VAHDETTİN KÖŞKÜ’NDE RESMİ TÖREN

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Lübnan Başbakanı Selam’ı Vahdettin Köşkü’nde düzenlenen resmi törenle karşıladı. Karşılamanın ardından köşkün penceresinin önünde Selam ile sohbet eden Erdoğan, İstanbul’un bazı tarihi yapılarını gösterdi. İki lider daha sonra çalışma yemeğine ve ikili görüşmeye geçti.

DIŞİŞLERİ BAKANI FİDAN DA GÖRÜŞMEDE YER ALDI

Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Lübnan Başbakanı Selam arasındaki görüşmede Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da hazır bulundu. Görüşmenin gündemini Türkiye-Lübnan ikili ilişkileri, diplomatik temasların artırılması ve bölgede yaşanan gelişmeler oluşturdu.

TÜRKİYE-LÜBNAN İLİŞKİLERİ ELE ALINDI

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye’nin kardeş ülke Lübnan ile ilişkilerine önem verdiğini belirterek iki ülke arasındaki diplomatik temasların sıklaştırılmasının faydalı olacağına inandığını ifade etti. Erdoğan, Türkiye ile Lübnan arasındaki ilişkilerin geliştirilmesi amacıyla azami gayret gösterdiğini kaydetti.

LÜBNAN’A DESTEK MESAJI

Türkiye’nin Lübnan’ın güvenliğinin sağlanması amacıyla yürüttüğü diplomatik girişimlerin devam ettiğini belirten Erdoğan, Lübnan’da güven, huzur ve istikrarın tesis edilmesine yönelik desteğin sürdürüleceğini bildirdi. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye’nin insani yardımlar dahil olmak üzere elinden gelen desteği vermeye devam edeceğini vurguladı.

LÜBNAN-SURİYE İLİŞKİLERİ GÜNDEME GELDİ

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Lübnan ile Suriye arasında iyi komşuluk ilişkilerinin geliştirilmesinin bölge açısından faydalı olacağını dile getirdi. Görüşmede ayrıca iki ülke arasındaki işbirliğinin ilerletilmesine yönelik başlıklar değerlendirildi.

EMİNE ERDOĞAN, SAHAR SELAM İLE GÖRÜŞTÜ

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan da Lübnan Başbakanı Nevvaf Selam’ın eşi Sahar Selam ile İstanbul’da bir araya geldi. Emine Erdoğan, görüşmeye ilişkin NSosyal hesabından yaptığı paylaşımda, “Lübnan Başbakanı'nın değerli eşi Sahar Salam Hanımefendi'yi İstanbul'da ağırlamaktan memnuniyet duydum. Nazik ziyaretleri dolayısıyla kendilerine teşekkür ediyor, ülkelerimiz arasındaki dostluğun daim olmasını diliyorum.” ifadelerini kullandı.

GÖRÜŞMEYE İLİŞKİN FOTOĞRAF PAYLAŞILDI

Emine Erdoğan’ın paylaşımında, Sahar Selam ile birlikte çektirdikleri fotoğrafa da yer verildi. Paylaşımda iki ülke arasındaki dostluğun sürdürülmesine yönelik temenni dile getirildi.

Trump’ın açıklaması, ABD ile İran arasında karşılıklı saldırıların yeniden başladığı ve diplomatik girişimlerin hızlandırıldığı bir dönemde geldi. Katar’dan bir müzakere heyetinin ABD ile koordinasyon halinde İran’a gittiği, görüşmelerde gerilimin düşürülmesi ve tarafların yeniden müzakere masasına dönmesini sağlayacak koşulların oluşturulmasının amaçlandığı bildirildi.

TRUMP, İRAN’IN TALEBİNİ KABUL ETTİKLERİNİ AÇIKLADI

Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, İran’ın görüşmelerin sürdürülmesi için ABD’ye başvurduğunu ifade etti. Washington yönetiminin müzakerelere devam edilmesi talebini kabul ettiğini aktaran Trump, ateşkesin sona erdiğine ilişkin kararın da İran tarafına bildirildiğini kaydetti.

ABD Başkanı’nın açıklaması, müzakere kanallarının tamamen kapanmadığını ancak taraflar arasındaki askerî çatışmaların sona ermesini sağlayan geçici düzenlemenin geçerliliğini yitirdiğini ortaya koydu. Trump, iki gün önce Ankara’daki NATO Zirvesi sırasında yaptığı açıklamada da İran ile sağlanan geçici mutabakatın sona erdiğini söylemişti.

KATAR HEYETİ TAHRAN’A GİTTİ

Trump’ın açıklamasından önce Katar, ABD ile İran arasındaki gerilimin azaltılması ve diplomatik diyaloğun yeniden kurulması amacıyla girişim başlattı. Katarlı müzakerecilerin İranlı yetkililerle görüşmek üzere Tahran’a gittiği ve ziyaretin doğrudan ABD ile koordinasyon içinde yürütüldüğü bildirildi.

Heyetin, taraflar arasındaki kopan temasları yeniden kurmayı, karşılıklı saldırıların daha geniş bir bölgesel çatışmaya dönüşmesini önlemeyi ve ilerleyen dönemde gerçekleştirilebilecek kapsamlı görüşmeler için diplomatik zemin hazırlamayı hedeflediği belirtildi. Katar, daha önce gerçekleştirilen dolaylı ABD-İran görüşmelerinde de arabulucu ülkeler arasında yer almıştı.

HÜRMÜZ BOĞAZI GÖRÜŞMELERİN GÜNDEMİNDE

ABD ile İran arasındaki diplomatik temasların önemli başlıklarından birini Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiği ve güvenlik sorunları oluşturuyor. Bölgede ticari gemilere yönelik saldırılar ve karşılıklı askerî operasyonlar, tanker trafiğinin yavaşlamasına ve enerji taşımacılığına ilişkin güvenlik endişelerinin artmasına neden oldu.

Katar heyeti ile İranlı yetkililerin görüşmelerinde Hürmüz Boğazı’nın ticari gemi geçişlerine açık tutulması, bölgedeki askerî gerilimin düşürülmesi ve daha önce üzerinde çalışılan mutabakat hükümlerinin uygulanması için atılabilecek adımların ele alınması bekleniyor. Karşılıklı güven artırıcı önlemler de diplomatik temasların gündem maddeleri arasında bulunuyor.

GEÇİCİ MUTABAKAT SONRASI GÖRÜŞMELER YAPILDI

ABD ile İran, yaklaşık üç hafta önce çatışmaların durdurulması ve kalıcı bir anlaşma için müzakerelere başlanmasını öngören geçici bir mutabakata varmıştı. Düzenleme kapsamında tarafların nihai anlaşmaya ulaşmak amacıyla 60 günlük bir müzakere süreci yürütmesi planlanmıştı.

Taraflar daha sonra Doha’da dolaylı görüşmeler gerçekleştirdi ancak kalıcı bir anlaşma konusunda ilerleme sağlandığına ilişkin açıklama yapılmadı. Görüşmelerde Hürmüz Boğazı’nın güvenliği, deniz taşımacılığının yeniden düzenlenmesi ve geçici anlaşmadaki hükümlerin uygulanması öne çıktı.

KARŞILIKLI SALDIRILAR ATEŞKESİ SARSTI

Diplomatik girişimlere rağmen ABD ile İran arasındaki askerî gerilim yeniden yükseldi. ABD’nin İran’daki askerî hedeflere yönelik saldırılarının ardından İran güçleri de bölgedeki bazı ABD tesislerini hedef aldı. Karşılıklı operasyonlar, geçici ateşkes düzenlemesinin fiilen uygulanamaz hale gelmesine neden oldu.

Trump, Ankara’da düzenlenen NATO Zirvesi sırasında ateşkesin sona erdiğini açıklayarak İran yönetimine yönelik sert ifadeler kullandı. ABD Başkanı, söz konusu açıklamasında müzakerelerin sürdürülebileceğini ancak görüşmelerin sonuç vereceğine ilişkin ciddi şüpheleri bulunduğunu dile getirdi.

DİPLOMATİK KANALLAR AÇIK TUTULACAK

Trump’ın son açıklamasıyla ABD’nin ateşkesin sona erdiği yönündeki tutumunu korurken İran ile müzakere kanallarını açık tutacağı bildirildi. Katar’ın yürüttüğü arabuluculuk girişiminin, taraflar arasında doğrudan olmayan temasların sürdürülmesinde temel rol üstlenmesi bekleniyor.

Görüşmelerin takvimi ve hangi düzeyde gerçekleştirileceğine ilişkin ayrıntılar henüz açıklanmadı. Tarafların öncelikle bölgedeki saldırıların azaltılması, Hürmüz Boğazı’ndaki güvenliğin sağlanması ve daha kapsamlı müzakerelerin başlatılabilmesi için gerekli koşulları ele alacağı bildirildi.

NATO’yu anlamanın yalnızca askerî bir örgütü tanımak anlamına gelmediğini ifade eden Erken, ittifakın son yaklaşık 75 yıllık dünya siyasetini, uluslararası güç dengelerini ve Türkiye’nin dış politika tercihlerini anlamak bakımından da önem taşıdığını kaydetti. Yazıda NATO’nun neden kurulduğu, Türkiye’nin ittifaka hangi gerekçelerle katıldığı, Soğuk Savaş’ın sona ermesine rağmen örgütün neden varlığını sürdürdüğü ve Türkiye-NATO ilişkilerinin günümüzde nasıl okunması gerektiği sorularına yer verildi.

NATO’NUN KURULUŞ SÜRECİNİ ANLATTI

Erhan Erken, NATO’nun 4 Nisan 1949’da İkinci Dünya Savaşı sonrasında oluşan yeni dünya düzeninin önemli unsurlarından biri olarak kurulduğunu aktardı. Savaşın Avrupa’yı büyük ölçüde yıktığını, aynı dönemde Sovyetler Birliği’nin Doğu Avrupa’daki nüfuz alanını genişletmeye başladığını belirten Erken, Batılı ülkelerin olası bir Sovyet saldırısını tek başlarına caydıramayacaklarını düşünerek ABD liderliğinde ortak savunma sistemi oluşturduklarını ifade etti.

Erken, savaş sonrasında ABD’nin dünya siyasetinde daha etkin bir konuma yükselmeye başladığını, NATO’nun temelini oluşturan 5. maddenin ise bir üyeye yönelik saldırının bütün üyelere yapılmış sayılması ilkesini getirdiğini kaydetti. Ortak savunma anlayışının uzun yıllar boyunca ittifakın temel varlık nedeni olduğunu belirtti.

TÜRKİYE’NİN NATO’YA KATILMA NEDENLERİNİ SIRALADI

Türkiye’nin İkinci Dünya Savaşı boyunca tarafsız kaldığını hatırlatan Erken, savaş sonrasında Sovyetler Birliği’nin Boğazlarda söz sahibi olma isteği ile Kars ve Ardahan’a ilişkin taleplerinin Türkiye açısından ciddi güvenlik tehdidi oluşturduğunu ifade etti. Erken, söz konusu gelişmelerin Türkiye’nin güvenlik anlayışını Batı’ya yönelttiğini belirtti.

1950’de Kore Savaşı’na gönderilen Türk Tugayı’nın gösterdiği başarının üyelik sürecini hızlandırdığını kaydeden Erken, Türkiye’nin Yunanistan ile birlikte 1952’de NATO’ya kabul edildiğini aktardı. Üyeliğin tek nedeninin Kore Savaşı olmadığını vurgulayan Erken, Türkiye’nin Karadeniz’e hâkim konumu, Boğazlar üzerindeki denetimi, Orta Doğu ile Kafkasya arasındaki yeri ve ABD liderliğindeki Batı bloğu içinde bulunma tercihinin de temel gerekçeler arasında yer aldığını bildirdi.

Türkiye’nin o dönemde de en önemli güç unsurlarından birinin coğrafi konumu olduğunu belirten Erken, ülkenin jeopolitik özelliklerinin NATO içindeki önemini şekillendirdiğini kaydetti.

Erhan Erken'in yazısının tamamını okumak için >>>

İRAN BÜYÜKELÇİLİĞİ İDDİALARI REDDETTİ

İran’ın Ankara Büyükelçiliğinden yapılan yazılı açıklamada, “İran İslam Cumhuriyeti, NATO Ankara Zirvesi Bildirisi’nde barışçıl nükleer programı ve Hürmüz Boğazı’ndaki seyrüsefer serbestisine ilişkin yer alan temelsiz ve siyasi saiklerle yöneltilmiş iddiaları kesin bir şekilde reddetmektedir.” ifadeleri kullanıldı.

NÜKLEER PROGRAMIN BARIŞÇIL OLDUĞU SAVUNULDU

Açıklamada, İran’ın nükleer programının yalnızca barışçıl amaçlara yönelik olduğu savunuldu. İran’ın, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması’na taraf sorumlu bir devlet olarak nükleer silahların savunma doktrininde yeri olmadığını sürekli vurguladığı kaydedildi.

HÜRMÜZ BOĞAZI VE BASRA KÖRFEZİ VURGUSU YAPILDI

Büyükelçilik açıklamasında, İran’ın Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı’nda deniz güvenliği ile seyrüsefer serbestisinin korunmasında sorumlu bir rol oynadığı ileri sürüldü. Açıklamada, “Bölgedeki güvensizliğin temel kaynağını İran değil, bölge dışı aktörlerin yasa dışı askeri müdahaleleri, provokatif eylemleri ve istikrarsızlaştırıcı politikaları oluşturmaktadır.” denildi.

ABD VE İSRAİL’E TEPKİ GÖSTERİLDİ

ABD ve İsrail’e yönelik eleştirilerin de yer aldığı açıklamada, “Müzakere masasını bombalayan ve diplomasi yerine saldırganlığı seçen İran değil, ABD ve İsrail terör rejimiydi. İran halkına yönelik saldırı eylemlerini destekleyen ve kolaylaştıran NATO, İran’a ders veremez veya bölgesel barış ve güvenlik konusunda politika dikte edemez.” ifadeleri kullanıldı.

NATO’NUN TUTUMU ELEŞTİRİLDİ

Açıklamada, NATO’nun İran’a yönelik tutumunun çelişkili ve siyasi saiklerle alındığı savunuldu. Büyükelçilik, bu tür tutumların barışa katkı sağlamayacağını ve NATO’nun güvenilirliğini artırmayacağını belirterek, ittifakın çifte standartlarının ortaya çıktığını ifade etti.

EGEMENLİK VE DİPLOMASİ MESAJI VERİLDİ

İran’ın egemenliğini, toprak bütünlüğünü ve ulusal güvenliğini kararlılıkla savunurken diplomasiye, yapıcı angajmana ve Birleşmiş Milletler Şartı’nın ilkelerine bağlılığını sürdürdüğü bildirildi. Açıklamada, bölgede kalıcı barış ve güvenliğin ancak devletlerin egemenliğine saygı, iç işlerine müdahale etmeme ve dış baskı ile askeri zorlamadan uzak gerçek bir bölgesel işbirliği yoluyla sağlanabileceği kaydedildi.

NETANYAHU ERDOĞAN’IN AÇIKLAMALARINI GÜNDEME GETİRDİ

Açıklamada, Netanyahu’nun Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın İsrail’e yönelik açıklamalarını gündeme getirdiği belirtildi. Netanyahu’nun ayrıca İsrail sınırları boyunca sözde “güvenlik bölgelerinin” korunmasının gerekli olduğunu savunduğu ifade edildi.

İSRAİL BAŞBAKANLIK OFİSİNDEN AÇIKLAMA YAPILDI

İsrail Başbakanlık Ofisi’nin açıklamasında, “Başbakan, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve ortaklarının İsrail’in varlığına karşı yaptığı açıklamaların ciddiyetini ve İsrail sınırları boyunca güvenlik bölgelerine duyulan ihtiyacı vurguladı.” ifadelerine yer verildi.

TRUMP’IN TÜRKİYE’YE F-35 MESAJLARI GÜNDEME GELDİ

Netanyahu’nun, İsrail ordusunun mezuniyet töreninde yaptığı konuşmada da Türkiye’nin F-35 savaş uçaklarına erişimine ilişkin tartışmalara değindiği aktarıldı. Netanyahu, doğrudan isim vermeden yaptığı açıklamada, “İsrail’in hava üstünlüğünü korumak, ulusal güvenlik doktrinimizin temel taşıdır.” ifadelerini kullandı.

NETANYAHU ORTA DOĞU’DAKİ GELİŞMELERE DEĞİNDİ

Orta Doğu’daki jeopolitik dengelerin hızla değiştiğini savunan Netanyahu, savaşın henüz bitmediğini belirtti. Netanyahu, “Eski zorlukların yanı sıra yenileri de ortaya çıkmaya devam ediyor. Eski eksenler çöküyor ve yenileri doğuyor. Her senaryoya hazırlıklıyız. Her zaman düşmanlarımızdan daha güçlü kalmamız gerektiğini biliyoruz.” dedi.

TÜRKİYE’NİN F-35 PROGRAMINA DÖNÜŞÜNE İLİŞKİN TARTIŞMALAR SÜRÜYOR

Netanyahu, Ankara’daki NATO zirvesi öncesinde ve sırasında ABD medyasına verdiği röportajlarda Türkiye’nin F-35’lere erişimine izin verilmemesi çağrısında bulunmuştu. ABD Başkanı Trump’tan Türkiye’nin F-35 programına yeniden dönebileceğine yönelik sinyaller gelmesinin ardından, başta Netanyahu olmak üzere bazı İsrailli siyasetçiler bu adıma karşı olduklarını dile getirmişti.

İSRAİL HAVA ÜSTÜNLÜĞÜ VURGUSU YAPTI

Netanyahu’nun açıklamalarında, İsrail’in bölgedeki askeri hava üstünlüğünün korunması gerektiği vurgusu öne çıktı. İsrail tarafının, Türkiye’nin F-35 savaş uçaklarına erişimine ilişkin olası adımların Orta Doğu’daki askeri dengeler üzerindeki etkisini gündeme getirdiği bildirildi.

PATLAMA SESLERİ GÜNEY EYALETLERİNDE DUYULDU

Mehr Haber Ajansı’nın aktardığına göre, Sistan ve Beluçistan eyaletine bağlı Kunarek kentinde 3 patlama sesi duyuldu. Aynı eyalete bağlı Çoğadek’te 2 patlama sesi kaydedilirken, Hürmüzgan eyaletine bağlı Bender Abbas kentinde de birden fazla patlama sesi duyulduğu bildirildi.

AYRINTILI BİLGİ PAYLAŞILMADI

Patlama seslerine ilişkin can kaybı, hasar durumu veya hedef alınan noktalara dair ayrıntılı bilgi paylaşılmadı. İran basınında yer alan haberlerde, patlama seslerinin duyulduğu bölgelerdeki gelişmelere ilişkin resmi makamlardan kapsamlı bir açıklama yapılmadığı aktarıldı.

ABD SALDIRILARI DEVAM EDİYOR

ABD ordusu, bir gün önce İran’ın güney kentlerine yönelik yoğun saldırılar gerçekleştirmişti. İran’daki patlama sesleri, ABD saldırılarının sürdüğü dönemde ülkenin güneyindeki farklı eyaletlerde peş peşe duyuldu.

HABER GÜNCELLENDİ

İran’daki patlama seslerine ilişkin haber, 9 Temmuz 2026 saat 21.30’da duyuruldu ve 21.52’de güncellendi. Gelişmeye ilişkin ayrıntılı bilgilerin paylaşılmaması nedeniyle, patlamaların kaynağına ve sonuçlarına dair resmi açıklamalar bekleniyor.

MİLYONLARCA KİŞİ MEŞHED SOKAKLARINA AKIN ETTİ

Irak’ın Necef ve Kerbela kentlerinde düzenlenen törenlerin ardından Hamaney’in naaşını taşıyan uçak, Meşhed’deki Haşiminecad Havalimanı’na iniş yaptı. Hamaney’i uğurlamak isteyen milyonlarca İranlı, kentteki tören güzergahında bir araya gelirken, cenazeyi taşıyan araç halkın arasında dolaştırıldı.

CENAZE İMAM RIZA TÜRBE’SİNE TAŞINDI

Hamaney’in naaşı, kent merkezindeki İmam Rıza Caddesi üzerinden cenaze namazının kılınacağı İmam Rıza Türbesi’ne götürüldü. Törene katılanların yol boyunca “İntikam” ve “Trump’ı öldüreceğiz” yazılı afiş ve pankartlar açtığı, bazı grupların da “Müzakere istemiyoruz” yazılı dövizler taşıdığı görüldü.

İRAN SAVAŞ UÇAKLARI TÖREN ALANI ÇEVRESİNDE UÇTU

Cenaze töreni sırasında ABD’nin İran’a yönelik saldırılarının sürdüğü bildirildi. İran savaş uçakları, tören alanının çevresinde uçuş gerçekleştirdi.

KONVOY İLERLEYEMEYİNCE GÜZERGAH DEĞİŞTİRİLDİ

Törene yoğun katılım nedeniyle cenaze konvoyunun ilerleyememesi üzerine, Hamaney’in defnedileceği İmam Rıza Türbesi’ne giden güzergah değiştirildi. Konvoy, son anda belirlenen alternatif rota üzerinden türbeye ulaştırıldı.

CENAZE NAMAZINI MUSTAFA HAMANEY KILDIRDI

İran basınında daha önce yer alan haberlerde, Hamaney’in cenaze namazını 101 yaşındaki İranlı din adamı Hüseyin Nuri Hamedani’nin kıldırmasının beklendiği aktarılmıştı. Cenaze namazını Hamaney’in en büyük oğlu Mustafa Hamaney kıldırırken, törene çok sayıda İranlı siyasi ve askeri yetkili de katıldı. Hamedani’nin cenaze namazına neden imamlık yapmadığına ilişkin açıklama yapılmadı.

HAMANEY 131 GÜN SONRA TOPRAĞA VERİLDİ

Hamaney’in naaşı, cenaze namazının ardından İmam Rıza Türbesi içerisinde kendisi için hazırlanan özel alana defnedildi. Defin işlemi, Hamaney’in ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta başlattığı saldırılarda hayatını kaybetmesinden 131 gün sonra gerçekleştirildi.

İLK RESMİ TÖREN TAHRAN’DA YAPILDI

Ali Hamaney için resmi devlet töreni, 3 Temmuz Cuma günü Tahran’daki İmam Humeyni Musalla Camisi’nde düzenlendi. Törene yaklaşık 100 ülkeden hükümet ve meclis başkanları, dışişleri bakanları ve hükümetlerin özel temsilcileri katıldı. Halkın katıldığı veda töreni ise cumartesi günü aynı camide gerçekleştirildi, pazar günü de cenaze namazı kılındı.

KUM’DA CEMKERAN MESCİDİ İLE HAZRETİ FATIMA TÜRBESİ ARASI DOLDU

Hamaney’in naaşı, Tahran’daki törenlerin ardından salı günü Kum kentine getirildi. Törene katılan milyonlarca kişi, Cemkeran Mescidi ile Hazreti Fatıma Türbesi arasındaki yolu tamamen doldurdu. Törende ABD ve İsrail aleyhine sloganlar atılırken, Hamaney’in ve ailesinin cenazesinin alana getirildiği sırada bazı katılımcıların gözyaşı döktüğü görüldü. Hamaney’in Kum’daki cenaze namazını Ayetullah Cevadi Amoli kıldırdı.

NECEF VE KERBELA’DA DA TÖRENLER DÜZENLENDİ

Hamaney için Irak’ta da geniş katılımlı cenaze törenleri gerçekleştirildi. Önce Necef kentine getirilen naaş için Hazreti Ali Türbesi’nde cenaze namazı kılındı. Hamaney’in naaşı daha sonra askeri konvoy eşliğinde Kerbela’ya götürüldü, Hazreti Hüseyin ve Hazreti Abbas türbelerinde de dini törenler yapıldı.

ÜST DÜZEY İSİMLER CENAZE TÖRENLERİNE KATILDI

Irak Başbakanı Ali Falih Zeydi, İran Cumhurbaşkanı Mesut Pezeşkiyan ve İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf’ın da aralarında bulunduğu çok sayıda İranlı ve Iraklı üst düzey yetkili törenlerde yer aldı. Necef ve Kerbela’daki törenlere katılan çok sayıda kişi, Hamaney’in naaşının geçtiği güzergahlarda toplandı.

Görüşmede Cumhurbaşkanı Erdoğan’a, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, AK Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Parti Sözcüsü Ömer Çelik ile İletişim Başkanı Burhanettin Duran eşlik etti. Kabulde, iki ülke arasındaki iş birliğinin geliştirilmesine yönelik başlıklar gündeme geldi.

GÖRÜŞMEDE İKİLİ İLİŞKİLER ELE ALINDI

Cumhurbaşkanı Erdoğan, görüşmede Türkiye ile Karadağ arasındaki ilişkileri her alanda daha ileri taşımaya inandığını ifade etti. Erdoğan, özellikle ticaret, yatırım, turizm, savunma sanayii ve güvenlik konularında iş birliğini geliştirmek için gayret gösterildiğini belirtti.

Türkiye ile Karadağ arasındaki temaslarda, ekonomik ilişkilerin güçlendirilmesi ve stratejik alanlarda iş birliğinin artırılması konuları öne çıktı. Görüşmede, iki ülkenin bölgesel gelişmeler karşısındaki temaslarının sürdürülmesi de ele alınan başlıklar arasında yer aldı.

BALKAN BARIŞ PLATFORMU GÜNDEME GELDİ

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye’nin öncülüğünde kurulan Balkan Barış Platformu’na ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Erdoğan, platformun Balkanlarda sınır güvenliği, enerji ve ulaşım gibi birçok konunun ele alındığı bir zemin olmasından memnuniyet duyduğunu ifade etti.

Erdoğan, Balkan Barış Platformu’nun bölgede barış, huzur ve istikrara katkı sağlamasının beklendiğini belirtti. Görüşmede, Balkanlar’daki gelişmelerin yanı sıra Türkiye ve Karadağ’ın bölgesel iş birliği imkanları da değerlendirildi.

Depremlerin ardından ülkede yaralı, kayıp ve evsiz kalanlara ilişkin veriler güncellendi. Binlerce kişinin hala kayıp olduğu Venezuela’da, can kaybının daha da artmasından endişe ediliyor.

CAN KAYBI 126 ARTTI

Venezuela Ulusal Meclis Başkanı Jorge Rodriguez, başkent Caracas’ta düzenlediği basın toplantısında felakete ilişkin son bilgileri paylaştı. Rodriguez, depremlerde hayatını kaybedenlerin sayısının 126 daha artarak 3 bin 811’e yükseldiğini bildirdi.

Rodriguez, yaralı sayısının 16 bin 740 olduğunu açıkladı. Depremlerin yol açtığı yıkım nedeniyle 17 bin 907 kişinin evsiz kaldığını belirten Rodriguez, sahadaki arama kurtarma ve yardım çalışmalarının sürdüğünü ifade etti.

SAHADA 30 BİN 76 PERSONEL GÖREV YAPIYOR

Rodriguez, ülkede şu anda 4 bin 388 uluslararası arama kurtarma görevlisinin bulunduğunu açıkladı. Silahlı kuvvetler, polis, belediye, itfaiye ve sivil savunma ekipleriyle birlikte toplam 30 bin 76 personelin sahada görev yaptığını aktardı.

Depremlerin ardından arama kurtarma faaliyetleri, yıkımın yaşandığı bölgelerde yoğunlaştırıldı. Yetkililer, kayıp kişilere ulaşılması ve depremzedelerin temel ihtiyaçlarının karşılanması için çalışmaların devam ettiğini bildirdi.

87 GEÇİCİ BARINMA MERKEZİ KURULDU

Eğitim Bakanı Hector Rodriguez de depremler sonrası barınma ihtiyacına ilişkin açıklamada bulundu. Rodriguez, en az 16 bin 686 kişinin hükümet tarafından kurulan 87 geçici barınma merkezinde kaldığını duyurdu.

Deprem nedeniyle evsiz kalanların sayısı 17 bin 907 olarak açıklanırken, barınma merkezlerinde kalanların ihtiyaçlarının karşılanması için kamu kurumları ve saha ekiplerinin çalışmalarını sürdürdüğü belirtildi. Ülkede binlerce kişinin hala kayıp olması nedeniyle bilanço endişeyle takip ediliyor.

Trump’ın açıklaması, ABD ile İran arasında gece boyunca yaşanan karşılıklı saldırıların ardından geldi. Bölgede gerilimin yeniden tırmanmasına yol açan gelişmelerin ardından İran Sağlık Bakanlığı, saldırılarda 14 kişinin hayatını kaybettiğini, 78 kişinin ise yaralandığını bildirdi.

İRAN: AÇIK BİR SAVAŞ SUÇU

İran Dışişleri Bakanlığı, ABD ordusunun ülkenin güneyindeki kıyı eyaletlerinde bazı noktalar ile Meşhed demir yolu güzergahındaki 2 köprüye düzenlediği saldırıları kınadı. Bakanlıktan yapılan yazılı açıklamada, söz konusu saldırıların “açık bir savaş suçu” olduğu belirtildi.

Açıklamada, İran halkının ülkenin toprak bütünlüğünü, egemenliğini ve ulusal güvenliğini koruma konusundaki kararlılığının sürdüğü kaydedildi. ABD’nin son 48 saatte, Hürmüz Boğazı’nda bazı gemilerle ilgili yaşandığı ileri sürülen olayları gerekçe göstererek saldırılar düzenlediği ifade edildi.

İran Dışişleri Bakanlığı, saldırıların Birleşmiş Milletler Sözleşmesi’nin 2. maddesinin 4. fıkrası ile savaşın sona erdirilmesine ilişkin mutabakat zaptının ihlali niteliği taşıdığını bildirdi. Açıklamada, ABD Başkanı Donald Trump başta olmak üzere ABD’li yetkililerin açıklamaları da eleştirildi.

Bakanlık, söz konusu açıklama ve yaklaşımların savaşın sona erdirilmesine ilişkin mutabakata bağlı kalınmadığının açık göstergesi olduğunu savundu. İran yönetimi, ABD’nin saldırılarını uluslararası hukuk ve egemenlik hakları çerçevesinde değerlendirdiğini belirtti.

GECE BOYUNCA SALDIRILAR DEVAM ETTİ

ABD ordusu, İran’a yönelik yeni saldırılar düzenlediğini açıklamıştı. Yapılan açıklamada, operasyonların İran’ın Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer özgürlüğünü tehdit etme kapasitesini daha da zayıflatmayı amaçladığı belirtildi.

ABD ayrıca, İran’ı ticari gemilere ve sivil mürettebata yönelik son dönemdeki saldırılardan sorumlu tuttu. Washington yönetimi, Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeleri gerekçe göstererek bölgede askeri operasyonların sürdüğünü duyurdu.

İran medyası, Bender Abbas, Sirik, Çabahar, Kunarek ve Buşehr kentlerinde patlama sesleri duyulduğunu aktardı. Bender Abbas’ta hava savunma sistemlerinin devreye girdiği belirtilirken, Buşehr’deki saldırılar nedeniyle bazı bölgelerde elektrik kesintileri yaşandığı, ancak nükleer santralin zarar görmediği ifade edildi.

İRAN’DAN KARŞILIKLI SALDIRI AÇIKLAMASI

İran, ABD saldırılarına karşılık olarak Kuveyt ve Bahreyn’deki bazı noktalara füze ve insansız hava araçlarıyla saldırılar düzenlediğini duyurdu. Açıklama, bölgedeki karşılıklı saldırıların gece boyunca devam ettiğini ortaya koydu.

Bölgedeki gelişmelerin ardından Trump’ın İran’ın anlaşma yapmak istediğine ilişkin açıklaması, Washington ile Tahran arasındaki temas iddiasını gündeme taşıdı. ABD ve İran taraflarından gelen karşılıklı açıklamalar, Hürmüz Boğazı merkezli gerilimin diplomatik ve askeri boyutlarıyla sürdüğünü gösterdi.

Yarı resmi Fars Haber Ajansı’na göre, İran’ın güneyindeki bazı bölgelerde patlama sesleri duyuldu. Hürmüzgan Eyaleti’ndeki Sirik ve Bender Abbas kentleri ile Sistan ve Beluçistan Eyaleti’ne bağlı Çabahar ve Kunarek kentlerinde yerel saatle 23.15’te patlama seslerinin işitildiği belirtildi. Konuya ilişkin ilk aşamada ayrıntılı bilgi paylaşılmadı.

ABD ORDUSU İRAN’IN GÜNEYİNİ HEDEF ALDI

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, İran’a yönelik saldırılara ilişkin açıklama yaptı. CENTCOM açıklamasında, ABD Başkanı’nın talimatıyla İran’a karşı ilave saldırıların başlatıldığını ve hedefin Hürmüz Boğazı’nda seyir özgürlüğünü tehdit eden kabiliyetleri daha da zayıflatmak olduğunu bildirdi. Açıklamada, ABD’nin İran’ı hayati bir uluslararası su yolunda serbestçe seyreden ticari gemilere ve sivil mürettebatlara yönelik son dönemdeki saldırganlıktan sorumlu tuttuğu ifade edildi.

PATLAMA SESLERİ BENDER ABBAS VE SİRİK’TE DUYULDU

İran basınında yer alan bilgilere göre, saldırıların ardından özellikle Hürmüz Boğazı’na yakın bölgelerde patlama sesleri duyuldu. Sirik ve Bender Abbas kentleri, Hürmüzgan Eyaleti’nde yer alırken, Çabahar ve Kunarek kentleri Sistan ve Beluçistan Eyaleti sınırları içinde bulunuyor. Yerel kaynaklar, patlamaların ardından bölgedeki durumla ilgili detaylı bir açıklama yapılmadığını aktardı.

GARİBABADİ: ABD’NİN EYLEMLERİ CEVAPSIZ KALMAYACAK

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, ABD’nin saldırılarına ilişkin İran devlet televizyonuna değerlendirmelerde bulundu. Garibabadi, ABD’nin saldırılarının cevapsız kalmayacağını belirterek, Washington yönetiminin 14 Haziran’da Pakistan aracılığıyla varılan mutabakatı yerine getirmediğini söyledi.

Garibabadi, söz konusu mutabakat zaptına göre tarafların aşama aşama ilerlemesi gerektiğini ifade etti. ABD Başkanı Trump’ın İran’a yönelik açıklamalarına da değinen Garibabadi, Trump’ın İran milletine hakaret ettiğini ve saldırı tehdidinde bulunduğunu savundu. Garibabadi, “ABD’nin son eylemleri cevapsız kalmayacak.” ifadesini kullandı.

TRUMP NATO ZİRVESİ SONRASI AÇIKLAMA YAPTI

ABD Başkanı Donald Trump, NATO Liderler Zirvesi sonrasında yaptığı açıklamada İran’ın anlaşmayı ihlal ettiğini öne sürdü. Trump, İran’a yönelik daha önce sert saldırılar düzenlediklerini belirterek, “Büyük ihtimalle bu akşam İran’ı çok sert şekilde vuracağız.” dedi.

Trump, İran donanmasının hedef alındığını ve önceki gün İran’a ait 28 teknenin vurulduğunu ileri sürdü. İran’la bir anlaşma olup olmayacağını bilmediğini söyleyen Trump, savaşın temel konusunun İran’ın nükleer silahlardan arındırılması olduğunu belirtti. ABD Başkanı, İran’ın nükleer silah sahibi olmasını istemediklerini dile getirdi.

ATEŞKESİN ARDINDAN GERİLİM YENİDEN TIRMANDI

ABD ile İran arasında varılan ateşkesin sona ermesinin ardından iki ülke arasındaki askeri gerilim yeniden yükseldi. ABD ordusu, İran’a yönelik yeni saldırılar düzenlerken, İran tarafı saldırıların karşılıksız kalmayacağını açıkladı. CENTCOM, saldırıların gerekçesini Hürmüz Boğazı’nda seyir özgürlüğünün korunması olarak duyurdu.

Trump, Suriye'nin listeden çıkarılıp çıkarılmayacağı yönündeki soruya, "Sanırım çıkaracağım." karşılığını verdi. Açıklama, ABD yönetiminin Suriye'nin listedeki durumuna ilişkin daha önce başlattığı inceleme sürecinin ardından geldi.

WASHINGTON STATÜYÜ GÖZDEN GEÇİRİYOR

ABD yönetimi, daha önce yaptığı açıklamalarda Suriye'nin "teröre destek veren ülkeler" listesindeki statüsünün gözden geçirildiğini bildirmişti. Söz konusu listede yer almak, ABD'nin dış yardım programları, savunma ihracatı ve çeşitli mali işlemler alanında kısıtlamalar uygulanmasına neden oluyor.

Suriye'nin listeden çıkarılmasına ilişkin süreç, Washington'ın yeni Suriye yönetimiyle temaslarını artırdığı bir dönemde gündeme geldi. Trump'ın Şara ile görüşmesi, ABD ile Suriye arasındaki ilişkilerin normalleştirilmesine yönelik adımlar kapsamında değerlendiriliyor.

SURİYE'YE YÖNELİK YAPTIRIM PROGRAMI SONA ERDİRİLMİŞTİ

Trump, geçen ay imzaladığı başkanlık kararnamesiyle Suriye'ye yönelik ABD yaptırım programını sona erdirmişti. Kararın ardından Suriye'nin uluslararası finans sistemine yeniden erişiminin önünün açıldığı belirtilmişti.

Washington yönetimi, yaptırım programının sona erdirilmesinin, iç savaşın ardından Suriye'nin yeniden inşa sürecine destek amacı taşıdığını açıklamıştı. Karar, ABD'nin Suriye politikasında son dönemde attığı en önemli adımlardan biri olarak kayıtlara geçmişti.

SEZAR YASASI DA YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILDI

ABD ayrıca, devrik Devlet Başkanı Beşar Esed dönemine bağlı kişi, kurum ve şirketlere kapsamlı yaptırımlar getiren Sezar Yasası'nı da yürürlükten kaldırmıştı. Yasa, Esed yönetimiyle bağlantılı aktörlere yönelik ekonomik baskı mekanizmalarından biri olarak uygulanıyordu.

Sezar Yasası'nın yürürlükten kaldırılmasıyla birlikte, Suriye'ye yönelik yaptırım çerçevesinde önemli bir değişikliğe gidilmiş oldu. Washington, bu adımı ülkenin uluslararası sistemle yeniden temas kurabilmesi açısından uygulanan düzenlemeler kapsamında duyurdu.

ESED ÇEVRESİNE YÖNELİK YAPTIRIMLAR SÜRECEK

ABD yönetimi, Suriye'ye yönelik yaptırımların büyük bölümünün kaldırılmasına rağmen Beşar Esed, yakın çevresi ve insan hakları ihlallerinden sorumlu tuttuğu kişilere yönelik yaptırımların devam edeceğini belirtiyor.

Washington ayrıca, bölgesel istikrarsızlığa neden olduğunu öne sürdüğü aktörlere yönelik kısıtlamaların da sürdürüleceğini bildiriyor. Trump'ın son açıklaması, ABD'nin yeni Suriye yönetimiyle ilişkilerini normalleştirme sürecinde attığı yeni adımlardan biri olarak öne çıkıyor.

SIPRI metodolojisine göre de NATO üyelerinin 2025 askerî harcaması 1 trilyon 581 milyar dolar oldu ve bu tutar dünya askerî harcamalarının yaklaşık yüzde 55’ine karşılık geldi. Aynı çalışmada, NATO’nun 2035’e kadar GSYH’nin yüzde 5’i hedefini kabul ettiği; bunun yüzde 3,5’inin çekirdek askerî harcama, yüzde 1,5’inin ise daha geniş savunma ve güvenlik bağlantılı harcama olarak sınıflandırıldığı belirtiliyor.

YILLARA GÖRE NATO SAVUNMA HARCAMASI

NATO bütçesindeki kırılma özellikle 2022 sonrası hızlandı. Cari dolar bazında toplam harcama 2014’te 943 milyar dolar iken 2025 tahmininde 1,588 trilyon dolara çıktı. Sabit 2021 dolarına göre bakıldığında da reel toplam harcama 2014’te 1,026 trilyon dolar, 2025’te 1,405 trilyon dolar düzeyine ulaştı.

HANGİ NATO ÜLKESİ 2025’TE NE KADAR HARCIYOR?

Aşağıdaki tablo, NATO’nun 2025 tahmini verilerine göre ülkelerin savunma bütçelerini, GSYH içindeki payını, 2014-2025 reel artışını ve büyük ekipman/Ar-Ge payını gösteriyor. Almanya için NATO tablosunda 2025 cari dolar verisi boş bırakılmış; SIPRI ise Almanya’nın 2025 askerî harcamasını 114 milyar dolar ve GSYH payını yüzde 2,3 olarak hesaplıyor.

SİLAH TİCARETİNİN KAPISI: EKİPMAN VE AR-GE KALEMİ

Savunma bütçesinin tamamı silah şirketlerine gitmiyor; personel maaşı, emeklilik, operasyon, bakım, altyapı ve yönetim giderleri de var. Ancak NATO tanımında “ekipman” kalemi, büyük askerî ekipman harcamalarını ve büyük ekipmana ayrılan Ar-Ge’yi kapsıyor. Bu kalem, silah şirketlerine akan en görünür bütçe kanalı.

2025 tahminlerinde sadece veri açıklayan ülkeler üzerinden yapılan kaba hesap, NATO içinde büyük ekipman ve Ar-Ge’ye ayrılan tutarın en az 455 milyar dolar düzeyine çıktığını gösteriyor. Bu hesap Almanya ve Danimarka gibi 2025 ekipman verisi eksik ülkeleri dışarıda bıraktığı için alt sınır niteliğinde.

NATO SİLAHLANDIKÇA HANGİ ŞİRKETLER KAZANIYOR?

SIPRI’nin en güncel silah şirketleri listesinde, dünyanın en büyük 100 silah ve askerî hizmet şirketinin 2024 toplam silah geliri 679 milyar dolar oldu. Bu, 2023’e göre reel yüzde 5,9 artış ve kayıtlı serinin en yüksek seviyesi. İlk 100’deki şirket gelirleri 2015-2024 döneminde toplamda yüzde 26 büyüdü.

2024’te ilk sıralar şöyle oluştu: Lockheed Martin 64,65 milyar dolar, RTX 43,6 milyar dolar, Northrop Grumman 37,85 milyar dolar, BAE Systems 33,79 milyar dolar, General Dynamics 33,63 milyar dolar, Boeing 30,55 milyar dolar. Avrupa tarafında Leonardo, Airbus, Thales, Rheinmetall, Rolls-Royce, Saab, Safran, MBDA, Naval Group ve Dassault Aviation öne çıkıyor.

SİLAH ŞİRKETLERİ İÇİN EN BÜYÜK KALDIRAÇ: F-35, HAVA SAVUNMA, MÜHİMMAT

Lockheed Martin’in 2024 silah gelirleri 64,7 milyar dolara çıktı. SIPRI, bu artışta geciken F-35 teslimatlarının 2024’te yapılmasının etkili olduğunu; F-35 programının gecikmeler ve maliyet aşımlarıyla da gündeme geldiğini belirtiyor. Bu nedenle NATO içindeki her yeni F-35 alımı yalnızca uçak satışını değil; motor, yazılım, bakım, yedek parça, modernizasyon ve eğitim zincirini de büyütüyor.

Rheinmetall, Diehl, Czechoslovak Group, PGZ ve mühimmat üreticilerinin yükselişi ise başka bir tabloyu gösteriyor: Ukrayna savaşı sonrası Avrupa’da topçu mühimmatı, zırhlı araç, hava savunma ve kısa/orta menzilli füze talebi hızlandı. Czechoslovak Group 2024’te yüzde 193 gelir artışıyla ilk 100’de en hızlı büyüyen şirket oldu; gelirlerinin yüzde 51’i bir şekilde Ukrayna bağlantılıydı.

AFRİKA YOKSULLUĞU İLE KIYAS: 1,6 TRİLYON DOLAR NE KADAR BÜYÜK?

Dünya Bankası’na göre Sahra Altı Afrika’da 2024’te yaklaşık 464 milyon insan aşırı yoksulluk içinde yaşıyordu. Aynı bölgede 120 milyon kişi akut gıda güvensizliğiyle karşı karşıya; aşırı yoksulluğun küresel dağılımında Sahra Altı Afrika, dünya nüfusunun yüzde 16’sını oluşturmasına rağmen aşırı yoksulların yüzde 67’sini barındırıyor.

SIPRI’ye göre tüm Afrika kıtasının 2025 askerî harcaması 58,2 milyar dolar. Buna karşılık NATO’nun 2025 toplam askerî harcaması 1,581 trilyon dolar. Yani NATO’nun askerî harcaması, tüm Afrika kıtasının askerî harcamasının yaklaşık 27 katı.

Buradaki yoksulluk hesabı doğrudan “şu kadar para verilirse yoksulluk biter” demek değildir. Gerçek ihtiyaç, ülkelerin fiyat düzeyi, idari kapasitesi, hedefleme başarısı, çatışma koşulları ve gelir açığına göre değişir. Dünya Bankası’nın “poverty gap / yoksulluk açığı” göstergesi, yoksulların yoksulluk çizgisine olan ortalama gelir veya tüketim açığını ölçer; yoksulluğu kapatmak için daha doğru gösterge budur.

Ayrıca Dünya Bankası, Haziran 2025 güncellemesinde uluslararası aşırı yoksulluk çizgisini kişi başı günlük 2,15 dolardan 3 dolara çıkardı. Bu yüzden eski 2,15 dolarlık yoksulluk sayılarıyla yeni 3 dolarlık çizgi birebir aynı nüfusu ifade etmez; yukarıdaki 3 dolar hesabı yalnızca ölçek göstermek içindir.

SAVUNMA HARCAMASI YERİNE BARIŞ HARCAMASI OLSAYDI NE OLURDU?

Bu sorunun gerçekçi yanıtı, “tüm savunma bütçeleri sıfırlansın” değil; güvenlik risklerini kabul ederek, artan askerî harcamanın küçük bir bölümünün barış, kalkınma ve yoksulluk azaltma fonlarına yönlendirilmesiyle başlar.

OECD verilerine göre DAC üyesi ülkelerin resmi kalkınma yardımı 2025’te 174,3 milyar dolar oldu ve bir önceki yıla göre yüzde 23,1 geriledi. NATO bütçesinin sadece yüzde 10’u, yani yaklaşık 159 milyar dolar, neredeyse yıllık küresel kalkınma yardımı büyüklüğünde yeni bir “barış fonu” oluşturabilir.

2024’te DAC üyelerinden Afrika’ya giden net ikili resmi kalkınma yardımı 42 milyar dolar, Sahra Altı Afrika’ya giden tutar ise 36 milyar dolar oldu. Bu tabloya göre NATO bütçesinin yüzde 20’sine denk gelen 318 milyar dolar, Afrika’ya giden yıllık ikili yardımın yaklaşık 7,5 katı büyüklüğünde.

DAHA ADİL BİR DÜNYA İÇİN BARIŞ BÜTÇESİ NELERİ DEĞİŞTİRİR?

Savunma harcamalarının küçük bir bölümü bile barış harcamasına dönüştürülse, en hızlı etki yaratabilecek alanlar şunlar olurdu: doğrudan nakit destekleri, çocuk beslenmesi, temiz su, temel sağlık, kız çocuklarının eğitimi, tarımsal verimlilik, yenilenebilir enerji, borç hafifletme, çatışma önleme ve mülteci krizlerinin kaynağında çözümü.

Böyle bir dönüşüm, sadece ahlaki değil ekonomik olarak da anlamlı olurdu. Çünkü yoksulluk, gıda krizi, borç stresi ve çatışma birbirini besliyor. Dünya Bankası, Sahra Altı Afrika’da çatışma ve şiddetin 2024 ve 2025 başında arttığını, bunun gıda acil durumlarını büyüttüğünü belirtiyor. Yani “barış harcaması”, yalnızca sosyal yardım değil, aynı zamanda uzun vadeli güvenlik yatırımıdır.

KAZANAN ŞİRKETLER, ÖDEYEN VERGİ MÜKELLEFLERİ, BEDELİNİ TAŞIYAN YOKSULLAR

NATO silahlandıkça en büyük gelir havuzu ABD merkezli şirketlere, ardından Birleşik Krallık, Fransa, Almanya, İtalya, İsveç, Polonya ve diğer savunma sanayi aktörlerine akıyor. Lockheed Martin, RTX, Northrop Grumman, BAE Systems, General Dynamics, Rheinmetall, Thales, Leonardo gibi şirketler, yeni güvenlik mimarisinin ekonomik kazananları arasında.

Ancak aynı tablo başka bir soruyu da büyütüyor: 1,6 trilyon dolarlık askerî bütçenin çok küçük bir kısmı bile yoksulluğu, açlığı ve çatışma riskini azaltacak barış yatırımlarına ayrılsaydı dünya nasıl görünürdü? Veriler, bu sorunun romantik değil, bütçe ölçeği açısından son derece somut olduğunu gösteriyor.

Türkiye'nin 2030 yılından önce savunma harcamalarının gayrisafi yurt içi hasılaya oranını yüzde 3,5 seviyesine çıkarmayı hedeflediğini belirten Erdoğan, güvenlik ve dayanıklılık harcamalarında ise yüzde 1,5 düzeyine ulaşıldığını ifade etti.

Savunma sanayisindeki gelişmelere değinen Erdoğan, Türkiye'nin bu alanda dünyanın ilk 10 ülkesi arasında yer aldığını belirterek, hava ve füze savunma kapasitesinin güçlendirilmesi amacıyla 24 milyar dolarlık ilave bütçe ayrıldığını söyledi.

Türkiye'nin NATO'nun en büyük kara ordularından birine sahip olduğunu kaydeden Erdoğan, ülkenin ittifakın operasyon ve misyonlarına katkı sunmayı sürdürdüğünü ifade etti.

"MÜTTEFİKLER ARASINDAKİ KISITLAMALAR KALDIRILMALI"

Cumhurbaşkanı Erdoğan, NATO'nun geleceğine ilişkin değerlendirmesinde, "NATO 3.0 hedefine ulaşmak için savunma başta olmak üzere müttefikler arasındaki kısıtlamalar kaldırılmalı. Bu yaklaşımın hem savunma sanayisi hem de hükümet temsilcileri tarafından dile getirilmesini memnuniyetle karşılıyorum." dedi.

RUSYA-UKRAYNA VE İRAN MESAJLARI

Konuşmasında Rusya-Ukrayna savaşı ile Orta Doğu'daki gelişmelere de değinen Erdoğan, ABD Başkanı Donald Trump'ın Rusya-Ukrayna savaşına ilişkin barış vizyonunu desteklediğini belirterek, Türkiye'nin Ukrayna'ya desteğini sürdüreceğini ve taraflarla iletişim kanallarını açık tutmaya devam edeceğini söyledi.

İran'a ilişkin değerlendirmesinde ise Erdoğan, yaşanan krizde çeşitli sabotaj girişimlerine rağmen Trump'ın tutumunu takdir ettiğini ifade etti.

Erdoğan ayrıca, Hürmüz Boğazı'nın mayınlardan temizlenmesine yönelik çalışmalara Türkiye'nin katkı sunmaya hazır olduğunu dile getirdi.

NATO 3.0 GÜNDEMİ

NATO içinde son dönemde gündeme gelen "NATO 3.0" yaklaşımı, ittifakın savunma yükünün daha fazla Avrupa ülkeleri tarafından üstlenilmesini ve ABD'nin askeri ile mali yükünün azaltılmasını öngören bir model olarak tartışılıyor.

Türkiye, sahip olduğu askeri kapasite, savunma sanayisi altyapısı ve NATO tesisleriyle ittifakın önemli üyeleri arasında yer alıyor.

Karşılaşma boyunca hakem kararları nedeniyle Mısır cephesi sık sık itirazlarda bulunurken, müsabakada zaman zaman gergin anlar yaşandı.

HAKEM KARARLARINA İTİRAZ

Karşılaşma sırasında Mısır teknik heyeti, bazı pozisyonlarda Video Yardımcı Hakem (VAR) incelemesine gidilmemesine tepki gösterdi.

Maçın belirli bölümlerinde iki takım oyuncuları ile teknik ekipler arasında kısa süreli tartışmalar yaşanırken, hakem oyunu sürdürdü.

MAÇ SONUNDA TRİBÜNLERDE GERGİNLİK

Karşılaşmanın ardından tribünlerde açılan bir İsrail bayrağı nedeniyle Mısır Teknik Direktörü Hossam Hassan ile tribündeki bazı taraftarlar arasında gerginlik yaşandı.

Görüntülere yansıyan olayda Hassan'ın tribünlere doğru tükürdüğü görüldü. Olayın ardından sosyal medyada görüntüler geniş şekilde paylaşıldı.

HAKEM YÖNETİMİNE İLİŞKİN AÇIKLAMALAR

Karşılaşmanın ardından açıklamalarda bulunan Hossam Hassan, takımının oyun performansından memnun olduğunu belirterek hakem yönetimini eleştirdi.

Hassan, iptal edilen gol ve verilmeyen penaltı olduğunu öne sürerek hakem kararlarının Arjantin lehine olduğunu iddia etti.

FIFA'nın Arjantin'i desteklediği yönündeki değerlendirmesini de dile getiren Hassan, söz konusu görüşünü kamuoyuyla paylaştı. FIFA'dan ise haberin hazırlandığı sırada bu iddialara ilişkin herhangi bir açıklama yapılmadı.

FİLİSTİN BAYRAĞIYLA GÜNDEME GELMİŞTİ

Hossam Hassan, turnuvada daha önce oynanan Avustralya karşılaşmasının ardından sahada Filistin bayrağı açmasıyla da gündeme gelmişti.

Açık mektupta, Gazze'nin kuzeyindeki Kemal Advan Hastanesi'nin başhekimi ve çocuk hastalıkları uzmanı Dr. Hussam Abu Safiya'nın 27 Aralık 2024'te İsrail güçlerince gözaltına alındığı belirtilerek, yaklaşık 18 aydır resmi bir suçlama olmaksızın İsrail'in "Yasadışı Savaşçılar Yasası" kapsamında tutulduğu ifade edildi.

Mektupta, Birleşmiş Milletler uzmanları ile insan hakları kuruluşlarının raporlarında Abu Safiya'nın tecrit altında tutulduğu, kötü muamele gördüğü ve sağlık durumuna ilişkin ciddi endişelerin bulunduğuna yönelik değerlendirmelerin yer aldığı aktarıldı.

Açık mektupta, sağlık çalışanlarının hedef alınmasının yalnızca bireyleri değil, sağlık sisteminin tamamını etkilediği savunularak, uluslararası insancıl hukukun savaş koşullarında sağlık personeli ile sağlık kuruluşlarının korunmasını öngördüğü vurgulandı.

GAZETECİLERE SORU ÇAĞRISI

Mektupta, NATO Zirvesi'nde görev yapan gazetecilerden dünya liderlerine sağlık çalışanlarının korunmasına ilişkin sorular yöneltmeleri istendi.

Bu kapsamda, çatışma bölgelerinde sağlık çalışanlarının korunması için hangi somut adımların atıldığı, sağlık personeli ve hastanelere yönelik saldırılarla ilgili uluslararası hukuki hesap verebilirliğin nasıl sağlanacağı ile Dr. Hussam Abu Safiya ve gözaltındaki diğer sağlık çalışanlarının hukuki durumlarına ilişkin diplomatik girişimlerin bulunup bulunmayacağına yönelik soruların gündeme getirilmesi talep edildi.

ONLİNE İMZA KAMPANYASI BAŞLATILDI

Açık mektupla birlikte çevrim içi imza kampanyası da başlatıldı.

Kampanya sayfasında, haberin hazırlandığı sırada 1.319 kişinin imza verdiği, hedefin ise 1.500 imzaya ulaşmak olduğu bilgisi paylaşıldı.

DR. ABU SAFİYA'NIN DURUMUNA İLİŞKİN ULUSLARARASI ÇAĞRILAR

Birleşmiş Milletler uzmanları ile uluslararası insan hakları kuruluşları, Dr. Hussam Abu Safiya'nın serbest bırakılması çağrısında bulunurken, gözaltı koşulları ve sağlık durumuna ilişkin endişelerini kamuoyuyla paylaşmayı sürdürüyor.

IRGC tarafından yapılan açıklamada saldırılarda Bahreyn'deki ABD Beşinci Filosu üssü ile Kuveyt'teki Ali Al-Salem Hava Üssü'nün hedef alındığı bildirildi.

Açıklamada operasyonun, ABD'nin Hürmüzgan ve Mahşehr'deki kıyı üsleri ile sivil noktaları hedef alan hava saldırılarının ardından gerçekleştirilen "ilk yanıt" olduğu ifade edildi.

IRGC, ABD'nin söz konusu saldırılarının ateşkes ile "İslamabad Anlaşması"nın ihlali niteliği taşıdığını öne sürdü.

Açıklamada ayrıca Washington yönetiminin, İran'ın hayatını kaybeden dini lideri Ayetullah Ali Hamaney için düzenlenen cenaze törenini gölgede bırakmaya çalıştığı iddia edildi.

GERİLİMİN ARKA PLANI

Bölgedeki son gerilim, 24 Haziran'da Umman ile Birleşmiş Milletler Uluslararası Denizcilik Örgütü'nün (IMO), Umman kıyıları boyunca Hürmüz Boğazı'nda mahsur kalan gemilerin tahliyesi için ABD gözetiminde geçici bir deniz koridoru oluşturulduğunu duyurmasının ardından tırmandı.

İran ordusu, söz konusu koridorun Tahran'a danışılmadan ilan edildiğini belirterek kararı reddetti ve gemilere yalnızca İran tarafından onaylanan güzergâhları kullanmaları çağrısında bulundu.

Açıklamanın ardından Umman güzergâhını kullanan iki gemiye saldırı düzenlenmesi üzerine IMO'nun tahliye planı durduruldu.

KARŞILIKLI SALDIRILAR DEVAM ETTİ

ABD, 26 ve 27 Haziran'da İran'ın güney kıyılarındaki hedeflere saldırılar düzenledi. İran ise buna karşılık Bahreyn ve Kuveyt'teki ABD üslerine füze saldırıları gerçekleştirdi.

Taraflar 28 Haziran'da çatışmaları durdururken, 1 Temmuz'da Katar'da dolaylı teknik görüşmeler yapıldı.

Salı günü Hürmüz Boğazı'nda üç gemiye daha saldırı düzenlenmesinin ardından ABD'nin İran'a yönelik yeni saldırılar gerçekleştirdiği, İran'ın da Bahreyn ve Kuveyt'teki ABD hedeflerine yeniden saldırılar düzenlediği bildirildi.

Tahran yönetimi, ABD ile imzaladığı mutabakatın Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğinin gözetim ve yönetim sorumluluğunu kendisine verdiğini savunurken, Washington ise anlaşmanın İran'ın uluslararası deniz yolunda güvenli ve ücretsiz geçişi kolaylaştırmasını öngördüğünü belirtiyor.

PMF tarafından yapılan ve İran devlet televizyonu IRIB tarafından yayımlanan açıklamada, ülkenin farklı bölgelerinden Necef'e gelen ziyaretçiler nedeniyle cenaze alayına katılanların sayısının artmaya devam ettiği belirtildi.

Hamaney'in naaşı, İran ve Irak'ı kapsayan çok aşamalı cenaze programı kapsamında Necef'e getirildi. Program çerçevesinde Kum, Kerbela ve Hamaney'in memleketi Meşhed'de de törenler düzenleneceği veya planlandığı, defin işleminin Meşhed'de gerçekleştirileceği ifade edildi.

NECEF'TE YOĞUN KATILIM GÖZLENDİ

Necef'ten bildiren gazeteci Jack Hewson, cenaze törenine katılanların kesin sayısının henüz bilinmediğini, ancak kentte yüz binlerce kişinin bulunduğunu, gün içerisinde katılımın milyonlara ulaşmasının beklendiğini aktardı.

Yaklaşık 6 kilometrelik güzergâhta ilerlemesi planlanan cenaze alayının, Şii İslam'ın Mekke ve Medine'den sonra üçüncü en kutsal merkezi kabul edilen Necef'te gerçekleştirildiği belirtildi. Kentin büyük dini organizasyonlarda yüksek katılımlı etkinliklere ev sahipliği yaptığı, cenaze töreninin de bu organizasyonlar arasında yer aldığı kaydedildi.

ALİ ES-SİSTANİ TÖRENE KATILMAYACAK

Irak'ın önde gelen Şii dini mercilerinden Büyük Ayetullah Ali es-Sistani'nin cenaze törenine katılmasının beklenmediği bildirildi.

Hewson, 90'lı yaşlarında bulunan Sistani'nin törene katılmamasının siyasi bir mesaj taşımadığını, ileri yaşı ve güney ile orta Irak'ta etkisini gösteren yaklaşık 45 dereceye ulaşan hava sıcaklıkları nedeniyle programa iştirak etmeyeceğini ifade etti.

CENAZE KERBELA'NIN ARDINDAN İRAN'A GÖTÜRÜLECEK

Cenaze programı kapsamında Hamaney'in naaşının günün ilerleyen saatlerinde Şii İslam'ın dördüncü en kutsal merkezi kabul edilen Kerbela'ya götürülmesi planlanıyor.

680 yılında Kerbela Vakası'nın yaşandığı kentte de geniş katılımlı bir cenaze töreni düzenlenmesi beklenirken, programın ardından naaşın yeniden İran'a götürüleceği ve Meşhed'de defnedileceği bildirildi.

Resepsiyona, NATO bünyesinde gerçekleştirilen bazı toplantılara katılan ancak ittifaka üye olmayan ülkelerin devlet ve hükümet başkanları ile eşleri de iştirak etti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Emine Erdoğan, davetlileri Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nin girişinde karşıladı. Erdoğan çifti, resepsiyona katılan liderler ve eşleriyle tek tek hatıra fotoğrafı çektirdi.

LİDERLER VE EŞLERİ KÜLLİYE'DE BİR ARAYA GELDİ

36'ncı NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi kapsamında gerçekleştirilen resepsiyon, Ankara'da bulunan devlet ve hükümet başkanları ile eşlerini Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde bir araya getirdi.

Program kapsamında liderler ve eşleri, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Emine Erdoğan tarafından karşılandı. Karşılama töreninin ardından liderler ve eşleriyle ayrı ayrı hatıra fotoğrafı çekildi.

BM insan hakları mekanizmasının yayımladığı değerlendirmede, İsrail'in Filistinli doktoru gözaltında tutmasının İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi ile Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme'nin birçok maddesini ihlal ettiği belirtildi.

Raporda, Abu Safia'nın derhal serbest bırakılmasının uygun çözüm olduğu ifade edilirken, uluslararası hukuk uyarınca kendisine tazminat ve diğer giderim mekanizmalarına erişim sağlayacak uygulanabilir bir hak tanınması gerektiği kaydedildi.

BM'DEN ULUSLARARASI HUKUK VURGUSU

BM Keyfi Gözaltı Çalışma Grubu, İsrail'in uyguladığı gözaltı işleminin keyfi nitelik taşıdığı sonucuna vardı.

Değerlendirmede, uluslararası insan hakları hukukunun ihlal edildiği belirtilerek, Abu Safia'nın gecikmeksizin serbest bırakılması ve uğradığı hak ihlalleri nedeniyle uluslararası hukuk çerçevesinde tazmin edilmesi gerektiği ifade edildi.

ARALIK 2024'TEN BU YANA GÖZALTINDA

Hussam Abu Safia, Gazze Şeridi'nin kuzeyindeki Beyt Lahiya kentinde bulunan Kemal Advan Hastanesi'nin müdürü olarak görev yapıyordu.

Filistinli doktor, Aralık 2024'ten bu yana İsrail'in gözaltında bulunuyor.

“ÇÖL KAPLANI”NIN OBJEKTİFİNDEN

Medine savunmasındaki kahramanlığı ile tanınan Fahreddin Paşa, halk arasında “Çöl Kaplanı” unvanı ile anılıyor. Paşa'nın çektiği ve koruduğu bu fotoğraflar, dönemin Medine'sine ait mimari yapıları, günlük yaşamı ve kutsal mekanları belgeliyor.

TARİHE TANIKLIK EDEN KARELER

Görüntülerde, Osmanlı askerlerinin Medine'deki varlığı, tarihi yapılar ve Harem-i Şerif çevresindeki günlük yaşam sahneleri yer alıyor. Fotoğrafların büyük bölümü daha önce hiç yayımlanmamıştı.

BİR YÜZYIL SONRA YENİDEN BAKIŞ

109 yıl önce çekilen bu fotoğraflar, hem tarih meraklıları hem de akademisyenler için önemli bir kaynak niteliğinde. Görseller, Osmanlı’nın kutsal topraklardaki son dönem varlığına dair belge olarak değerlendiriliyor.

2013 yılında Şam'ın Al-Tadamon semtinde Esed güçleri tarafından 41 sivilin çukura atılıp katledildiği, ardından ateşe verilerek yakıldığı görüntüler ortaya çıktı.

ABD Başkanı Biden, Kuzey Carolina'da bir konuşma gerçekleştirdi. Konuşması bitince ise herkesin garibine giden bir hareket yaparak boşlukla tokalaşmaya çalıştı.

90 bin askerimizin şehit olduğu Sarıkamış Faciası'na ilişkin Rus askerleri tarafından çekilmiş görüntüler.