22 GÜNDE 5 AYRI PATLAMA KAYDEDİLDİ

Eylül ayının ilk 22 gününde Suriye’de mühimmatların depolandığı veya toplandığı farklı noktalarda 5 patlama yaşandı. İlk olay 1 Eylül’de İdlib kırsalındaki Binniş’te meydana gelirken, son patlama 21 Eylül’de Halep’in güneyindeki El-İys yakınlarında kaydedildi.

Patlamaların meydana geldiği noktalar arasında İdlib kırsalındaki Binniş ve Sarmada, Şam’ın kuzeydoğusundaki Dumeyr, Deyrizor’un batısındaki Ayyaşe ile Halep’in güneyindeki El-İys bulunuyor. Olayların farklı tarihlerde ve birbirinden uzak bölgelerde meydana gelmesi üzerine patlamaların kaynağına ilişkin soruşturma başlatıldı.

İLK PATLAMA 1 EYLÜL’DE İDLİB’DE MEYDANA GELDİ

Eylül ayındaki ilk olay 1 Eylül’de İdlib kırsalındaki Binniş beldesinin girişinde yaşandı. Mühimmat yüklü bir araç ile bağlantılı depolama alanında meydana gelen patlama sonucunda 5 kişi hayatını kaybetti.

Patlamada 10 kişinin de yaralandığı bildirildi. Olayın ardından bölgedeki ekipler patlamanın nedeninin belirlenmesine yönelik çalışma başlattı.

9 EYLÜL’DE SARMADA’DA 14 KİŞİ HAYATINI KAYBETTİ

İkinci büyük patlama ilk olaydan 8 gün sonra yine İdlib bölgesinde meydana geldi. İdlib’in kuzeyindeki Sarmada ilçesi yakınlarında savaş kalıntıları ve mühimmatların toplandığı geçici depoda 9 Eylül’de şiddetli bir patlama yaşandı.

Suriye Savunma Bakanlığı tarafından açıklanan bilgilere göre Sarmada’daki patlamada 14 kişi yaşamını yitirdi. 11 kişinin ise ağır yaralandığı bildirildi. Açıklanan rakamlara göre eylül ayında mühimmat alanlarında meydana gelen olaylar içerisinde en yüksek can kaybı Sarmada’daki patlamada kaydedildi.

ÜÇÜNCÜ PATLAMANIN ADRESİ ŞAM KIRSALI OLDU

İdlib’deki iki olayın ardından 12 Eylül gecesi Şam’ın kuzeydoğusundaki Dumeyr bölgesinden patlama haberi geldi. İmha edilmek üzere bir araya getirilen hurda ve hasarlı mühimmatların bulunduğu depoda patlama meydana geldi.

Yetkililer Dumeyr’deki olayın ardından herhangi bir can veya mal kaybının yaşanmadığını bildirdi. Böylece eylül ayının ilk yarısında Suriye’de mühimmatların bulunduğu noktalarda üç ayrı patlama kayıtlara geçti.

DEYRİZOR’DAKİ PATLAMADA 11 ASKER ÖLDÜ

Dördüncü olay 18 Eylül’de Suriye’nin doğusundaki Deyrizor ilinde meydana geldi. Deyrizor’un batısında bulunan Ayyaşe beldesindeki mühimmat deposunda patlama yaşandı.

Olayda 11 askerin hayatını kaybettiği bildirildi. Ayyaşe’deki can kayıplarının eklenmesiyle eylül ayında meydana gelen beş olaydaki toplam ölüm sayısı en az 30’a ulaştı.

SON PATLAMA HALEP’İN GÜNEYİNDE YAŞANDI

Suriye’de eylül ayında kaydedilen mühimmat deposu patlamalarının sonuncusu 21 Eylül’de Halep’in güneyindeki El-İys beldesi yakınlarında meydana geldi. Ordunun denetiminde bulunan mühimmat deposunda art arda şiddetli patlamalar yaşandı.

Olayda 4 kişinin yaralandığı bildirildi. Halep’teki patlamayla birlikte 1 Eylül’den 21 Eylül’e kadar Suriye’nin farklı noktalarında mühimmatlarla bağlantılı beş ayrı patlama kaydedilmiş oldu.

TOPLAM BİLANÇO 30 ÖLÜ, 25 YARALI

Açıklanan rakamlar birlikte değerlendirildiğinde 1 Eylül’de Binniş’te 5, 9 Eylül’de Sarmada’da 14 ve 18 Eylül’de Ayyaşe’de 11 kişi hayatını kaybetti. Dumeyr ve El-İys’teki olaylarda ise herhangi bir ölüm bildirilmedi.

Yaralı sayıları Binniş’te 10, Sarmada’da 11 ve El-İys’te 4 olarak açıklandı. Açıklanan verilerin toplamında beş olayda en az 30 kişinin hayatını kaybettiği, 25 kişinin yaralandığı görülüyor. Dumeyr’de ise can veya mal kaybı bildirilmedi.

PATLAMALARIN NEDENİ HENÜZ AÇIKLANMADI

Suriye yönetimi olayların nedenlerinin belirlenmesi amacıyla soruşturmalarını sürdürüyor. Beş ayrı patlamanın arkasında ortak bir neden bulunup bulunmadığına ilişkin resmi makamlar tarafından kesin bir açıklama yapılmadı.

Patlamaların kısa aralıklarla gerçekleşmesi sabotaj ihtimalinin de gündeme gelmesine neden olurken, söz konusu ihtimali doğrulayan resmi bir bulgu açıklanmış değil. Olayların kaza, mühimmatların depolanma koşulları, teknik nedenler veya dışarıdan bir müdahaleyle bağlantılı olup olmadığı yürütülen incelemelerin ardından netleşecek.

PATLAMALAR DÖRT FARKLI BÖLGEDE YAŞANDI

Eylül ayındaki olayların coğrafi dağılımı da dikkat çekiyor. İki patlama İdlib bölgesinde gerçekleşirken diğer üç olay Şam kırsalı, Deyrizor ve Halep’te kaydedildi. Patlama yaşanan noktaların ortak özelliğini mühimmatların depolandığı, toplandığı veya imha edilmek üzere bekletildiği alanlar oluşturuyor.

Suriye’de uzun yıllar devam eden çatışmaların ardından farklı bölgelerde savaş kalıntısı mühimmatların toplanması ve imhasına yönelik çalışmalar sürüyor. Eylül ayında meydana gelen beş olayın her birinin kesin nedeni ise devam eden soruşturmaların sonucunda belirlenecek.

EYLÜL AYINDAKİ PATLAMALARIN KRONOLOJİSİ

İlk olay 1 Eylül’de İdlib’in Binniş beldesinde meydana geldi ve 5 kişi hayatını kaybetti, 10 kişi yaralandı. İkinci patlama 9 Eylül’de Sarmada yakınlarındaki geçici mühimmat deposunda yaşandı; 14 kişi öldü, 11 kişi ağır yaralandı. Üçüncü olay 12 Eylül’de Şam kırsalındaki Dumeyr’de gerçekleşti ancak can veya mal kaybı bildirilmedi.

Dördüncü patlama 18 Eylül’de Deyrizor’un Ayyaşe beldesindeki mühimmat deposunda meydana geldi ve 11 asker yaşamını yitirdi. Beşinci ve son olay ise 21 Eylül’de Halep’in güneyindeki El-İys yakınlarında yaşandı. Ordunun kontrolündeki mühimmat deposunda meydana gelen patlamalarda 4 kişi yaralandı.

SORUŞTURMALAR DEVAM EDİYOR

Şam yönetimi mühimmat depolarındaki patlamalara ilişkin incelemelerini sürdürüyor. Patlamaların çıkış nedenleri, depolardaki mühimmatların durumu ve olaylarda herhangi bir dış müdahalenin bulunup bulunmadığı soruşturmaların konuları arasında yer alıyor.

Yetkili makamların beş olay arasında doğrudan bağlantı bulunduğuna ilişkin herhangi bir resmi tespit açıklamaması nedeniyle patlamaların ortak bir nedenden kaynaklandığı yönünde kesin bir sonuca ulaşılmış değil. Soruşturmaların tamamlanmasının ardından olayların nedenlerine ilişkin yeni bilgilerin açıklanması bekleniyor.

193 ÜYELİ BM NEW YORK’TA BİR ARAYA GELDİ

Birleşmiş Milletler’in 193 üyesinin temsil edildiği Genel Kurul, her yıl eylül ayında dünyanın farklı bölgelerinden liderleri New York’ta bir araya getiriyor. Yüksek düzeyli katılım haftasında ülkelerin temsilcileri Genel Kurul kürsüsünden ulusal önceliklerini ve uluslararası gelişmelere ilişkin tutumlarını açıklıyor.

Genel Kurul haftası yalnızca kürsü konuşmalarından oluşmuyor. Devlet ve hükümet başkanları ile dışişleri bakanları, hafta boyunca BM Genel Merkezi’nde çok sayıda ikili ve çok taraflı görüşme gerçekleştiriyor. Uluslararası kuruluşların üst düzey yöneticileri de toplantılar ve diplomatik temaslar için New York’ta bulunuyor.

81. GENEL KURUL’UN TEMASI BELLİ OLDU

BM 81. Genel Kurulu, “Güveni yeniden tesis etmek, dönüşümü yönetmek: Herkes için sonuç üreten bir BM” temasıyla düzenleniyor. Yüksek düzeyli haftanın açılışı BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ile BM Genel Kurul Başkanı Khalilur Rahman’ın konuşmalarıyla gerçekleştirildi.

Genel Kurul kürsüsündeki konuşmaların 22-28 Eylül tarihleri arasında devam etmesi planlanıyor. Ülkelerin temsilcileri kendilerine ayrılan oturumlarda uluslararası gündeme ilişkin mesajlarını BM üyesi ülkelerle paylaşacak.

GAZZE VE ORTA DOĞU GÜNDEMİN ÖNE ÇIKAN BAŞLIKLARI ARASINDA

Genel Kurul’da Orta Doğu’da devam eden gelişmelerin geniş yer tutması bekleniyor. Gazze’deki savaş ve insani durum, bölgesel çatışmalar ve güvenlik sorunları toplantılarda ele alınacak başlıklar arasında bulunuyor.

İsrail-Filistin meselesine ilişkin ülkelerin farklı tutumlarının Genel Kurul konuşmalarına yansıması beklenirken, liderler ve dışişleri bakanlarının hafta boyunca gerçekleştireceği ikili ve çok taraflı temaslarda da Orta Doğu’daki gelişmelerin gündeme gelmesi öngörülüyor.

UKRAYNA SAVAŞI DA LİDERLERİN GÜNDEMİNDE

Rusya-Ukrayna savaşı, BM 81. Genel Kurulu’nun önemli gündem maddelerinden birini oluşturuyor. Savaşın uluslararası güvenlik, ekonomi, enerji ve gıda güvenliği üzerindeki etkileri farklı toplantılarda ele alınacak konular arasında yer alıyor.

Küresel güvenlik sorunları ve devam eden diğer çatışmalar da yüksek düzeyli haftanın gündeminde bulunuyor. Ülkelerin temsilcileri, Genel Kurul kürsüsündeki konuşmalarında kendi dış politika öncelikleri doğrultusunda söz konusu gelişmelere ilişkin görüşlerini aktaracak.

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE KALKINMA DA ELE ALINACAK

81. Genel Kurul’un gündemi savaşlar ve güvenlik sorunlarıyla sınırlı olmayacak. İklim değişikliği, sürdürülebilir kalkınma, ekonomik sorunlar ve uluslararası sistemin karşı karşıya bulunduğu yapısal meseleler de toplantılarda görüşülecek.

BM çatısı altında gerçekleştirilecek etkinliklerde ülkelerin yanı sıra uluslararası kuruluşların temsilcileri de yer alacak. Yüksek düzeyli katılım haftası boyunca farklı küresel sorunlara odaklanan çok sayıda toplantı ve etkinlik düzenlenecek.

TÜRKİYE’Yİ CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN TEMSİL EDECEK

Türkiye, BM 81. Genel Kurulu’nun yüksek düzeyli katılım haftasında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından temsil edilecek. Erdoğan’ın Genel Kurul kürsüsünden yapacağı konuşmanın yanı sıra New York’taki programı kapsamında çeşitli diplomatik temaslarda bulunması planlanıyor.

Genel Kurul konuşmalarında uzun yıllardır uygulanan gelenek doğrultusunda ilk sırada Brezilya yer alıyor. Brezilya’nın ardından ev sahibi ülke ABD’nin temsilcisi kürsüye çıkıyor. 81. Genel Kurul programında ilk konuşmacılar arasında Ürdün ve Türkiye de bulunuyor.

71 DEVLET BAŞKANI NEW YORK’A GELİYOR

BM Genel Sekreter Sözcüsü Stephane Dujarric’in Genel Kurul hazırlıklarına ilişkin paylaştığı verilere göre yüksek düzeyli katılım haftasına 71 devlet başkanının katılması öngörülüyor. Katılımcılar arasında ayrıca 45 hükümet başkanı bulunuyor.

Program kapsamında 50 bakan, 11 devlet başkanı yardımcısı ve bir veliaht prensin de yer alması bekleniyor. Açıklanan rakamların toplamı, yüksek düzeyli haftaya 178 lider ve üst düzey temsilcinin katılımının öngörüldüğünü gösteriyor.

BM GENEL MERKEZİNDE 166 ETKİNLİK PLANLANDI

New York’taki diplomasi trafiği Genel Kurul salonundaki konuşmalarla sınırlı kalmayacak. Dujarric’in verdiği bilgilere göre yüksek düzeyli katılım haftası kapsamında BM Genel Merkezi’nde yaklaşık 166 etkinliğin gerçekleştirilmesi planlanıyor.

Üye ülkelerin ikili görüşme odalarını kullanabilmek için yaptığı başvuruların sayısı da diplomatik temasların yoğunluğunu ortaya koyuyor. BM’ye toplam bin 553 ikili görüşme odası kullanım talebi iletildi. Görüşmelerin hafta boyunca farklı ülke heyetlerini bir araya getirmesi planlanıyor.

YAKLAŞIK 18 BİN AKREDİTASYON KARTI AKTİF

BM Genel Sekreter Sözcüsü Dujarric, yüksek düzeyli katılım haftası için delegasyonlara verilen yaklaşık 18 bin aktif akreditasyon kartının bulunduğunu da açıkladı. Devlet ve hükümet başkanlarının yanı sıra bakanlar, diplomatlar, uluslararası kuruluş temsilcileri ve heyetlerde görev alan isimler hafta boyunca BM Genel Merkezi’nde bulunacak.

Katılım rakamları ve planlanan etkinliklerin sayısı nedeniyle New York’ta yoğun bir diplomasi trafiği yaşanacak. Resmi Genel Kurul oturumlarına paralel olarak ülkelerin kendi programları kapsamında gerçekleştirecekleri görüşmeler de devam edecek.

BM GENEL KURULU HER YIL EYLÜL AYINDA TOPLANIYOR

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, BM’nin altı temel organından biri olarak tüm üye devletlerin temsil edildiği yapı niteliğini taşıyor. Her üye ülkenin Genel Kurul’da bir oyu bulunuyor ve düzenli oturumlar her yıl eylül ayında başlıyor.

Yüksek düzeyli hafta ise Genel Kurul takviminin devlet ve hükümet başkanlarının en yoğun katılım gösterdiği bölümünü oluşturuyor. Liderler ülkelerinin dış politika önceliklerini Genel Kurul kürsüsünden açıklarken, New York’taki temaslarda ikili ilişkilerden bölgesel çatışmalara kadar çok sayıda başlık görüşülüyor.

22-28 EYLÜL ARASINDA DİPLOMASİ TRAFİĞİ SÜRECEK

BM 81. Genel Kurulu’nun yüksek düzeyli katılım haftası 28 Eylül’e kadar devam edecek. Yedi günlük program boyunca Genel Kurul konuşmaları, ikili temaslar, çok taraflı görüşmeler ve yaklaşık 166 etkinliğin gerçekleştirilmesi planlanıyor.

Orta Doğu’daki gelişmeler, Gazze, Ukrayna savaşı, küresel güvenlik, iklim değişikliği, sürdürülebilir kalkınma ve uluslararası sistemde yaşanan sorunlar, ülkelerin Genel Kurul konuşmalarında ve diplomatik temaslarında ele alınacak temel başlıklar arasında bulunuyor.

Eralp'in seçim başarısının ardından Almanya'da özellikle göç, Müslüman seçmenler, İsrail politikası, antisemitizm tartışmaları ve Sol Parti'nin güvenlik politikaları üzerinden farklı değerlendirmeler kamuoyuna yansıdı. Alman basınında yer alan bazı haberlerde seçim sonuçları Berlin'deki Müslüman nüfusun siyasi tercihleriyle ilişkilendirilirken, polis mensuplarına ait olduğu aktarılan mesajlaşmalardaki ifadeler de tartışma konusu haline geldi.

ERALP HENÜZ BERLİN EYALET BAŞBAKANI SEÇİLMEDİ

Seçim sonuçları Elif Eralp'i Berlin hükümetinin başına geçebilecek en önemli isimlerden biri haline getirse de Eralp henüz Berlin Eyalet Başbakanı, resmi adıyla Berlin'in "Regierender Bürgermeister"i seçilmedi. Berlin'deki sistemde eyalet başbakanı doğrudan halk tarafından değil, Berlin Temsilciler Meclisi üyelerinin çoğunluğuyla beş yıllığına seçiliyor.

Berlin'in resmi internet sitesindeki güncel bilgilere göre başbakanlık görevini Nisan 2023'ten bu yana CDU'lu Kai Wegner yürütüyor. Sol Parti'nin seçimden birinci çıkmasının ardından Eralp'in hükümeti kurabilmesi için gerekli siyasi çoğunluğun oluşturulması gerekiyor. Reuters da seçim sonrasında Eralp'in SPD ve Yeşiller ile olası koalisyon görüşmelerinin gündemde olduğunu aktardı.

POLİS YAZIŞMALARINDA "BERLİN DÜŞTÜ" İFADESİ GÜNDEME GELDİ

Sol Parti'nin seçim zaferinin ardından Alman polis teşkilatı içerisindeki bazı kişilere ait olduğu belirtilen mesajlaşmalar da basına yansıdı. Alman basınındaki haberlerde, seçim sonucunun bazı polisler arasında endişeyle karşılandığı ve mesajlaşmalarda "Berlin düştü" ifadesinin kullanıldığı aktarıldı.

Söz konusu tepkilerin Sol Parti'nin polis, iç güvenlik, Anayasayı Koruma Teşkilatı ve organize suçla mücadele konularındaki politikalarıyla bağlantılı olduğu ileri sürüldü. Alman medyasına yansıyan mesajlar, seçim sonuçları sonrasında güvenlik politikaları çevresinde başlayan tartışmaların başlıklarından biri oldu.

MÜSLÜMAN SEÇMENLERİN TERCİHLERİ TARTIŞMAYA AÇILDI

Seçimlerin ardından Alman medyasındaki bir başka tartışma ise Berlin'de yaşayan Müslüman seçmenlerin Sol Parti'ye verdiği destek üzerinden yürütüldü. Bazı yayınlarda, Eralp ve Sol Parti'nin seçim başarısında Müslüman nüfusun oylarının önemli rol oynadığı savunuldu.

Seçim kampanyası döneminde Eralp'in Müslümanlara yönelik ayrımcılık konusundaki açıklamaları da Alman basınında geniş yer bulmuştu. Eralp, eylül ayında gerçekleştirilen bir seçim etkinliğinde Berlin'de Müslümanlara ve Müslüman olarak algılanan kişilere yönelik ayrımcılık yaşandığını belirtmiş ve Müslüman topluluklara daha fazla destek verilmesini istemişti. Eralp ayrıca Berlin'de Müslümanlar için bir dini bayramın resmi tatil olarak tanınmasını savunmuştu.

BILD MÜSLÜMAN SEÇMENLERİN ROLÜNÜ GÜNDEME TAŞIDI

Bild'de yer alan haber ve değerlendirmelerde de Berlin'deki Arap ve Müslüman seçmenlerin Sol Parti'ye desteği tartışmaya açıldı. Gazete, Berlin'de yaşayan Arap seçmenlerin Eralp ve Sol Parti'ye yönelmesinde İsrail politikasının etkili olduğunu ileri sürdü.

Haberde Arap seçmenlerle Sol Parti arasındaki siyasi yakınlığın İsrail'e yönelik tutum üzerinden şekillendiği iddia edildi. Söz konusu yaklaşım, Bild'in seçim sonuçlarına ilişkin yorumu olarak kamuoyuna yansıdı.

SOL PARTİ VE MÜSLÜMAN SEÇMEN İLİŞKİSİNE VATANDAŞLIK TARTIŞMASI

Bild'in gündeme taşıdığı bir diğer başlık, Almanya'da yaşayan Müslüman göçmenlerin vatandaşlığa geçişi ile seçim sonuçları arasındaki ilişki oldu. Gazete, sol partilerin Müslüman göçmenlerin Alman vatandaşlığına geçmesini desteklemelerinin seçimlerde kendilerine avantaj sağladığını ileri sürdü.

Gazetede yer alan değerlendirmede Müslüman seçmenlerin Sol Parti, Yeşiller ve SPD'ye diğer partilere kıyasla daha yüksek oranda oy verdiği öne sürüldü. Söz konusu seçmen davranışının yalnızca Berlin'deki seçimlerle sınırlı olmadığı ve farklı düzeylerdeki seçimlerde de görüldüğü iddia edildi.

"SOL PARTİ'NİN BAŞARISI MÜSLÜMAN SEÇMEN OLMADAN MÜMKÜN OLMAZDI" İDDİASI

Bild'in haberinde son Berlin eyalet seçimlerinde Sol Parti'nin Müslüman seçmenler arasında çoğunluğa ulaştığı öne sürüldü. Gazete, partinin Müslüman seçmenlerden genel seçmen kitlesine kıyasla yaklaşık iki kat daha yüksek destek aldığını savundu.

Haberde söz konusu verilerden hareketle Sol Parti'nin Berlin'deki seçim başarısında Müslüman seçmenlerin önemli rol oynadığı iddia edildi. Müslüman seçmenlerin desteğinin partinin seçim performansındaki etkisi, Almanya'daki seçim sonrası siyasi tartışmaların başlıklarından biri haline geldi.

GAZZE, SURİYE, IRAK, AFGANİSTAN, SUDAN VE LÜBNAN DETAYI

Bild'in haberinde Sol Parti'nin göç ve mülteci politikalarına da yer verildi. Gazete, partinin Gazze, Suriye, Irak, Afganistan, Sudan ve Lübnan'dan Almanya'ya gelecek kişilere yönelik daha kolay kabul programlarını savunduğunu aktardı.

Eralp'in siyasi geçmişinde de göç, ayrımcılık ve mülteci politikaları önemli bir yer tutuyor. Berlin Temsilciler Meclisi'nin resmi kayıtlarına göre 1981 doğumlu ve hukukçu olan Eralp, Kasım 2021'den bu yana Berlin Temsilciler Meclisi üyesi. Eralp, 2025'ten itibaren Berlin Sol Parti'nin başkan yardımcılığı görevini de yürütüyor.

ERALP'İN İSRAİL VE ANTİSEMİTİZM KONUSUNDAKİ TUTUMU DA GÜNDEMDE

Seçim sonrasında Eralp ve Sol Parti'ye yönelik tartışmaların bir başka bölümünü İsrail-Filistin meselesi ve antisemitizm suçlamaları oluşturdu. Reuters, Sol Parti'nin bazı yerel örgütlerine yönelik antisemitizm suçlamalarının muhtemel koalisyon görüşmelerinde gündeme geldiğini ve olası ortakların konuya ilişkin açıklık talep ettiğini bildirdi. Eralp ise seçim sonrasında Berlin'deki bütün toplulukların güvenliğinin sağlanması gerektiğini belirterek şiddetin yüceltilmesini reddetti.

Eralp seçim kampanyası sırasında da antisemitizme karşı açık bir tutum alınması gerektiğini dile getirdi. Aynı zamanda Filistinlilere yönelik ayrımcılık olarak tanımladığı "Filistin karşıtı ırkçılık" konusunun Berlin'de yeterince konuşulmadığını savundu. Ağustos sonunda Neukölln'deki Dar-Assalam Camisi'nde düzenlenen seçim etkinliğinde de Müslüman yaşamının sürekli dini aşırılık tartışmaları üzerinden ele alınmasına karşı çıktığını söyledi.

SOL PARTİ OYLARINI İKİ KATTAN FAZLA ARTIRDI

Seçim sonuçları Berlin siyasetinde önemli bir sandalye ve oy dağılımı değişikliğine yol açtı. Sol Parti yüzde 25,7 ile birinci sıraya yükselirken partinin 2023 seçimlerinde aldığı yüzde 12,2'lik oy oranı iki kattan fazla arttı. Reuters'ın seçim gecesi verilerine dayanan haberinde oran yüzde 25,3 olarak aktarılırken daha sonraki geçici resmi sonuçlarda yüzde 25,7 açıklandı.

Eralp seçim kampanyasında özellikle konut ve kira politikalarını öne çıkardı. Büyük özel konut şirketlerinin elindeki yaklaşık 220 bin konutun kamu kontrolüne geçirilmesi Sol Parti'nin kampanyasındaki temel vaatlerden biri oldu. Eralp'in Berlin hükümetinin başına geçip geçmeyeceği ise koalisyon görüşmeleri ve Berlin Temsilciler Meclisi'nde oluşacak çoğunluğun ardından kesinleşecek.

Daha etkin, adil ve hesap verebilir bir temsil anlayışına ihtiyaç bulunduğunu belirten Erdoğan, temsilin genişletilmesinin yanı sıra liderlik sorumluluğunun da paylaşılması gerektiğini kaydetti. Farklı coğrafyalardaki ülkelerin tecrübe, kapasite ve iradesinin küresel ve bölgesel sorunların çözümüne dahil edilmesi gerektiğini ifade eden Erdoğan, “Dünya 5’ten büyüktür” söyleminin de daha geniş bir sorumluluk anlayışına yönelik çağrı olduğunu belirtti.

ERDOĞAN VETO YETKİSİNİN KALDIRILMASINI İSTEDİ

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinde reform ihtiyacının somut bir yol haritasına dönüştürülmesi gerektiğini belirten Erdoğan, söz konusu yol haritasının merkezinde veto yetkisinin kaldırılmasının bulunmasını istedi. Güvenlik Konseyine veto yetkisine sahip yeni üyelerin eklenmesinin karar alma gücünün sınırlı sayıdaki ülkenin elinde toplanması sorununu çözmeyeceğini savunan Erdoğan, böyle bir değişikliğin mevcut ayrıcalıklı yapının kapsamını genişleteceğini ifade etti.

Erdoğan, veto yetkisinin kaldırılmasını kapsamlı bir reform sürecinin başlangıç noktası ve temel hedeflerinden biri olarak tanımladı. Reformun mevcut ayrıcalıkların başka devletlere de verilmesi anlamına gelmemesi gerektiğini belirten Erdoğan, BM Genel Kurulu bünyesinde hiçbir ülkenin uluslararası toplumun çoğunluğunun iradesini kalıcı biçimde engelleyememesi ilkesi etrafında geniş bir koalisyon oluşturulması çağrısında bulundu.

DAİMİ ÜYELİKLERİN OLMADIĞI BİR YAPI ÖNERDİ

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Güvenlik Konseyi ile Genel Kurul arasındaki dengenin de yeniden düzenlenmesini önerdi. Genel Kurulun yetkilerinin güçlendirilmesi gerektiğini belirten Erdoğan, daimi üyeliklerin bulunmadığı ve Güvenlik Konseyi üyelerinin Genel Kurul tarafından belirli sürelerle dönüşümlü olarak seçildiği bir yapı önerisini dile getirdi.

Erdoğan’ın önerisine göre yeniden Güvenlik Konseyinde görev almak isteyen ülkelerin seçimlerde BM üyelerinin çoğunluğunun güvenini yeniden kazanması gerekecek. Erdoğan, böyle bir sistemle Güvenlik Konseyinin temsil kapasitesinin ve Genel Kurul karşısındaki hesap verebilirliğinin artırılabileceğini savundu.

“GELECEĞİN DÜZENİNİ GEÇMİŞİN HİYERARŞİLERİYLE KURAMAYIZ”

Erdoğan, geleceğin uluslararası düzeninin geçmişteki hiyerarşik yapıların korunmasıyla oluşturulamayacağını ifade etti. Son çeyrek asırda yaşanan gelişmelerin hiçbir güç dengesinin ve uluslararası düzenin kalıcı olmadığını gösterdiğini belirten Erdoğan, mevcut uluslararası sistemin yeni savaşları önleme, eşitsizlikleri azaltma ve değişen güç dengelerine karşılık verme konusunda yetersiz kaldığını savundu.

Ekonomi, güvenlik, teknoloji ve diplomasi alanlarında yeni güç merkezlerinin ortaya çıktığına işaret eden Erdoğan, uluslararası kurumların yaşanan dönüşüme aynı hızda uyum sağlayamadığını belirtti. Erdoğan’ın makalesinde küresel kurumların temsil yapılarının değişen ekonomik ve siyasi dengeler doğrultusunda ele alınması gerektiği görüşüne yer verildi.

SAVAŞLAR, İKLİM KRİZİ VE DÜZENSİZ GÖÇE DİKKAT ÇEKTİ

Savaşlar, iklim krizi, düzensiz göç ve ekonomik kırılganlıkların devletlerin güçlü kurumlara, dayanıklı ekonomilere ve caydırıcı savunma yeteneklerine sahip olmasının önemini gösterdiğini belirten Erdoğan, ticaret, lojistik, ulaştırma ve enerji koridorlarının güvenliği ile sürdürülebilirliğinin de daha belirleyici hale geldiğini kaydetti.

Asya’nın küresel ekonomideki ağırlığının arttığını belirten Erdoğan, Afrika ülkelerinin de kıtanın potansiyeline uygun daha güçlü bir temsil talep ettiğini ifade etti. Gelişmekte olan ülkelerin kendi önceliklerini uluslararası platformlarda daha güçlü şekilde gündeme getirdiğini kaydeden Erdoğan, bazı bölgesel aktörlerin artan etkisinin kendi coğrafyalarında daha fazla sorumluluk üstlenmelerini beraberinde getirdiğini belirtti.

BÖLGESEL SORUNLAR İÇİN YEREL ŞARTLARA VURGU

Her bölgedeki sorunların dışarıdan belirlenen yöntemlerle çözülemeyeceğini savunan Erdoğan, ilgili ülkelerin iradesini, yerel koşulları ve ortak çıkarları esas alan yaklaşımların uygulanması gerektiğini ifade etti. Diplomatik kapasitesi, ekonomik imkanları ve farklı taraflarla iletişim kurma kabiliyeti bulunan ülkelerin barış ve istikrar süreçlerinde daha fazla rol üstlenmesi gerektiğini belirtti.

Erdoğan, küreselleşmenin refahı yayacağı yönündeki beklentilerin tam anlamıyla gerçekleşmediğini savunurken gelir dağılımındaki eşitsizliklere de dikkat çekti. Teknoloji ve ekonomik bağımlılıkların yeni rekabet alanlarına dönüştüğünü belirten Erdoğan, değişen koşullar altında küresel adalet için sorumlulukların ülkeler arasında hakkaniyetli şekilde paylaşılması gerektiğini ifade etti.

GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELER İÇİN FİNANSMANA ERİŞİM ÇAĞRISI

Cumhurbaşkanı Erdoğan, gelişmekte olan ülkelerin kalkınma hakkının ve ihtiyaç duydukları finansmana erişimin güvence altına alınması gerektiğini belirtti. Küresel ekonomik sistemdeki değişimlerin ülkeler arasındaki kalkınma farklılıkları dikkate alınarak ele alınması gerektiğini savunan Erdoğan, ekonomik kırılganlıkların uluslararası sistemde yapılacak reformların gündemlerinden biri olması gerektiğine işaret etti.

Erdoğan, küresel sistemde kapsamlı bir değişiklik yapılabilmesi için geniş bir uluslararası iradeye ihtiyaç bulunduğunu belirterek Türkiye’nin küresel ilişkilerini ve çok taraflı diplomasi tecrübesini söz konusu reform arayışında kullanmaya devam edeceğini kaydetti.

GENEL KURULUN ROLÜNÜN GÜÇLENDİRİLMESİNİ İSTEDİ

Türkiye’nin veto yetkisinin kaldırılması, seçilmiş Güvenlik Konseyi üyelerinin karar alma süreçlerindeki ağırlığının artırılması ve BM Genel Kurulunun rolünün güçlendirilmesi yönündeki girişimleri desteklediğini belirten Erdoğan, farklı bölgelerden ülkelerin ortak bir zeminde buluşmasının uluslararası sistemin temsil kapasitesini artıracağını savundu.

Kalıcı barışın birbirinden kopuk ve iletişim kurmayan blokların çoğalmasıyla sağlanamayacağını ifade eden Erdoğan, farklı coğrafyaların tecrübe, kapasite ve iradesinin ortak zeminde buluşturulması çağrısında bulundu. Türkiye’nin diplomatik kapasitesi ve farklı coğrafyalarla ilişkileriyle BM reformuna yönelik girişimlerde rol üstlenmeye devam edeceğini belirtti.

Bölgesel ve küresel ölçekte yaşanan çatışma, savaş ve krizlere değinen Erdoğan, mevcut gelişmelerin Türkiye ile ABD arasındaki yakın diyaloğun önemini artırdığını söyledi. ABD ile kurulan diyalog ve eş güdüm sayesinde Orta Doğu başta olmak üzere Afrika'dan Asya'ya uzanan birçok meselede iki ülke açısından sonuçlar elde edildiğini belirten Erdoğan, önümüzdeki dönemde çalışmaların artırılarak sürdürülmesi konusunda kararlı olduklarını ifade etti.

TÜRKİYE İLE ABD ARASINDA YAKIN DİYALOG MESAJI

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye ile ABD arasındaki ilişkilerin bölgesel ve küresel gelişmeler açısından taşıdığı öneme işaret etti. Dünyanın farklı bölgelerinde devam eden çatışmalar, savaşlar ve krizlerin iki ülkenin yakın diyalog içerisinde bulunmasını gerektirdiğini belirten Erdoğan, ABD ile tesis edilen diyaloğun çeşitli uluslararası meselelerde iki ülke açısından sonuçlar ortaya çıkardığını söyledi.

Erdoğan, iki ülke arasındaki temasların gelecek dönemde de sürdürülmesi gerektiğini belirterek Türkiye'nin ABD ile ilişkilerini farklı alanlarda geliştirmeye yönelik çalışmalarına devam edeceğini kaydetti.

TÜRKİYE-ABD TİCARETİNDE 100 MİLYAR DOLAR HEDEFİ

Türkiye ile ABD arasındaki stratejik ilişkilerin ekonomik ve ticari ilişkilerden ayrı düşünülemeyeceğini söyleyen Erdoğan, ticaretin iki ülke arasındaki ilişkilerin temel başlıklarından biri olduğunu ifade etti. Erdoğan'ın paylaştığı verilere göre, dünyadaki ekonomik ve siyasi dalgalanmalara rağmen Türkiye ile ABD arasındaki ticaret hacmi son 10 yılda iki katına çıktı.

İki ülke arasındaki ticaret hacminin 2025 yılında 38 milyar doları aştığını belirten Erdoğan, 2026'nın ilk 8 ayında ise rakamın 28 milyar dolara ulaştığını açıkladı. Erdoğan, yıl sonunda toplam ticaret hacminin 40 milyar dolara ulaşarak 2025 seviyesinin üzerine çıkmasını beklediklerini söyledi.

ERDOĞAN: 100 MİLYAR DOLAR HEDEFİ GERÇEKÇİ VE ULAŞILABİLİR

Cumhurbaşkanı Erdoğan, ABD Başkanı Donald Trump ile belirledikleri 100 milyar dolarlık ticaret hacmi hedefine ilişkin açıklamasında hedefin gerçekçi ve ulaşılabilir olduğunu ifade etti. Hedefe ulaşılabilmesi için mevcut çalışmaların daha da artırılması gerektiğini belirten Erdoğan, iki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerin geliştirilmesine yönelik mesaj verdi.

Türkiye'nin dünyanın stratejik coğrafyalarından birinin merkezinde bulunduğunu kaydeden Erdoğan, çevrede yaşanan kriz ve çatışmalara rağmen Türkiye'nin istikrarını koruduğunu söyledi. Suriye'den Irak'a, Kafkasya'dan Kuzey Afrika'ya kadar ekonomik potansiyeli yüksek birçok bölgeyle güçlü bağların bulunduğunu ifade eden Erdoğan, söz konusu ilişkilerin “kazan-kazan” anlayışı doğrultusunda yürütüldüğünü belirtti.

MİLLİ GELİR 1,8 TRİLYON DOLARA ULAŞTI

Türkiye ekonomisinin son 24 yıllık dönemine ilişkin rakamlar paylaşan Erdoğan, göreve geldikleri dönemde 236 milyar dolar seviyesinde bulunan milli gelirin 1,8 trilyon dolara ulaştığını söyledi. Kişi başına düşen gelirin de aynı dönemde 3 bin 600 dolar seviyesinden yükseldiğini belirten Erdoğan, 2026 sonu itibarıyla kişi başına gelirin 20 bin doların üzerine çıkmasını beklediklerini ifade etti.

Doğrudan yabancı yatırımlara ilişkin verileri de paylaşan Erdoğan, son 24 yılda Türkiye'ye çekilen doğrudan yabancı yatırım miktarının 300 milyar dolara yaklaştığını söyledi. Erdoğan, Türkiye ekonomisinin yaşanan şoklara karşı direnç gösterdiğini belirterek yabancı yatırımcılara Türkiye'deki yatırım imkanlarına ilişkin çağrıda bulundu.

DEPREM BÖLGESİNDE 455 BİNDEN FAZLA KONUT TAMAMLANDI

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 2023'te meydana gelen depremlerin ardından yürütülen yeniden inşa çalışmalarına da değindi. Depremden etkilenen şehirlerde üç yıl içerisinde 455 binden fazla konutun tamamlanarak hak sahiplerine teslim edildiğini belirten Erdoğan, çalışmaların Türkiye ekonomisinin karşı karşıya kaldığı önemli süreçlerden biri olduğunu ifade etti.

Türkiye ekonomisinin güçlü şoklara karşı dirençli olduğunu söyleyen Erdoğan, yabancı yatırımcılara yönelik mesajında, “Türkiye'ye yatırım yapan hep kazançlı çıkmıştır. Türkiye kendisine güveneni hiçbir zaman yarı yolda bırakmamıştır” ifadelerini kullandı.

YENİ YATIRIM PROGRAMINDA VERGİ AVANTAJLARI

Türkiye'nin mevcut ekonomik zemin üzerinde yeni bir yatırım hamlesi başlattığını açıklayan Erdoğan, nisan ayında duyurulan yatırım programıyla rekabetçi bir teşvik paketinin devreye alındığını söyledi. Program kapsamında yatırım yapan şirketlere sağlanan vergi avantajlarına ilişkin ayrıntıları da paylaşan Erdoğan, Türkiye'de yatırım yapan şirketler için kurumlar vergisinin yüzde 25'ten yüzde 12,5'e indirildiğini belirtti.

İstanbul Finans Merkezi ile belirlenen endüstri bölgelerinde transit ticaretten elde edilen kazançların kurumlar vergisinden muaf tutulduğunu ifade eden Erdoğan, söz konusu imkanın ilk kez Türkiye geneline taşındığını söyledi. Erdoğan, yatırım teşviklerinin ardından Amerikalı ve diğer yabancı yatırımcılara Türkiye'deki operasyonlarını genişletme çağrısında bulundu.

AMERİKALI YATIRIMCILARA “TÜRKİYE'DEN YÖNETİN” ÇAĞRISI

Cumhurbaşkanı Erdoğan, yabancı yatırımcılara yönelik çağrısında “Yatırımcılara diyoruz ki gelin operasyonlarınızı Türkiye'den yönetin” ifadelerini kullandı. Türkiye'nin bölgesel bağlantıları, ekonomik kapasitesi ve yatırım teşvikleri üzerinden şirketlere sunduğu imkanlara işaret eden Erdoğan, Amerikalı yatırımcıların Türkiye'deki fırsatlardan yararlanmasını istedi.

İş konseyleri ile ticaret odalarının süreçte önemli görevler üstlendiğini belirten Erdoğan, Amerikalı yatırımcıların Türkiye'nin sunduğu imkanlardan yararlanması için teşvik edilmeye devam edilmesini beklediklerini söyledi.

ABD İLE NÜKLEER ENERJİ, SİVİL HAVACILIK VE YÜKSEK TEKNOLOJİ

Türkiye ile ABD arasındaki ekonomik ilişkilerin siyasi ilişkilere de katkı sağladığını belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, iki ülkenin önünde yeni iş birliği alanlarının bulunduğunu söyledi. Erdoğan, Türkiye'nin ABD ile nükleer enerji, sivil havacılık ve yüksek teknoloji alanlarında kurulan iş birliğini daha ileri seviyeye taşımaya hazır olduğunu ifade etti.

Savunma sanayisinin Türkiye-ABD ortaklığının geleneksel olarak en güçlü alanlarından biri olduğunu kaydeden Erdoğan, savunma alanındaki iş birliğinin hem ikili ilişkiler kapsamında hem de NATO bünyesinde geliştirilmesi gerektiğini söyledi.

SAVUNMA İLİŞKİLERİNDE “ENGELLERİ GERİDE BIRAKMA” MESAJI

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye ile ABD'nin iki NATO müttefiki olduğuna işaret ederek savunma ilişkilerindeki mevcut engellere ilişkin açıklamalarda bulundu. Erdoğan, “İki müttefik arasında zaten hiç olmaması gereken engelleri artık geride bırakarak yeni bir ivme yakalamak istiyoruz” ifadelerini kullandı.

Türkiye'nin savunma sanayisinde son yıllarda gerçekleştirdiği çalışmalara da değinen Erdoğan, ülkenin savunma sanayisindeki üretim ve ihracat kapasitesinin arttığını söyledi. Türk savunma şirketlerinin teknoloji, donanım ve inovasyon kapasitesinin de geliştiğini ifade etti.

SAVUNMA SANAYİSİ İHRACATI 10 MİLYAR DOLARI AŞTI

Türkiye'nin yaklaşık 20 yıl önce yılda 248 milyon dolarlık savunma sanayisi ihracatı gerçekleştirdiğini belirten Erdoğan, yıllık ihracatın günümüzde 10 milyar doların üzerine çıktığını açıkladı. Küresel savunma malzemeleri ihracatındaki Türkiye payının son 5 yılda yüzde 120'nin üzerinde arttığını söyleyen Erdoğan, Türk savunma şirketlerinin ulaştığı kapasiteye ilişkin bilgi verdi.

Erdoğan, Türk savunma sanayisi şirketlerinin sahip oldukları teknoloji, donanım ve inovasyon kapasitesi sayesinde ABD'de yatırım yapabilecek seviyeye ulaştığını ifade etti. Savunma sanayisindeki iş birliğinin Türkiye ile ABD arasındaki ilişkilerin geliştirilmesinde önemli başlıklardan biri olmaya devam ettiğini belirtti.

ERDOĞAN'DAN SAVUNMA İHRACATINDA “İLK 10” HEDEFİ

Savunma sanayisindeki ihracat artışının devam etmesini hedeflediklerini belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye'nin küresel savunma ihracatındaki konumuna ilişkin hedefini de açıkladı. Erdoğan, Türkiye'nin savunma sanayisi ihracatında dünyada ilk 10 ülke arasına girmesini hedeflediklerini ifade etti.

Türkiye-ABD ilişkilerinde ticaret, yatırımlar, savunma sanayisi, nükleer enerji, sivil havacılık ve yüksek teknolojinin öne çıkan iş birliği alanları olduğunu belirten Erdoğan'ın New York'taki konuşmasında, iki ülke arasındaki 100 milyar dolarlık ticaret hacmi hedefi ve Amerikalı şirketlere yönelik Türkiye'de yatırım çağrısı öne çıktı.

HAMAS HEYETİNE HÜSAM BEDRAN BAŞKANLIK ETTİ

Kahire'deki görüşmeleri gerçekleştiren Hamas heyetinin başkanlığını Hüsam Bedran üstlendi. Hamas'ın Ulusal İlişkiler Ofisi Başkanı olan Bedran aynı zamanda hareketin siyasi bürosunda görev yapıyor. Heyette Bedran'ın yanı sıra Gazi Hamad, Ali Baraka, Süheyl el-Hindi ve Mahmud Mardavi yer aldı.

Hamas açıklamasına göre ziyaret, Filistin meselesindeki son gelişmelere ilişkin siyasi istişarelerin devamı niteliğinde gerçekleştirildi. Görüşmelerde seçim takviminin yanı sıra Filistinli gruplar arasındaki siyasi bölünmenin sona erdirilmesi ve ortak hareket alanlarının genişletilmesi üzerinde duruldu.

İSLAMİ CİHAD VE ALTI GRUPLA GÖRÜŞME

Hamas heyeti Kahire'de Filistin İslami Cihadı, Fetih içerisindeki Demokratik Reform Akımı, Filistin Halk Kurtuluş Cephesi, Filistin Ahrar Hareketi, Filistin Halk Kurtuluş Cephesi-Genel Komutanlık, Filistin Direniş Komiteleri ve Filistin Demokratik Halk Kurtuluş Cephesi temsilcileriyle görüştü.

Toplantılarda Filistin meselesindeki gelişmeler değerlendirilirken özellikle Filistin Yasama Konseyi ile Filistin Ulusal Konseyi seçimleri üzerinde duruldu. Hamas'ın açıklamasına göre taraflar aynı zamanda ulusal birliğin güçlendirilmesi için atılabilecek adımları görüştü.

YASAMA VE ULUSAL KONSEY SEÇİMLERİ MASADA

Kahire görüşmelerinin önemli gündemlerinden birini yaklaşan Filistin seçimleri oluşturdu. Taraflar, Filistinlilerin Yasama Konseyi ve Filistin Ulusal Konseyi'ndeki temsilcilerini özgür, adil ve şeffaf seçimlerle belirleme hakkına sahip olduğunu belirtti. Görüşmelere katılan gruplar, temsilcilerin belirlenmesinde atama, dışlama ve tek taraflı karar alma uygulamalarına karşı olduklarını da açıkladı.

Filistin yasama seçimlerinin mevcut takvime göre 28 Kasım 2026'da gerçekleştirilmesi planlanıyor. Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas'ın temmuz ayında yayımladığı kararnameyle belirlenen seçimler yapılması halinde, Filistinliler 2006'dan sonra ilk kez Yasama Konseyi üyelerini seçmek için sandığa gidecek. Seçimlerin zamanında gerçekleştirilip gerçekleştirilmeyeceğine ilişkin tartışmalar ise devam ediyor.

FİLİSTİN ULUSAL KONSEYİNİN YAPISI DA GÜNDEMDE

Görüşmelerde Filistin Ulusal Konseyi seçimleri ve konseyin gelecekteki yapısı da ele alındı. Filistin Ulusal Konseyi, Filistin Kurtuluş Örgütü'nün yasama organı niteliğini taşıyor ve yalnızca Filistin topraklarında yaşayanları değil, farklı ülkelerdeki Filistinlileri de temsil etmeyi amaçlayan bir yapıya sahip. Seçim sürecine ilişkin tartışmalarda yurt dışında yaşayan Filistinlilerin temsili ve konsey üyelerinin belirlenme yöntemi öne çıkan başlıklar arasında bulunuyor.

Hamas, İslami Cihad ve Filistin Halk Kurtuluş Cephesi'nin de aralarında bulunduğu bazı gruplar 9 Eylül'de yayımladıkları ortak açıklamada konseyin oluşturulmasında “atama, dışlama ve tek taraflılık” olarak nitelendirdikleri yöntemlere karşı çıkmış ve kapsamlı bir ulusal diyalog çağrısında bulunmuştu.

FİLİSTİN KURTULUŞ ÖRGÜTÜ İÇİN YENİDEN YAPILANMA ÇAĞRISI

Kahire toplantılarında Filistinli gruplar arasındaki siyasi bölünmenin sona erdirilmesi ve Filistin Kurtuluş Örgütü'nün yeniden yapılandırılması da ele alındı. Hamas'ın açıklamasına göre taraflar, FKÖ'nün demokratik, katılımcı ve ulusal temeller doğrultusunda yeniden inşa edilmesi ve etkinleştirilmesi için çalışmaların sürdürülmesi konusunda anlaştı.

Taraflar ayrıca Filistinli gruplar, siyasi güçler ve ulusal isimler arasındaki istişare ve koordinasyonun devam ettirilmesi konusunda görüş birliğine vardı. Görüşmelerde siyasi bölünmenin sona erdirilmesi, ortak kurumların güçlendirilmesi ve Filistinli gruplar arasında koordinasyonun artırılması başlıkları üzerinde duruldu.

ORTAK ULUSAL STRATEJİ ÜZERİNDE ÇALIŞILACAK

Hamas'ın açıklamasına göre Kahire'deki görüşmelerin ardından taraflar ortak bir ulusal strateji oluşturulması konusunda da mutabakata vardı. Açıklamada söz konusu stratejinin “işgal, yerleşim, Yahudileştirme, yerinden etme ve ilhaka karşı koymayı, Gazze Şeridi'ne uygulanan kuşatmayı sona erdirmeyi ve Filistin halkının direncini güçlendirmeyi” amaçladığı belirtildi. İfadeler Hamas'ın toplantılara ilişkin açıklamasındaki siyasi tanımlamaları yansıtıyor.

Toplantılara katılan gruplar ayrıca Filistin halkının kendisini, topraklarını ve kutsal mekanlarını savunma hakkına sahip olduğunu belirterek ulusal haklara bağlılıklarını ifade etti. Taraflar, ortak siyasi başlıklarda koordinasyon ve istişarelerin devam ettirilmesini kararlaştırdı.

KAHİRE'DE SEÇİM TEMASLARI DAHA ÖNCE DE YAPILDI

Son görüşmeler, Filistinli grupların son aylarda Kahire'de gerçekleştirdiği siyasi temasların devamı niteliğini taşıyor. Ağustos ayında Hamas, Filistin İslami Cihadı, Filistin Halk Kurtuluş Cephesi, Filistin Ulusal Girişimi ve Muhammed Dahlan liderliğindeki Fetih Demokratik Reform Akımı dahil farklı gruplar arasında seçimlere yönelik görüşmeler yapılmıştı. Görüşmelerde yasama seçimlerinde geniş kapsamlı bir ortak liste oluşturulması seçeneği de ele alınmıştı.

Hüsam Bedran, ağustos ayındaki temaslar sırasında Hamas'ın seçimlere katılma kararı aldığını ve mümkün olan en geniş ulusal blok içerisinde yarışmayı tercih ettiğini açıklamıştı. Fetih ise Hamas ile ortak liste oluşturmayı reddederken diğer gruplarla ittifaklara açık olduğunu bildirmişti.

28 KASIM İÇİN SEÇİM TAKVİMİ BELİRLENDİ

Mahmud Abbas'ın yayımladığı kararname kapsamında Filistin Yasama Konseyi seçimlerinin 28 Kasım'da gerçekleştirilmesi öngörülüyor. Seçimlerin işgal altındaki Batı Şeria, Doğu Kudüs ve Gazze Şeridi'ndeki Filistinlileri kapsaması planlanıyor. Filistin Merkez Seçim Komisyonu hazırlıklarını sürdürürken Fetih Genel Sekreteri Cibril Recub'un seçimlerin kapsamlı bir ulusal diyalog yapılmadan belirlenen tarihte gerçekleştirilemeyeceği yönündeki açıklaması takvime ilişkin belirsizliği artırdı.

Filistin'deki son yasama seçimi Ocak 2006'da gerçekleştirilmiş ve Hamas sandıktan birinci çıkmıştı. Mahmud Abbas 2021'de de yasama ve başkanlık seçimleri için takvim açıklamış, ancak seçimler Doğu Kudüs'teki oy kullanma koşullarını gerekçe göstererek ertelenmişti.

TÜRKİYE, MISIR VE KUVEYT İLE TELEFON GÖRÜŞMELERİ

Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan, diplomatik temasları kapsamında Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdulati ve Kuveyt Dışişleri Bakanı Abdullah Ali el-Yahya ile telefon görüşmeleri gerçekleştirdi.

Görüşmelerde bölgedeki son gelişmeler değerlendirilirken mevcut gerilimin daha geniş bir alana yayılmasının önlenmesine yönelik diplomatik çalışmalar da ele alındı. Taraflar, bölgesel güvenlik ve istikrarın korunmasına katkı sağlayacak ortak çabaları gözden geçirdi.

SUUDİ ARABİSTAN: GERİLİMİ KONTROL ALTINA ALACAK ÇABALAR GÖRÜŞÜLDÜ

Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı görüşmelerin ardından yaptığı açıklamada, Faysal bin Ferhan ile üç ülkenin dışişleri bakanları arasında bölgesel gelişmeler konusunda temas gerçekleştirildiğini bildirdi.

Bakanlığın açıklamasına göre görüşmeler sırasında “bölgesel güvenlik ve istikrarın korunmasına katkı sağlayacak şekilde gerilimi kontrol altına almaya yönelik ortak çabalar” değerlendirildi. Açıklamada diplomatik temaslarda ele alınan gerilim başlıklarının ayrıntılarına ilişkin ek bilgi paylaşılmadı.

BÖLGESEL GERİLİMİN ARTTIĞI DÖNEMDE DİPLOMATİK TRAFİK

Suudi Arabistan'ın Türkiye, Mısır ve Kuveyt ile gerçekleştirdiği görüşmeler, Orta Doğu'da birden fazla cephede askeri ve siyasi gerilimin devam ettiği bir dönemde geldi. Yemen'deki Husiler ile Suudi Arabistan destekli Yemen hükümet güçleri arasındaki çatışmaların yeniden yoğunlaşması ve Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik saldırıları bölgesel güvenlik gündeminin önemli başlıkları arasında bulunuyor.

Husiler 8 Eylül'ün ardından Suudi Arabistan'a yönelik füze saldırıları düzenlerken Riyad, saldırılarda en az 73 kişinin yaralandığını açıklamıştı. Yemen'deki çatışmalar da 2022'de Birleşmiş Milletler arabuluculuğunda sağlanan ateşkesin ardından yaşanan en ciddi tırmanışlardan biri olarak kayıtlara geçti.

TÜRKİYE, SUUDİ ARABİSTAN VE PAKİSTAN ARASINDA MEKKE ANLAŞMASI

Bölgesel diplomasi trafiğinin arka planında Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan ortak savunma anlaşması da bulunuyor. Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, 7 Ağustos'ta Mekke'de üçlü ortak savunma anlaşmasını imzaladı. Anlaşmaya göre üç ülkeden birine yönelik silahlı saldırı, diğer ülkelere de yapılmış bir saldırı olarak kabul ediliyor.

Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, anlaşmanın belirli bir ülkeyi hedef almadığını açıklamıştı. Fidan ayrıca mekanizmanın teknik açıdan NATO'nun kolektif savunma sistemine benzediğini ancak saldırıya uğrayan ülkenin diğer taraflardan yardım talep etmesi ve ihtiyaç duyduğu desteğin türünü belirtmesi gerektiğini ifade etmişti.

MEKKE SAVUNMA İTTİFAKI İÇİN RİYAD'DA SEKRETARYA KURULDU

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'ın dışişleri ve savunma bakanları ile üst düzey askeri yetkilileri, anlaşmanın imzalanmasının ardından 31 Ağustos'ta İstanbul'da bir araya geldi. Görüşmelerin ardından üçlü yapı “Mekke Savunma İttifakı” olarak adlandırılırken Riyad'da daimi bir sekretarya oluşturulduğu açıklandı. İlk genel sekreterin Pakistan tarafından belirlenmesi kararlaştırıldı.

Üç ülke, anlaşmanın egemenliğe, toprak bütünlüğüne ve ülkelerin iç işlerine müdahale edilmemesine ilişkin uluslararası ilkeler temelinde oluşturulduğunu bildirdi. İttifakın bölgede katılmak isteyen diğer ülkelere açık olduğu da açıklanan ilkeler arasında yer aldı.

HUSİ SALDIRILARININ ARDINDAN ANLAŞMA YENİDEN GÜNDEMDE

Mekke anlaşması, Yemen'deki Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik son saldırılarının ardından yeniden gündeme geldi. Pakistan Savunma Bakanı Khawaja Asif, Suudi Arabistan'a yönelik sebepsiz bir saldırının veya Yemen'deki çatışmaların krallık topraklarına yayılmasının anlaşmayı devreye sokabileceğini söyledi. Asif, Pakistan'ın anlaşmadan doğan yükümlülüklerine bağlı olduğunu ifade etti.

Pakistan yönetimi aynı dönemde herhangi bir askeri müdahale kararının görüşülmediğini de açıkladı. Mekke anlaşmasının hangi şartlarda ve hangi askeri mekanizmalarla uygulanacağına ilişkin ayrıntıların tamamı kamuoyuna açıklanmış değil.

KUVEYT DE PAKİSTAN İLE SAVUNMA İŞ BİRLİĞİNİ GENİŞLETTİ

Faysal bin Ferhan'ın son diplomatik temaslarında yer alan Kuveyt de kısa süre önce Pakistan ile savunma alanındaki iş birliğini genişletti. Pakistan ve Kuveyt, 27 Ağustos'ta Rawalpindi'de “Protocol Agreement-2026” adı verilen yeni bir savunma anlaşması imzaladı. Anlaşma, iki ülke arasında 2023'ten beri yürürlükte olan askeri iş birliği çerçevesini genişletti.

Pakistan Savunma Bakanlığının açıklamasına göre anlaşma kapsamında Pakistan Silahlı Kuvvetleri, Kuveyt ordusunun eğitimi ve savunma kapasitesinin geliştirilmesinin yanı sıra sınır yönetimi konusunda destek sağlayacak. Kuveyt ile yapılan anlaşmada Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki Mekke anlaşmasında bulunan kolektif savunma hükmü yer almıyor.

BÖLGE ÜLKELERİ ARASINDA TEMASLAR SÜRÜYOR

Suudi Arabistan'ın Türkiye, Mısır ve Kuveyt ile gerçekleştirdiği son telefon görüşmeleri, bölgesel gerilimin kontrol altına alınmasına yönelik diplomatik temasların devam ettiğini gösteren görüşmeler arasında yer aldı. Riyad'ın açıklamasında tarafların güvenlik ve istikrarın korunmasına yönelik ortak çabaları değerlendirdiği belirtilirken görüşmeler sonucunda alınan somut bir karar açıklanmadı.

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki savunma mekanizması ile Kuveyt'in Pakistan'la genişlettiği askeri iş birliği de bölgedeki güvenlik temaslarının diğer başlıklarını oluşturuyor. Mekke anlaşmasının uygulanmasına ilişkin mekanizmaların geliştirilmesi için üç ülkenin oluşturduğu siyasi ve savunma yapıları çalışmalarını sürdürüyor.

HAN YUNUS'TA DRONE SALDIRISI

Gazze Şeridi'nin güneyindeki Han Yunus'ta bulunan El-Sikka bölgesi İsrail drone saldırısının hedefi oldu. Filistin resmi haber ajansı WAFA'nın Nasır Tıp Kompleksi'ndeki sağlık kaynaklarına dayandırdığı haberine göre drone, bölgede bulunan bir grup Filistinliyi hedef aldı. Saldırıda bir Filistinli hayatını kaybederken birkaç kişi de yaralandı.

Saldırının ardından ölen Filistinlinin cenazesi ve yaralılar Nasır Tıp Kompleksi'ne götürüldü. WAFA'nın aktardığı sağlık kaynakları, son saldırının ardından Gazze'de Ekim 2023'ten beri kaydedilen toplam can kaybının 73 bin 914'e, yaralı sayısının ise 174 bin 952'ye ulaştığını bildirdi. Rakamlar Gazze'deki Filistinli sağlık kaynaklarının kayıtlarına dayanıyor.

EL-MEVASİ'DE ÇOCUK GÖĞSÜNDEN VURULDU

Günün erken saatlerinde Gazze'nin güneyindeki El-Mevasi bölgesinde bir çocuk İsrail güçlerinin açtığı ateş sonucu hayatını kaybetti. Nasır Hastanesi yetkililerine göre İsrail tanklarının yerinden edilmiş Filistinlilerin kaldığı çadırlara ateş açmasının ardından İsmail el-Bardavil isimli çocuğun cenazesi hastaneye getirildi. Gazze Sivil Savunma Sözcüsü Mahmud Bassal, hayatını kaybeden çocuğun 11 yaşında olduğunu açıkladı.

Filistinli kaynaklar çocuğun göğsünden vurulduğunu bildirdi. El-Mevasi, Gazze Şeridi'nin güneyinde savaş nedeniyle yerinden edilen çok sayıda Filistinlinin çadırlarda yaşadığı bölgeler arasında bulunuyor. Aynı gün Han Yunus'un farklı kesimlerinde İsrail ateşi ve saldırıları sonucu başka Filistinlilerin de yaralandığı bildirildi.

DEYR EL-BELAH'TA BİR KADIN HAYATINI KAYBETTİ

Gazze Şeridi'nin orta kesimindeki Deyr el-Belah bölgesinde de bir Filistinli kadın İsrail ateşi sonucu yaşamını yitirdi. Anadolu Ajansı'nın sağlık kaynaklarına dayandırdığı haberine göre 31 yaşındaki Fida Khader Toutah, Deyr el-Balah'ın doğusundaki Ebu Medin merkezi yakınlarında başından vuruldu.

Kadının İsrail askeri araçlarından açılan ateş sonucu vurulduğu bildirildi. Aynı gün Gazze'nin orta kesimindeki Bureyc Mülteci Kampı çevresinde de İsrail ateşi sonucu yaralanan Filistinlilerin olduğu açıklandı.

CİBALİYA'DA BİR FİLİSTİNLİ YAŞAMINI YİTİRDİ

Gazze Şeridi'nin kuzeyindeki Cibaliya'da da bir Filistinlinin İsrail ateşi sonucu aldığı yaralar nedeniyle hayatını kaybettiği bildirildi. Gün içinde yayımlanan ilk haberlerde Cibaliya'daki ölümle birlikte Gazze'deki can kaybının üçe yükseldiği açıklanmıştı.

Filistin resmi haber ajansı WAFA ise kuzey Gazze'deki olayda Muhsen Ahmad Mustafa Bahja isimli Filistinlinin başından vurularak hayatını kaybettiğini aktardı. Günün ilerleyen saatlerinde Han Yunus'un El-Sikka bölgesindeki drone saldırısında bir kişinin daha yaşamını yitirmesiyle bildirilen günlük can kaybı dörde çıktı.

GAZZE'NİN FARKLI BÖLGELERİNDE YARALILAR VAR

Can kayıplarının yanı sıra Gazze'nin farklı bölgelerinde İsrail ateşi ve saldırıları sonucu yaralananlar da bildirildi. Bureyc Mülteci Kampı ve Han Yunus'taki olaylarda dokuz Filistinlinin yaralandığı, yaralılar arasında iki kadın ile bir çocuğun bulunduğu aktarıldı. Kuzeydeki Cibaliya el-Beled bölgesinde ise bir kadının İsrail güçlerinin açtığı ateş sonucu ağır yaralandığı bildirildi.

Han Yunus'un kuzeyindeki Hamad City bölgesinde üç Filistinlinin vurulduğu, El-Emel Mahallesi'nde ise iki kişinin topçu ateşinden kaynaklanan şarapnel parçalarıyla yaralandığı belirtildi. Refah'ın kuzeyindeki Şakuş bölgesinde de topçu ve tank ateşi bildirildi.

ATEŞKES SONRASINDA CAN KAYIPLARI DEVAM EDİYOR

İsrail ile Hamas arasında Ekim 2025'te ateşkes anlaşmasına varılmasına rağmen Gazze'deki saldırılar ve can kayıpları devam ediyor. Gazze'deki Filistin Sağlık Bakanlığının 21 Eylül itibarıyla aktarılan verilerine göre ateşkesin yürürlüğe girmesinden sonra 1.394'ten fazla Filistinli hayatını kaybetti, 4 bin 800'den fazla kişi yaralandı.

Gazze'deki sağlık kaynaklarının aynı gün açıkladığı verilere göre Ekim 2023'ten itibaren kaydedilen toplam can kaybı 73 bin 914'e, yaralı sayısı ise 174 bin 952'ye yükseldi. Gazze'deki çatışmalar ve saldırılar devam ettiği için açıklanan rakamlar sağlık makamlarının güncellemeleriyle değişebiliyor.

HULA BELEDİYESİNDEN HASTANENİN YAKILMASINA TEPKİ

Hula Belediyesi, İsrail güçlerini Lübnan'ın güneyindeki sınır köylerinde kamu tesislerini sistematik biçimde tahrip etmekle suçladı. Belediyenin açıklamasında Meys el-Cebel Devlet Hastanesi'nin yakılması son örnek olarak gösterilirken, bölgedeki kamu hizmetlerinin zarar gördüğüne dikkat çekildi.

Belediye, İsrail askerlerinin daha önce Hula'daki resmi okul ile kreşi de tahrip ettiğini belirtti. Meys el-Cebel Devlet Hastanesi'nde yaşanan son olay ise kamu kurumlarının dokunulmazlığına yönelik “açık bir ihlal” olarak nitelendirildi.

LÜBNAN DEVLETİ VE BM'YE ÇAĞRI

Hula Belediyesi, hastanenin yakılmasının ardından Lübnan devletine, Birleşmiş Milletler'e ve uluslararası insani yardım kuruluşlarına çağrıda bulundu. Açıklamada olaydan sorumlu olanların hesap vermesinin sağlanması istendi.

Lübnan Sağlık Bakanlığı da uluslararası topluma benzer bir çağrı yaptı. Bakanlık, Dünya Sağlık Örgütü ve Uluslararası Kızılhaç Komitesi dahil uluslararası kuruluşlardan olaya ilişkin harekete geçmelerini ve Lübnan sağlık sektörüne yönelik saldırılar konusunda hesap verebilirliğin sağlanmasına katkıda bulunmalarını talep etti.

SAĞLIK BAKANLIĞI: HASTANE TAMAMEN ATEŞE VERİLDİ

Lübnan Sağlık Bakanlığının 18 Eylül tarihli açıklamasına göre İsrail güçleri Meys el-Cebel Devlet Hastanesi'ni tamamen ateşe verdi. Bakanlık, İsrail güçlerinin daha önce hastaneye yerleştiğini ve binayı askeri mevzi olarak kullandığını da belirtti.

Bakanlık açıklamasında, hastanenin yakılmasının Lübnan'ın güneyindeki insanların sağlık hizmetlerine erişimini engellediği savunuldu. Sağlık tesisleri ve sağlık çalışanlarının hedef alınmasının savaş suçu ve uluslararası anlaşmaların ihlali olduğunu belirten bakanlık, olayın uluslararası düzeyde soruşturulmasını istedi.

HASTANE EKİM 2024'TEN BERİ HİZMET DIŞIYDI

Meys el-Cebel Devlet Hastanesi, son olaydan önce de İsrail saldırılarında zarar görmüştü. Hastane, Ekim 2024'ün başlarında düzenlenen saldırıların ardından hizmet dışı kalmıştı. Mart 2025'te Lübnan Sağlık Bakanı Rakan Nasreddine hastaneyi ziyaret etmiş, yeniden inşa çalışmaları öncesinde hasar tespit süreci başlatılmıştı.

Hastanenin geçmişte de doğrudan zarar gördüğü bildirildi. Lübnan Sağlık Bakanlığının aktardığı bilgilere göre Kasım 2023'te hastaneye isabet eden bir saldırıda bir çalışan yaralanmış ve acil servis bölümünde hasar meydana gelmişti. Sağlık Bakanlığı, daha sonraki süreçte hastanenin onarılması, yeniden hizmete hazırlanması ve tıbbi ekipmanlarla donatılması için çalışma yürütüldüğünü açıkladı.

İSRAİL-LÜBNAN SINIRINDA GERİLİM SÜRÜYOR

Meys el-Cebel'deki olay, Lübnan'ın güneyinde İsrail askeri operasyonlarının ve sınır geriliminin devam ettiği bir dönemde yaşandı. Lübnan ordusu 9 Eylül'de yayımladığı açıklamada, İsrail'in güneydeki saldırılarının ve yıkım faaliyetlerinin Lübnan ordusunun bölgede istikrar sağlamaya yönelik çalışmalarını engellediğini savundu.

Birleşmiş Milletler Lübnan Geçici Görev Gücü'nün bölgede 7 bin 500'den fazla barış gücü personeli ve yaklaşık 50 noktası bulunuyor. UNIFIL'in 2026'nın sonunda çekilmesinin planlanması nedeniyle Lübnan'ın güneyindeki güvenlik düzenlemeleri de uluslararası görüşmelerin gündeminde yer alıyor. Avrupa ve Arap ülkelerinden askeri yetkililer 17 Eylül'de Paris'te bir araya gelerek UNIFIL sonrasında Lübnan'ın güvenlik ihtiyaçlarına ilişkin seçenekleri görüştü.

LÜBNAN SAĞLIK SEKTÖRÜNDEKİ HASAR GÜNDEMDE

Lübnan Sağlık Bakanlığı, son dönemde ülkedeki başka sağlık tesislerinin de İsrail saldırılarında zarar gördüğünü bildirdi. Bakanlık, 6 Eylül'de Nebatiye el-Favka'daki Ghandour Hastanesi'nin İsrail saldırıları sonucunda tamamen yıkıldığını açıklamış ve sağlık tesislerinin korunmasına ilişkin uluslararası insancıl hukuk hükümlerine dikkat çekmişti.

Bakanlığın 7 Eylül tarihli verilerine göre 2 Mart ile 7 Eylül arasındaki saldırılarda 4 bin 381 kişi hayatını kaybetti, 12 bin 402 kişi yaralandı. Bakanlık, 8 Ekim 2023 ile 7 Eylül 2026 arasındaki toplam can kaybını ise 8 bin 948, yaralı sayısını 30 bin 638 olarak açıkladı. Rakamlar Lübnan Sağlık Bakanlığının kayıtlarına dayanıyor.

BESSENT: İRAN HAVAYOLLARI DÜNYA GENELİNDE DURACAK

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, yaptırımların İranlı havayolu şirketlerinin uluslararası faaliyetleri üzerinde kısa süre içinde etkili olacağını söyledi. Bessent, iki gün içinde Amerikan yaptırımlarının ağırlığı altında İran havayollarının küresel faaliyetlerinde ciddi sorunlarla karşılaşacağını belirterek, “Tüm İran havayolları dünya genelinde duracak” ifadelerini kullandı.

Bessent’in açıklaması, Washington’ın İran’ın havacılık sektörünü küresel finans ve hizmet ağlarından uzaklaştırmaya yönelik yaptırım politikasının ardından geldi. ABD Hazine Bakanlığı, 8 Eylül’deki açıklamasında İran havacılık sektörüne destek sağladığını belirttiği toplam 36 hedefe yaptırım uygulandığını duyurdu. Yaptırım kararının içinde İran’da faaliyet gösteren 27 havayolu şirketi de yer aldı.

YAKIT, İNİŞ HİZMETİ VE BİLET SATIŞI UYARISI

Bessent, İran havayollarının uçuşlarına ev sahipliği yapmaya devam eden ülke ve şirketlere yönelik de uyarıda bulundu. İranlı şirketlerin uçaklarının havalimanlarına inmesi durumunda söz konusu uçaklara yakıt ve iniş hizmetlerinin sağlanmaması gerektiğini söyleyen Bessent, bilet satışlarının da yaptırımların kapsamına girebileceğini belirtti.

ABD Hazine Bakanı, “Eğer inerlerse onlara yakıt sağlayamazsınız, iniş hizmeti veremezsiniz, biletlerini satamazsınız; aksi takdirde dolar sisteminden çıkarılırsınız” dedi. Bessent’in sözleri, Washington’ın yaptırımların uygulanmasında yalnızca İranlı şirketleri değil, söz konusu şirketlerin faaliyetlerinin devam etmesine yardımcı olan yabancı kuruluşları da hedef alabileceğine işaret eden ABD politikasını yansıtıyor.

ABD 27 İRAN HAVAYOLUNU YAPTIRIM LİSTESİNE ALDI

ABD Hazine Bakanlığı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), 8 Eylül 2026’da İran havacılık sektörüne yönelik kapsamlı bir yaptırım paketi açıkladı. ABD yönetiminin “Operation Economic Outcast” adı altında yürüttüğü yaptırım programı kapsamında İran’da faaliyet gösteren 27 havayolu şirketi yaptırım listesine eklendi. Hazine Bakanlığı, yaptırımların İran’ın faal durumdaki kalan havayolu şirketlerini kapsadığını açıkladı.

Yaptırım listesinde Air Shiraz, Asa Jet Airline, Ata Airlines Company, Atlas Aviation Group, Ava Airlines, Chabahar Airlines Company, Erwan Airline Company, Fly Kish Airlines, Fly Persia Airlines, Iran Air Tour, Iran Aseman Airlines, Jsky Airlines, Kish Airlines, Karun Airlines Company, Lad Airways, Mehr Airways, Nasim Air, Pars Oghyanous Kish Company, Qeshm Air, Raimon Airways, Saha Airlines, Sepehran Airlines, Soroush Air, Taban Airlines, Toos Airlines, Varesh Airlines ve Zagros Airlines bulunuyor.

ABD HAVACILIK SEKTÖRÜNE YÖNELİK BASKIYI GENİŞLETTİ

ABD Hazine Bakanlığı, 27 havayolunun yanı sıra İran’ın havacılık sektörüne uçak ve teknoloji temininde rol oynadığını ileri sürdüğü şirketler, yabancı aracılar ve çeşitli hizmet sağlayıcıları da hedef aldı. OFAC’ın 8 Eylül tarihli yaptırım kararında toplam 36 hedef bulunurken Washington, İran’ın ABD menşeli uçaklara ve hassas teknolojilere erişmek için paravan şirketler ile üçüncü ülkelerdeki aracılardan yararlandığını savundu.

ABD yönetimi ayrıca İran ile bağlantılı havacılık faaliyetlerine yönelik üç yetkilendirmeyi askıya aldı. Hazine Bakanlığının açıklamasına göre bunlar arasında İran üzerinden gerçekleştirilen uçuşlara ilişkin bazı izinler ile ABD menşeli veya ABD kontrolündeki ticari uçakların İran’a uçmasına olanak sağlayan düzenlemeler bulunuyor. Havacılık güvenliğiyle ilgili taleplerin ise OFAC tarafından ayrı ayrı değerlendirileceği belirtildi.

YABANCI ŞİRKETLER İÇİN İKİNCİL YAPTIRIM RİSKİ

Washington’ın yaptırım politikası, İranlı havayolu şirketleriyle çalışan ABD dışındaki şirketler açısından da sonuçlar doğurabilecek hükümler içeriyor. ABD Hazine Bakanlığı, uçak transferleri, kargo hizmetleri ve genel satış acenteliği dahil olmak üzere yaptırım uygulanan İran havayollarının faaliyetlerini kolaylaştıran yabancı şirket veya kişilerin yaptırım riskiyle karşılaşabileceğini bildirdi.

ABD Hazine Bakanlığının açıklamasına göre yaptırım kapsamındaki kişi ve kuruluşların ABD’de bulunan veya ABD vatandaşlarının kontrolündeki mal varlıkları bloke ediliyor. Washington ayrıca yaptırım uygulanan kişi ve şirketlerle belirli işlemleri gerçekleştiren finans kuruluşları ile diğer tarafların da yaptırımlara maruz kalabileceğini belirtiyor.

ABD'NİN İRAN'A YÖNELİK “OPERATION ECONOMIC OUTCAST” PROGRAMI

İran havacılık sektörüne yönelik karar, ABD yönetiminin 24 Ağustos 2026’da başlattığı “Operation Economic Outcast” programının bir parçasını oluşturuyor. ABD Hazine Bakanlığı program kapsamında dijital varlıklar, teknoloji, altın, havacılık ve deniz taşımacılığı dahil olmak üzere İran ekonomisinin çeşitli alanlarına yönelik yaptırım yetkilerini genişletti. Washington, İran ile ekonomik ilişkilerini sürdüren yabancı kişi ve kuruluşların ikincil yaptırım riskiyle karşılaşabileceğini duyurdu.

ABD Hazine Bakanlığı, program kapsamında İran’ın uluslararası finans sistemine erişimini sınırlandırmayı hedeflediğini açıkça belirtiyor. Washington yönetimi, İran havacılık sektörünün Devrim Muhafızları dahil yaptırım kapsamındaki yapıların personel, silah ve ekipman taşınmasında kullanıldığını öne sürüyor. İran yönetiminin ve yaptırıma uğrayan şirketlerin ABD’nin söz konusu suçlamalarına ilişkin tutumları, yaptırım kararlarının hukuki ve siyasi etkilerine yönelik uluslararası değerlendirmelerden ayrı olarak ele alınıyor.

GEMİ KAPTANI VURULMA OLAYINI BİLDİRDİ

UKMTO tarafından paylaşılan bilgilere göre olay, geminin Tawakkul Adası yakınlarında seyretmesi sırasında meydana geldi. Geminin kaptanı, seyir sırasında geminin bilinmeyen bir cisimden kaynaklanan enkaz tarafından vurulduğunu yetkililere bildirdi. Olayda söz konusu cismin kaynağına veya niteliğine ilişkin ek bir bilgi paylaşılmadı.

YARALANAN OLMADI

İlk bildirimlere göre gemide bulunan kişiler arasında herhangi bir yaralanma yaşanmadı. Olayın ardından çevre üzerinde herhangi bir olumsuz etkinin meydana geldiğine ilişkin de bildirim yapılmadı. UKMTO açıklamasında, geminin mevcut durumuyla ilgili bildirilen bilgiler yaralanma ve çevresel etki bulunmadığıyla sınırlı kaldı.

GEMİ SEYRİNE DEVAM EDECEK

Yaşanan olayın ardından geminin yolculuğunu sürdürmesine karar verildi. UKMTO’nun aktardığı bilgilere göre gemi, planlanan bir sonraki uğrak limanına doğru seyrine devam edecek. Geminin adı, taşıdığı yük, bayrağı ve bir sonraki uğrak limanının neresi olduğu konusunda açıklamada ayrıntı verilmedi.

HÜRMÜZ BOĞAZI’NDA AYNI GÜN İKİNCİ OLAY

Son gelişme, Hürmüz Boğazı’nda aynı gün içerisinde gemilerin dahil olduğu ikinci olay olarak kaydedildi. Paylaşılan bilgide, günün erken saatlerinde meydana gelen ilk olaya ilişkin ayrıntılara yer verilmezken, ikinci olayın Tawakkul Adası yakınlarında gerçekleştiği belirtildi.

EL-HUSİ: ABD İLE ÇATIŞMA SÜRECEK

Abdülmelik el-Husi, ABD ile yaşanan çatışmanın Washington’ın hedefinin “Yemen halkı üzerinde hakimiyet” olduğunu düşündükleri sürece devam edeceğini söyledi. Husi lideri, konuşmasında ABD’nin Yemen’deki gelişmelere yönelik yaklaşımına ilişkin değerlendirmelerini aktarırken, Washington ile Husiler arasındaki gerilimin temelinde Yemen üzerindeki nüfuz mücadelesinin bulunduğunu savundu.

El-Husi’nin açıklaması, ABD’nin Yemen’de yeniden doğrudan askeri müdahalede bulunup bulunmayacağına ilişkin tartışmaların sürdüğü sırada geldi. Reuters, ABD Başkanı Donald Trump’ın Husilere yönelik planlanan hava saldırılarını gerçekleştirmeme kararı aldığının bildirildiğini aktarırken, Axios da Trump’ın Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’ın taleplerinin ardından Husilere yönelik saldırıları değerlendirdiğini ancak daha sonra bundan vazgeçtiğini bildirdi.

ABD VE SUUDİ ARABİSTAN'A İLİŞKİN İDDİA

Husi lideri, televizyonda yayımlanan konuşmasında ABD’nin Suudi Arabistan ile birlikte gruba karşı ortak bir tırmanış seçeneğini değerlendirdiğini de iddia etti. El-Husi, bölgedeki gelişmelerin ABD ve İsrail’in gündemini etkilediğini savunarak söz konusu durumun Riyad açısından sorun oluşturduğunu ileri sürdü.

El-Husi, “Bölgesel koşullar ABD ve İsrail’i bir ölçüde meşgul tuttu ve Yemen halkına yönelik saldırı ve ablukasında onların katılımını isteyen Suudi rejimi için bir sorun yarattı” ifadelerini kullandı. Açıklamada dile getirilen ortak tırmanış iddiasına ilişkin ABD veya Suudi Arabistan tarafından aynı kapsamda doğrulanmış bir açıklama yer almadı.

WASHINGTON'IN YEMEN'DEKİ TUTUMU GÜNDEMDE

ABD’nin Husilere yönelik yaklaşımı son günlerde bölgedeki gelişmelerle birlikte yeniden gündeme geldi. ABD Başkanı Trump’ın hafta sonunda Husilere karşı askeri saldırıları değerlendirdiği, ancak daha sonra operasyonun gerçekleştirilmediği bildirildi. Reuters’ın aktardığına göre Husilerin Yemen’in stratejik bölgelerindeki ilerleyişi, Suudi Arabistan destekli güçler açısından yeni bir askeri baskı oluştururken Washington’ın doğrudan müdahil olup olmayacağı da tartışma konusu oldu.

Husilerin siyasi büro üyesi Muhammed el-Buhayti ise Washington ile Umman üzerinden dolaylı temasların gerçekleştiğini ve grubun ABD gemilerini hedeflemeyeceğine ilişkin tutumunu ilettiğini açıkladı. Umman’ın arabuluculuğunda yürütülen temaslar, ABD ile Husiler arasında 2025 yılında varılan ve Amerikan gemilerine yönelik saldırılar ile ABD hava saldırılarının durdurulmasını kapsayan anlaşmanın ardından geldi.

YEMEN'DE CEPHE HATLARINDA ÇATIŞMALAR SÜRÜYOR

Siyasi ve askeri gerilime paralel olarak Yemen içindeki cephelerde de çatışmalar devam ediyor. Suudi Arabistan tarafından desteklenen Yemen hükümet güçleri pazartesi günü yaptıkları açıklamada, Taiz kentinin batısı ve güneyinde bulunan bazı ön cephe mevzilerini Husi savaşçılardan geri aldıklarını duyurdu.

Taiz, son dönemde Yemen hükümet güçleri ile Husiler arasındaki çatışmaların yoğunlaştığı bölgelerden biri olarak öne çıkıyor. Yemen hükümetine bağlı güçlerin daha önce Taiz’in batısındaki Husi mevzilerine yönelik saldırılar düzenlediği bildirilirken, çatışmalar El-Cevf, El-Beyda, Hudeyde, Lahic ve diğer bazı bölgelerde de devam etti. Hükümet güçleri çeşitli cephelerde ilerleme sağladıklarını açıklarken Husiler de bazı saldırıları püskürttüklerini ve karşı güçlere kayıplar verdirdiklerini öne sürdü. Savaş alanındaki tarafların tüm iddiaları bağımsız kaynaklar tarafından doğrulanabilmiş değil.

BABÜLMENDEP ÇEVRESİNDEKİ MÜCADELE YOĞUNLAŞTI

Yemen’deki son çatışmalarda Kızıldeniz’i Aden Körfezi’ne bağlayan Babülmendep Boğazı ve çevresindeki bölgeler de askeri mücadelenin merkezlerinden biri haline geldi. Husilerin Yemen’in batı kıyısındaki ilerleyişi, stratejik su yoluna erişim ve bölgedeki kontrol açısından taraflar arasındaki çatışmayı yoğunlaştırdı. Reuters, Husi güçlerinin Taiz ve Lahic vilayetlerindeki stratejik bölgelerde ilerlemeye çalıştığını bildirirken, Suudi Arabistan destekli güçler de söz konusu ilerleyişe karşı operasyonlarını sürdürüyor.

Babülmendep, Kızıldeniz ile Aden Körfezi arasındaki deniz trafiğinin geçtiği stratejik bir geçiş noktası konumunda bulunuyor. Yemen’deki askeri hareketliliğin boğaz çevresine yoğunlaşması, ülkedeki iç savaşın yanı sıra bölgesel deniz taşımacılığı ve enerji sevkiyatlarını da yeniden gündeme taşıdı.

YEMEN'DEKİ ÇATIŞMALAR YENİDEN ŞİDDETLENDİ

Yemen’de büyük çaplı çatışmalar, Birleşmiş Milletler arabuluculuğunda 2022’de sağlanan ateşkesin ardından önemli ölçüde azalmıştı. Son dönemde Husiler ile uluslararası alanda tanınan Yemen hükümetini destekleyen güçler arasındaki çatışmaların yeniden yoğunlaşmasıyla Taiz dahil çok sayıda cephede askeri operasyonlar arttı. İran ile bağlantılı Husiler başkent Sana dahil Yemen’in kuzeyindeki geniş bölgelerde kontrolü elinde tutarken, hükümete bağlı güçler kaybedilen bölgeleri geri almak amacıyla operasyonlarını sürdürüyor.

Netanyahu’nun hamlesinin zamanlaması, yaklaşan seçimler nedeniyle ayrıca dikkat çekiyor. Maariv tarafından yayımlanan ve Lazar Research ile Panel4All tarafından 16-17 Eylül tarihlerinde gerçekleştirilen ankette, “başbakan olarak kimi tercih edersiniz?” sorusunda Yashar lideri Gadi Eisenkot yüzde 48, Netanyahu ise yüzde 40 seviyesinde ölçüldü. Böylece Eisenkot, söz konusu araştırmada Netanyahu’nun 8 puan önünde yer aldı. Channel 13 için gerçekleştirilen başka bir ankette ise Eisenkot yüzde 45, Netanyahu yüzde 36 seviyesinde ölçüldü. Bununla birlikte İsrail’de başbakan doğrudan halk tarafından seçilmediği için kişisel tercih anketleri seçim sonucunu tek başına belirlemiyor; hükümetin kurulabilmesi için 120 sandalyeli Knesset’te en az 61 milletvekilinin desteğinin sağlanması gerekiyor.

SEÇİME HAFTALAR KALA ANKETLER YAKINDAN İZLENİYOR

Netanyahu açısından tablo yalnızca başbakanlık tercihi anketlerinden ibaret değil. Eylül ayının ilk yarısındaki 15 anketin ortalamasında Likud ile Eisenkot liderliğindeki Yashar’ın 23,2’şer sandalye seviyesinde olduğu hesaplandı. Reuters’ın 16 Eylül’de aktardığı güncel değerlendirmede ise Yashar’ın Likud karşısında yaklaşık 3 puanlık avantaja sahip olduğu, Netanyahu karşıtı partilerin sandalye projeksiyonlarında önde görünmesine rağmen seçim sonrasındaki koalisyon aritmetiğinin belirsizliğini koruduğu belirtildi. Dolayısıyla “Netanyahu 8 puan geride” ifadesi, son Maariv araştırmasındaki doğrudan başbakanlık tercihi karşılaştırmasını ifade ediyor; bütün seçim anketlerinin ortak sonucu olarak değerlendirilmemesi gerekiyor.

Netanyahu seçim kampanyasının kritik aşamasında sağ bloktaki parçalanmayı azaltmaya da çalışıyor. Reuters, eylül ayı başında Netanyahu’nun sağ partilerin oylarının seçim barajı altında kalmasını engellemek amacıyla küçük sağ partiler arasında birleşme sağlanması için yoğun girişimlerde bulunduğunu bildirdi. Netanyahu’nun iktidar blokunun seçimden sonra hükümeti kurabilecek 61 sandalyeye ulaşıp ulaşamayacağı, İsrail siyasetindeki temel belirsizliklerden biri olmayı sürdürüyor.

NETANYAHU EŞİ SARA İLE TÜNELLERE GİRDİ

Seçim atmosferinin giderek yoğunlaştığı süreçte Netanyahu bu kez dünyanın en hassas dini ve siyasi noktalarından biri olan Kudüs’te görüntü verdi. Netanyahu ile eşi Sara Netanyahu, Ağlama Duvarı çevresindeki tünellerden geçti. Netanyahu daha sonra Yahudilerin Yom Kippur öncesinde gerçekleştirdiği “Selihot” dualarına katıldı. Görüntülerde Netanyahu’nun güvenlik önlemleri altında bölgede bulunduğu ve tünellerdeki taşlara dokunduğu görüldü.

Netanyahu tünellerde kaydedilen mesajında bulunduğu alanı Yahudi tarihi ve kimliğiyle ilişkilendirerek, “Varlığımızın temel taşına dokunmak heyecan verici” dedi. “Kutsalların Kutsalı” olarak tanımladığı noktaya çok yakın olduklarını söyleyen Netanyahu, Romalıların Tapınağı yıktığını ve taşları devirdiğini belirttikten sonra “Biz buradayız ve her zaman burada kalacağız” ifadelerini kullandı.

MESCİD-İ AKSA ÇEVRESİNDE GERİLİM

Netanyahu’nun ziyareti, Mescid-i Aksa çevresinde İsraillilerin girişlerinin arttığı bir dönemde gerçekleşti. Filistin’in Kudüs Valiliği, İsrail güvenlik güçlerinin koruması altında çok sayıda İsraillinin bölgeye girdiğini açıkladı. Al Jazeera’nın aktardığı valilik verilerine göre 20 Eylül Pazar günü yerel saatle 10.00’a kadar yaklaşık 570 İsrailli Mescid-i Aksa’nın avlularına girdi ve dini ritüeller gerçekleştirdi.

İsrailli gruplar Yom Kippur dönemi öncesinde destekçilerine “Selihot” duaları için bölgede toplanma çağrıları yaparken, Filistin tarafı söz konusu girişlere karşı tepki gösterdi. Kudüs Valiliği de Filistinlilere Mescid-i Aksa’ya gelmeleri yönünde çağrıda bulundu. Dini takvimle seçim takviminin aynı dönemde kesişmesi, Kudüs’teki gelişmelerin siyasi boyutuna ilişkin tartışmaları daha da artırdı.

TÜNELLER NEDEN YILLARDIR TARTIŞILIYOR?

Eski Şehir’in altında ve Ağlama Duvarı çevresinde bulunan tüneller, İsrail-Filistin ihtilafının en hassas başlıklarından birini oluşturuyor. İsrail tarafı bölgedeki çalışmaları arkeolojik ve tarihî araştırmalar çerçevesinde değerlendirirken, Filistinli yetkililer ve çeşitli Müslüman kurumlar kazıların Mescid-i Aksa yerleşkesine yönelik risk oluşturduğunu savunuyor. Dolayısıyla tüneller yalnızca arkeoloji tartışmasının değil, Kudüs’ün egemenliği, dini mirası ve kutsal mekânların statüsü konusundaki daha geniş anlaşmazlığın da parçası durumunda.

Netanyahu’nun seçimlere haftalar kala söz konusu tünellere girerek “Biz buradayız ve her zaman burada kalacağız” mesajını vermesi de bu nedenle yalnızca dini bir ziyaret olarak değerlendirilmedi. Ziyaretin Yom Kippur dönemi, Mescid-i Aksa çevresindeki hareketlilik ve 27 Ekim seçimleri öncesindeki yoğun siyasi rekabetle aynı zamana denk gelmesi, görüntülerin hem İsrail iç siyasetinde hem de Filistin meselesi bağlamında geniş yankı uyandırmasına yol açtı. Netanyahu’nun mesajının seçim kampanyasındaki etkisinin ne olacağı ise sandığa kadar yayımlanacak yeni kamuoyu araştırmaları ve seçim sonrasındaki koalisyon aritmetiğiyle daha net görülecek.

MISIR İLE ABD ARASINDAKİ STRATEJİK İLİŞKİLER ELE ALINDI

Mısır Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü Muhammed eş-Şennavi, görüşmede Mısır ile ABD arasındaki stratejik ilişkilerin güçlendirilmesine yönelik başlıkların ele alındığını açıkladı. Sisi, iki ülke arasındaki ilişkilerin farklı alanlarda gelişmeye devam ettiğini belirterek bölgesel ve uluslararası konulardaki koordinasyon ve istişareye dikkat çekti. Mısır Cumhurbaşkanı ayrıca ülkesinin ABD’yi siyasi, güvenlik ve ekonomik alanlarda önemli bir stratejik ortak olarak gördüğünü ifade etti.

İRAN KRİZİ VE DENİZ GÜVENLİĞİ GÜNDEMDEYDİ

Görüşmenin önemli gündem maddelerinden birini İran krizi ve bölgedeki güvenlik gelişmeleri oluşturdu. Sisi, İran krizini çözüme kavuşturacak kapsamlı bir anlaşmaya ulaşılmasına yönelik çabalara Mısır’ın destek verdiğini belirtti. Sisi’ye göre siyasi ve diplomatik yollarla sağlanacak kapsamlı bir çözüm, bölgesel güvenlik ve istikrarın yeniden tesis edilmesinin yanı sıra uluslararası deniz taşımacılığı ve seyrüsefer özgürlüğünün güvence altına alınmasına katkıda bulunacak.

Sisi ayrıca bölgesel krizlerin siyasi ve diplomatik yollarla çözülmesinin ve krizlerin temel nedenlerinin kapsamlı şekilde ele alınmasının önemini vurguladı. Mısır Cumhurbaşkanlığı açıklamasında Kahire yönetiminin Arap ülkelerinin güvenliği ve egemenliğinin korunmasına yönelik tutumuna da yer verildi.

RATCLIFFE TRUMP’IN SELAMLARINI SİSİ’YE İLETTİ

CIA Direktörü John Ratcliffe, görüşmede ABD Başkanı Donald Trump’ın selamlarını Sisi’ye iletti. Ratcliffe, ABD yönetiminin Orta Doğu’da güvenlik ve istikrarın güçlendirilmesi amacıyla Mısır ile yakın iş birliği ve koordinasyonu sürdürme konusundaki yaklaşımını aktardı. Ratcliffe ayrıca Mısır’ın bölgesel krizlerin barışçıl ve kapsamlı biçimde çözülmesine yönelik girişimlerdeki rolüne ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

CIA İLE MISIR İSTİHBARATI ARASINDAKİ İŞ BİRLİĞİ

Görüşmede CIA ile Mısır Genel İstihbarat Servisi arasındaki mevcut iş birliği de gündeme geldi. Ratcliffe, iki kurum arasında güvenlik ve istihbarat alanlarının yanı sıra terörle mücadele, organize suç ve sınır aşan suçlarla mücadele konularında yürütülen iş birliğine dikkat çekti.

GAZZE’DE ATEŞKES PLANININ İKİNCİ AŞAMASI ELE ALINDI

Sisi ile Ratcliffe arasındaki görüşmenin diğer önemli gündem maddesi Gazze Şeridi ve Filistin meselesindeki gelişmeler oldu. Sisi, ABD Başkanı Trump’ın Gazze’deki ateşkesin güçlendirilmesini amaçlayan planının ikinci aşamasının tam olarak uygulanmasının kritik önem taşıdığını söyledi. Mısır Cumhurbaşkanı, ikinci aşamanın uygulanmasını sağlayacak yol haritasına ulaşılması amacıyla arabulucular tarafından yürütülen çalışmalara da değindi.

Sisi, Gazze’de ateşkesin güçlendirilmesi, sivillerin korunması ve insani yardımların bölgeye yeterli ve kesintisiz biçimde ulaştırılması gerektiğini ifade etti. Filistin meselesinde siyasi sürecin yeniden başlatılması için uygun koşulların oluşturulmasını isteyen Sisi, çözüm sürecinin uluslararası kararlar ve iki devletli çözüm temelinde yürütülmesine yönelik Mısır’ın tutumunu yineledi.

RATCLIFFE’DEN MISIR’IN GAZZE’DEKİ ROLÜNE VURGU

Ratcliffe, Gazze’de ateşkes anlaşmasına ulaşılmasında Mısır’ın üstlendiği role değindi. CIA Direktörü, Kahire yönetiminin barış sürecinin ilerletilmesi ve bölgesel istikrarın desteklenmesi amacıyla sürdürdüğü çalışmalara ilişkin ABD’nin değerlendirmelerini aktardı.

SUDAN KRİZİ DE GÖRÜŞÜLDÜ

Kahire’deki görüşmede Sudan’daki savaş ve ülkedeki gelişmeler de ele alındı. Sisi, Mısır’ın Sudan’ın birliği ve istikrarının yanı sıra ulusal kurumlarının korunmasına verdiği desteği yineledi. Sudan’ın egemenliği, birliği ve toprak bütünlüğünün Mısır açısından temel ilkeler arasında bulunduğunu belirten Sisi, Kahire’nin savaşın sona erdirilmesi, insani koşulların iyileştirilmesi ve siyasi çözüm sürecinin desteklenmesi amacıyla uluslararası ve bölgesel platformlarda yürüttüğü çalışmalara değindi.

SOMALİ VE AFRİKA BOYNU GÜNDEMDEYDİ

Görüşmeler sırasında Afrika Boynuzu’ndaki gelişmeler de değerlendirildi. Sisi, Somali’de güvenlik ve istikrarın güçlendirilmesine yönelik girişimlere Mısır’ın tam destek verdiğini belirterek Somali’nin egemenliği ve toprak bütünlüğünün ihlal edilmesine karşı olduklarını ifade etti.

Ratcliffe ise ABD’nin Mısır’ın Afrika kıtasında güvenlik ve istikrarın desteklenmesine yönelik faaliyetlerine verdiği önemi dile getirdi. CIA Direktörü, özellikle Sudan krizi, Somali ve Afrika Boynuzu’ndaki gelişmeler ile uluslararası deniz güvenliği konusunda iki ülkenin ilgili makamları arasındaki koordinasyon ve istişarenin sürdürülmesinin önemini vurguladı.

GÜVENLİK VE İSTİHBARAT KOORDİNASYONU SÜRECEK

Mısır Cumhurbaşkanlığının açıklamasına göre taraflar, güvenlik ve jeopolitik sorunların yanı sıra terör örgütleri, organize suç ve sınır aşan suçlarla mücadelede koordinasyonun önemine dikkat çekti. Bölgesel ve uluslararası gelişmeler konusunda değerlendirme ve istihbarat paylaşımının sürdürülmesi de görüşmede ele alınan konular arasında yer aldı.

Buhayti, Yemen’deki askeri kapasitelerinin yalnızca ülke içerisindeki çatışmalarla sınırlı olmadığını ve bölgesel ölçekte bir mücadeleyi sürdürebilecek seviyeye ulaştığını savundu. Açıklamalar, Suudi Arabistan’ın Husi saldırılarına karşı hava savunma kapasitesini güçlendirmek amacıyla müttefiklerinden destek aradığı bir dönemde geldi.

TÜRKİYE VE PAKİSTAN’A YÖNELİK MESAJ

Buhayti’nin farklı bir medya kuruluşuna yaptığı açıklamada Türkiye ve Pakistan’ı da Yemen’deki çatışmalara doğrudan müdahil olmamaları konusunda uyardığı bildirildi. Husi yetkili, iki ülkenin Suudi Arabistan’ın yanında askeri olarak savaşa katılması halinde karşılık verileceği mesajını iletti.

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında 7 Ağustos 2026’da Mekke Ortak Savunma Anlaşması imzalandı. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın açıklamasına göre anlaşma savunma amacı taşıyor ve tarafların bölgesel güvenlik konusunda ortak hareket etmesine yönelik kurumsal bir yapı oluşturuyor. Anlaşma kapsamında kurulan Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi’nin ilk toplantısı da 31 Ağustos’ta İstanbul’da gerçekleştirildi.

TÜRKİYE SUUDİ ARABİSTAN’A DESTEK VERMEYE HAZIR OLDUĞUNU AÇIKLADI

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Husi saldırılarının ardından Suudi Arabistan’ın ortaya çıkabilecek askeri ihtiyaçlarının karşılanması konusunda Türkiye’nin destek vermeye hazır olduğunu açıkladı. Fidan, Riyad’ın özellikle teknik ve askeri ihtiyaçları bulunabileceğini ve Türkiye’nin Mekke Ortak Savunma Anlaşması kapsamında bunların karşılanmasına nasıl katkı sağlayabileceğini değerlendireceğini belirtti.

Türkiye veya Pakistan’ın Yemen’de Husilere karşı doğrudan bir kara ya da hava operasyonuna katıldığına ilişkin doğrulanmış bir gelişme bulunmuyor. Suudi Arabistan’ın hava savunma önleyici füze stoklarının azalması nedeniyle Fransa, İngiltere, Pakistan ve Mısır’ın da aralarında bulunduğu ülkelerden destek aradığı bildirilirken, AP’nin haberinde söz konusu ülkelerden herhangi birinin doğrudan askeri destek taahhüdünde bulunmadığı aktarılmıştı.

ABD İLE HUSİLER ARASINDA TEMAS

Buhayti’nin açıklamalarında ABD ile yürütülen temaslar da yer aldı. Husi yetkili, grubun Yemen’in batı kıyısındaki ilerleyişinin ardından Washington’un kendileriyle temas kurduğunu söyledi. Buhayti, Husilerin ABD’yi veya diğer ülkeleri Bab el Mendeb’de hedef alma niyetinde olmadığını, saldırıların Suudi Arabistan bağlantılı unsurlarla sınırlı tutulacağını savundu.

ABD Başkanı Donald Trump da yönetiminin Husilerle görüşmeler gerçekleştirdiğini açıklarken grubun Washington ile doğrudan bir çatışmaya girmek istemediğini ifade etti. AP’nin aktardığına göre Umman, ABD ve Husi temsilcileri arasındaki temaslara aracılık etti. Buhayti doğrudan görüşme yapıldığı bilgisini teyit etmezken Umman üzerinden dolaylı temasların gerçekleştirildiğini doğruladı.

ABD GEMİLERİNE SALDIRMAMA GÜVENCESİ

ABD ile Husiler arasındaki temasların önemli gündem maddelerinden birini Kızıldeniz ve Bab el Mendeb’deki deniz trafiği oluşturdu. Buhayti, Husilerin Bab el Mendeb’i tamamen kapatmayı amaçlamadığını ve diğer ülkelere ait gemilerin boğazdan geçişine izin verileceğini söyledi. Suudi Arabistan bağlantılı gemiler ise Husilerin saldırı tehdidinin kapsamı dışında bırakılmadı.

Kızıldeniz’i Aden Körfezi ve Hint Okyanusu’na bağlayan Bab el Mendeb, uluslararası deniz taşımacılığının önemli geçiş noktaları arasında bulunuyor. Husilerin Yemen’in batı kıyısındaki ilerleyişi ve bölgedeki bazı stratejik noktaları kontrol altına alması, grubun Kızıldeniz’deki deniz trafiği üzerindeki etkisini artırdı.

2025’TE ABD İLE HUSİLER ARASINDA ANLAŞMAYA VARILMIŞTI

Washington ile Husiler arasında Umman’ın arabuluculuğunda 2025 yılında bir anlaşmaya varılmıştı. Düzenleme kapsamında ABD’nin Yemen’e yönelik hava saldırılarını sonlandırması karşılığında Husilerin Amerikan gemilerine saldırmaması öngörülmüştü.

Son temaslarda tarafların söz konusu düzenlemeyi koruma yönünde hareket ettiği bildirildi. ABD yönetimi de Yemen’de yeniden tırmanan çatışmalara doğrudan askeri müdahalede bulunmuş değil.

SUUDİ ARABİSTAN’A FÜZE VE İHA SALDIRILARI SÜRECEK

Buhayti, Amerikan gemilerine yönelik güvence verirken Suudi Arabistan’a düzenlenen füze ve insansız hava aracı saldırılarının devam edeceğini açıkladı. Husi yetkili, saldırıların sona ermesi için Riyad’ın Husi kontrolündeki Yemen bölgelerine uygulandığını söyledikleri hava ve deniz kısıtlamalarını kaldırmasını ve Kızıldeniz’de Husi kontrolündeki limanlara gemilerin ulaşmasına izin vermesini talep etti.

Husiler, son çatışmaların Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyonun Sana Uluslararası Havalimanı’na düzenlediğini öne sürdükleri saldırının ardından tırmandığını savunuyor. Saldırı nedeniyle İran’dan gelen ve bir Husi heyetini taşıyan uçağın Sana’ya inişinin engellendiği belirtildi. Sonrasında Husiler Suudi Arabistan’a yönelik füze ve İHA saldırılarını artırırken Kızıldeniz ile Bab el Mendeb’de Suudi bağlantılı gemilere yönelik abluka ilan etti.

RİYAD’A BALİSTİK FÜZE SALDIRISI

Suudi Arabistan yönetimi, cumartesi günü Husilerin Riyad’ı balistik füzeyle hedef almaya çalıştığını ve füzenin hava savunma sistemleri tarafından önlendiğini açıkladı. Husiler ise daha sonra Riyad’daki “hassas hedefleri” füze ve İHA’larla vurduklarını öne sürdü. Tarafların saldırıların sonuçlarına ilişkin açıklamaları bağımsız olarak bütünüyle doğrulanmış değil.

Riyad’daki Kral Halid Uluslararası Havalimanı yakınlarında cumartesi günü alevler ve yoğun siyah duman görüldü. Suudi makamları gece boyunca başkent ve çevresinde güvenlik uyarıları yayımlarken Yemen’deki çatışmaların Suudi Arabistan topraklarına yansıması bölgesel gerilimi artırdı.

HUSİLER: BARIŞIN KAPISINI KAPATMADIK

Husilerin Yüksek Siyasi Konsey Başkanı Mehdi el Meşat da grubun 2014 yılında Sana’yı ele geçirmesinin yıl dönümü dolayısıyla yaptığı konuşmada müzakere seçeneğini tamamen dışlamadıklarını söyledi. Husiler, Suudi Arabistan’a yönelik saldırıların durdurulmasını ise Yemen’de uygulandığını söyledikleri kısıtlamaların kaldırılması şartına bağladı.

Husiler eylül ayında Yemen’in batı kıyısında ilerleyerek stratejik liman kenti Muha ile Kızıldeniz’deki bazı önemli adaların kontrolünü ele geçirdi. Gelişmeler sonucunda Husiler Bab el Mendeb’deki deniz trafiğini daha yakından takip edebilecekleri yeni mevziler kazanırken Suudi Arabistan destekli Yemen hükümeti güçleri bazı bölgelerden çekildi.

YEMEN’DEKİ ATEŞKES ORTAMI SONA ERDİ

Buhayti, batı kıyısındaki son kazanımların Yemen’deki güç dengesini değiştirdiğini savundu. Yemen’de yeniden başlayan yoğun çatışmalar, 2022’den itibaren büyük ölçüde devam eden ateşkes ortamının da sona ermesine neden oldu. Yıllardır devam eden Yemen iç savaşında en az 150 bin kişinin yaşamını yitirdiği tahmin ediliyor.

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki savunma iş birliği nedeniyle Yemen’deki son gelişmeler Ankara ve İslamabad açısından da yakından takip ediliyor. Mekke Ortak Savunma Anlaşması kapsamında oluşturulan Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi çalışmalarına başlarken, Türkiye veya Pakistan’ın Husilere karşı Yemen’de doğrudan askeri operasyona katılacağı yönünde açıklanmış bir karar bulunmuyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı John F. Kennedy Uluslararası Havalimanı’nda Türkiye’nin Birleşmiş Milletler Daimi Temsilcisi Büyükelçi Ahmet Yıldız, Türkiye’nin Washington Büyükelçisi Sedat Önal, New York Başkonsolosu Büyükelçi Muhittin Ahmet Yazal ve diğer ilgililer karşıladı. Erdoğan, havalimanındaki karşılamanın ardından New York’taki Türkevi’ne geçti.

ERDOĞAN 22 EYLÜL’DE BM GENEL KURULU’NA HİTAP EDECEK

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın New York ziyaretinin ana gündem maddelerinden birini Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu oluşturuyor. Devlet ve hükümet başkanları ile diğer üst düzey temsilcilerin katılacağı genel görüşmeler 22 Eylül’de başlayacak ve 28 Eylül’de sona erecek. Erdoğan, genel görüşmelerin ilk günü olan 22 Eylül’de BM Genel Kurulu kürsüsünden konuşacak.

Erdoğan’ın 22 Eylül’de yapacağı konuşma, Cumhurbaşkanı olarak Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’na 16’ncı hitabı olacak. Genel görüşmelerin ilk gününde dördüncü sırada söz alacak olan Erdoğan’ın konuşması, New York programının öne çıkan başlıklarından birini oluşturacak.

BM GENEL KURULU’NUN TEMASI BELLİ OLDU

Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu genel görüşmeleri, “Güveni yeniden inşa etmek, dönüşümü yönetmek: Herkes için sonuç üreten bir Birleşmiş Milletler” temasıyla gerçekleştirilecek. BM’nin resmi programına göre genel görüşmeler 22-26 Eylül ile 28 Eylül tarihlerinde New York’taki Birleşmiş Milletler Genel Merkezi’nde yapılacak. 81.Genel Kurul dönemine Bangladeşli diplomat Khalilur Rahman başkanlık ediyor. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda 193 üye ülke yer alırken, yüksek düzeyli hafta kapsamında devlet ve hükümet başkanları ile üst düzey temsilciler küresel ve bölgesel gelişmelere ilişkin ülkelerinin görüşlerini açıklayacak.

ERDOĞAN’IN KONUŞMASINDA GAZZE VE FİLİSTİN GÜNDEMDE

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın BM Genel Kurulu konuşmasında Gazze ve Filistin konularına geniş yer vermesi öngörülüyor. Erdoğan’ın Gazze’deki gelişmeler, Filistin’in devlet olarak tanınması ve İsrail’e yönelik uluslararası alanda atılması gündemde olan adımlara ilişkin Türkiye’nin yaklaşımını Genel Kurul’da paylaşması bekleniyor.

Erdoğan’ın konuşmasında bölgesel ve uluslararası gelişmelere ilişkin Türkiye’nin görüşlerine de yer vermesi planlanıyor. Cumhurbaşkanı’nın Gazze’deki duruma dikkati çekmesi ve BM üyesi ülkelere İsrail’in saldırıları konusunda mesajlar vermesi öngörülüyor.

NEW YORK’TA LİDERLERLE İKİLİ GÖRÜŞMELER YAPACAK

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ABD ziyareti BM Genel Kurulu’ndaki konuşmasıyla sınırlı olmayacak. New York programı kapsamında Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri ile görüşmesi planlanan Erdoğan, çeşitli ülkelerin devlet ve hükümet başkanlarıyla da ikili temaslarda bulunacak.

Görüşmelerde Türkiye’nin ilgili ülkelerle ikili ilişkilerinin yanı sıra bölgesel ve uluslararası gelişmelerin ele alınması planlanıyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın programında ayrıca ABD’de yaşayan vatandaşların temsilcileri, Türk-Amerikan iş çevreleri ve düşünce kuruluşlarının temsilcilerinin katılacağı çeşitli buluşmalar bulunuyor.

23 EYLÜL’DE İKLİM ETKİNLİĞİNE KATILACAK

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın New York programındaki bir diğer başlığı iklim gündemi oluşturacak. Erdoğan’ın 23 Eylül’de Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri tarafından düzenlenecek iklim etkinliğinde konuşma yapması planlanıyor.

Birleşmiş Milletler’in 2026 Yüksek Düzeyli Haftası programında 23 Eylül’de iklim eylemi ve adil dönüşüm konusunda üst düzey bir etkinlik düzenlenecek. Programda büyük ekonomiler, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler, iklim değişikliğine karşı kırılgan ülkeler ile önemli enerji üreticisi ve tüketicisi ülkelerin temsilcilerinin yer alması öngörülüyor.

ERDOĞAN’A GENİŞ HEYET EŞLİK EDİYOR

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ABD ziyaretine eşi Emine Erdoğan’ın yanı sıra kabine üyeleri ve üst düzey yetkililerden oluşan geniş bir heyet eşlik ediyor. Heyette Adalet Bakanı Akın Gürlek, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır ile Ticaret Bakanı Ömer Bolat yer alıyor.

Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı İbrahim Kalın, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Prof. Dr. Burhanettin Duran, Cumhurbaşkanı Dış Politika ve Güvenlik Başdanışmanı Akif Çağatay Kılıç ve Türk Devletleri Teşkilatı Aksakallar Konseyi Başkanı Binali Yıldırım da Cumhurbaşkanı Erdoğan’a ABD ziyaretinde eşlik eden isimler arasında bulunuyor.

ERDOĞAN’IN ABD ZİYARETİ 23 EYLÜL’E KADAR SÜRECEK

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 20-23 Eylül tarihlerini kapsayan ABD programında BM Genel Kurulu konuşması, ikili lider görüşmeleri, Birleşmiş Milletler kapsamındaki etkinlikler ve farklı kesimlerin temsilcileriyle gerçekleştirilecek buluşmalar yer alıyor. Erdoğan’ın New York’taki diplomatik temaslarının ziyaret programı doğrultusunda 23 Eylül’e kadar devam etmesi planlanıyor.

Yerel ve güvenlik kaynaklarına dayandırılan haberde saldırı sırasında bir Filistinlinin yaralandığı belirtildi. Taşların hedef aldığı Filistinliye ait araçta da maddi hasar meydana geldi.

FİLİSTİNLİLERİN ARAÇLARINI TAŞLADILAR

Saldırının Beytüllahim’in güney kırsalına ulaşımı sağlayan güzergâhlardan birinde meydana geldiği bildirildi. Bölgede toplanan İsrailli grubun Filistin plakalı araçları hedef aldığı ve araçlara taş attığı aktarıldı.

Saldırıda yaralanan Filistinlinin sağlık durumuna ilişkin ayrıntılı bilgi paylaşılmadı. Olay sırasında zarar gören aracın da taşların isabet etmesi sonucu hasar aldığı belirtildi.

BATI ŞERİA'DAKİ SALDIRILARDA YÜZDE 63 ARTIŞ

Batı Şeria’da Filistinlilere yönelik İsrailli grupların saldırılarındaki artış İsrail güvenlik kurumlarının verilerine de yansıdı. İsrail basınının güvenlik verilerine dayandırdığı bilgilere göre 2026’nın ilk altı ayında “milliyetçi suç” kapsamında 660 olay kaydedildi.

2025’in ikinci yarısında kaydedilen olay sayısı 405 olurken, 2026’nın ilk yarısında rakam 660’a çıktı. Verilere göre aynı dönemde söz konusu saldırılar nedeniyle 140 Filistinli yaralandı, 6 Filistinli hayatını kaybetti. Temmuz ayında yaklaşık 100 olayın daha kayıtlara geçtiği bildirildi.

BM'DEN BATI ŞERİA İÇİN UYARI

Birleşmiş Milletler de işgal altındaki Batı Şeria’da Filistinlilere yönelik saldırılardaki artışa ilişkin temmuz ayında açıklama yaptı. BM İnsan Hakları Ofisi, İsrailli gruplar ile İsrail güvenlik güçlerinin bazı olaylarda Filistinli topluluklara yönelik saldırılarda birlikte hareket ettiğinin kayıtlara geçtiğini bildirdi.

BM verilerine göre söz konusu saldırıların sayısı 2023’ten itibaren her yıl artış gösterdi ve 2025 yılında 1.835 olay kaydedildi. Yalnızca 2026’nın ilk dört ayında dokuz Filistinli topluluktan yaklaşık 700 kişinin saldırılar nedeniyle yerinden edildiği açıklandı.

BEYTÜLLAHİM ÇEVRESİNDE SALDIRILAR SÜRÜYOR

Beytüllahim çevresinde bir gün önce de Filistinlilere yönelik farklı olaylar kaydedildi. WAFA’nın 19 Eylül tarihli haberine göre kentin doğusundaki Za’tara bölgesinde silahlı İsrailliler Filistinli çobanları takip ederek bölgeden uzaklaştırmaya çalıştı. Wadi Abu Njeim’de ise Filistinlilere ait arazilere hayvanların sokulduğu ve İsrailli grupların evlerin yakınında toplandığı bildirildi.

İsrail ordusu aynı gün Beytüllahim’in batısındaki Battir bölgesinde aralarında kadın ve çocukların da bulunduğu bazı Filistinlileri saatlerce alıkoyduktan sonra serbest bıraktı. Bölgedeki Filistinlilerin araçlarının durdurulduğu ve kimlik kontrollerinin gerçekleştirildiği de WAFA tarafından aktarıldı.

Trump’ın açıklamalarında diplomatik görüşme ve anlaşma seçeneğinin yanı sıra İran yönetimine yönelik sert ifadeler de yer aldı. İran heyetinin Birleşmiş Milletler Genel Kurulu için New York’a yapacağı ziyaret öncesinde gelen açıklamalar, iki ülke arasındaki temas ihtimalini de yeniden gündeme getirdi.

TRUMP: PEZEŞKİYAN İLE GÖRÜŞMEYE HAZIRIM

Trump, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile olası bir görüşmeye ilişkin açıklamasında Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nu işaret etti. ABD Başkanı, “Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan ile görüşmeye hazırım” dedi.

Trump’ın mesajı, Washington ile Tahran arasında devam eden gerilim ve dönem dönem gerçekleştirilen temasların ardından geldi. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun yüksek düzeyli haftası için çok sayıda ülkenin lideri New York’ta bulunacak.

TRUMP İRAN İÇİN ÜÇ SEÇENEK SIRALADI

ABD Başkanı, İran konusunda önlerindeki seçenekleri anlatırken anlaşma ihtimaline de yer verdi. Trump, seçenekleri İran’a yönelik askeri adımların artırılması, ülkenin ekonomik baskı altında bırakılması veya bir anlaşmaya varılması şeklinde sıraladı.

Trump, İran yönetimine yönelik sert ifadeler de kullanarak Tahran’ın izleyeceği tutum konusunda uyarıda bulundu. ABD Başkanı ayrıca İran konusunda önümüzdeki dönemde önemli gelişmeler yaşanacağını söyledi.

PEZEŞKİYAN NEW YORK'A GİTMEYE HAZIRLANIYOR

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu’nun yüksek düzeyli toplantılarına katılmak üzere New York’a gitmesi planlanıyor. Pezeşkiyan’ın İran heyetinin başında toplantılara katılması ve Genel Kurul’a hitap etmesi öngörülüyor.

İran heyetinde Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi de yer alacak. Pezeşkiyan’ın New York’taki programı kapsamında farklı ülkelerden lider ve yetkililerle görüşmeler gerçekleştirmesi de planlanıyor.

ABD'DEN PEZEŞKİYAN VE ERAKÇİ'YE VİZE

ABD yönetimi, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi’nin de aralarında bulunduğu İran’ın çekirdek heyetine Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun yüksek düzeyli haftasına katılabilmeleri için vize verilmesini onayladı.

ABD Dışişleri Bakanlığı, kararın Birleşmiş Milletler’e ev sahipliği yapan ülke olarak Washington’ın yükümlülükleri doğrultusunda alındığını açıkladı. İran’dan gelecek heyetin önceki yıla kıyasla daha küçük olacağı da bildirildi.

İRAN HEYETİNE SEYAHAT KISITLAMASI UYGULANACAK

Vize verilmesi İran heyetinin ABD içerisinde serbest şekilde hareket edebileceği anlamına gelmeyecek. Washington yönetimi, heyetin New York’taki hareketlerine yönelik seyahat kısıtlamaları uygulanacağını bildirdi.

İranlı yetkililerin hareket alanının Birleşmiş Milletler’deki resmi görevleri doğrultusunda sınırlandırılması planlanıyor. Benzer seyahat kısıtlamaları daha önce de Birleşmiş Milletler toplantıları için ABD’ye gelen İranlı yetkililere uygulanmıştı.

LÜKS ÜRÜN SATIN ALMALARINA DA SINIRLAMA

ABD yönetiminin İran heyetine yönelik uygulayacağı önlemler yalnızca seyahatle sınırlı olmayacak. İranlı yetkililerin lüks ürünler ile belirlenen bazı malları ABD’de satın almalarına yönelik kısıtlamalar da uygulanacak.

ABD Dışişleri Bakanlığı, İran heyetinin Genel Kurul çalışmalarına katılmasına izin verilirken mevcut Amerikan politikaları doğrultusunda seyahat ve satın alma sınırlamalarının sürdürüleceğini bildirdi.

GÖZLER BM GENEL KURULU'NDAKİ TEMASLARDA

Trump’ın Pezeşkiyan ile görüşmeye hazır olduğunu açıklaması ve ABD yönetiminin İran heyetine vize vermesiyle iki ülke arasındaki gelişmeler Birleşmiş Milletler Genel Kurulu öncesinde yeniden gündeme geldi. Taraflar arasında bir görüşmenin gerçekleşip gerçekleşmeyeceğine ilişkin resmi bir program ise henüz açıklanmadı.

Pezeşkiyan’ın New York programı kapsamında Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’na hitap etmesi ve çeşitli temaslarda bulunması planlanıyor. Trump ise İran konusunda anlaşma seçeneğinin masada olduğunu belirtirken Tahran yönetimine yönelik sert mesajlarını da sürdürüyor.

Saldırının ardından Riyad'ın ana havalimanı yakınlarında alevler ve yoğun siyah duman görüldü. Suudi Arabistan makamları saldırı girişiminin yanı sıra ülkenin farklı noktalarını hedef alan başka saldırıların da engellendiğini bildirirken, Husiler Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu kentinde Suudi petrol şirketi Aramco'ya ait tesisleri hedef aldıklarını öne sürdü.

RİYAD'A FÜZE VE İHA SALDIRISI

Husiler tarafından yapılan açıklamada, Riyad'daki bazı "hassas noktaların" füze ve insansız hava araçlarıyla hedef alındığı belirtildi. Suudi Arabistan ise başkenti hedef alan balistik füzenin hava savunma sistemleri tarafından engellendiğini duyurdu.

Saldırı girişimi, Yemen'deki çatışmaların yeniden yoğunlaştığı dönemde Husilerin Riyad'ı hedef aldığı ilk saldırı olarak kayıtlara geçti. Suudi yetkililerin açıklamasına göre saldırıda can kaybı veya hasar meydana gelmedi.

HAVALİMANI YAKININDA ALEVLER VE SİYAH DUMAN

Reuters'ın aktardığı görüntülerde saldırıların ardından Riyad'ın ana havalimanı yakınlarında alevler ve büyük bir siyah duman bulutu görüldü. Havalimanı yolu, ana terminal binası ve çevredeki bazı tesislerin bulunduğu bölgeden yoğun duman yükseldi.

Suudi Arabistan makamları ilk aşamada dumanın kaynağına ilişkin açıklama yapmadı. Başkenti hedef alan füzenin engellendiği doğrulanırken, havalimanı yakınındaki alev ve dumanın saldırıyla doğrudan bağlantısına ilişkin ilk saatlerde resmi bir bilgi paylaşılmadı.

SUUDİ ARABİSTAN HAVA SAVUNMASINI DEVREYE SOKTU

Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon, Husilerin Riyad'a gönderdiği balistik füzenin hava savunma sistemleri tarafından imha edildiğini açıkladı. Koalisyon ayrıca ülkenin farklı bölgelerini hedef alan saldırı girişimlerinin de engellendiğini bildirdi.

Açıklamada ülkenin güneybatısındaki Biş ve Farasan ile batıdaki Taif ve Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu'ya yönelik saldırı girişimlerine müdahale edildiği belirtildi. Suudi makamları söz konusu saldırılarda kullanılan füze ve insansız hava araçlarına karşı hava savunma sistemlerinin devreye girdiğini bildirdi.

RİYAD VE EL-HARÇ İÇİN UYARI YAPILDI

Saldırıların ardından Suudi Arabistan Sivil Savunma ekipleri Riyad ve başkentin doğusunda bulunan El-Harç bölgesindeki vatandaşlara yönelik hava saldırısı uyarısı yayımladı. Bölgedeki gelişmeler nedeniyle halktan güvenlik talimatlarına uyması istendi.

Yetkililer daha sonra Riyad ve El-Harç için tehlikenin sona erdiğini bildirdi. Saldırıların ardından bölgede alınan güvenlik önlemleri sürdürülürken, Riyad'ı hedef alan füzenin engellendiği açıklandı.

HUSİLER ARAMCO TESİSLERİNİ HEDEF ALDIKLARINI AÇIKLADI

Husiler, Riyad'a yönelik saldırının yanı sıra Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu kentinde bulunan Suudi petrol şirketi Aramco'ya ait tesisleri de hedef aldıklarını öne sürdü. Suudi yetkililer ise Yanbu'daki sivil altyapıya yönelik saldırı girişiminin engellendiğini bildirdi.

Yanbu, Suudi Arabistan'ın petrol ve enerji altyapısı açısından önemli merkezleri arasında bulunuyor. Husilerin Aramco tesislerine yönelik saldırı açıklamasını destekleyen bağımsız bir kanıt paylaşılmazken Aramco'dan da iddiaya ilişkin ilk aşamada açıklama gelmedi.

HUSİLER SANA'YA YÖNELİK SALDIRILARI GEREKÇE GÖSTERDİ

Husiler, Suudi Arabistan'a yönelik operasyonların Yemen'in başkenti Sana'ya düzenlenen saldırılara karşılık gerçekleştirildiğini öne sürdü. Yemen'de Husiler ile Suudi Arabistan arasındaki çatışmalar, bölgede bir süredir devam eden görece sakin dönemin ardından yeniden yoğunlaşmış durumda.

Husiler temmuz ayında Riyad'a yönelik deniz ablukası ilan etmelerinin ardından Suudi Arabistan'a karşı saldırılarını artırdı. Suudi şehirleri, enerji altyapısı ve deniz ulaşımına yönelik saldırılar, Kızıldeniz ve çevresindeki güvenlik durumunu da etkiliyor.

ABD'DEN ORTADOĞU'DAKİ VATANDAŞLARINA UYARI

Saldırıların ardından ABD Dışişleri Bakanlığı Ortadoğu'daki Amerikan vatandaşlarına yönelik güvenlik uyarısı yayımladı. Bakanlık, bölgede bulunan vatandaşlardan daha dikkatli olmalarını ve olası güvenlik risklerine karşı hazırlıklı bulunmalarını istedi.

Bölge dışında bulunan Amerikan vatandaşlarına ise Ortadoğu'ya yönelik seyahat planlarını yeniden değerlendirmeleri çağrısı yapıldı. ABD Dışişleri Bakanlığı, Suudi Arabistan ile Husiler arasındaki çatışmaların hızla tırmanma potansiyeli bulunduğunu belirtti.

TRUMP CAMP DAVID'DEN ERKEN DÖNDÜ

ABD Başkanı Donald Trump da Ortadoğu'daki gelişmelerin yaşandığı saatlerde hafta sonu için bulunduğu Camp David'deki programını planlanandan erken tamamlayarak Beyaz Saray'a döndü. Trump'ın normal programına göre Camp David'den daha sonra ayrılması bekleniyordu.

ABD yönetimi Trump'ın programındaki değişikliğin nedenini açıklamadı. Camp David bölgesinde yağmur ve gök gürültülü sağanak beklendiğine ilişkin hava tahminleri de bulunurken, Trump'ın dönüşü ABD Dışişleri Bakanlığının Ortadoğu'daki gerilime ilişkin güvenlik uyarısının ardından gerçekleşti.

TRUMP SUUDİ ARABİSTAN'IN ASKERİ DESTEK TALEBİNE OLUMLU YANIT VERMEDİ

Suudi Arabistan'ın Husilere karşı ABD'den askeri destek talebinde bulunduğu, ancak Donald Trump'ın söz konusu talebe şu aşamada olumlu yanıt vermediği bildirildi. Washington daha önce Husilere karşı Yemen'de askeri operasyonlar gerçekleştirmişti.

Husiler ile ABD arasında daha önce sağlanan ateşkesin ardından Washington'ın yeni çatışmalara doğrudan dahil olup olmayacağına ilişkin resmi bir karar açıklanmadı. ABD yönetimi bölgedeki vatandaşlarına yönelik güvenlik uyarılarını sürdürürken, Suudi Arabistan ile Husiler arasındaki çatışmaların hızlı biçimde tırmanabileceği uyarısında bulundu.

HAKAN FİDAN'DAN SUUDİ ARABİSTAN'A DESTEK AÇIKLAMASI

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Suudi Arabistan'ın devam eden Husi saldırıları nedeniyle özellikle bazı teknik alanlarda askeri ihtiyaçlarının ortaya çıkabileceğini söyledi. Fidan, Türkiye'nin Pakistan'ın da dahil olduğu üçlü savunma anlaşması kapsamında Suudi Arabistan'a destek vermeye hazır olduğunu açıkladı.

Fidan, Suudi Arabistan'ın toprak bütünlüğü ve egemenliğine yönelik ciddi saldırılar bulunduğunu belirterek Türkiye'nin Riyad yönetimiyle dayanışma içinde olduğunu ifade etti. Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki ortak savunma anlaşması, taraflardan birine yönelik silahlı saldırının diğer ülkelere de yapılmış sayılması hükmünü içeriyor.

BM GÜVENLİK KONSEYİ HUSİ SALDIRILARINI KINADI

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi de Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik saldırılarını kınadı. Konsey üyeleri, sivilleri ve enerji altyapısını etkileyen saldırıların durdurulması çağrısında bulunurken, Kızıldeniz ve Babülmendep'teki deniz ulaşımına yönelik saldırı ve tehditlere de tepki gösterdi.

Konsey, Husilere askeri gerilimi ve sivilleri etkileyen saldırıları derhal sona erdirme çağrısı yaptı. Açıklamada Suudi Arabistan ile dayanışma vurgulanırken ülkenin uluslararası hukuk kapsamındaki meşru müdafaa hakkına da atıfta bulunuldu.

YEMEN'DEKİ ÇATIŞMALAR YENİDEN YOĞUNLAŞTI

Husiler ile Suudi Arabistan arasındaki saldırılar, Yemen'de yıllardır devam eden çatışmaların yeniden yoğunlaştığı bir dönemde gerçekleşiyor. Husiler, Yemen'in en kalabalık bölgeleri dahil ülkenin önemli bir bölümünde kontrolü elinde bulundururken, son dönemde Kızıldeniz kıyısındaki askeri faaliyetlerini de artırdı.

Suudi şehirleri, enerji altyapısı ve deniz taşımacılığının hedef alınması Kızıldeniz üzerinden gerçekleştirilen ticaret ve petrol sevkiyatlarını da doğrudan ilgilendiriyor. Riyad'a yönelik son saldırının ardından Suudi Arabistan'daki hava savunma faaliyetleri ve Yemen'deki askeri gelişmeler yakından takip ediliyor.

Trump'ın dönüşü, Ortadoğu'da askeri hareketliliğin arttığı ve Yemen'deki Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik saldırılarını yoğunlaştırdığı bir dönemde gerçekleşti. Suudi Arabistan, Husilerin başkent Riyad'ı hedef alan balistik füzesinin hava savunma sistemleri tarafından engellendiğini duyururken, saldırıda can kaybı veya hasar bildirilmedi.

TRUMP CAMP DAVID'DEN ERKEN AYRILDI

ABD Başkanı Donald Trump, hafta sonunu geçirmek üzere bulunduğu Maryland'deki başkanlık yerleşkesi Camp David'den planlanandan erken ayrıldı. Trump'ın programındaki değişikliğin ardından Washington'a dönerek Beyaz Saray'a geçtiği bildirildi.

Beyaz Saray tarafından Trump'ın program değişikliğinin gerekçesine ilişkin resmi bir neden açıklanmadı. ABD basınında yer alan haberlerde ise dönüşün, Ortadoğu'da artan gerilim ve Yemen'deki Husiler ile Suudi Arabistan arasındaki çatışmaların yoğunlaştığı bir döneme denk geldiğine dikkat çekildi.

HUSİLER RİYAD'I BALİSTİK FÜZEYLE HEDEF ALDI

Suudi Arabistan makamları, Yemen'deki Husilerin başkent Riyad'a yönelik balistik füze saldırısı gerçekleştirmeye çalıştığını açıkladı. Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon, Riyad'a yönelen füzenin hava savunma sistemleri tarafından engellendiğini bildirdi.

Riyad'da patlama sesi duyulurken kentin ana havalimanının yakınlarında duman görüldüğü bildirildi. Suudi yetkililer olay sonucunda can kaybı veya hasar meydana gelmediğini açıkladı. Husilerin Riyad'a yönelik saldırısı, son dönemde yeniden yoğunlaşan çatışmalar sırasında Suudi başkentini hedef alan ilk saldırı olarak kayıtlara geçti.

HUSİLER "HASSAS NOKTALARI" HEDEF ALDIKLARINI AÇIKLADI

Husiler saldırının ardından yaptıkları açıklamada Riyad'daki "hassas" noktaları füze ve insansız hava araçlarıyla hedef aldıklarını duyurdu. Örgüt ayrıca Suudi Arabistan'ın önemli petrol merkezlerinden Yanbu'daki Aramco tesislerini hedef aldığını öne sürdü.

Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon ise Riyad'ın yanı sıra Taif, Yanbu, Farasan ve ülkenin farklı bölgelerini hedef alan saldırıların engellendiğini açıkladı. Husilerin bazı hedeflere yönelik saldırı iddiaları bağımsız kaynaklar tarafından doğrulanmadı.

RİYAD HAVALİMANI YAKINLARINDA DUMAN GÖRÜLDÜ

Saldırının yaşandığı saatlerde Riyad'ın ana havalimanının yakınlarında alevler ve yoğun siyah duman görüldü. Suudi Arabistan'da yetkililer gece saatlerinde Riyad ve çevresinde olası tehlikeye karşı uyarılar yayımladı.

Tehlike uyarılarının ardından Riyad ve El Harç bölgesinde durumun normale döndüğüne ilişkin bilgilendirme yapıldı. Suudi makamları, Riyad'ı hedef alan balistik füzenin engellendiğini bildirirken saldırı girişiminin ardından bölgedeki güvenlik önlemleri artırıldı.

ABD'DEN BÖLGE İÇİN GÜVENLİK UYARILARI

Ortadoğu'daki gelişmelerin ardından ABD Dışişleri Bakanlığı ve bölgedeki bazı Amerikan diplomatik temsilcilikleri güvenlik uyarıları yayımladı. Açıklamalarda bölgedeki askeri çatışmaların hızlı biçimde tırmanma potansiyeli taşıdığı belirtilerek Amerikan vatandaşlarına gelişmeleri yakından takip etmeleri çağrısı yapıldı.

Uyarılarda hava sahalarının kapatılması, uçuşların iptal edilmesi ve seyahatlerde aksama yaşanması ihtimallerine de dikkat çekildi. Trump'ın Camp David'den erken dönmesi de söz konusu güvenlik uyarılarının yapıldığı ve bölgedeki askeri hareketliliğin arttığı süreçte gerçekleşti.

HUSİLERE YÖNELİK ASKERİ SEÇENEKLER GÜNDEMDE

ABD basınında yer alan haberlerde Washington yönetiminin Yemen'deki Husi hedeflerine karşı atılabilecek adımları değerlendirdiği öne sürüldü. Trump yönetiminin farklı seçenekler üzerinde çalıştığına ilişkin haberler yayımlanırken, ABD tarafından Husilere yönelik yeni bir askeri operasyon kararı resmi olarak açıklanmadı.

Washington yönetimi daha önce de Husilerin Kızıldeniz'deki saldırıları ve bölgedeki askeri faaliyetleri nedeniyle Yemen'deki hedeflere yönelik operasyonlar gerçekleştirmişti. Son saldırıların ardından ABD'nin bölgedeki Amerikan unsurlarının güvenliği ile Suudi Arabistan ve Körfez'deki gelişmeleri takip ettiği bildirildi.

ORTADOĞU'DA GERİLİM YÜKSELİYOR

Riyad'a yönelik saldırı girişimi, Yemen'deki çatışmaların yeniden yoğunlaştığı bir dönemde gerçekleşti. Husilerin Suudi şehirlerine, enerji altyapısına ve bölgedeki deniz ulaşım hatlarına yönelik saldırıları son dönemde artarken, Suudi Arabistan da Yemen'deki çatışmalarda uluslararası alanda destek arayışını sürdürüyor.

Bölgedeki gelişmeler Kızıldeniz ve Körfez'deki güvenlik durumunun yanı sıra uluslararası deniz taşımacılığı ve enerji altyapısını da yakından ilgilendiriyor. Trump'ın Camp David programını erken sonlandırmasının resmi gerekçesi açıklanmazken, Washington'ın Ortadoğu'daki gelişmeleri yakından takip ettiği bildiriliyor.

GÖZLER BEYAZ SARAY'IN ATACAĞI ADIMLARDA

Trump'ın Washington'a dönmesinin ardından ABD'nin Husilere karşı yeni bir askeri adım atıp atmayacağına ilişkin resmi bir karar açıklanmadı. ABD yönetiminin bölgedeki gelişmeleri ve olası seçenekleri değerlendirdiğine yönelik haberler Amerikan ve uluslararası basına yansıdı.

Suudi Arabistan'a yönelik saldırıların seyri ve Washington'ın vereceği karşılık, Yemen'deki çatışmaların bundan sonraki sürecinde takip edilen başlıklar arasında bulunuyor. ABD'nin bölgeye yönelik güvenlik uyarıları ise olası askeri gerilim nedeniyle yürürlükte tutuluyor.

“ÇÖL KAPLANI”NIN OBJEKTİFİNDEN

Medine savunmasındaki kahramanlığı ile tanınan Fahreddin Paşa, halk arasında “Çöl Kaplanı” unvanı ile anılıyor. Paşa'nın çektiği ve koruduğu bu fotoğraflar, dönemin Medine'sine ait mimari yapıları, günlük yaşamı ve kutsal mekanları belgeliyor.

TARİHE TANIKLIK EDEN KARELER

Görüntülerde, Osmanlı askerlerinin Medine'deki varlığı, tarihi yapılar ve Harem-i Şerif çevresindeki günlük yaşam sahneleri yer alıyor. Fotoğrafların büyük bölümü daha önce hiç yayımlanmamıştı.

BİR YÜZYIL SONRA YENİDEN BAKIŞ

109 yıl önce çekilen bu fotoğraflar, hem tarih meraklıları hem de akademisyenler için önemli bir kaynak niteliğinde. Görseller, Osmanlı’nın kutsal topraklardaki son dönem varlığına dair belge olarak değerlendiriliyor.

Aşırı sağcı Yahudiler, İsrail’in başkenti Tel Aviv’de Filistinli tutuklu Hişam Ebu Hevaş’ın yattığı hastane önünde çekim yapmak için bekleyen AA Kameramanı Fayiz Ebu Rumeyle’yi darp etti.