ZAFER GÜNÜNÜN YIL DÖNÜMÜNDE ATEŞKES KARARI

Rusya Savunma Bakanlığından yapılan açıklamada, Vladimir Putin’in talimatıyla 8-9 Mayıs tarihlerinde ateşkes uygulanacağı belirtildi.

Açıklamada, "Başkomutanın aldığı karar doğrultusunda, Zafer Günü vesilesiyle 8-9 Mayıs’ta ateşkes ilan ediliyor. Ukrayna tarafının ateşkese uyacağını umuyoruz." ifadeleri kullanıldı.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’in 9 Mayıs Zafer Günü’nde Moskova’ya saldırı tehdidinde bulunduğuna değinilen açıklamada, Rusya Silahlı Kuvvetlerinin düzenlenecek etkinliklerde güvenliğin sağlanmasına yönelik gerekli tedbirleri alacağı vurgulandı.

Açıklamada, "Kiev yönetiminin suç içerikli planlarını gerçekleştirme girişiminde bulunması durumunda, Rusya Silahlı Kuvvetleri buna karşılık olarak başkent Kiev’in merkezine yoğun füzeli saldırı düzenleyecek. Rusya, elindeki tüm imkanlara rağmen insani açıdan bu tür eylemlerden daha önce kaçındı. Kiev sakinlerini ve yabancı diplomatik misyon temsilcilik çalışanlarını zamanında şehri terk etmeleri gerektiği konusunda uyarıyoruz." denildi.

UKRAYNA’DAN AÇIKLAMA GELDİ

Ukrayna tarafından yapılan açıklamada, Rusya’dan herhangi bir ateşkes teklifi alınmadığı ve ilan edilen ateşkesin tek taraflı olduğu bildirildi.

Görüşmeye ilişkin resmi açıklamada detay paylaşılmazken, kabulde iki ülke arasındaki diplomatik temasların sürdüğü belirtildi.

KABUL BASINA KAPALI GERÇEKLEŞTİRİLDİ

Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde gerçekleşen görüşme basın mensuplarına kapalı yapıldı. Görüşmenin içeriğine dair herhangi bir bilgi verilmedi.

ÜST DÜZEY İSİMLER DE KATILDI

Kabulde, Hakan Fidan, Burhanettin Duran ve Akif Çağatay Kılıç da yer aldı. Görüşmenin diplomatik düzeyde gerçekleştirilen temaslar kapsamında olduğu bildirildi.

BAE Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan yazılı açıklamada, söz konusu saldırının sert şekilde kınandığı ifade edildi. Açıklamada, ticari bir geminin uluslararası sularda hedef alınmasının kabul edilemez olduğu belirtilerek, olayın bölgedeki güvenliği tehdit ettiği kaydedildi.

CAN KAYBI YAŞANMADI

Saldırıda herhangi bir can kaybı ya da yaralanma meydana gelmediği bildirildi. Açıklamada, olayın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin seyrüsefer özgürlüğünü vurgulayan ve ticari gemilere yönelik saldırıları yasaklayan 2817 sayılı kararının açık ihlali olduğu ifade edildi.

Yetkililer, uluslararası toplumun bu tür eylemlere karşı ortak tavır alması gerektiğini belirterek, ticari deniz taşımacılığının güvenliğinin korunmasının önemine dikkat çekti.

“KORSANLIK” NİTELENDİRMESİ

BAE tarafından yapılan açıklamada, ticari gemilerin hedef alınmasının ve Hürmüz Boğazı’nın baskı unsuru olarak kullanılmasının “korsanlık” olarak değerlendirildiği belirtildi. Açıklamada, söz konusu eylemin İran Devrim Muhafızları tarafından gerçekleştirildiği ileri sürüldü.

Yetkililer, bu tür saldırıların bölgesel istikrara zarar verdiğini ve küresel enerji güvenliğini doğrudan tehdit ettiğini bildirdi.

UKMTO SALDIRIYI DOĞRULADI

İngiltere Deniz Ticaret Örgütü tarafından yapılan açıklamada da Hürmüz Boğazı’nda bir petrol tankerine yönelik saldırının doğrulandığı belirtildi. Açıklamada, Fuceyra kentinin yaklaşık 145 kilometre kuzeyinde meydana gelen olayda, tanker gemisine bilinmeyen bir mühimmatın isabet ettiği bildirildi.

UKMTO, mürettebatın güvende olduğunu ve olayla ilgili soruşturmanın sürdüğünü duyurdu.

ABD askeri yetkilileri, ABD Donanması’na ait güdümlü füze muhriplerinin, bölgede yürütülen “Özgürlük Projesi” kapsamında Hürmüz Boğazı’ndan geçiş yaptıktan sonra Arap Körfezi’nde faaliyet gösterdiğini bildirdi. Aynı açıklamada, ticari gemilerin geçişinin sorunsuz tamamlandığı belirtildi.

ÖZGÜRLÜK PROJESİ VE ABD’NİN AÇIKLAMALARI

Donald Trump, Hürmüz Boğazı’nda mahsur kalan ve Orta Doğu’daki krizle doğrudan bağlantısı bulunmayan ülkelere ait gemilere destek verileceğini duyurdu. ABD’nin pazartesi gününden itibaren söz konusu gemilerin güvenli şekilde boğazdan çıkarılmasına yardımcı olacağı ifade edildi.

Trump, çeşitli ülkelerin ABD’den yardım talep ettiğini belirterek, operasyonun daha çok “tarafsız ülkelerin ticari faaliyetlerini sürdürebilmesi” amacıyla yürütüleceğini kaydetti. Açıklamalarda, girişimin insani boyutuna vurgu yapıldı.

İRAN BASININDAN SALDIRI İDDİASI

Fars Haber Ajansı, Hürmüz Boğazı’na yakın Cask Adası çevresinde ABD donanmasına ait bir geminin iki füzeyle hedef alındığını duyurdu. Haberde, geminin uyarılara rağmen ilerlemeye devam ettiği ve ardından vurularak geri çekilmek zorunda kaldığı öne sürüldü.

Tesnim Haber Ajansı tarafından yayımlanan başka bir haberde ise söz konusu geminin radarını kapatarak bölgeye yaklaşmaya çalıştığı, tespit edilmesinin ardından İran tarafından uyarıldığı aktarıldı. Uyarıların dikkate alınmaması üzerine geminin çevresine füze, insansız hava aracı ve roket atışları yapıldığı iddia edildi.

ABD’DEN YALANLAMA

CENTCOM tarafından yapılan açıklamada, İran kaynaklı saldırı iddialarının gerçeği yansıtmadığı bildirildi. Açıklamada, ABD Donanması’na ait hiçbir geminin vurulmadığı ve bölgede görev yapan unsurların operasyonlarını sürdürdüğü ifade edildi.

ABD’li yetkililer, “Özgürlük Projesi” kapsamında faaliyetlerin devam ettiğini ve İran limanlarına yönelik deniz ablukasının sürdüğünü belirtti. ABD merkezli haber platformu Axios’a konuşan üst düzey bir yetkili de füze isabeti iddialarını yalanladı.

İRAN’DAN UYARI VE GERİLİMİN ARKA PLANI

İranlı askeri yetkililer, Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmelere ilişkin yaptıkları açıklamalarda, bölgedeki tüm senaryolara hazır olduklarını bildirdi. Açıklamalarda, kuralları ihlal eden gemilere karşı güç kullanılacağı ve ilk atışların yapıldığı yönünde ifadeler yer aldı.

İran Devrim Muhafızları yetkilileri, Hürmüz Boğazı’nın kontrolünün İran Silahlı Kuvvetleri’nde olduğunu belirterek, ABD donanmasının geçiş girişimlerine izin verilmeyeceğini kaydetti. Açıklamalarda, bölgedeki askeri hareketliliğin yakından takip edildiği vurgulandı.

ABD Başkanı Donald Trump’ın, Basra Körfezi’ndeki gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan geçişine Amerikan donanmasının eşlik edeceğini açıklamasının ardından İranlı yetkililer söz konusu girişime karşı çıktı.

İRAN’DAN ABD DONANMASINA UYARI

İran Silahlı Kuvvetleri Birleşik Komutanlığı Sözcüsü, ABD Donanması’nın Hürmüz Boğazı’na yaklaşmaması veya bölgeye girmemesi gerektiğini belirtti. Açıklamada, ABD’nin olası askeri adımlarının mevcut durumu daha karmaşık hale getireceği ve Körfez’deki gemilerin güvenliğini tehlikeye atacağı ifade edildi.

İranlı yetkili, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin İran Silahlı Kuvvetleri ile koordinasyon içinde yürütülmesi gerektiğini bildirdi.

GEMİLERE KOORDİNASYON ÇAĞRISI

İran Silahlı Kuvvetleri Komutanlığı, tüm ticari gemiler ve petrol tankerlerinin, bölgede konuşlu İran unsurlarıyla koordinasyon olmadan hareket etmemesi gerektiğini vurguladı.

Yetkililer, aksi durumda güvenlik risklerinin artabileceğini belirtti.

MECLİSTEN ATEŞKES VURGUSU

İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Başkanı İbrahim Azizi, ABD’nin Hürmüz Boğazı’na yönelik müdahalesinin ateşkes ihlali anlamına geleceğini ifade etti.

Azizi, bölgedeki deniz trafiğinin dış müdahalelerle yönetilemeyeceğini belirtti.

ABD “ÖZGÜRLÜK PROJESİ”Nİ DUYURMUŞTU

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), ticari gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan geçişine destek sağlanması amacıyla “Özgürlük Projesi” kapsamında faaliyet başlatılacağını açıklamıştı.

Açıklamada yaklaşık 15 bin askeri personelin görev alacağı belirtilirken, operasyonun kapsamına ilişkin detaylar paylaşılmadı.

Trump, söz konusu planın bölgede mahsur kalan ve krizle doğrudan bağlantısı olmayan ülkelere ait gemilerin güvenli geçişini sağlamayı hedeflediğini ifade etmişti.

ABD’DEN ALIKONULAN GEMİYE İLİŞKİN AÇIKLAMA

ABD’nin abluka sırasında durdurduğu bir İran gemisinin mürettebatıyla birlikte iade sürecine alındığı bildirildi. ABD basınında yer alan haberlere göre gemi, mürettebatıyla birlikte Pakistan’a transfer edildi.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı Sözcüsü Tim Hawkins, M/V Touska adlı gemide bulunan 22 mürettebatın iade edilmek üzere Pakistan’a teslim edildiğini açıkladı. Gemide bulunan diğer 6 kişinin ise daha önce bölgedeki bir ülkeye gönderildiği bildirildi.

Trump, sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı paylaşımda, söz konusu girişimin “tarafsız ve masum” ülkelerin talebi üzerine hayata geçirileceğini ifade etti. Açıklamada, boğazda bekleyen gemilerdeki mürettebatın gıda ve temel ihtiyaç sıkıntısı yaşadığına dikkat çekildi.

“PROJECT FREEDOM” OPERASYONU BAŞLIYOR

ABD Başkanı Trump, başlatılacak operasyonun “Project Freedom” olarak adlandırıldığını belirtti. ABD’nin, gemilerin güvenli şekilde bölgeden çıkarılmasına rehberlik edeceğini ifade eden Trump, operasyona yönelik herhangi bir müdahalenin “güçlü şekilde karşılık bulacağını” bildirdi.

Operasyonun nasıl yürütüleceğine ilişkin detaylar paylaşılmazken, İran ile herhangi bir koordinasyon olup olmadığına dair bilgi verilmedi.

İRAN’DAN TEPKİ: ATEŞKES İHLALİ UYARISI

İran tarafı, ABD’nin olası müdahalesine karşı uyarıda bulundu. İran Meclisi Ulusal Güvenlik Komisyonu Başkanı İbrahim Azizi, ABD’nin Hürmüz Boğazı’na yönelik herhangi bir girişiminin ateşkes ihlali olarak değerlendirileceğini açıkladı.

Azizi, sosyal medya paylaşımında, bölgenin dış müdahaleyle yönetilemeyeceğini ifade etti.

ABD ORDUSU DESTEK VERECEK

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), yaptığı açıklamada ticari gemilerin boğazdan serbest geçişine destek verileceğini duyurdu. Açıklamada, operasyonun bölgesel güvenlik ve küresel ekonomi açısından önem taşıdığı vurgulandı.

CENTCOM Komutanı Amiral Brad Cooper, destek faaliyetlerinin detaylarına ilişkin bilgi paylaşmadı. ABD ordusunun daha önce yaptığı açıklamalarda, bölgedeki gemilere doğrudan eşlik etmeye hazır olmadığı belirtilmişti.

GERİLİM VE ENERJİ FİYATLARINA ETKİ

ABD ile İran arasında 7 Nisan’da yürürlüğe giren ateşkese rağmen, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki ablukası ve ABD’nin İran limanlarına yönelik deniz kuşatması enerji piyasalarını etkiledi. Petrol ve akaryakıt fiyatlarında artış yaşandığı bildirildi.

ABD’de benzin fiyatlarının galon başına ortalama 4,44 dolara yükseldiği kaydedildi. Artan enerji maliyetlerinin kamuoyunda memnuniyetsizliğe yol açtığı ifade edildi.

DİPLOMATİK SÜREÇ VE MÜZAKERE MESAJI

Trump, İran ile yürütülen diplomatik temaslara da değinerek görüşmelerin olumlu ilerlediğini belirtti. ABD Başkanı, söz konusu gemi operasyonunun yalnızca ticari faaliyetlerin sürdürülmesine yönelik olduğunu ifade etti.

Öte yandan Trump, İran’ın sunduğu 14 maddelik planı kabul etmediğini açıkladı. İranlı yetkililer ise Washington’dan gelen resmi yanıtın incelendiğini bildirdi.

Yarı resmi Fars Haber Ajansı tarafından yapılan açıklamada, idam edilen kişilerin Mehdi Rasouli, Mohammadreza Miri ve Ebrahim Dolatabadi olduğu bildirildi. Rasouli ve Miri “Mossad unsurları” olarak tanımlanırken, Dolatabadi’nin Meşhed’in Tabarsi bölgesinde yaşanan olayların liderlerinden biri olduğu ifade edildi.

SUÇLAMALAR VE GÜVENLİK GÖREVLİSİNİN ÖLÜMÜ

Fars Haber Ajansı’nın aktardığına göre Rasouli ve Miri, güvenlik görevlisi Hamidreza Yousefinejad’ın öldürülmesinde doğrudan rol almakla suçlandı. Söz konusu iki kişi hakkında ayrıca kamu malına zarar verme, yağma, Molotofkokteyli kullanarak ulusal güvenliğe karşı suç işlemek için iş birliği yapma ve el yapımı silahlar bulundurma suçlamaları yöneltildi.

PROTESTOLARDA ŞİDDET VE ÇATIŞMALAR

Ebrahim Dolatabadi’nin ise 250 ila 300 kişilik, pala benzeri kesici aletlerle donatılmış bir grubu olay yerine getirdiği ve şiddet olaylarını yönlendirdiği iddia edildi. İranlı yetkililer, söz konusu grubun güvenlik güçleriyle çatışmalara girdiğini ve bu olaylar sırasında çok sayıda güvenlik görevlisinin hayatını kaybettiğini belirtti.

Çatışmalar sırasında kamu ve özel mülklere zarar verildiği, bir banka ile Besic paramiliter gücüne ait bir askeri tesisin tahrip edildiği bilgisi paylaşıldı.

MEŞHED’DEKİ OLAYLARIN ARKA PLANI

Meşhed kentinde ocak ayında düzenlenen hükümet karşıtı protestolar sırasında çok sayıda noktada şiddet olayları yaşandığı bildirilmişti. İran makamları, söz konusu olayların dış bağlantılı unsurlar tarafından yönlendirildiğini savunurken, güvenlik güçleri ile göstericiler arasında çatışmalar meydana gelmişti.

Netanyahu, söz konusu girişimin zaman alacağını ifade ederek, çalışmaların sürdüğünü bildirdi. İsrail yönetiminin, özellikle son dönemde artan İHA saldırılarına karşı yeni teknolojik çözümler geliştirmeyi hedeflediği kaydedildi.

HİZBULLAH’IN İHA SALDIRILARI GÜNDEMDE

Hizbullah tarafından gerçekleştirilen insansız hava aracı saldırılarının son dönemde artış gösterdiği belirtildi. Netanyahu, bu saldırıların önlenmesi amacıyla başlatılan projenin İsrail’in savunma kapasitesinde önemli değişiklikler oluşturacağını ifade etti.

“DEVİRİM NİTELİĞİNDE” SAVUNMA PROJESİ

Netanyahu, geliştirilmesi planlanan sistemin “devrim niteliğinde” olacağını ve mevcut savunma anlayışını değiştireceğini söyledi. Projenin kapsamına ilişkin teknik detay paylaşılmadı.

İsrail hükümetinin önümüzdeki on yıl içinde savunma bütçesine 350 milyar İsrail şekeli aktarılmasına yönelik kararını hatırlatan Netanyahu, yeni yatırımların askeri kapasiteyi artırmayı hedeflediğini belirtti.

YENİ SAVAŞ UÇAKLARI ENVANTERE GİRİYOR

İsrail Savunma Bakanlığı tarafından F-35I ve F-15I savaş uçaklarından oluşan iki yeni filonun alımının onaylandığı bildirildi. Netanyahu, bu adımın İsrail ordusunun hava gücünü artıracağını ifade etti.

İRAN’A YÖNELİK AÇIKLAMA

Netanyahu, İsrail hava kuvvetlerinin operasyon kapasitesine ilişkin değerlendirmesinde, İran’a yönelik olası askeri operasyonlara işaret etti. İsrail pilotlarının gerektiğinde İran hava sahasında operasyon gerçekleştirebileceğini belirten Netanyahu, bu yönde hazırlıkların sürdüğünü ifade etti.

Bloomberg tarafından aktarılan bilgilere göre, yedi üyeden oluşan alt komite, BAE’nin ayrılığına rağmen üretim artışı planını sürdürme yönünde görüş birliğine yaklaştı. Artışın, piyasalara istikrar mesajı vermeyi amaçladığı ifade edildi.

SINIRLI ÜRETİM ARTIŞI GÜNDEMDE

Delegelerin daha önceki iki ayda olduğu gibi haziran ayında da kademeli bir üretim artışını değerlendirdiği bildirildi. Bu kapsamda, günlük 188 bin varillik artışın resmileştirilmesi bekleniyor.

Belirlenen artış miktarının, başlangıçta planlanan hacimden BAE’nin payının çıkarılmasıyla hesaplandığı kaydedildi. Üretim artışının, ittifakın mevcut stratejisinin devam ettiğini göstermeyi amaçladığı belirtildi.

BAE AYRILIĞININ ARKA PLANI

Birleşik Arap Emirlikleri’nin yaklaşık 60 yılın ardından ittifaktan ayrılmasının, üretim kapasitesi hedefleri konusunda Suudi Arabistan ile yaşanan görüş ayrılıklarının sonucu olduğu ifade edildi.

Gelişmenin, ABD’de artan kaya petrolü üretiminin etkisiyle zaten baskı altında olan OPEC+’ın küresel piyasalardaki rolüne yönelik tartışmaları artırdığı bildirildi.

KÜRESEL PİYASALARDA ARZ KRİZİ

Petrol piyasalarının odağında, Hürmüz Boğazı’ndaki kesintiler ve İran kaynaklı çatışmalar yer aldı. Basra Körfezi’nde süren gerilimin petrol sevkiyatlarını aksattığı kaydedildi.

Brent petrolün varil fiyatının haftayı 108 dolar seviyesinde kapattığı, ancak devam eden kriz nedeniyle küresel arzda ciddi kesintiler yaşandığı aktarıldı.

YAKIT MALİYETLERİ VE TALEP RİSKİ

Dizel, benzin ve jet yakıtı fiyatlarında yaşanan yükselişin tüketici davranışlarını etkilemeye başladığı bildirildi. Küresel stokların gerilemesiyle birlikte talep daralması riskinin gündeme geldiği ifade edildi.

OPEC+ için kısa vadede öne çıkan başlıklar arasında, ittifak içindeki uyumun korunması ve yeni ayrılıkların önlenmesi yer aldı.

ABD’nin İran’a yönelik deniz ablukasının ekonomik ve askeri etkilerine ilişkin veriler de kamuoyuyla paylaşıldı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı tarafından yapılan açıklamalarda, çok sayıda geminin rotasının değiştirildiği bildirildi.

TRUMP’TAN ABLUKA AÇIKLAMASI

Donald Trump, ABD güçlerinin denizde uyguladığı müdahalelere ilişkin, İran’a ait gemilerin geri çevrildiğini belirtti. Açıklamasında, “Okyanusun üzerinde büyük hoparlörlerle gemilere ‘silahı doğrulttuk, geminizi döndürün’ diyoruz” ifadesine yer veren Trump, gemilerin bu uyarıların ardından geri döndüğünü aktardı.

Trump ayrıca, ABD Donanması’nın 19 Nisan’da İran’a ait Touska isimli kargo gemisine el koyduğunu belirtti. Operasyonda gemi, taşıdığı yük ve petrolün kontrol altına alındığını ifade etti.

“48 GEMİNİN ROTASI DEĞİŞTİRİLDİ”

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı tarafından yapılan açıklamada, son 20 gün içinde İran’a yönelik deniz ablukası kapsamında 48 geminin rotasının değiştirildiği bildirildi. Daha önce 30 Nisan’da yapılan açıklamada ise bu sayının 42 olduğu duyurulmuştu.

Açıklamada ayrıca, Arap Denizi’nde görev yapan USS New Orleans (LPD 18) isimli geminin görüntüleri paylaşıldı.

ABLUKANIN MALİYETİ 4,8 MİLYAR DOLAR

Pentagon yetkilileri tarafından paylaşılan değerlendirmelere göre, uygulanan deniz ablukasının İran’ın petrol gelirine yaklaşık 4,8 milyar dolarlık etkisi olduğu belirtildi. Ekonomik kaybın, ihracatın kesintiye uğramasından kaynaklandığı ifade edildi.

İRAN’A YÖNELİK SÜRECİN ARKA PLANI

İran Devrim Muhafızları Ordusu, 28 Şubat’ta gerçekleşen ABD-İsrail saldırılarının ardından 2 Mart’ta Hürmüz Boğazı’nın geçişlere kapatıldığını duyurmuştu. Süreçte yaşanan gelişmelerin ardından ABD ile İran arasında Pakistan’da yürütülen müzakereler sonuçsuz kaldı.

Donald Trump, müzakerelerin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı’nda abluka sürecini başlatacaklarını duyurdu. Bu açıklamanın ardından CENTCOM, 13 Nisan’da İran limanlarına giriş ve çıkış yapan tüm gemilere yönelik deniz ablukasının başlatıldığını bildirdi.

İran savaşı sonrası yükselen enerji fiyatlarının doğrudan etkilediği havacılık sektöründe, düşük maliyetli iş modeliyle faaliyet gösteren şirketin mali yapısının sürdürülemez hale geldiği bildirildi.

YAKIT MALİYETLERİ KRİZİ DERİNLEŞTİRDİ

Küresel enerji piyasalarında yaşanan gelişmelerin ardından jet yakıtı fiyatlarının kısa sürede iki katına çıktığı kaydedildi. Bu artışın, özellikle maliyet hassasiyeti yüksek olan havayolu şirketleri üzerinde baskı oluşturduğu belirtildi.

Spirit Airlines’ın mali planlamasının bu yükseliş karşısında yetersiz kaldığı ve operasyonel sürdürülebilirliğin ortadan kalktığı ifade edildi.

FİNANSMAN PLANI DESTEK BULMADI

Şirketin içinde bulunduğu mali kriz nedeniyle ABD yönetimi tarafından bir finansman planı hazırlandı. Ancak söz konusu planın alacaklılar ve ilgili çevrelerden gerekli desteği görmediği bildirildi.

Finansman girişimlerinin sonuçsuz kalmasının ardından şirket için “düzenli tasfiye” süreci resmen başlatıldı.

BİNLERCE ÇALIŞAN ETKİLENECEK

Şirketin operasyonlarını durdurmasıyla birlikte binlerce çalışanın işsiz kalacağı belirtildi. ABD iç hatlarında önemli bir paya sahip olan şirketin özellikle düşük maliyetli uçuş politikasıyla geniş bir yolcu kitlesine hitap ettiği biliniyordu.

HAVACILIK SEKTÖRÜNDE ENDİŞE

Spirit Airlines’ın tasfiye sürecine girmesi, benzer mali yapıya sahip diğer havayolu şirketleri açısından da risk oluşturdu. Sektörde maliyet baskısının artabileceği ve benzer gelişmelerin yaşanabileceği ifade edildi.

ABD ile İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan ve 40 gündür devam eden savaş sonrası ilan edilen ateşkese ilişkin müzakereler sürerken, Washington yönetiminin silah satışına yönelik adımı dikkat çekti.

SATIŞ PAKETİNİN DETAYLARI

Onaylanan satış bildirimine göre Katar’a 4 milyar dolar değerinde Patriot hava savunma sistemi tedarik edilecek. Aynı ülkeye ayrıca 1 milyar dolarlık lazer güdüm kiti satışına da izin verildi.

İsrail için ise yaklaşık 1 milyar dolar değerinde “Gelişmiş Hassas Öldürücü Silah Sistemi” kapsamında lazer güdüm kitlerinin satışına onay çıktı.

Kuveyt’e 2,5 milyar dolar değerinde entegre savaş komuta sistemi satışına izin verilirken, Birleşik Arap Emirlikleri’ne 147,6 milyon dolarlık hassas silah sistemi satışının da onaylandığı bildirildi.

ABD’DEN KONGRE’YE BİLDİRİM

ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından Kongre’ye gönderilen satış bildirimlerinde, söz konusu silah anlaşmalarının ülkenin dış politika ve ulusal güvenlik hedefleriyle uyumlu olduğu ifade edildi.

Bildirimlerde, satışların bölgedeki müttefik ülkelerin savunma kapasitelerini güçlendirmeyi amaçladığı kaydedildi.

Silah satışına ilişkin kararın, İran ile yaşanan çatışmaların ardından ilan edilen ateşkes sürecinde alınması dikkat çekti. Ateşkesin kırılgan yapısını koruduğu ve müzakerelerin dolaylı şekilde devam ettiği süreçte yapılan bu hamle, bölgedeki askeri dengeye ilişkin gelişmelerle eş zamanlı gerçekleşti.

Uçakta Türk vatandaşlarının yanı sıra ABD, Arjantin, Avustralya, Bahreyn, Birleşik Krallık, Brezilya, Hollanda, İspanya, İtalya, Malezya, Meksika, Pakistan, Şili ve Yeni Zelanda’dan katılımcılarla birlikte toplam 59 kişinin bulunduğu bildirildi.

KÜRESEL SUMUD FİLOSU’NUN HAREKETİ

Küresel Sumud Filosu’nun 2026 Bahar Misyonu, İsrail’in Gazze ablukasını kırmak ve bölgeye insani yardım ulaştırmak amacıyla 12 Nisan’da Barselona’dan yola çıktı. Filo, Akdeniz üzerinden Gazze’ye ulaşmayı hedefledi.

İtalya’nın Sicilya Adası’nda yapılan yeni katılımlarla büyüyen filo, 39 farklı ülkeden aralarında Türklerin de bulunduğu toplam 345 katılımcıyla 26 Nisan’da yeniden denize açıldı.

İSRAİL ORDUSUNUN MÜDAHALESİ

İsrail ordusu, 29 Nisan gecesi Girit Adası açıklarında, uluslararası sularda filoya müdahalede bulundu. Gazze’ye yaklaşık 600 deniz mili mesafede ve Yunan kara sularının birkaç mil dışında gerçekleşen müdahalede, aktivistleri taşıyan teknelere operasyon düzenlendi.

Müdahale sırasında 175 aktivistin alıkonulduğu ve kötü muameleye maruz kaldığı bildirildi. İsrail güçlerinin, Yunan kara sularına dönen bir grup tekne dışında kalan diğer teknelere zarar verdiği ve seyrüsefer kabiliyetlerini ortadan kaldırdığı aktarıldı.

YARALILAR VE SERBEST BIRAKILAN AKTİVİSTLER

Operasyon sırasında 31 aktivistin yaralandığı belirtilirken, filo yöneticisi olan 2 kişi dışında kalan grubun 1 Mayıs’ta Girit Adası’na bırakıldığı kaydedildi. Serbest bırakılan aktivistlerin bir kısmı daha sonra Türkiye’ye getirildi.

Taraflar arasında çatışmaların yeniden başlayabileceği ihtimali gündemdeki yerini korurken, yürütülen temaslar çözüm arayışlarının sürdüğünü ortaya koyuyor. İran’ın son teklifinin içeriği ve ABD yönetiminin bu teklife vereceği yanıt, sürecin seyrini belirleyecek başlıklar arasında yer alıyor.

GERİLİM VE DİPLOMASİ AYNI ANDA İLERLİYOR

Geçici ateşkesin yürürlükte olduğu süreçte taraflar arasında karşılıklı açıklamalar ve askeri hareketlilik dikkat çekerken, diplomatik kanallar da aktif şekilde kullanılıyor. İran’ın Pakistan üzerinden ilettiği teklif, temasların kesintisiz sürdüğünü gösterdi.

İLK TEKLİF ABD TARAFINDAN REDDEDİLMİŞTİ

Beyaz Saray yönetimi, daha önce İran tarafından sunulan ilk yazılı barış teklifini kabul etmemişti. ABD, söz konusu metnin nükleer stok ve uranyum zenginleştirme konularını kapsam dışında bırakmasını gerekçe göstererek teklifi reddetmişti.

GÖZLER WASHINGTON’UN YANITINDA

Yeni teklifin içeriğine ilişkin detaylar kamuoyuna açıklanmazken, Washington yönetiminin vereceği yanıtın bölgedeki dengeler üzerinde doğrudan etkili olması bekleniyor. Diplomatik sürecin nasıl şekilleneceği, tarafların atacağı adımlara bağlı olarak netleşecek.

YOĞUN DİPLOMASİ TRAFİĞİ

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile bir telefon görüşmesi yaptı. Görüşmede, İran ve ABD arasındaki müzakere sürecindeki son durum ele alındı.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, bölgedeki temaslarını yoğunlaştırdı. Erakçi, Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdulati, Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Muhammed bin Abdurrahman Al Sani, Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan, Irak Dışişleri Bakanı Fuad Hüseyin ve Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov ile telefon görüşmeleri gerçekleştirdi.

Görüşmelerde İran’ın savaşın sona erdirilmesine ilişkin tutumu aktarılırken, ABD ve İsrail’in saldırılarına ilişkin değerlendirmelerde bulunuldu.

DENİZ ABLUKASINA TEPKİ

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD’nin uyguladığı deniz ablukasına ilişkin açıklamalarda bulundu. Pezeşkiyan, deniz ablukasının savaşın devamı niteliğinde olduğunu belirterek, uygulamanın uluslararası kurallara aykırı olduğunu ifade etti.

Tahran yönetimi, söz konusu abluka kaldırılmadığı sürece herhangi bir müzakere sürecine katılmayacağını vurguladı.

HAMANEY’İN DURUMUNA İLİŞKİN AÇIKLAMA

İran lideri Ayetullah Ali Hamaney’in sağlık durumuna ilişkin iddialara da resmi açıklama geldi. Hamaney’in ofisinden Uluslararası İlişkiler Sorumlusu Muhsin Kumî, liderin sağlık durumunun iyi olduğunu ve süreci yakından takip ettiğini bildirdi.

Kumî, Hamaney’in yazılı mesajlar yayımlamayı sürdürdüğünü ve hem müzakere hem de çatışma sürecine ilişkin gelişmeleri izlediğini ifade etti.

HUSİLERİN HAZIRLIK YAPTIĞI İDDİASI

İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu üyesi Ali Hezriyan, Kızıldeniz ve Babül Mendeb Boğazı’ndaki gelişmelere ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Hezriyan, Yemen’de faaliyet gösteren İran destekli Husiler’in boğaza yönelik tatbikatlar gerçekleştirdiğini ve fiili kapatma için hazırlıkların tamamlandığını ifade etti.

GEMİLER İÇİN İKİ SEÇENEK İDDİASI

Uluslararası deniz trafiğine ilişkin açıklamalarda bulunan Hezriyan, bölgeden geçiş yapacak gemiler için iki farklı seçenek bulunduğunu dile getirdi. Açıklamaya göre gemilerin ya boğazı kullanmayarak daha uzun rotayı tercih edeceği ve yaklaşık 30 milyon dolarlık ek maliyet üstleneceği ya da Yemenli güçlere ödeme yaparak geçiş izni alabileceği öne sürüldü.

STRATEJİK HAKİMİYET VURGUSU

Söz konusu adımın bölgedeki transit maliyetlerin kontrolü ve stratejik hakimiyet sağlanması amacı taşıdığı ifade edildi. Açıklamalarda, enerji ve ticaret yolları üzerindeki etkinin artırılmasının hedeflendiği belirtildi.

KÜRESEL TİCARET HATLARI ETKİLENEBİLİR

Babül Mendeb Boğazı, Kızıldeniz ile Aden Körfezi arasında önemli bir geçiş noktası olarak öne çıkıyor. Boğaza ilişkin gelişmelerin, küresel ticaret ve enerji sevkiyatı üzerinde etkiler oluşturabileceği değerlendiriliyor.

FİFA SAHNESİNDE GERGİN ANLAR

Kongrenin düzenlendiği Vancouver’da Infantino, Filistin Futbol Federasyonu Başkanı Jibril Rajoub ile İsrail Futbol Federasyonu temsilcisini sahneye davet etti. Amaç, kamuoyuna “barış” mesajı verilmesi için sembolik bir tokalaşma gerçekleştirilmesiydi.

SAHNEYİ TERK ETTİ

Jibril Rajoub, İsrailli temsilciyle aynı karede yer almayı reddetti. Sahnedeki davete olumsuz yanıt veren Rajoub’un kısa süreli bir tartışmanın ardından sahneyi terk ettiği bildirildi. Yaşanan gelişme salonda gerginliğe neden oldu.

TEPKİLER ULUSLARARASI GÜNDEME TAŞINDI

Olayın ardından Filistin tarafı, kararın siyasi ve insani gerekçelere dayandığını ifade etti. Yaşananlar uluslararası basında geniş yer bulurken, spor dünyasında da tartışma yarattı.

INFANTINO’NUN TUTUMU TARTIŞILIYOR

Gianni Infantino’nun uzun süredir futbolun barış için bir araç olduğu yönündeki yaklaşımı biliniyor. Ancak FIFA’nın İsrail’e yönelik yaptırım taleplerine mesafeli yaklaşımı daha önce de eleştirilmişti. Son yaşanan gelişme, federasyonun tutumuna ilişkin tartışmaları yeniden gündeme getirdi.

BORÇ 31,27 TRİLYON DOLARA ULAŞTI

Sorumlu Federal Bütçe Komitesi tarafından açıklanan verilere göre, 31 Mart itibarıyla ABD’de kamu borcu 31,27 trilyon dolar seviyesine çıktı. Aynı dönemde ülkenin ekonomik büyüklüğü 31,22 trilyon dolar olarak kaydedildi. Veriler, kamu borcunun milli geliri aştığını ortaya koydu.

İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI SONRASI BİR İLK

Borç seviyesinin milli geliri aşması, İkinci Dünya Savaşı sonrasında ilk kez gerçekleşti. Daha önce savaş sonrası dönemde borcun milli gelire oranı yüzde 106 seviyesine kadar çıkmıştı. Mevcut seviyenin bu rekoru aşma potansiyeli taşıdığı ifade edildi.

“GÜÇLÜ BİR ALARM” UYARISI

CRFB Başkanı Maya MacGuineas, gelişmeyi “güçlü bir alarm” olarak nitelendirdi. Borcun artık ekonomiden daha büyük hale geldiğini belirten MacGuineas, mevcut seviyenin tarihsel ortalamanın yaklaşık iki katına ulaştığını ifade etti.

EKONOMİK RİSKLER ARTIYOR

Uzmanlar, yüksek kamu borcunun ekonomik etkilerine dikkat çekti. Artan borcun faiz oranlarını yükseltebileceği, ekonomik büyümeyi yavaşlatabileceği ve enflasyon baskısını artırabileceği belirtildi. Borç artışının kontrol altına alınması ve yaklaşık 10 trilyon dolarlık bütçe açığı azaltımına ihtiyaç olduğu kaydedildi.

FİTCH’TEN KREDİ NOTU UYARISI

Fitch Ratings, ABD’nin artan borç yüküne ilişkin değerlendirmesinde yüksek bütçe açıklarının kredi notu açısından risk oluşturduğunu bildirdi. Kuruluş, mali görünümün önümüzdeki yıllarda daha da bozulabileceğine dikkat çekti. ABD’nin hükümet içi yükümlülükler dahil toplam brüt borcunun yaklaşık 39 trilyon dolar seviyesinde olduğu ifade edildi.

Görüşmede, uluslararası sularda gerçekleştiği belirtilen müdahaleye ilişkin gelişmelerin ele alındığı bildirildi. İki bakanın, filoda bulunan sivillerin durumu ve sürece ilişkin son bilgileri değerlendirdiği ifade edildi.

SUMUD FİLOSU GÜNDEMDEYDİ

Görüşmede, Gazze’ye insani yardım ulaştırmayı amaçlayan Küresel Sumud Filosu’na yönelik müdahalenin ayrıntılarının ele alındığı kaydedildi. Tarafların, olayın bölgesel yansımalarına ilişkin değerlendirmelerde bulunduğu bildirildi.

Filoda farklı ülkelerden çok sayıda aktivistin bulunduğu ve müdahalenin ardından bazı gemilerle iletişimin kesildiğine yönelik bilgilerin gündeme geldiği ifade edildi.

AKTİVİSTLERİN DURUMU DEĞERLENDİRİLDİ

İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Sa'ar’ın açıklamasına göre, alıkonulan Sumud aktivistlerinin Yunanistan’da karaya çıkarılacağı bilgisi paylaşıldı.

Söz konusu gelişmenin ardından Türkiye ile Yunanistan arasında diplomatik temasın gerçekleştiği ve aktivistlerin durumuna ilişkin sürecin ele alındığı belirtildi.

DİPLOMATİK TEMASLAR SÜRÜYOR

Görüşmenin, bölgedeki son gelişmeler ışığında gerçekleştirildiği ve tarafların iletişimi sürdürme konusunda mutabık kaldığı ifade edildi.

Sumud Filosu’na yönelik müdahalenin ardından uluslararası düzeyde diplomatik temasların devam ettiği bildirildi.

Hamaney, söz konusu gelişmelerin ardından Körfez ve Hürmüz Boğazı için farklı bir dönemin başladığını ifade ederek, bölgedeki güç dengelerine ilişkin mesajlar verdi.

“HÜRMÜZ VE KÖRFEZ İÇİN YENİ DÖNEM”

Hamaney, açıklamasında 28 Şubat’ta başlayan çatışmaların ardından bölgesel dengelerin değiştiğini belirtti. Körfez ve Hürmüz Boğazı için yeni bir döneme girildiğini ifade eden Hamaney, bu sürecin bölge ülkeleri açısından farklı sonuçlar doğuracağını kaydetti.

Bölgedeki gelişmelerin yalnızca askeri değil, ekonomik ve stratejik etkiler de içerdiğini belirten Hamaney, İran’ın bu süreçte aktif rol üstleneceğini dile getirdi.

“SU YOLUNUN KÖTÜYE KULLANILMASINA İZİN VERİLMEYECEK”

İran lideri, Tahran yönetiminin Körfez bölgesinde güvenliği sağlamaya yönelik adımlar atacağını ifade etti. Hürmüz Boğazı’nda “düşmanın su yolunu kötüye kullanmasına” izin verilmeyeceğini belirten Hamaney, açıklamasında ABD ve İsrail’e yönelik mesajlar verdi.

Hamaney, su yollarının kontrolünün bölgesel güvenlik açısından kritik olduğunu vurgulayarak, İran’ın bu alandaki tutumunun süreceğini kaydetti.

“YENİ YÖNETİM EKONOMİK FAYDA SAĞLAYACAK”

Hamaney, Hürmüz Boğazı için yeni bir yönetim anlayışının devreye gireceğini açıkladı. Söz konusu yaklaşımın yalnızca İran için değil, Körfez ülkeleri için de ekonomik sonuçlar doğuracağını belirten Hamaney, bölgesel iş birliği vurgusu yaptı.

Yeni dönemin Körfez’de sükunet ve ekonomik kazanımlar getireceğini ifade eden Hamaney, bu sürecin bölge ülkeleri açısından önemli bir dönüşüm anlamına geldiğini dile getirdi.

“KÖRFEZ’DE DIŞ MÜDAHALE OLMADAN GELECEK”

Mesajında ABD’nin bölgedeki varlığına da değinen Hamaney, Körfez’in geleceğinin dış müdahaleler olmadan şekillenmesi gerektiğini belirtti. Amerikan varlığı olmadan bölgenin daha farklı bir gelişim sürecine gireceğini ifade eden Hamaney, bu çerçevede yeni bir vizyon ortaya koydu.

HÜRMÜZ BOĞAZI STRATEJİK ÖNEMİNİ KORUYOR

Hürmüz Boğazı, küresel enerji taşımacılığı açısından kritik bir geçiş noktası olmayı sürdürüyor. Bölgedeki gelişmeler ve İran’dan gelen açıklamalar, uluslararası kamuoyu ve enerji piyasaları tarafından yakından takip ediliyor.

İran’ın Hürmüz Boğazı’na ilişkin “yeni yönetim” vurgusu, bölgedeki güç dengeleri ve güvenlik politikaları açısından dikkat çeken başlıklar arasında yer alıyor.

BÖLGE ÜLKELERİNE YÖNELİK MESAJLAR

Hamaney’in açıklamalarında Körfez ülkelerine yönelik mesajlar da yer aldı. Bölgesel ekonomik fayda ve iş birliği vurgusuna rağmen, İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrol iddiası güvenlik dengeleri açısından önemini koruyor.

Söz konusu gelişmenin, ülkenin enerji ihtiyacını karşılamaya yönelik uzun vadeli planların bir parçası olduğu ifade edildi. Yetkililer, yeni kuyuların devreye alınmasıyla birlikte iç üretimin artırılmasının hedeflendiğini belirtti.

AMU DERYA HAVZASI’NDA ÜRETİM GENİŞLİYOR

Afganistan’da petrol üretiminin büyük bölümü Amu Derya Havzası’nda gerçekleştiriliyor. Bölge, ülkenin mevcut üretim kapasitesi açısından stratejik öneme sahip bulunuyor.

Yeni kuyuların açılmasıyla birlikte sahadaki üretim faaliyetlerinin genişletildiği ve mevcut altyapının güçlendirildiği bildirildi. Sahada boru hatları ve teknik ekipmanların yer aldığı, yerel yetkililer ile teknik ekiplerin üretim çalışmalarını sürdürdüğü aktarıldı.

ÇİN DESTEKLİ YATIRIMLAR DİKKAT ÇEKİYOR

Taliban yönetiminin 2023 yılında Çin bağlantılı bir şirketle Amu Derya petrol sahalarının geliştirilmesine yönelik kapsamlı bir anlaşma imzaladığı belirtildi. Söz konusu anlaşma, yönetimin yeniden iktidara gelmesinin ardından gerçekleştirilen ilk büyük yabancı yatırımlardan biri olarak kayıtlara geçti.

Anlaşma kapsamında Çin tarafının ilk üç yıl için yüksek miktarda yatırım taahhüdünde bulunduğu ifade edildi. Bu yatırımların petrol üretim altyapısının geliştirilmesine katkı sağladığı bildirildi.

ENERJİDE DIŞA BAĞIMLILIĞI AZALTMA HEDEFİ

Afgan yetkililer, petrol üretimini artırarak ülkenin enerji ithalatına olan bağımlılığını azaltmayı amaçlıyor. Aynı zamanda rafineri kapasitesinin büyütülmesi ve yerli kaynakların ekonomiye kazandırılması planlanıyor.

Ülkenin uzun süredir akaryakıt ihtiyacının önemli bölümünü dış kaynaklardan karşıladığı, bu nedenle yerli üretimin artırılmasının ekonomik açıdan önem taşıdığı ifade edildi.

BATI DIŞI ORTAKLIKLARLA ENERJİ STRATEJİSİ

Yeni üretim adımının, Afganistan’ın enerji sektöründe Batılı şirketler dışında alternatif ortaklıklarla ilerleme arayışını da yansıttığı belirtildi. Yönetimin, doğal kaynakları bölgesel iş birlikleri ve yerli kapasiteyle değerlendirmeyi hedeflediği kaydedildi.

Daha önce yapılan açıklamalarda, yeni kuyularla birlikte üretimin artırılması ve günlük üretimin daha yüksek seviyelere çıkarılması hedeflerinin bulunduğu ifade edilmişti.

SÖZLEŞME SÜRECİ VE ÜRETİMİN DEVAMI

2025 yılında, Amu Derya sahasına ilişkin Çinli şirketle yapılan uzun vadeli sözleşmenin yükümlülüklerin yerine getirilmemesi gerekçesiyle iptal edildiğine dair haberler gündeme gelmişti. Bu gelişmeye rağmen sahadaki üretim faaliyetlerinin sürdüğü belirtildi.

“ÇÖL KAPLANI”NIN OBJEKTİFİNDEN

Medine savunmasındaki kahramanlığı ile tanınan Fahreddin Paşa, halk arasında “Çöl Kaplanı” unvanı ile anılıyor. Paşa'nın çektiği ve koruduğu bu fotoğraflar, dönemin Medine'sine ait mimari yapıları, günlük yaşamı ve kutsal mekanları belgeliyor.

TARİHE TANIKLIK EDEN KARELER

Görüntülerde, Osmanlı askerlerinin Medine'deki varlığı, tarihi yapılar ve Harem-i Şerif çevresindeki günlük yaşam sahneleri yer alıyor. Fotoğrafların büyük bölümü daha önce hiç yayımlanmamıştı.

BİR YÜZYIL SONRA YENİDEN BAKIŞ

109 yıl önce çekilen bu fotoğraflar, hem tarih meraklıları hem de akademisyenler için önemli bir kaynak niteliğinde. Görseller, Osmanlı’nın kutsal topraklardaki son dönem varlığına dair belge olarak değerlendiriliyor.

Sosyal medyada başlatılan "#score4rights2022(Haklar için Skor 2022)" kampanyası ile olimpiyat sporcuları umudu temsil eden hilal (C) işareti yapmaya davet ediliyor. Kampanyanın amacı, Çin'in Doğu Türkistan, Tibet ve Hong Kong’da işlediği insanlık suçlarına dikkat çekmek.

90 bin askerimizin şehit olduğu Sarıkamış Faciası'na ilişkin Rus askerleri tarafından çekilmiş görüntüler.