İLE SINIR GÜVENLİĞİ ELE ALINDI

Bekai, Irak Başbakanı’nın Tahran ziyareti sırasında iki ülke arasındaki sınır güvenliği anlaşmasının uygulanmasının görüşüldüğünü açıkladı. Görüşmelerde sınır bölgelerinin silahlı örgütlerden arındırılması ve güvenlik işbirliğinin güçlendirilmesi konularının ele alındığını bildirdi.

Irak aracılığıyla ABD’den İran’a herhangi bir mesaj iletilmediğini belirten Bekai, görüşmelerin iki ülke arasındaki güvenlik ilişkileriyle sınırlı olduğunu ifade etti.

HÜRMÜZ BOĞAZI’NDAKİ GERİLİM SÜRÜYOR

Bekai, İngiltere’nin ABD saldırıları için askeri üslerini kullanıma açmasını ve Hürmüz Boğazı’nda uluslararası bir askeri koalisyon kurulmasına yönelik girişimleri kınadı. Hürmüz Boğazı’nın çatışmalar başlamadan önce açık bir deniz yolu olduğunu belirten Bekai, mevcut koşullardan ABD ile İsrail’i sorumlu tuttu.

ABD ile İran arasındaki saldırıların durmasına rağmen Hürmüz Boğazı’ndan ticari gemi geçişlerinin son haftaların düşük seviyelerinde bulunduğu bildirildi. Umman’ın arabuluculuğunda yürütülen temaslarda boğazdaki güvenli deniz trafiğinin yeniden sağlanması da başlıca gündem maddeleri arasında yer alıyor.

Science ile Retraction Watch tarafından yürütülen ortak araştırmaya göre “Mei” takma adıyla anılan kız çocuğuna, beyne ulaşması amacıyla tasarlanan trilyonlarca virüs omurilik yoluyla verildi. Çocuğun söz konusu uygulamadan yaklaşık bir hafta sonra geçen yıl hayatını kaybettiği öne sürüldü.

TEDAVİ NADİR BİR GENETİK RAHATSIZLIĞI HEDEFLİYORDU

Perşembe günü yayımlanan rapora göre deneysel gen terapisinin, bilişsel gelişimde gecikmeye neden olan nadir bir genetik rahatsızlığı düzeltmek amacıyla uygulandığı belirtildi. Tedavinin, çocuğun nöronlarında bulunan mutasyona uğramış geni yeniden yazarak hayati öneme sahip bir proteinin üretilmesini sağlamayı hedeflediği aktarıldı.

Baş araştırmacı nörobilimci Zilong Qiu’nun, uygulamayla dünyanın beyne yönelik ilk gen düzenleme tedavisini gerçekleştirmeyi amaçladığı bildirildi. Deneysel yöntemde genetik materyalin beyne taşınması için virüslerden yararlanıldığı ifade edildi.

ÇOCUĞUN ÖLÜMÜ MAKALEDE YER ALMADI

Qiu, ilgili hayvan deneylerine ilişkin çalışmasını Nature dergisinde yayımladı. Science ile Retraction Watch’ın haberine göre söz konusu makalede Mei’den ve çocuğun ölümünden bahsedilmedi.

Daha önce kamuoyuna açıklanmadığı belirtilen ölümün, araştırmanın etik yönü ve sonuçların bilimsel yayınlarda nasıl ele alındığı konusunda soru işaretlerine yol açtığı aktarıldı. Üniversite yönetiminin, iddiaların ardından araştırma sürecine ilişkin inceleme başlattığı bildirildi.

ÜNİVERSİTE ÖZEL ÇALIŞMA GRUBU KURDU

Şanghay Jiao Tong Üniversitesi Tıp Fakültesi tarafından yapılan açıklamada, konuya büyük önem verildiği ve olayla bağlantılı kapsamlı bir soruşturma yürütmek üzere özel bir çalışma grubu kurulduğu belirtildi. İncelemenin araştırmanın bilimsel, etik ve idari yönlerini kapsayacağı aktarıldı.

Üniversite açıklamasında bilimsel araştırma bütünlüğü ile araştırma kurallarına önem verildiği ve bilimsel araştırma etiğini ihlal eden tıbbi çalışmaların yürütülmesine karşı olunduğu ifade edildi. Soruşturma sonucunda elde edilecek bulgular doğrultusunda gerekli önlemlerin alınacağı kaydedildi.

AİLENİN 800 BİN DOLARDAN FAZLA ÖDEME YAPTIĞI İDDİASI

Science ile Retraction Watch’ın ortak araştırmasında, Mei’nin ailesinin deneyin finansmanı için 800 bin dolardan fazla ödeme yaptığı öne sürüldü. Ailenin tedavinin taşıdığı riskler konusunda yeterince bilgilendirilmediği de raporda yer alan iddialar arasında bulundu.

Uygulamanın hangi etik kurul izinleriyle gerçekleştirildiği, ailenin onam sürecinde kendilerine hangi bilgilerin verildiği ve tedavinin klinik araştırma kapsamındaki statüsüne ilişkin ayrıntılar paylaşılmadı. Söz konusu başlıkların üniversite tarafından yürütülen soruşturmada incelenmesi bekleniyor.

GEN DÜZENLEME TARTIŞMALARI YENİDEN GÜNDEMDE

Daha önce açıklanmayan ölüm, Çin’de gen düzenleme çalışmalarının etik ve hukuki sınırlarına ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı. Biyofizikçi He Jiankui, 2018 yılında genleri düzenlenmiş bebeklerin dünyaya gelmesini sağlayan gizli bir çalışma yürüttüğünü açıklamış ve olay uluslararası tepkiye neden olmuştu.

Yeni iddiaların, Çin’in biyoteknoloji alanındaki araştırma süreçleri ile klinik deneylerde uygulanan denetim mekanizmalarının yeniden tartışılmasına yol açtığı belirtildi. Şanghay Jiao Tong Üniversitesi Tıp Fakültesinin soruşturma sonuçlarına ilişkin ayrıntılı açıklama yapması bekleniyor.

SOSYAL MEDYA POSTU:

Çin’de deneysel gen terapisi uygulanan 6 yaşındaki bir kız çocuğunun hayatını kaybettiği iddiası araştırılıyor.

Şanghay Jiao Tong Üniversitesi Tıp Fakültesi özel bir çalışma grubu kurdu.

Çocuğun ailesinin tedavi için 800 bin dolardan fazla ödeme yaptığı öne sürüldü.

Ailenin riskler konusunda yeterince bilgilendirilmediği iddialar arasında yer aldı.

Soruşturmanın sonuçlarına göre gerekli işlemlerin yapılacağı açıklandı.

Al Jazeera’nın “Al Muqabala” programına özel röportaj veren Şara, İsrail ile yürütülen temaslara, Lübnan’daki krize, ülke içindeki ekonomik ve güvenlik sorunlarına, Suriye Demokratik Güçleri ile yapılan anlaşmaya ve savaş yıllarında kaybolan kişilere ilişkin açıklamalarda bulundu.

İSRAİL İLE GÜVENLİK ANLAŞMASI ARAYIŞI

Şara, Şam yönetiminin çeşitli ülkelerin katılımıyla İsrail ile bir güvenlik anlaşması üzerinde çalıştığını belirterek, söz konusu düzenlemenin kapsamlı bir barış için kapı aralayabileceğini ifade etti.

Suriye’nin İsrail ile herhangi bir çatışmaya girmekten kaçındığını dile getiren Şara, güvenlik düzenlemesinin iki ülke arasındaki krizin daha geniş ve kapsamlı biçimde çözülmesine katkı sağlayabileceğini kaydetti.

Olası anlaşmanın Suriye’nin işgal altındaki Golan Tepeleri üzerindeki hakkından vazgeçmesi anlamına gelmeyeceğini vurgulayan Şara, Şam yönetiminin bölgeye ilişkin tutumunu koruduğunu söyledi.

İsrail, Beşşar Esed yönetiminin Aralık 2024’te sona ermesi ve Şara’nın iktidara gelmesinin ardından Suriye’nin güneyinde birçok kez saldırı ve kara operasyonu gerçekleştirdi.

LÜBNAN’A ASKERİ MÜDAHALE GÜNDEMDE DEĞİL

Şara, Suriye’nin komşu Lübnan’a yönelik herhangi bir askeri müdahale niyeti bulunmadığını açıkladı. Konuya ilişkin iddiaları reddeden Şara, hükümetinin Lübnan makamlarının mevcut krizi aşmasına ve ülkenin güvenli bir sürece yönelmesine katkı sağlayacak yolları görüştüğünü belirtti.

Lübnan’ın güneyinde İsrail’in işgali sürerken, Hizbullah ile İsrail güçleri arasında aylardır çatışmalar yaşanıyor. Lübnan yönetimi, işgal altındaki toprakları geri almayı ve ülkedeki bütün silahların devletin kontrolünde olmasını hedefliyor.

Şara, silahların sınırlandırılması ile savaş ve barış kararlarının yalnızca Lübnan devletinin yetkisinde bulunması gerektiğini ifade ederek, Şam yönetiminin söz konusu yaklaşımı desteklediğini bildirdi.

LÜBNAN KRİZİ İÇİN KAPSAMLI ÇÖZÜM VURGUSU

Lübnan’daki krizin yalnızca güvenlik tedbirleriyle ele alınamayacağını belirten Şara, siyasi, ekonomik ve toplumsal sorunları da kapsayan geniş çaplı bir çözüm gerektiğini söyledi.

Lübnan’ın kaosa sürüklenmesinin Suriye üzerinde doğrudan ve hızlı etkiler oluşturacağını kaydeden Şara, ABD ve İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaşın bölgeye yayılmasının ciddi sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulundu.

YAPTIRIMLAR VE TERÖR LİSTESİ

Şara, ABD ve diğer ülkeler tarafından Suriye’ye uygulanan ekonomik yaptırımların kaldırılmasının tek başına yeterli olmayacağını söyledi.

Suriye’nin teröre destek veren devletler listesinden çıkarılmaması halinde yaptırımların kaldırılmasının beklenen ekonomik sonucu oluşturmayacağını belirten Şara, ülkenin uluslararası finans ve ticaret sistemine yeniden dahil edilebilmesi için iki adımın birlikte atılması gerektiğini savundu.

SDG İLE ANLAŞMANIN UYGULANMASINDA GECİKME

Şara, Kürt ve Arap silahlı gruplarından oluşan ve Suriye’nin kuzey ile doğusundaki bazı bölgeleri kontrol eden Suriye Demokratik Güçleri ile yapılan iç anlaşmanın uygulanmasında gecikme yaşandığını kabul etti.

Hükümetin anlaşmaya tam bağlılığını sürdürdüğünü belirten Şara, sürecin başarıyla sonuçlanacağına inandıklarını ve anlaşmanın uygulanması için çalışmaların devam ettiğini ifade etti.

KAYIP KİŞİLER İÇİN ÖZEL KOMİTE KURULDU

Şara, Suriye’de 2011 ile 2024 yılları arasında yaşanan savaş sırasında kaybolan kişilerin durumunu ele almak üzere özel bir komite kurulduğunu açıkladı.

Komitenin uluslararası standartlara uygun biçimde faaliyet göstereceğini belirten Şara, kayıp kişilerin bulunması ve kimliklerinin tespit edilmesi konusunda uzmanlığa sahip ülkelerle yakın işbirliği yürütüleceğini söyledi.

Birleşmiş Milletler, Suriye’deki savaş sırasında yaklaşık 100 bin kişinin zorla kaybedildiğini tahmin ediyor. Suriye Ulusal Kayıp Kişiler Komisyonu ise kayıp Suriyelilerin sayısının 300 bine ulaşabileceğini değerlendiriyor.

Reuters’a konuşan ve kimliğinin açıklanmasını istemeyen üst düzey bir İranlı yetkili, Tahran’ın tutumunun değişmediğini söyledi. Yetkili, “Saldırıya saldırıyla karşılık verme yaklaşımımız sürüyor. Saldırılar durursa İran da operasyonlarını durduracak. Mesaj ABD’ye iletildi.” ifadelerini kullandı.

ABD SALDIRILARINI İKİ GÜNDÜR DURDURDU

ABD’nin İran’a yönelik 13 gece boyunca devam eden ve giderek yoğunlaşan hava saldırılarının ardından Pentagon’un operasyonları cuma günü geç saatlerde askıya aldığı bildirildi. Cumartesi ve pazar günleri ABD tarafından İran’a yönelik herhangi bir saldırı düzenlendiğine ilişkin açıklama yapılmadı.

ABD saldırılarının ardından bölgede Amerikan üslerine ev sahipliği yapan komşu ülkelere karşı operasyonlar gerçekleştiren İran da iki günlük süre içinde yeni bir saldırı düzenlemedi. Karşılıklı saldırıların durmasıyla birlikte bölgede geçici bir askeri sükunet oluştu.

TRUMP DİPLOMASİ İÇİN ARA VERDİ

ABD’nin Birleşmiş Milletler Daimi Temsilcisi Mike Waltz, Amerikan basınına yaptığı açıklamalarda, Başkan Donald Trump’ın diplomatik temaslara daha fazla zaman tanımak amacıyla İran’a yönelik saldırıları durdurma kararı aldığını söyledi.

Fox News Sunday programına ve diğer ABD medya kuruluşlarına konuşan Waltz, Trump’ın görüşmelere hareket alanı açmak istediğini belirtti. Waltz, diplomatik girişimlerin içeriğine veya görüşmelerin hangi kanallar üzerinden yürütüldüğüne ilişkin ayrıntı paylaşmadı.

ABD’DE HEDEF VE MÜHİMMAT ENDİŞESİ

Reuters’a konuşan ve adının açıklanmasını istemeyen bir ABD’li yetkili, Amerikan askeri yetkililerinin son iki haftadır devam eden bombardımanlarda önceden belirlenen hedeflerin büyük ölçüde tüketildiği yönünde değerlendirmelerde bulunduğunu aktardı.

ABD yönetimi, saldırıların Hürmüz Boğazı’ndaki deniz taşımacılığına yönelik İran kaynaklı tehditlere karşı gerçekleştirildiğini savundu. Savaşın önemli gerilim noktalarından biri haline gelen Hürmüz Boğazı, küresel petrol taşımacılığı açısından kritik öneme sahip dar bir su yolu olarak öne çıkıyor.

Yetkili, geniş kapsamlı askeri operasyonların yeniden başlatılmasının seçenekler arasında bulunduğunu ancak ABD Genelkurmay Başkanı Orgeneral Dan Caine’in mühimmat stokları üzerindeki olumsuz etkiler nedeniyle böyle bir adımın risk taşıyacağı konusunda Trump’ı özel olarak uyardığını söyledi.

Söz konusu mühimmatın, ABD’nin Orta Doğu’daki hava savunma sistemlerinde kullanılan önleyici füzeleri de kapsadığı belirtildi. Caine’in ofisi ile ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı konuya ilişkin yorum yapmadı.

WALTZ: ABD ORDUSUNUN İHTİYAÇ DUYDUĞU HER ŞEY VAR

Mike Waltz, NBC televizyonunda yayımlanan Meet the Press programında ABD ordusunun ihtiyaç duyduğu bütün imkanlara sahip olduğunu söyledi. Waltz, Savunma Bakanı Pete Hegseth’in Trump yönetiminde göreve başladığında mühimmat stokları bakımından zayıflamış bir durum devraldığını da ifade etti.

ABD’li yetkililer, saldırılara ara verilmesinin ordunun operasyon kabiliyetini kaybettiği anlamına gelmediğini savunurken, mevcut stokların uzun süreli ve geniş çaplı bir çatışmada korunmasına yönelik değerlendirmelerin karar sürecinde etkili olduğu bildirildi.

TAHRAN’DA İYİMSERLİKTEN ÇOK ŞÜPHE VAR

Reuters’a konuşan üst düzey İranlı yetkili, Tahran yönetiminin Trump’ın saldırılara ara verme kararının ABD’nin müzakere pozisyonunda önemli bir değişiklik anlamına geldiğine dair güçlü bir beklenti taşımadığını söyledi.

İranlı kaynak, saldırıların durdurulmasına ilişkin iyimserlikten çok şüphe bulunduğunu belirterek, Tahran’daki hakim görüşün söz konusu aranın gerçek bir politika değişikliğinden ziyade taktiksel bir adım olduğu yönünde olduğunu aktardı.

Yetkili, İran’ın ABD’nin tutumuna ilişkin geçmişte yaşanan gelişmeler nedeniyle temkinli davrandığını ve Washington’ın niyetlerine güven duymadığını dile getirdi.

HÜRMÜZ BOĞAZI SAVAŞIN ODAĞINDA

ABD güçleri, son iki hafta boyunca İran’ı her gece hedef aldı. Washington yönetimi, operasyonların Hürmüz Boğazı’nda gemilere yönelik İran saldırılarına karşılık olarak gerçekleştirildiğini açıkladı.

İran güçleri ise ABD saldırılarına, Körfez’deki Arap ülkelerinde bulunan su arıtma ve deniz suyunu içme suyuna dönüştürme tesislerini hedef alan operasyonlarla karşılık verdi.

Tahran yönetimi, savaş öncesinde küresel petrol akışının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü korumayı amaçladığını bildirdi.

GEÇİCİ ANLAŞMA SALDIRILARLA KESİNTİYE UĞRADI

ABD’nin yeniden başlattığı askeri harekat, savaşı sona erdirmeyi amaçlayan ve geçen ay sağlanan geçici anlaşmanın uygulanmasını durdurdu.

Trump’ın saldırılara ara verme kararının, cuma günü düzenlenen ve üst düzey askeri yetkililer ile siyasi danışmanların katıldığı toplantının ardından alındığı belirtildi.

ABD basınında yer alan haberlere göre Başkan Yardımcısı JD Vance toplantıda operasyonların sürdürülmesine ilişkin çekincelerini dile getirdi. ABD’nin Orta Doğu’daki kuvvetlerinin genel komutanı Amiral Brad Cooper’ın da bombardımanın etkisinin sınırlarına ulaştığı gerekçesiyle saldırıların durdurulmasını önerdiği aktarıldı.

İRAN’DA BELİRSİZLİK SÜRÜYOR

İran’da yaşayan siviller, saldırıların durmasına rağmen çatışmaların yeniden başlayabileceği endişesini taşıyor. Tahran’da ithalat ve ihracat işiyle uğraşan 49 yaşındaki Nader, Reuters’a telefonla yaptığı açıklamada, saldırılara verilen aranın kalıcı olacağına inanmadığını söyledi.

Ülkedeki herkesin belirsizlik içinde kaldığını belirten Nader, savaşın sona ermemesi ve saldırıların tamamen durdurulmamasının İran halkı üzerinde yıpratıcı bir etki oluşturduğunu ifade etti.

Kaynaklar, Trump’ın İran’a karşı yeni bir saldırıya onay vermediği yönündeki iddiaların ardından iki ülke arasındaki temasların hız kazandığını belirtti. Arabulucu ülkeler Pakistan ile Katar tarafından sunulan öneriye hem Washington’ın hem de Tahran’ın yanıt verdiği aktarıldı.

PAKİSTAN VE KATAR’DAN KALICI ATEŞKES ÖNERİSİ

Pakistan ve Katar’ın sunduğu öneride, kalıcı ateşkesin sağlanması ve barış görüşmelerinin yeniden başlatılabilmesi amacıyla ABD ile İran’a son çatışmalar başlamadan önceki konumlarına dönmeleri çağrısı yapıldı. Pakistanlı kaynaklar, iki tarafın da son çatışmaların sona erdirilmesi için diyalog ve diplomasiye olumlu yaklaştığını ifade etti.

Saldırılara ara verilmesinin, kesintiye uğrayan müzakerelerin yeniden başlatılmasına ilişkin beklentileri güçlendirdiği kaydedildi. Arabulucu ülkelerin, mevcut temasların kalıcı bir müzakere sürecine dönüşmesi için taraflarla görüşmelerini sürdürdüğü bildirildi.

HÜRMÜZ BOĞAZI ÇEVRESİNDE ATEŞKES KIRILGANLIĞINI KORUYOR

Pakistanlı hükümet kaynakları, Hürmüz Boğazı çevresindeki ateşkesin kırılganlığını koruduğunu belirtti. Ateşkesin ihlal edilmesi veya çatışmaların yeniden başlaması ihtimalinin yüksek olduğu ifade edildi.

Kaynaklar, Pakistan ve Katar’ın önceliğinin saldırılara verilen arayı sağlamlaştırmak ve bölgede gerilimi azaltmak olduğunu aktardı. Arabulucuların, çatışmaların yeniden alevlenmesini önlemek amacıyla Washington ve Tahran ile sürekli iletişim halinde bulunduğu belirtildi.

TRUMP’IN YENİ SALDIRI PLANINI ONAYLAMADIĞI İDDİA EDİLDİ

Axios haber sitesine isimleri açıklanmadan konuşan iki kaynak, Trump’ın cuma günü İran’a yönelik daha fazla saldırı planını onaylamadığını ileri sürdü. Kaynaklar, ABD Başkanı’nın orduya İran’a yeni hava saldırısı düzenlenmemesi yönünde talimat verdiğini iddia etti.

ABD ordusunun ise İran’a karşı geniş çaplı muharebe operasyonlarına olası dönüş için planlama faaliyetlerini sürdürdüğü öne sürüldü. Trump’ın yeni saldırı emrini onaylamadığı iddiasının, Umman heyetinin Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması konusunda görüşme yapmak üzere Tahran’a ulaştığı saatlerle aynı döneme denk geldiği aktarıldı.

İSLAMABAD MUTABAKATI 60 GÜNLÜK MÜZAKERE SÜRECİ ÖNGÖRMÜŞTÜ

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan savaşı sona erdirmek amacıyla Washington ile Tahran arasında 14 Haziran’da İslamabad Mutabakatı imzalandı. Mutabakat kapsamında nihai anlaşmaya ulaşılması için 60 günlük bir müzakere süreci öngörüldü.

ABD ordusunun 8 Temmuz’da İran’a karşı yeni saldırılar başlattığı, İran’ın da saldırılara misilleme olarak komşu ülkelerde bulunan ABD üslerini hedef aldığı belirtildi. Yaşanan gelişmelerin ardından müzakere süreci kesintiye uğrarken, saldırılara verilen yeni aranın diplomatik temasların yeniden başlamasına zemin hazırladığı ifade edildi.

Bekayi, görüşmelerde deniz trafiğinin nasıl yönetileceği konusunda bazı ilerlemeler sağlandığını ifade etti. Tarafların, İran ve Umman’ın egemenlik haklarına saygı gösterilmesi temelinde çeşitli önerileri ele aldığı aktarıldı.

BOĞAZIN GELECEKTEKİ YÖNETİMİ ELE ALINDI

Görüşmelerde Hürmüz Boğazı’nın gelecekteki yönetimine ilişkin bir mekanizma oluşturulması konusu da gündeme geldi. İranlı sözcü, tarafların deniz ulaşımının düzenlenmesi ve boğazın yönetimine yönelik öneriler üzerinde görüş alışverişinde bulunduğunu kaydetti.

Müzakerelerde paylaşılan önerilerin içeriğine ilişkin ayrıntılı bilgi verilmedi. Planlanan mekanizmanın yalnızca İran ve Umman arasında mı uygulanacağı, yoksa diğer kıyı ülkelerini de kapsayıp kapsamayacağı açıklanmadı.

DİĞER KIYI ÜLKELERİNİN TUTUMU BELİRSİZLİĞİNİ KORUYOR

Görüşmelerin yalnızca İran ile Umman arasında oluşturulacak bir düzenlemeyi kapsaması halinde, bölgedeki diğer kıyı ülkelerinin ve ABD’nin söz konusu mekanizmaya yaklaşımı önem taşıyor. Metinde yer alan değerlendirmede, diğer bölge ülkeleri ile Washington yönetiminin İran ve Umman’ın tek başına oluşturacağı bir düzenlemeye karşı çıkabileceği ifade edildi.

Hürmüz Boğazı’nın yönetiminde hangi ülke veya mekanizmanın belirleyici olacağı konusu da görüş ayrılıklarının merkezinde bulunuyor. Deniz trafiğinin düzenlenmesinden ziyade boğaz üzerindeki kontrol yetkisinin öne çıktığı belirtiliyor.

KONTROL YETKİSİ KONUSUNDA GÖRÜŞ AYRILIĞI

ABD ve bölgedeki bazı ülkelerin, İran’ın Hürmüz Boğazı üzerinde tek taraflı kontrol kurmasına izin vermeyecekleri yönünde bir tutum benimsediği aktarıldı. İran ise boğaz üzerinde egemenlik haklarına sahip olduğunu savunuyor.

Tarafların farklı yaklaşımları, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin gelecekte nasıl yönetileceğine ilişkin belirsizliği sürdürüyor. İran ve Umman arasındaki görüşmelerde sağlandığı belirtilen ilerlemenin, diğer bölge ülkelerinin katılımını içeren daha geniş bir mekanizmaya dönüşüp dönüşmeyeceği henüz netlik kazanmadı.

İran merkezli Defapress’e konuşan adı açıklanmayan bir kaynak, petrol tankerinin İran tarafından deniz trafiği için belirlenen rotadan çıktığını ileri sürdü. Kaynak, geminin radar sistemini kapattığını ve daha sonra bir deniz mayınına çarparak patladığını iddia etti.

TANKERİN BELİRLENEN ROTADAN ÇIKTIĞI ÖNE SÜRÜLDÜ

İran medyasındaki haberlerde, tankerin Hürmüz Boğazı’ndaki geçişi sırasında İran tarafından belirlenen seyir güzergâhına uymadığı savunuldu. Geminin rotadan ne kadar uzaklaştığı, mayının bulunduğu bölgenin koordinatları ve tankerin hangi yönde ilerlediği konusunda bilgi verilmedi.

Olayın ardından tanker üzerindeki yangın veya hasarın boyutuna ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı. Geminin taşıdığı petrol miktarı, hareket ettiği liman, varış noktası ve hangi ülkenin bayrağını taşıdığı da açıklanmadı.

MÜRETTEBATIN DURUMU BİLİNMİYOR

Petrol tankerinde bulunan mürettebatın sayısı ve sağlık durumuna ilişkin henüz bilgi paylaşılmadı. Bölgede arama kurtarma çalışması başlatılıp başlatılmadığı veya tankere yardım amacıyla başka gemilerin yönlendirilip yönlendirilmediği de bilinmiyor.

Patlamanın ardından denize petrol sızıntısı meydana gelip gelmediğine ilişkin açıklama yapılmadı. İran makamları, bölgedeki deniz trafiğinin olaydan etkilenip etkilenmediği konusunda da henüz ayrıntı vermedi.

OLAYA İLİŞKİN BAĞIMSIZ DOĞRULAMA YAPILMADI

Olayla ilgili ilk bilgiler İran medyası ve İranlı bir kaynağın açıklamalarına dayanıyor. Tankerin deniz mayınına çarptığı yönündeki iddia, bağımsız kaynaklar veya uluslararası denizcilik kuruluşları tarafından henüz doğrulanmadı.

Geminin işletmecisi, sahibi veya bağlı bulunduğu ülke tarafından da olayın ayrıntılarına ilişkin açıklama yapılmadı. İran makamlarının ve bölgedeki denizcilik kuruluşlarının ilerleyen saatlerde yeni bilgiler paylaşması bekleniyor.

İsrail’in Yedioth Ahronoth gazetesinin askeri muhabiri, gece saatlerinde Filistin köylerini hedef alan bir dizi “bedel ödetme” saldırısı düzenlendiğini yazdı. Saldırılarda camilerin ve araçların ateşe verildiği, bazı mülklerin duvarlarına “intikam” ifadeleri ve ırkçı sloganlar yazıldığı aktarıldı.

KUSRA’DAKİ CAMİYE “İNTİKAM” YAZILDI

Nablus kentinin güneyindeki Kusra beldesinde yapımı devam eden bir caminin İsrailli gasıplar tarafından ateşe verildiği bildirildi. Kusra Belediye Başkanı Abdülazim Vadi, saldırı sonucunda caminin giriş bölümünün yandığını ve taş yapının da zarar gördüğünü söyledi.

Saldırganların caminin duvarlarına İbranice ifadeler yazdığı, sloganlar arasında “Benayahu için intikam” sözünün de yer aldığı belirtildi. Söz konusu ifadenin, cuma günü işgal altındaki Batı Şeria’nın Tal köyünde öldürülen Benayahu Melt’e atıfta bulunduğu aktarıldı.

Kusra’daki caminin duvarlarında ayrıca doğrudan “intikam” ifadesinin yer aldığı bildirildi. Filistinli yetkililer, saldırının gece saatlerinde gerçekleştirildiğini ve caminin kullanıma açılmadan önce ciddi hasar gördüğünü kaydetti.

TULKERİM YAKINLARINDAKİ İKİNCİ CAMİ DE YAKILDI

Filistin Din İşleri Bakanlığı, Tulkerim yakınlarındaki Kur köyünde bulunan bir caminin de İsrailli gasıplar tarafından ateşe verildiğini açıkladı. Bakanlık, saldırganların caminin duvarlarına ırkçı ifadeler yazdığını bildirdi.

Kusra ve Kur köylerinde bulunan iki camiye yönelik saldırıların aynı gece düzenlendiği belirtildi. Filistinli yetkililer, saldırıların dini yapılara ve Filistinlilere ait mülklere yönelik daha geniş çaplı eylemlerin parçası olduğunu ifade etti.

ARAÇLAR VE FİLİSTİNLİLERE AİT MÜLKLER HEDEF ALINDI

Yedioth Ahronoth’un haberine göre gasıplar, Filistin köylerinde camilerin yanı sıra araçları ve özel mülkleri de hedef aldı. Bazı araçların ateşe verildiği, evlerin ve iş yerlerinin duvarlarına intikam içerikli sloganlar yazıldığı aktarıldı.

Saldırıların farklı noktalarda gece boyunca devam ettiği ve Filistin topraklarında geniş bir alana yayıldığı bildirildi. İsrail Ordu Radyosu, hafta sonundaki olayları “alışılmadık sayıda milliyetçi suç vakası” olarak nitelendirdi.

İLK 6 AYDA 660 SALDIRI KAYDEDİLDİ

İsrail Ordu Radyosu’nun güvenlik verilerine dayandırdığı haberine göre, 2026 yılının ilk 6 ayında Filistinlilere yönelik 660 gasıp saldırısı kayda geçti. Geçen yılın aynı döneminde kaydedilen saldırı sayısının 405 olduğu bildirildi.

Veriler, gasıp saldırılarında 2025’in ilk yarısına göre yüzde 63 artış yaşandığını ortaya koydu. Ordu Radyosu, hafta sonu boyunca işgal altındaki topraklarda 30 “milliyetçi suç vakası” kaydedilmesinin olağan dışı bir artışa işaret ettiğini aktardı.

İSRAİL ORDUSUNUN ÇAĞRILARININ KARŞILIK BULMADIĞI İDDİASI

Haaretz gazetesi, isimleri açıklanmayan kaynaklara dayandırdığı haberinde, İsrail ordusundaki bazı subayların gerilimin düşürülmesi amacıyla etkili gasıp isimlerle temasa geçtiğini bildirdi. Haberde, gasıp çevrelerde nüfuz sahibi kişilerin ordunun tansiyonu düşürme çağrılarını dikkate almadığı ileri sürüldü.

İsrail ordusunun gasıp saldırılarının yayılmasını önlemeye yönelik girişimlerinin sonuç vermediği ve şiddet olaylarının farklı kent ve köylerde devam ettiği aktarıldı.

TAL KÖYÜNDE 6 KİŞİ HAYATINI KAYBETTİ

Cuma günü Tal köyünde İsrailli gasıplar ile Filistinliler arasında çıkan çatışmalarda 4 Filistinli ile 2 İsraillinin öldüğü bildirildi. Çatışmaların ardından gasıpların farklı Filistin köylerine yönelik saldırılarının arttığı belirtildi.

Kusra’daki camiye yazılan “Benayahu için intikam” ifadesinin, Tal köyündeki çatışmalarda hayatını kaybeden Benayahu Melt’e gönderme yaptığı kaydedildi.

GASIPLAR YENİ YASA DIŞI NOKTA KURDU

İsrailli gasıpların Ramallah’ın kuzeybatısında bulunan Ümmü Safa köyüne ait araziler üzerinde yeni bir yerleşim noktası kurduğu bildirildi. Filistinli kaynaklar, söz konusu alanın köylülerin mülkiyetindeki topraklar üzerinde oluşturulduğunu açıkladı.

Yeni yerleşim noktasının kurulması, bölgede Filistinlilere yönelik saldırıların ve İsrail ordusunun operasyonlarının yoğunlaştığı bir dönemde gerçekleşti.

İSRAİL ORDUSU BASKINLARINI SÜRDÜRDÜ

İsrail güçlerinin işgal altındaki Batı Şeria genelinde üçüncü gün üst üste geniş çaplı baskınlar düzenlediği bildirildi. Operasyonlarda çok sayıda Filistinlinin gözaltına alındığı ve farklı kentlerde evlere baskınlar yapıldığı aktarıldı.

İsrail askerlerinin Ramallah çevresindeki askeri kontrol noktalarını kapattığı belirtildi. Kontrol noktalarının kapatılması nedeniyle kente giriş ve çıkışlarda ulaşımın aksadığı, Filistinlilerin hareketinin sınırlandırıldığı ifade edildi.

SALDIRILARA KARŞI KİTLESEL SEFERBERLİK ÇAĞRISI

Batı Şeria’nın farklı bölgelerinde gasıp saldırılarına karşı kitlesel seferberlik çağrıları yapıldı. Filistinli gruplar ve yerel yetkililer, köylerin, camilerin ve özel mülklerin korunması için halkın harekete geçmesini istedi.

Çağrıların, gasıp saldırılarının birçok vilayette aynı anda artması ve İsrail güçlerinin geniş çaplı gözaltı operasyonlarını sürdürmesi üzerine yapıldığı bildirildi.

HAMAS SALDIRILARI KINADI

Hamas yetkilisi Mahmud Merdavi, Nablus ve Tulkerim’de iki caminin ateşe verilmesini kınadı. Merdavi, saldırıları “sistematik faşist suçlar” ve İslami kutsal mekanlara yönelik açık bir ihlal olarak nitelendirdi.

Kusra’daki Er-Rahma Camisi ile Tulkerim’in güneyindeki Kur köyünde bulunan caminin yakılmasının dini, ahlaki ve insani değerlerin ihlali olduğunu savunan Merdavi, Filistin halkına camileri ve kutsal mekanları korumak için harekete geçme çağrısında bulundu.

Merdavi, Filistin halkının saldırılara izin vermeyeceğini ve ihlallere karşı duracağını ifade etti.

EKİM 2023’TEN BU YANA 1185 FİLİSTİNLİ ÖLDÜRÜLDÜ

Ekim 2023’ten bu yana işgal altındaki Batı Şeria’da en az 1185 Filistinlinin öldürüldüğü bildirildi. Hayatını kaybedenler arasında 250 çocuğun bulunduğu belirtildi.

2026 yılının başından itibaren Batı Şeria’da en az 87 Filistinlinin öldürüldüğü aktarıldı. Ölen Filistinlilerden 21’inin gasıpların saldırıları sonucu hayatını kaybettiği kaydedildi.

Kaynaklar, Trump’ın kararına rağmen ABD ordusunun İran’a karşı büyük çaplı muharebe operasyonlarına olası bir dönüş için hazırlık ve planlama faaliyetlerini sürdürdüğünü belirtti. Ordunun mevcut askeri seçenekleri değerlendirmeye devam ettiği, ancak yeni bir saldırının gerçekleştirilmesi için Başkan Trump’ın onayının gerektiği aktarıldı.

TRUMP YENİ SALDIRI PLANLARINI ONAYLAMADI

Haberde, Trump’ın cuma günü İran’a yönelik daha fazla saldırı düzenlenmesini öngören planları onaylamadığı ifade edildi. Trump’ın aynı zamanda orduya İran’a karşı yeni hava saldırıları gerçekleştirilmemesi yönünde talimat verdiği öne sürüldü.

Kararın yalnızca cuma günü için geçerli tek seferlik bir talimat mı olduğu yoksa saldırıların daha uzun süre durdurulmasını mı kapsadığı konusunda bilgi paylaşılmadı. Trump yönetiminden söz konusu iddialara ilişkin resmi bir açıklama yapılmadığı bildirildi.

ABD ORDUSU PLANLAMA FAALİYETLERİNİ SÜRDÜRÜYOR

Kaynaklar, yeni saldırıların durdurulduğu iddiasına rağmen ABD ordusunun olası askeri senaryolar üzerinde çalışmayı sürdürdüğünü kaydetti. Amerikan ordusunun, büyük çaplı muharebe operasyonlarına yeniden dönülmesi ihtimaline karşı planlama yaptığı belirtildi.

Haberde, Trump’ın kararının diplomatik girişimlere daha fazla alan tanınması isteğiyle bağlantılı olduğu ileri sürüldü. Mevcut saldırı seviyesinin, geniş çaplı muharebe operasyonlarına yeniden dönülmemesi halinde ulaşabileceği etkinlik sınırına geldiği değerlendirmesine de haberde yer verildi.

SALDIRI PLANLARI YAKLAŞIK İKİ HAFTADIR UYGULANIYORDU

Trump’ın yaklaşık iki haftadır ABD ordusu tarafından kendisine sunulan saldırı planlarını günlük olarak onayladığı bildirildi. Onaylanan planların Orta Doğu’daki yerel saate göre gece yarısı civarında hayata geçirildiği aktarıldı.

ABD’nin İran’a yönelik askeri operasyonlarının kapsamına ilişkin ayrıntılı bilgi paylaşılmazken saldırı kararlarının doğrudan başkanlık onayından geçtiği belirtildi. Trump’ın cuma günü yeni saldırı planlarını onaylamaması, önceki günlerde izlenen uygulamadan farklı bir karar olarak kayda geçti.

TALİMATIN SÜRESİ BELİRSİZLİĞİNİ KORUYOR

Trump’ın İran’a yönelik saldırıları durdurma talimatının geçici mi yoksa sürekli mi olduğu konusunda belirsizlik devam ediyor. Kaynaklar, kararın sonraki günlerde sunulacak askeri planları kapsayıp kapsamadığına ilişkin bilgi vermedi.

ABD yönetiminin İran konusunda diplomatik ve askeri seçenekleri birlikte değerlendirmeyi sürdürdüğü ifade edildi. Yeni saldırıların düzenlenip düzenlenmeyeceğinin Trump’ın vereceği sonraki kararlara bağlı olduğu kaydedildi.

TRUMP İRAN’IN ANLAŞMAYA HAZIR OLMADIĞINI SÖYLEDİ

Trump, Washington’da düzenlenen Beyaz Saray Muhabirleri Derneği yemeğinde İran’a ilişkin açıklamalarda bulundu. İran’ın mevcut aşamada bir anlaşma yapmaya hazır olmadığı değerlendirmesini paylaşan Trump, görüşmelerin geleceğine ilişkin ayrıntı vermedi.

Söz konusu açıklama, Trump’ın yeni saldırı planlarını onaylamadığı iddiasından kısa süre önce yapıldı. Beyaz Saray tarafından saldırıların durdurulması ile Trump’ın diplomasiye ilişkin açıklamaları arasında doğrudan bağlantı kuran resmi bir değerlendirme yayımlanmadı.

UMMAN HEYETİ TAHRAN’A ULAŞTI

Trump’ın İran’a yönelik yeni bir saldırı emrini onaylamamasıyla Umman heyetinin Tahran’a ulaşmasının yaklaşık aynı saatlere denk geldiği belirtildi. Umman heyetinin İranlı yetkililerle Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması konusunda görüşme yapmak üzere başkent Tahran’a gittiği aktarıldı.

Umman’ın girişimiyle yürütülecek görüşmelerin içeriğine ve katılımcılarına ilişkin ayrıntılı bilgi paylaşılmadı. Görüşmenin, bölgede askeri hareketliliğin devam ettiği ve Hürmüz Boğazı’nın durumunun gündemde olduğu bir dönemde gerçekleştirileceği bildirildi.

Açıklamada, patlama sonucunda gemide görev yapan bir denizcinin hayatını kaybettiği, bir kişinin ise yaralandığı belirtildi. Yaralanan kişinin sağlık durumuna ilişkin ayrıntılı bilgi paylaşılmadı.

SALDIRIDA BİR DENİZCİ HAYATINI KAYBETTİ

İran Dışişleri Bakanlığının açıklamasına göre Ukrayna tarafından gerçekleştirilen saldırı sırasında ticaret gemisinde patlama meydana geldi. Patlamanın ardından gemideki bir denizcinin yaşamını yitirdiği, bir kişinin de yaralandığı kaydedildi.

Geminin adı, taşıdığı yük, saldırının gerçekleştirildiği nokta ve kullanılan silahlara ilişkin bilgi verilmedi. Olayın ardından gemide meydana gelen hasarın boyutuna yönelik de herhangi bir açıklama yapılmadı.

İRAN SALDIRININ BM ŞARTI’NI İHLAL ETTİĞİNİ SAVUNDU

Yarı resmi Tesnim Haber Ajansının aktardığı açıklamada, saldırının Birleşmiş Milletler Şartı’nın 2’nci maddesinin 4’üncü fıkrasını ihlal ettiği ve açık bir saldırganlık eylemi olduğu savunuldu.

İran Dışişleri Bakanlığı, benzer saldırıların savaşın daha fazla tırmanmasına ve bölgedeki gerilimin artmasına yol açabileceği uyarısında bulundu. Açıklamada, saldırının Kiev yönetiminin İran’a yönelik “mantık dışı ve düşmanca yaklaşımının devamı” olduğu ifade edildi.

TAHRAN YÖNETİMİ HAKLARINI SAKLI TUTTUĞUNU AÇIKLADI

Bakanlık, İran’ın çıkarlarını savunma hakkını saklı tuttuğunu vurguladı. Tahran yönetiminin saldırıya karşı hangi adımları atacağına ilişkin açıklamada ayrıntı paylaşılmadı.

İran tarafı, saldırının bölgesel güvenlik üzerindeki etkilerine dikkati çekerken Hazar Denizi’ndeki ticari faaliyetlerin hedef alınmasının gerilimi artırabileceğini belirtti.

ZELENSKİ UZUN MENZİLLİ SALDIRILARI DOĞRULADI

İran’ın açıklamasının ardından Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski de Hazar Denizi’nde uzun menzilli saldırılar düzenlendiğini doğruladı. Zelenski, operasyonların Rusya ile devam eden savaş kapsamında gerçekleştirildiğini bildirdi.

Ukrayna lideri, saldırılarda İran bağlantılı askeri yük taşımacılığında kullanılan gemiler ile bir savaş gemisinin hedef alındığını söyledi. Zelenski, hedef alınan gemilerin sayısı, isimleri ve saldırıların gerçekleştirildiği bölgelere ilişkin ayrıntı vermedi.

“UZUN MENZİLLİ YAPTIRIMLARIMIZI UYGULAMAYA DEVAM EDİYORUZ”

Zelenski, operasyonlara ilişkin açıklamasında, “Rusya’nın saldırılarına karşılık uzun menzilli yaptırımlarımızı uygulamaya devam ediyoruz. İran bağlantılı askeri yük taşımacılığında kullanılan gemiler ile bir savaş gemisi hedef alındı.” ifadelerini kullandı.

Ukrayna yönetimi, saldırıların Rusya’nın askeri faaliyetleriyle bağlantılı sevkiyat hatlarını hedef aldığını bildirirken İran tarafı vurulan geminin ticari bir gemi olduğunu açıkladı.

ABD’nin saldırılara ara vermesine rağmen İran kamuoyunda çatışmaların sona erdiği yönünde bir kanaat oluşmadığı bildirildi. Başkent Tahran’dan aktarılan bilgilere göre, büyük kentlerde doğrudan saldırı yaşanmazken halkın önemli bir bölümü bombardımanın yeniden başlayabileceğini düşünüyor.

İran Devrim Muhafızları Ordusuna bağlı deniz kuvvetleri de son 24 saat içinde Hürmüz Boğazı’ndan geçmek isteyen 4 gemiyi uyarı ateşi açarak durdurdu. İran güçleri gemileri doğrudan hedef almazken, güney koridorunu kullanmak isteyen teknelerin “güvenli olmayan bir geçiş güzergahına” yöneldiğini savundu.

13 GECE SONRA İLK KEZ YENİ SALDIRI DÜZENLENMEDİ

İran, cumartesi gecesi ülke genelinde yeni bir ABD saldırısı kaydedilmediğini açıkladı. İran Sağlık Bakanlığı Sözcüsü Kirmanpur, önceki 13 geceden farklı olarak ülkenin sakin bir gece geçirdiğini söyledi.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığının yeni bir hava saldırısı açıklamaması da yaklaşık iki haftalık kesintisiz bombardımanın ardından verilen ilk ara olarak kayıtlara geçti. ABD tarafından saldırıların durdurulup durdurulmadığına veya gecelik aranın kalıcı olup olmayacağına ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı.

Tahran’da yaşayanların büyük bölümünün saldırıların sona ermediğini düşündüğü aktarıldı. İran’ın güney bölgelerinde 13 gün boyunca depolar, köprüler, tüneller, hastaneler ve çevreleri ile nükleer enerji tesislerinin sürekli hedef alındığı bildirildi.

HALK SAVAŞIN BİTTİĞİNE İNANMIYOR

Tahran’dan bildiren Al Jazeera muhabiri Resul Serdar Ataş, saldırısız geçen gecenin ülkede şaşkınlık yarattığını belirtti. Ataş, halkın büyük çoğunluğunun ABD saldırılarının sona ermediğine inandığını söyledi.

Güney bölgelerindeki bombardımanların elektrik, su, gıda ve diğer temel ihtiyaçlara erişimi aksattığı ifade edildi. Saldırıların günlük yaşam üzerindeki etkisi nedeniyle halkın yorgun ve endişeli olduğu kaydedildi.

İranlıların “ne savaş ne barış” şeklinde tanımladıkları mevcut durumun sona ermesini istediği belirtildi. Halkın çatışmanın bitmesini talep ettiği, ancak olası bir anlaşmanın İran’ın çıkarlarını koruması gerektiği yönünde güçlü bir görüş bulunduğu aktarıldı.

İRAN HÜRMÜZ’DE 4 GEMİYİ UYARI ATEŞİYLE DURDURDU

İran Devrim Muhafızları Ordusuna bağlı deniz kuvvetleri, Hürmüz Boğazı’nda son 24 saat içinde 4 gemiyi durdurduğunu açıkladı. İran devlet televizyonunun haberine göre gemilere doğrudan saldırı düzenlenmedi, geçişlerini engellemek amacıyla uyarı ateşi açıldı.

Gemilerin boğazın güney koridorundan ilerlemek istediği, İran tarafının ise söz konusu hattı “güvenli olmayan geçiş güzergahı” olarak değerlendirdiği bildirildi. Gemilerin hangi ülkelere ait olduğu ve yüklerine ilişkin bilgi paylaşılmadı.

Devrim Muhafızları, “onaylanmamış” güzergahları kullanarak Hürmüz Boğazı’ndan geçmeye çalışan gemilerin “güçlü bir karşılıkla” karşılaşacağını duyurdu. Açıklama, küresel enerji taşımacılığı açısından kritik önemdeki boğazdaki ticari geçişlere ilişkin belirsizliğin sürdüğünü gösterdi.

ABD’NİN “SICAK VE SOĞUK” STRATEJİ İZLEDİĞİ İDDİASI

Avusturya’nın eski Savunma Ataşesi Wolfgang Pusztai, ABD’nin İran’a karşı diplomasi, ekonomik baskı ve askeri harekatı eş zamanlı kullandığını söyledi. Pusztai, üç yöntemin ABD’nin stratejik hedeflerine ulaşması için koordineli biçimde yürütüldüğünü belirtti.

ABD’nin öncelikli hedefinin Hürmüz Boğazı’nın açılması olduğunu savunan Pusztai, saldırı düzenlenen ve düzenlenmeyen gecelerin İran üzerinde psikolojik baskı oluşturmayı amaçladığını ifade etti.

Pusztai, “Bir gece bombardıman yapılıyor, bir gece yapılmıyor. İranlıların savaşın sona ermesini istemesini kolaylaştırmak için sıcak ve soğuk bir yaklaşım izleniyor. Söz konusu yöntem İran üzerinde psikolojik baskı da oluşturuyor.” dedi.

TRUMP YÖNETİMİNİN MÜZAKERE ARAYIŞI

Pusztai, ABD Başkanı Donald Trump’ın müzakere arayışında olduğunu, İran yönetiminde ise farklı yaklaşımları savunan iki grubun bulunduğunu ileri sürdü. Gruplardan birinin mutabakat zaptına yeniden dönülmesini istediğini belirten Pusztai, diğer grubun Hürmüz Boğazı üzerindeki denetimi öncelikle askeri yollarla kurmayı hedeflediğini söyledi.

ABD’nin saldırılara verdiği gecelik ara ile İran’ın gemileri doğrudan hedef almadan durdurması, askeri gerilimin sürdüğü ancak tarafların bazı adımlarında sınırlı davranmayı tercih ettiği bir dönemde gerçekleşti.

MISIR, UMMAN VE İRAN ARASINDA GERİLİMİ DÜŞÜRME TEMASLARI

Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdulati, İranlı ve Ummanlı mevkidaşları Abbas Erakçi ile Bedr el-Busaidi ile ayrı ayrı telefon görüşmeleri gerçekleştirdi. Görüşmelerde bölgesel gerilimin düşürülmesi, güvenlik ve istikrarın yeniden sağlanması ile seyrüsefer serbestisinin korunması ele alındı.

Mısır Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, Hürmüz Boğazı ve Kızıldeniz’de seyrüsefer serbestisinin sürdürülmesinin bölgesel güvenlik ve istikrar açısından temel önemde olduğu belirtildi. Tarafların, bölgedeki gerilimin daha fazla tırmanmasını önleyecek adımlar üzerinde durduğu bildirildi.

Abdulati, deniz taşımacılığının güvenliğini tehdit edebilecek uygulamalardan kaçınılması gerektiğini vurguladı. Deniz yollarının güvenliğinin korunmasının bölge ülkeleri ile küresel ekonominin çıkarları açısından önem taşıdığı ifade edildi.

SAVAŞTA CAN KAYBI 3 BİN 400’Ü AŞTI

İran Sağlık Bakanlığının verilerine göre savaşta ülkede 3 bin 400’den fazla kişi hayatını kaybetti. Bölge genelindeki çatışmalarda 18 ABD askeri ile İsrail’de 24 sivilin öldüğü bildirildi.

Bölgedeki diğer ülkelerde de sivil can kayıpları yaşandığı belirtildi. Lübnan’da 4 binden fazla kişinin ve 38 İsrail askerinin öldüğü açıklandı.

ABD’nin saldırılara ara verdiği gecenin ardından İran’da çatışmanın geleceğine ilişkin belirsizlik sürerken Hürmüz Boğazı’ndaki askeri hareketlilik ve diplomatik temaslar devam etti.

Filistin resmi haber ajansı WAFA’nın aktardığına göre İsrail askerleri Tal köyünde 30 Filistinliyi gözaltına aldı. İsrail güçlerinin köyde evlere baskın düzenlediği ve çok sayıda kişiyi sorgulamak üzere bölgeden götürdüğü bildirildi.

TAL KÖYÜNDE 30 FİLİSTİNLİ GÖZALTINA ALINDI

İsrail ordusunun işgal altındaki Batı Şeria genelinde yürüttüğü baskınlarda en yüksek gözaltı sayısı Nablus’un güneyinde bulunan Tal köyünde kaydedildi. İsrail askerleri, gece saatlerinde köye girerek farklı adreslere operasyon düzenledi.

WAFA’nın haberine göre baskınlarda 30 Filistinli gözaltına alındı. Gözaltına alınan kişilerin kimlikleri ve hangi gerekçelerle alıkonulduklarına ilişkin ayrıntılı bilgi paylaşılmadı.

RAMALLAH, CENİN VE EL HALİL’DE BASKINLAR

İsrail güçleri, Ramallah vilayetinde düzenlediği baskınlarda 4 Filistinliyi gözaltına aldı. Cenin bölgesinde gerçekleştirilen operasyonlarda 5 kişi alıkonulurken El Halil çevresindeki baskınlarda 8 Filistinli gözaltına alındı.

Beytüllahim’de 3, Tulkerim vilayetinde ise 5 Filistinlinin İsrail güçlerince gözaltına alındığı bildirildi. Baskınların yerleşim bölgelerinde evlere girilerek gerçekleştirildiği belirtildi.

EL İZARİYE’DE BİR KİŞİ GÖZALTINA ALINDI

İsrail polisi, işgal altındaki Doğu Kudüs’ün güneydoğusunda bulunan El İzariye beldesine de baskın düzenledi. Operasyon sırasında bir Filistinli gözaltına alındı.

Baskının gerekçesine ve gözaltına alınan kişinin durumuna ilişkin İsrail makamlarından açıklama yapılmadı. Batı Şeria’nın diğer bölgelerinde gerçekleştirilen operasyonlarla birlikte gözaltına alınanların sayısının en az 66 olduğu bildirildi.

GASIP SALDIRILARI İÇİN “ETNİK TEMİZLİĞİ AĞIRLAŞTIRIYOR” AÇIKLAMASI

İngiltere merkezli savunuculuk ve yardım kuruluşu Medical Aid for Palestinians, Nablus ve çevresindeki Filistinli toplulukların devlet destekli kitlesel gasıp saldırılarıyla karşı karşıya bulunduğunu açıkladı.

Kuruluş, artan saldırıların Filistinlilerin etnik temizliğe maruz bırakılmasını ağırlaştırdığını belirtti. Nablus çevresindeki köy ve yerleşimlerde yaşayan Filistinlilerin şiddet, baskı ve yerinden edilme tehdidi altında bulunduğu kaydedildi.

“MÜNFERİT OLAYLAR DEĞİL”

Medical Aid for Palestinians Savunuculuk ve Kampanyalardan Sorumlu Direktör Yardımcısı Aseel Baidoun, İsrail güçleri ile gasıpların son birkaç gündeki eylemlerinin birbirinden bağımsız olaylar olmadığını söyledi.

Baidoun, “Bunlar münferit olaylar değil. Filistinlilerin hayatlarını giderek daha fazla riske atan daha geniş bir şiddet, yıldırma ve engelleme örüntüsünü yansıtıyor. Anlamlı bir hesap verebilirlik sağlanmadığı sürece söz konusu cezasızlık düzeni devam edecek.” ifadelerini kullandı.

HASTANELERİN BASILDIĞI VE AMBULANSLARIN ENGELLENDİĞİ BİLDİRİLDİ

Baidoun, İsrail güçleri ile gasıpların eylemlerinin sağlık hizmetlerini de doğrudan etkilediğini belirtti. Hastanelerin basıldığını, ambulansların geçişinin engellendiğini ve sağlık çalışanlarının hayat kurtaran müdahalelerde bulunmasının önüne geçildiğini söyledi.

Sağlık hizmetlerine yönelik engellemelerin Filistinli sivillerin yaşamını daha fazla riske attığını ifade eden Baidoun, Batı Şeria’daki şiddetin yalnızca ev ve köy baskınlarıyla sınırlı kalmadığını vurguladı.

İNGİLTERE HÜKÜMETİNE HAREKETE GEÇME ÇAĞRISI

Medical Aid for Palestinians, İngiltere hükümetinden Batı Şeria’daki gelişmelere karşı harekete geçmesini istedi. Baidoun, İngiliz hükümetinin bölge geri dönüşü olmayan bir noktaya ulaşana kadar bekleyemeyeceğini belirtti.

Baidoun, “İngiltere hükümeti, Batı Şeria geri dönüşü olmayan noktaya ulaşana kadar bekleyemez. Filistinli topluluklar halihazırda korku, yerinden edilme ve şiddet gerçeğiyle yaşıyor. Şimdi sorulması gereken, bunun daha ne kadar ileri gitmesine izin verileceğidir.” dedi.

GÖZALTI OPERASYONLARI VE GASIP SALDIRILARI AYNI DÖNEMDE ARTTI

Batı Şeria genelinde İsrail güçlerinin geniş çaplı gözaltı operasyonları sürerken Nablus ve çevresinde gasıpların Filistinli topluluklara yönelik saldırılarının da arttığı bildirildi. İsrail ordusunun operasyonları ile gasıp saldırılarının Filistinlilerin güvenliğini ve günlük yaşamını olumsuz etkilediği belirtildi.

Medical Aid for Palestinians, saldırıların sona erdirilmesi ve sorumluların hesap vermesi için uluslararası toplumun somut adımlar atması gerektiğini bildirdi. Kuruluş, cezasızlık sürdüğü müddetçe şiddet, yıldırma ve zorla yerinden etme uygulamalarının devam edeceği uyarısında bulundu.

Bakanlık, söz konusu saldırıları “suç” olarak nitelendirerek İsrail hükümetinin, ordunun koruması altında gasıpların yeni saldırılar gerçekleştirmesine imkan tanıyan bir yaklaşım izlediğini bildirdi.

İSRAİL’E ULUSLARARASI HUKUK ÇAĞRISI

Katar Dışişleri Bakanlığı, İsrail’den uluslararası hukuk kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmesini istedi. Açıklamada, gasıpların Filistin köylerine yönelik saldırılarının sona erdirilmesi ve saldırıları gerçekleştiren kişilerin hesap vermesinin sağlanması gerektiği vurgulandı.

İsrail ordusunun koruması altında gerçekleştirildiği belirtilen saldırıların bölgedeki güvenlik ve istikrarı tehdit ettiği kaydedildi. Katar, saldırıların cezasız bırakılmaması gerektiğini bildirdi.

ULUSLARARASI TOPLUMA FİLİSTİNLİLERİ KORUMA ÇAĞRISI

Açıklamada, uluslararası topluma Filistin halkının korunması için harekete geçme çağrısında bulunuldu. Katar yönetimi, işgal altındaki Filistin topraklarında sivillere yönelik saldırıların durdurulması için uluslararası mekanizmaların devreye alınmasını istedi.

Katar Dışişleri Bakanlığı, uluslararası toplumun Filistinlilerin güvenliğini sağlama ve saldırıların önüne geçme sorumluluğu bulunduğunu belirtti.

KATAR’DAN FİLİSTİN DAVASINA DESTEK MESAJI

Bakanlık, Doha yönetiminin Filistin davasının haklılığına ilişkin kararlı tutumunu yineledi. Katar’ın Filistin halkının meşru haklarını desteklemeyi sürdüreceği ifade edildi.

Açıklamada, Katar’ın Filistin meselesine yönelik tutumunda herhangi bir değişiklik bulunmadığı ve Filistin halkına yönelik desteğin devam edeceği kaydedildi.

SOSYAL MEDYA POSTU:

Katar, İsrailli gasıpların işgal altındaki Batı Şeria’daki Filistin köylerine saldırılarını kınadı.

Dışişleri Bakanlığı, saldırıların İsrail ordusunun koruması altında gerçekleştirildiğini belirtti.

İsrail’e saldırıları durdurma ve sorumluları hesap vermeye zorlama çağrısı yapıldı.

Uluslararası toplumdan Filistin halkının korunması için harekete geçmesi istendi.

Katar, Filistin davasına desteğini yineledi.

İsrail’in Han Yunus’taki bir aile evine saldırısında 2 Filistinli hayatını kaybetti

SPOT:

HABER:

İsrail ordusunun Gazze Şeridi’nin güneyindeki Han Yunus kentinde bir aileye ait eve düzenlediği hava saldırısında en az 2 Filistinli hayatını kaybetti. Han Yunus’un batısında gerçekleşen saldırıda çok sayıda kişinin de yaralandığı bildirildi.

Saldırının hedef aldığı evde meydana gelen hasara ve yaralıların sağlık durumuna ilişkin ayrıntılı bilgi paylaşılmadı. Yaralıların çevredeki sağlık merkezlerine sevk edildiği belirtilirken İsrail makamlarından saldırıya ilişkin açıklama yapılmadı.

HAN YUNUS’UN BATISINDAKİ AİLE EVİ HEDEF ALINDI

İsrail savaş uçaklarının Han Yunus’un batısında bulunan bir aile evini hedef aldığı bildirildi. Saldırı sonucunda ilk belirlemelere göre 2 Filistinlinin yaşamını yitirdiği, enkaz ve çevrede bulunan çok sayıda kişinin yaralandığı kaydedildi.

Bölgedeki tanıklar ve yerel kaynaklar, saldırının yerleşim alanında gerçekleştiğini aktardı. Arama ve kurtarma ekiplerinin saldırının ardından bölgede çalışma yürüttüğü belirtildi.

KUZEY GAZZE POLİS ŞEFİ ÖLDÜRÜLDÜ

Gazze’deki İçişleri Bakanlığı, Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki polis teşkilatının başında bulunan 54 yaşındaki Abdul Nasır Muhammed el-Mukadma’nın İsrail saldırısında hayatını kaybettiğini açıkladı.

Bakanlığın açıklamasına göre el-Mukadma, Gazze kentinin kuzeybatısında yer alan Şeyh Rıdvan Mahallesi’nde düzenlenen saldırıda öldürüldü. Saldırıda çevredeki bazı kişilerin de yaralandığı bildirildi.

TANIKLAR DRON SALDIRISINI ANLATTI

Görgü tanıkları, İsrail’e ait bir insansız hava aracının Şeyh Rıdvan Mahallesi’ndeki Gazali Kavşağı yakınlarında hareket halindeki bir bisikleti hedef aldığını söyledi. Saldırıda el-Mukadma’nın yaşamını yitirdiği, çevrede bulunan bazı kişilerin yaralandığı ifade edildi.

Tanıkların anlatımına göre saldırı doğrudan bisiklete yönelik gerçekleştirildi. Yaralıların olay yerine ulaşan sağlık ekipleri tarafından hastanelere götürüldüğü kaydedildi.

EKİM 2025’TEN BU YANA 1191 FİLİSTİNLİ ÖLDÜRÜLDÜ

Gazze Sağlık Bakanlığı, İsrail’in ateşkes ihlalleri kapsamında düzenlediği hava saldırıları ve açtığı ateş sonucu Ekim 2025’ten bu yana 1191 Filistinlinin hayatını kaybettiğini açıkladı.

Bakanlık, aynı dönemde gerçekleştirilen saldırılarda 3 bin 853 kişinin yaralandığını bildirdi. Açıklamada, can kayıplarının hava saldırıları ile ateş açılması sonucu meydana geldiği belirtildi.

ATEŞKES İHLALLERİ SÜRÜYOR

Gazze’deki yetkililer, İsrail ordusunun hava saldırıları ve silahlı müdahalelerinin ateşkes ihlali oluşturduğunu ifade ediyor. Han Yunus ve Şeyh Rıdvan’daki son saldırılarla birlikte bölgede yeni can kayıpları yaşandı.

İsrail makamlarından Gazze Sağlık Bakanlığının açıkladığı can kaybı ve yaralı sayılarına ilişkin değerlendirme yapılmadı. Bölgede saldırılar ve karşılıklı suçlamalar sürerken sağlık ekiplerinin yaralılara yönelik müdahalesi devam ediyor.

Görüşme, Yemen ve Kızıldeniz çevresindeki gerilimin yükseldiği bir dönemde yapıldı. Husiler, Suudi Arabistan’ın Yemen’in Hudeyde vilayetine hava saldırıları düzenlemesinin ardından cumartesi günü Kızıldeniz kıyısındaki iki limanda bulunan Suudi petrol tesislerini hedef aldı.

GÖRÜŞMENİN GÜNDEMİNDE BÖLGESEL GERİLİM YER ALDI

Ensarullah kaynakları, Umman’daki temasların bölgesel güvenlik ve istikrara katkı sağlanması amacıyla gerçekleştirildiğini bildirdi. Tarafların görüşmede hangi başlıkları ele aldığına ilişkin ayrıntılı açıklama yapılmadı.

Umman, Yemen’deki çatışmaların tarafları arasında yürütülen temaslara daha önce de ev sahipliği yaptı. Son görüşme, Husiler ile Suudi Arabistan arasındaki askeri gerilimin yeniden artmasının ardından gerçekleşti.

HUSİLER SUUDİ PETROL TESİSLERİNİ HEDEF ALDI

Yemen’deki Husiler, Suudi Arabistan’ın Hudeyde vilayetine düzenlediği hava saldırılarının ardından Kızıldeniz kıyısındaki iki limanda bulunan petrol tesislerine ateş açtı. Saldırıların yol açtığı hasara ilişkin bilgi paylaşılmadı.

Suudi Arabistan’ın Hudeyde’ye yönelik saldırıları ile Husilerin petrol tesislerini hedef alması, bölgede karşılıklı askeri hareketliliğin sürdüğünü gösterdi. Taraflardan saldırıların devam edip etmeyeceğine ilişkin yeni bir açıklama gelmedi.

ABD İRAN’A HAVA SALDIRISI DÜZENLEMEDİ

Bölgedeki çatışmalar sürerken ABD, iki haftadan sonra ilk kez İran topraklarına hava saldırısı düzenlemedi. ABD yönetimi tarafından saldırıların durdurulmasına ilişkin resmi bir gerekçe açıklanmadı.

ABD’nin bölgedeki askeri üsleri ve unsurları, İran ile bağlantılı güçlerin saldırı iddialarının odağında yer almaya devam etti. İran Devrim Muhafızları Ordusu, ABD’ye ait çok sayıda hava aracının üslerde imha edildiğini ileri sürdü.

İRAN DEVRİM MUHAFIZLARINDAN ABD UÇAKLARI İDDİASI

İran Devrim Muhafızları Ordusu Sözcüsü, İran saldırılarında bölgedeki üslerde bulunan ABD savaş uçaklarının yerde imha edildiğini öne sürdü. Açıklama, İran’ın yarı resmi Fars Haber Ajansı tarafından yayımlandı.

Sözcü, saldırılarda 17 keşif ve operasyon insansız hava aracı, hangarda bulunan bir F-15 savaş uçağı, bir P-8 deniz karakol uçağı, bir C-17 nakliye uçağı ve 8 yakıt ikmal uçağının imha edildiğini iddia etti.

ABD makamlarından İran Devrim Muhafızları Ordusunun söz konusu iddialarına ilişkin doğrulama veya yalanlama içeren bir açıklama yapılmadı. İddiaların bağımsız kaynaklar tarafından teyit edilip edilmediğine ilişkin bilgi paylaşılmadı.

Guterres ve beraberindeki heyeti Şam Uluslararası Havalimanı’nda Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani karşıladı. BM Genel Sekreterinin programında Cumhurbaşkanı Ahmed Şara ve Şeybani ile yapılacak görüşmelerin de bulunduğu açıklandı. BM’nin resmi programına göre Guterres, 25 Temmuz Cumartesi günü Ürdün’den ayrılarak Şam’a geçti.

17 YIL SONRA SURİYE’Yİ ZİYARET EDEN İLK BM GENEL SEKRETERİ

Antonio Guterres, 17 yıl aradan sonra Suriye’yi ziyaret eden ilk görevdeki BM Genel Sekreteri oldu. Suriye’yi ziyaret eden son BM Genel Sekreteri Ban Ki-moon olmuş, söz konusu ziyaret 2009 yılında gerçekleştirilmişti.

Guterres’in ziyareti aynı zamanda 2011’de başlayan savaşın ardından görevdeki bir BM Genel Sekreterinin Suriye’ye yaptığı ilk ziyaret olma özelliğini taşıyor. Yaklaşık 14 yıl süren çatışmalarda yüz binlerce kişi hayatını kaybederken, milyonlarca Suriyeli ülke içinde veya dışında yerinden edildi.

GUTERRES, CUMHURBAŞKANI ŞARA İLE GÖRÜŞECEK

Guterres’in Şam’daki temasları kapsamında Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara ile bir araya gelmesi planlanıyor. Görüşmede ülkedeki siyasi geçiş süreci, güvenlik durumu, insani ihtiyaçlar, yeniden yapılanma çalışmaları ve BM ile Suriye yönetimi arasındaki işbirliğinin ele alınması bekleniyor.

BM Genel Sekreterinin Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani ve diğer üst düzey Suriyeli yetkililerle de görüşeceği bildirildi. Ziyaret, Suriye hükümetinin daveti üzerine gerçekleştiriliyor.

GEÇİŞ SÜRECİNE DESTEK MESAJI VERECEK

BM Genel Sekreter Sözcüsü Stephane Dujarric, ziyaret öncesinde yaptığı açıklamada Guterres’in Suriye’nin çatışma sonrası geçiş ve yeniden yapılanma sürecine destek mesajı vereceğini belirtti.

Guterres’in temaslarında BM’nin Suriye halkının yanında olmaya devam edeceğini vurgulaması öngörülüyor. Siyasi geçiş sürecinde kapsayıcı, hesap verebilir ve tüm toplumsal kesimlerin temsil edildiği kurumların oluşturulmasının önemine işaret edilmesi bekleniyor.

BM yetkilileri, Suriye’de son aylarda siyasi geçiş konusunda ilerleme sağlandığını ancak güvenlik, ekonomik koşullar, insani ihtiyaçlar ve farklı topluluklar arasındaki ilişkiler bakımından önemli sorunların devam ettiğini bildiriyor.

GEÇİŞ PARLAMENTOSUNA HİTAP EDECEK

Antonio Guterres’in ziyaret kapsamında bu ay ilk oturumunu gerçekleştiren Suriye geçiş parlamentosuna hitap etmesi planlanıyor. Guterres’in konuşmasında çatışmaların ardından ülkenin toparlanma süreci, siyasi kurumların yeniden yapılandırılması ve uluslararası toplumun desteği üzerinde durması bekleniyor.

BM Genel Sekreterinin Suriye’nin geleceğinin kapsayıcı, güvenli ve refah sağlayan bir yapı üzerine kurulabileceği mesajını vermesi öngörülüyor. Guterres’in yeni parlamentoya hitabı, ziyaret programındaki temel temaslardan biri olarak gösteriliyor.

KADIN ÖRGÜTLERİ VE SİVİL TOPLUM TEMSİLCİLERİYLE BULUŞACAK

Guterres’in Şam’daki temasları yalnızca hükümet yetkilileriyle yapılacak görüşmelerle sınırlı kalmayacak. BM Genel Sekreterinin kadın hakları alanında çalışan kuruluşların temsilcileri, sivil toplum örgütleri ve Suriye’deki farklı toplumsal kesimlerden isimlerle bir araya gelmesi planlanıyor.

Görüşmelerde siyasi geçiş sürecine toplumsal katılım, kadınların karar alma mekanizmalarındaki yeri, insan hakları, güvenlik ve ülkenin yeniden yapılanmasına ilişkin başlıkların ele alınması öngörülüyor.

BM’DEN SURİYE HÜKÜMETİ VE HALKINA DESTEK VURGUSU

BM Genel Sekreterinin Suriye Özel Temsilci Yardımcısı Claudio Cordone, ziyaretin Suriye tarihinin kritik bir döneminde gerçekleştirildiğini belirtti. Cordone, ziyaretin BM’nin Suriye hükümeti ve halkına yönelik desteğini yeniden teyit etme amacı taşıdığını bildirdi.

Cordone daha önce BM Güvenlik Konseyine yaptığı bilgilendirmede Suriye’deki geçiş sürecinin hem önemli fırsatlar hem de kırılganlıklar barındırdığını ifade etmişti. BM ile Suriye yönetimi arasındaki siyasi temasların ilerlediğini belirten Cordone, sürecin devamı için uluslararası desteğin gerekli olduğunu kaydetmişti.

ESAD YÖNETİMİ ARALIK 2024’TE SONA ERDİ

Suriye’de 2011 yılında başlayan savaşın ardından ülke uzun süre çatışmalar, insani kriz ve kitlesel göçlerle karşı karşıya kaldı. Beşar Esad yönetimi, silahlı muhalif grupların ilerleyişinin ardından Aralık 2024’te sona erdi.

Esad yönetiminin sona ermesinden sonra Ahmed Şara liderliğinde geçiş süreci başlatıldı. Yeni yönetim, uluslararası ilişkileri yeniden kurmak, ülke ekonomisini toparlamak ve savaş sırasında zarar gören kamu kurumları ile altyapıyı yeniden işler hale getirmek amacıyla çalışmalar yürütüyor.

GOLAN TEPELERİ’NDEKİ BM BARIŞ GÜCÜNÜ ZİYARET EDECEK

Guterres’in programında, Golan Tepeleri çevresinde görev yapan Birleşmiş Milletler Ateşkes Gözlem Gücü mensuplarını ziyaret etmesi de bulunuyor. BM Barış Gücü, İsrail ile Suriye arasında 1974 yılında oluşturulan ateşkes hattı ve tampon bölgede görev yapıyor.

İsrail, Beşar Esad yönetiminin sona ermesinin ardından BM tarafından gözetlenen tampon bölgeye asker sevk etmişti. İsrail ordusu aynı dönemde Suriye topraklarının farklı noktalarına yönelik hava saldırıları ve askeri operasyonlar düzenlemişti.

Guterres’in bölgedeki BM personeliyle görüşmesi ve sahadaki güvenlik koşulları hakkında bilgi alması bekleniyor.

Trump, “ABD başkanlığına dördüncü kez aday olma niyetim var. Resmî bir adım atacağım. Aslında sanırım bunu zaten yaptım; üç kez kazandım, şimdi bunu tekrar yapacağım” ifadelerini kullandı. Açıklamanın ardından cebinden çıkardığı kırmızı renkli “TRUMP 2028” şapkasını başına takan ABD Başkanı, konuşmasının en çok tartışılan görüntüsüne de imza attı. Gazetecilerle dolu salonda bir süre sessizlik yaşanırken Trump’ın şapkası, sözlerinin şakadan daha fazlası olduğu yönündeki tartışmaları büyüttü. Associated Press ve Reuters’ın aktardığına göre konuşma, ciddi bir adaylık bildiriminden çok üçüncü dönem ihtimali üzerine kurulmuş kışkırtıcı ve alaycı bir çıkış niteliği taşıdı.

TRUMP’IN HESABINDA ÜÇ ZAFER VAR, RESMÎ SONUÇLARDA İKİ

Trump’ın “Üç kez kazandım” sözü, gecenin en dikkat çekici olduğu kadar en tartışmalı iddiasıydı. Donald Trump, 2016 seçimlerini kazanarak ilk kez ABD Başkanı oldu, 2020 seçimlerinde Demokrat aday Joe Biden’a yenildi ve 2024 seçimlerini kazanarak Beyaz Saray’a geri döndü. Dolayısıyla resmî seçim sonuçlarına göre Trump’ın kazandığı başkanlık seçimi sayısı üç değil, iki. Trump ise 2020 seçimlerinin kendisinden alındığı yönündeki kanıtlanmamış iddialarını yıllardır sürdürdüğü için kendisini üç seçimin de galibi olarak göstermeye devam ediyor.

Sahnedeki sözler, yalnızca geleceğe yönelik bir adaylık mesajı vermedi; Trump’ın 2020 seçimleri hakkındaki kişisel anlatısını bir kez daha resmî gerçekliğin yerine koyduğunu da gösterdi. “Üç kez kazandım” ifadesi matematiksel bir seçim değerlendirmesinden çok, Trump’ın kendi siyasi dünyasında oluşturduğu alternatif sonucun ilanı niteliğindeydi. Salondakilerin neyin şaka, neyin ciddi tehdit ve neyin siyasi propaganda olduğunu ayırt etmekte zorlanmasının temel nedeni de tam olarak buradaydı.

“DÖRDÜNCÜ KEZ ADAYIM” DEDİ AMA ÜÇÜNCÜ KEZ SEÇİLEMİYOR

Trump’ın “dördüncü kez adaylık” ifadesi, katıldığı başkanlık seçimleri üzerinden değerlendirildiğinde teknik olarak anlaşılabilir. Trump, Cumhuriyetçi Partinin adayı olarak 2016, 2020 ve 2024 seçimlerine girdi. 2028’de yeniden yarışması hâlinde dördüncü kez başkan adayı olacak. Ancak adaylık sayısı ile bir kişinin kaç kez başkan seçilebileceği aynı anlama gelmiyor.

ABD Anayasası’nın 22. Ek Maddesi, herhangi bir kişinin başkanlık makamına ikiden fazla seçilemeyeceğini açık biçimde düzenliyor. Trump 2016 ve 2024 yıllarında iki kez başkan seçildiği için yürürlükteki anayasal hükümlere göre 2028’de üçüncü kez seçilemez. Dolayısıyla “TRUMP 2028” şapkası siyasi açıdan dikkat çekici bir propaganda ürünü olsa da hukuken Trump’a yeni bir dönem kazandırabilecek sihirli bir araç değil. Kongre’nin resmî anayasa kaynağında yer alan hüküm, “Hiç kimse başkanlık makamına ikiden fazla seçilemez” ifadesini taşıyor.

Trump’ın 2028 seçim pusulasında yer alabilmesi için yalnızca siyasi destek toplaması veya Cumhuriyetçi Parti içinde rakipsiz kalması yeterli olmayacak. Önündeki asıl engel rakip adaylar değil, doğrudan ABD Anayasası olacak. Mevcut kuralın değiştirilmesi ise Kongre’nin her iki kanadında üçte iki çoğunluk ve ardından eyaletlerin dörtte üçünün onayı gibi son derece ağır bir anayasa değişikliği sürecini gerektiriyor. Temsilciler Meclisi ile Senato’daki üçte iki desteğin tek başına yeterli olacağı yönündeki değerlendirmeler eksik kalıyor; değişikliğin yürürlüğe girmesi için eyaletlerin gerekli çoğunluğunun da onayı gerekiyor.

ŞAKA DİYE BAŞLADI, ŞAPKAYLA BİTİRDİ

Trump, adaylık konusuna girerken açıklamasını basının reytinglerini yükseltecek bir “özel haber” gibi sundu. Konuşmasının bazı bölümlerinde üçüncü dönem tartışmasını şaka olarak işlerken, kapanışta “resmî bir adım atacağını” söylemesi ve 2028 şapkasını takması mesajın sınırlarını özellikle belirsiz bıraktı. Trump’ın siyasi iletişim tarzında sıkça görülen yöntem yine devredeydi: Önce espri görüntüsü altında tartışmalı bir fikir ortaya atıldı, ardından gelen tepkilere göre sözlerin ciddi veya şaka olduğu savunulabilecek bir alan bırakıldı.

Ortaya çıkan tablo, Trump’ın gerçekten anayasal değişiklik peşinde olup olmadığından çok, üçüncü dönem tartışmasını Amerikan siyasetinin gündeminde tutmak istediğini gösteriyor. Şapka, adaylığın resmî olarak ilan edildiğini kanıtlamıyor; ancak Trump’ın anayasal sınırları yeniden siyasi sadakat testine dönüştürmek istediğine dair güçlü bir sembol oluşturuyor. Nitekim uluslararası haber kuruluşları da konuşmayı resmî adaylık başvurusundan ziyade üçüncü ve dördüncü dönem üzerine yapılmış kışkırtıcı bir çıkış olarak aktardı.

DAHA ÖNCE “SEKİZ YILIN SONUNDA BIRAKACAĞIM” DEMİŞTİ

Trump’ın son açıklaması, daha önce üçüncü dönem konusunda söylediği sözlerle de çelişiyor. Trump, 5 Mayıs 2025’te yaptığı açıklamada başkanlık görevini sekiz yılın sonunda devredeceğini söylemişti. Bir başka açıklamasında ise üçüncü dönem için önünün açılması hâlinde eski ABD Başkanı Barack Obama’yı rakip olarak görmek istediğini belirtmişti. Bir tarafta anayasal sınıra uyacağını söyleyen, diğer tarafta 2028 şapkasıyla yeniden adaylık mesajı veren Trump’ın hangi açıklamasının gerçek niyetini yansıttığı belirsizliğini koruyor.

Siyasi açıdan asıl dikkat çekici nokta, Trump’ın üçüncü dönem ihtimalini her gündeme getirdiğinde anayasal tartışmayı normalleştirmesi. Amerikan kamuoyu böylece “Trump aday olabilir mi?” sorusunu konuşmaya başlarken, daha temel gerçek arka plana itiliyor: Mevcut anayasa uyarınca iki kez seçilmiş bir kişinin üçüncü kez başkan seçilmesi yasak. Trump’ın meydan okuması da zaten hukuken mümkün olan bir adaylıktan çok, mümkün olmayanı sürekli tekrar ederek siyasi tabanını hareketli tutma stratejisine benziyor.

SALON NEDEN SESSİZLİĞE BÜRÜNDÜ?

Gazetecilerin Trump’ın açıklaması sırasında sessiz kalması, yalnızca şaşkınlıktan kaynaklanmadı. ABD Başkanı’nın basın özgürlüğünü temsil eden bir gecede, anayasal olarak gerçekleştiremeyeceği bir adaylığı “özel haber” gibi sunması salondaki gerilimi artırdı. Trump’ın konuşması boyunca basına yönelik saldırılarla basının önemini vurgulayan sözleri yan yana kullandığı, siyasi rakiplerini hedef alırken kendi dönem sınırlarıyla ilgili belirsiz mesajlar verdiği görüldü.

Kimsenin tam olarak anlayamadığı nokta ise Trump’ın adaylığını gerçekten ilan edip etmediğiydi. Söyledikleri resmî bir seçim kampanyasının başlangıç konuşmasına benziyordu, fakat hukuki gerçeklik böyle bir kampanyanın önünü kapatıyordu. Şapka ciddi bir siyasi mesaj veriyordu, konuşmanın tonu ise her an “şakaydı” denilerek geri çekilebilecek şekilde kurulmuştu. Trump yine herkesi aynı soruyla baş başa bıraktı: Söylediklerine inanmak mı gerekiyor, yoksa söylediklerinin ne anlama geldiğini çözmeye çalışmak mı?

NİSAN AYINDAKİ YEMEK SİLAHLI SALDIRI NEDENİYLE YARIDA KALMIŞTI

Waldorf Astoria Oteli’nde düzenlenen program, 25 Nisan’daki ilk etkinliğin güvenlik kontrol noktası yakınında silah sesleri duyulması üzerine yarıda kesilmesinin ardından gerçekleştirildi. Gizli Servis ajanları ilk program sırasında Trump’ı salondan tahliye etmiş, olayın ardından 31 yaşındaki Cole Tomas Allen gözaltına alınmıştı. Şüpheli hakkında ABD Başkanı’na suikast girişimi de dâhil olmak üzere dört federal suçlama yöneltildiği bildirildi.

Üç ay sonra daha sıkı güvenlik önlemleri altında yeniden düzenlenen yemekte yaklaşık 700 kişi yer aldı. Normalde yaklaşık 2 bin 600 kişinin katıldığı programın daha küçük bir salonda gerçekleştirilmesi, kırmızı halı ve kokteyl bölümünün kaldırılması, nisan ayındaki saldırının etkinlik üzerindeki etkisini gösterdi. Trump ise böylesine ağır bir güvenlik geçmişinin ardından çıktığı sahnede anayasal sınırlar, seçim yenilgileri ve 2028 ihtimali arasında dolaşan yeni bir siyasi tartışmanın fitilini ateşledi.

“ÇÖL KAPLANI”NIN OBJEKTİFİNDEN

Medine savunmasındaki kahramanlığı ile tanınan Fahreddin Paşa, halk arasında “Çöl Kaplanı” unvanı ile anılıyor. Paşa'nın çektiği ve koruduğu bu fotoğraflar, dönemin Medine'sine ait mimari yapıları, günlük yaşamı ve kutsal mekanları belgeliyor.

TARİHE TANIKLIK EDEN KARELER

Görüntülerde, Osmanlı askerlerinin Medine'deki varlığı, tarihi yapılar ve Harem-i Şerif çevresindeki günlük yaşam sahneleri yer alıyor. Fotoğrafların büyük bölümü daha önce hiç yayımlanmamıştı.

BİR YÜZYIL SONRA YENİDEN BAKIŞ

109 yıl önce çekilen bu fotoğraflar, hem tarih meraklıları hem de akademisyenler için önemli bir kaynak niteliğinde. Görseller, Osmanlı’nın kutsal topraklardaki son dönem varlığına dair belge olarak değerlendiriliyor.

Sosyal medyada başlatılan "#score4rights2022(Haklar için Skor 2022)" kampanyası ile olimpiyat sporcuları umudu temsil eden hilal (C) işareti yapmaya davet ediliyor. Kampanyanın amacı, Çin'in Doğu Türkistan, Tibet ve Hong Kong’da işlediği insanlık suçlarına dikkat çekmek.

90 bin askerimizin şehit olduğu Sarıkamış Faciası'na ilişkin Rus askerleri tarafından çekilmiş görüntüler.