İran’ın son dönemde attığı adımları “misilleme” olarak nitelendiren Fidan, yaşanan gerilimin iletişim eksikliğinden kaynaklandığına inandığını söyledi. Fidan, tarafların çatışmanın devam etmesi yerine ateşkesi korumaya ve diplomatik süreci ilerletmeye yönelik bir iradeye sahip olduğunu ifade etti.

İRAN’IN ADIMLARINI “MİSİLLEME” OLARAK NİTELENDİRDİ

Bölgesel gelişmelere ilişkin değerlendirmelerde bulunan Fidan, İran’ın attığı son adımların karşılık verme amacı taşıdığını belirtti. Gerilimin temelinde taraflar arasındaki iletişim eksikliğinin bulunduğunu düşündüğünü aktaran Fidan, mevcut ateşkesin devam ettirilmesinin önemine dikkati çekti.

Fidan, “Her iki taraf da gerçekten ateşkesin devam etmesini ve barış anlaşmasına doğru ilerlemeyi istiyor.” ifadelerini kullandı. Tarafların diplomatik kanalları açık tutmasının bölgedeki gerilimin azaltılması açısından belirleyici olduğunu kaydetti.

“SORUNUMUZ İSRAİL İLE DEĞİL, POLİTİKALARIYLA”

İsrail ile yaşanan gerilime ilişkin konuşan Fidan, Türkiye’nin sorununun İsrail halkıyla değil, İsrail hükümetinin izlediği politikalarla ilgili olduğunu belirtti. İsrail’de yaklaşan seçimler öncesinde Başbakan Binyamin Netanyahu ve siyasi destekçilerinin dış düşman söylemine ihtiyaç duyduğunu savunan Fidan, mevcut politikaların tüm bölge üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu ifade etti.

İsrail’de iktidar ve muhalefette yer alan bazı isimlerden benzer açıklamalar geldiğini belirten Fidan, bütün siyasi aktörlerin aynı yaklaşımı paylaşmadığını söyledi. İsrail’de sağduyulu ve stratejik bakış açısına sahip isimlerin bulunduğunu kaydeden Fidan, “Allah’a şükür ki tüm muhalefet isimleri bu şekilde değil. İsrail’de hâlâ aklı başında olan, bilge ve stratejik akla sahip iyi insanlar var. Herkes Netanyahu ve çevresindekiler gibi değil.” dedi.

NETANYAHU HÜKÜMETİNE YÖNELİK ELEŞTİRİ

Netanyahu hükümetinin politikalarının yalnızca Türkiye açısından sorun oluşturmadığını söyleyen Fidan, söz konusu yaklaşımın İsrail’in kendisi, bölge ülkeleri ve uluslararası güvenlik bakımından da risk taşıdığını belirtti.

Fidan, “Netanyahu hükümetinin politikaları yalnızca bizim için sorun değil. Onun politikaları ve hükümeti İsrail için bir yük, bölge için bir yük, uluslararası güvenlik için de bir yük ve tehdit.” ifadelerini kullandı.

“AÇIK ÇATIŞMA İÇİN HİÇBİR NEDEN YOK”

Türkiye ile İsrail arasında doğrudan ve açık bir çatışma yaşanma ihtimaline ilişkin soruyu yanıtlayan Fidan, böyle bir çatışmanın meydana gelmesi için herhangi bir neden bulunmadığını söyledi.

Fidan, “Açık bir çatışma yaşanması için hiçbir neden yok.” dedi. Türkiye’nin yaklaşımının İsrail devletiyle çatışmak yerine, bölgesel istikrarı tehdit eden politikalara karşı çıkmak olduğunu ifade etti.

AVRUPALI LİDERLERİN YAKLAŞIMI

Avrupalı liderlerin İsrail hükümetinin izlediği politikaların oluşturduğu tehlikeyi görmeye başladığını belirten Fidan, Avrupa ülkelerinin söz konusu sorunla nasıl mücadele edeceklerine ilişkin henüz somut bir yöntem geliştiremediğini söyledi.

Fidan, bölgedeki gelişmelerin ve özellikle Suriye’de sağlanan ilerlemeyi istikrarsızlaştırmaya yönelik girişimlerin mevcut durumu değiştirebileceği uyarısında bulundu. İsrail’in bölgeye yönelik politikalarının Avrupa ülkeleri tarafından daha yakından takip edildiğini aktardı.

SURİYE’DEKİ GELİŞMELERE İLİŞKİN UYARI

Suriye’de istikrarın sağlanmasının bölgesel güvenlik açısından önem taşıdığını belirten Fidan, İsrail’in güçlü, istikrarlı ve kalkınan bir Suriye isteyip istemediği konusunda şüpheleri bulunduğunu söyledi.

Fidan, “İsrail’in istikrarlı, iyi, güçlü, gelişen ve kalkınan bir Suriye görmek isteyip istemediğinden emin değiliz.” ifadelerini kullandı. Suriye’deki yeni yönetimin istikrarsızlaştırılmasına yönelik girişimlerin bölgesel dengeleri olumsuz etkileyebileceğini kaydetti.

“İSRAİL HÜKÜMETİ ŞAM YÖNETİMİNİ İSTİKRARSIZLAŞTIRMAYA ÇALIŞIYOR”

İsrail hükümetinin Şam’daki yeni yönetimi istikrarsızlaştırmaya çalışıp çalışmadığına ilişkin soruya yanıt veren Fidan, İsrail’in geçmişte ve günümüzde bölge ülkelerine yönelik izlediği tutuma işaret etti.

Fidan, “İsrail hükümetinin bölge ülkelerine yönelik geçmiş ve mevcut tutum kalıplarına baktığınızda, evet.” değerlendirmesinde bulundu. İsrail’in Suriye’ye yönelik yaklaşımının bölgesel istikrar hedefleriyle uyumlu olmadığını belirtti.

GAZZE İÇİN “BARIŞ KURULU” DEĞERLENDİRMESİ

Gazze’deki gelişmelere değinen Fidan, ABD Başkanı Donald Trump tarafından desteklenen “Barış Kurulu”nun çatışmaların ve kitlesel ölümlerin durdurulmasında etkili olduğunu söyledi. Kurulun insani yardım, barınma ve ilaç temini konusunda verdiği taahhütlerin ise henüz tam olarak yerine getirilemediğini ifade etti.

Fidan, “Planın kendisinin vadettiği sonuçlara, özellikle insanların yeterli insani yardım, barınma ve ilaca ulaşıp ulaşmadığına baktığımızda, bu kısımda planın henüz tam anlamıyla başarılı olmadığını düşünüyorum.” dedi.

GAZZE’YE YARDIM İÇİN ULUSLARARASI BASKI ÇAĞRISI

Körfez bölgesindeki savaş nedeniyle uluslararası kamuoyunun dikkatinin Gazze’den başka alanlara kaydığını belirten Fidan, Filistinlilerin daha fazla insani yardıma ulaşabilmesi için İsrail üzerindeki baskının artırılması gerektiğini söyledi.

Fidan, “Filistinlilerin daha fazla uluslararası insani yardıma ulaşabilmesi için İsrail üzerinde baskı kurulması konusunda uluslararası toplumdan daha fazla baskı görmemiz gerekiyor.” ifadelerini kullandı. Gazze’de barınma, ilaç ve temel ihtiyaçlara erişimde yaşanan sorunların devam ettiğini belirtti.

Mepa News’in aktardığına göre yazılı açıklama, Mücteba Hamaney’e ait Telegram hesabından paylaşıldı. Mesajın, 28 Şubat’ta düzenlendiği belirtilen ABD-İsrail hava saldırılarında öldürülen Ali Hamaney için aylar sonra gerçekleştirilen cenaze törenleri dolayısıyla yayımlandığı bildirildi.

“MİLLETİN TALEBİ” İFADESİNİ KULLANDI

Mücteba Hamaney, babasının intikamının alınması gerektiğini savunarak söz konusu talebin yalnızca kişisel olmadığını ileri sürdü. Hamaney, intikam çağrısını İran halkına atfederek bunun mutlaka yerine getirilmesi gerektiğini ifade etti.

Açıklamada, Ali Hamaney’in yanı sıra çatışmalarda hayatını kaybeden diğer kişilere de yer verildi. Mücteba Hamaney, sorumlu tuttukları taraflara karşı karşılık verileceğini belirtti.

“İNTİKAMINI ALACAĞIMIZA SÖZ VERİYORUZ”

Hamaney, yayımlanan mesajında, “Şehit liderin ve bu iki savaşın tüm şehitlerinin kanının intikamını suçlu ve rezil katillerden alacağımıza söz veriyoruz.” ifadelerini kullandı.

Mesajda intikamın nasıl ve ne zaman alınacağına ilişkin ayrıntı verilmedi. İran yönetiminin olası adımlarına veya askeri planlamalarına ilişkin resmi bir takvim de açıklanmadı.

MESAJ CENAZE TÖRENLERİ SIRASINDA PAYLAŞILDI

Yazılı açıklamanın, Ali Hamaney için düzenlenen cenaze törenleri sırasında kamuoyuyla paylaşıldığı aktarıldı. Ali Hamaney’in ölümünden 132 gün sonra Meşhed’de defnedildiği belirtildi.

Cenaze törenlerinin bir hafta sürdüğü kaydedilirken, Mücteba Hamaney’in törenler boyunca kamuoyu önüne çıkmadığı bildirildi. İran liderinin mesajını yüz yüze bir konuşma yerine Telegram üzerinden yayımlaması dikkati çekti.

ALİ HAMANEY’İN 28 ŞUBAT’TA ÖLDÜRÜLDÜĞÜ BELİRTİLDİ

Haberde, İran’ın eski lideri Ali Hamaney’in 28 Şubat’ta ABD ve İsrail tarafından düzenlenen hava saldırılarında öldürüldüğü ileri sürüldü. Saldırının ayrıntılarına ve hedef alınan bölgeye ilişkin ek bilgi paylaşılmadı.

Ali Hamaney’in ölümünün ardından İran’daki liderlik görevini Mücteba Hamaney’in üstlendiği belirtildi. Yeni yönetimin dış politika ve güvenlik alanında izleyeceği yol, yayımlanan intikam mesajının ardından yeniden gündeme geldi.

Erdoğan, paylaşımında Srebrenitsa’nın tarihin gördüğü en vahşi soykırımlardan biri olduğunu vurguladı. Katledilenlerin hatıralarının yaşatılacağını belirten Erdoğan, soykırımın unutulmayacağını ifade etti.

ERDOĞAN: SREBRENİTSA’YI ASLA UNUTMAYACAĞIZ

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Srebrenitsa Soykırımı’nın 31. yılına ilişkin mesajında, “Tarihin gördüğü en vahşi soykırımlardan biri olan Srebrenitsa’nın 31. yılında, katledilen tüm Boşnak kardeşlerimizi rahmetle ve hüzünle yâd ediyorum. Şehitlerimizin aziz hatıralarını saygıyla anıyor, ailelerine ve yakınlarına sabır niyaz ediyorum. Srebrenitsa’yı asla unutmayacağız.” ifadelerini kullandı.

Erdoğan’ın paylaşımının ardından Ankara’dan da Srebrenitsa’da katledilenleri anan mesajlar yayımlandı. Mesajlarda soykırım kurbanlarının hatıralarının yaşatılması, yaşananların gelecek nesillere aktarılması ve benzer acıların yeniden yaşanmaması gerektiği vurgulandı.

EMİNE ERDOĞAN’DAN ANMA MESAJI

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan da sosyal medya hesabından Srebrenitsa Soykırımı’nın yıl dönümüne ilişkin paylaşım yaptı. Srebrenitsa’yı anmanın yalnızca yas tutmak anlamına gelmediğini belirten Emine Erdoğan, insanlığın aynı karanlığa yeniden sürüklenmemesi için vicdanın ayakta tutulması gerektiğini ifade etti.

Emine Erdoğan, “Srebrenitsa’yı anmak, sadece yas tutmak değil; insanlığın bir daha aynı karanlığa sürüklenmemesi için vicdanı ayakta tutmaktır. Srebrenitsa Soykırımı’nın yıl dönümünde hayattan koparılan Boşnak kardeşlerimizi rahmetle anıyor, ailelerine ve sevdiklerine sabır diliyorum.” ifadelerini kullandı.

DURAN: HÜZNÜNÜ YÜREKTEN PAYLAŞIYORUM

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, Srebrenitsa Soykırımı’nın 8 binden fazla Boşnak Müslümanın hayatına mal olduğunu hatırlattı. Soykırımın aradan geçen 31 yıla rağmen vicdanlarda derin bir yara olmaya devam ettiğini belirten Duran, yaşananların insanlık onuruna karşı işlenen en ağır suçlardan biri olarak hafızalardaki yerini koruduğunu kaydetti.

Duran, “İnsanlık tarihinin en karanlık sayfalarından biri olarak hafızalara kazınan Srebrenitsa Soykırımı, aradan geçen 31 yıla rağmen vicdanlarda derin bir yara olmaya devam etmektedir. Bu büyük trajedi, insanlık onuruna karşı işlenmiş en ağır suçlardan biri olarak hafızalardaki yerini korumaktadır. Srebrenitsa Soykırımı’nda katledilen kardeşlerimizi rahmetle yâd ediyor, Bosnalı kardeşlerimizin acısını ve hüznünü yürekten paylaşıyorum.” ifadelerini kullandı.

TÜRKİYE’NİN BARIŞ VE ADALET VURGUSU

Türkiye’nin farklı coğrafyalarda yaşanan zulüm, haksızlık ve insani dramlar karşısında barışın, adaletin ve insan onurunun yanında durmayı sürdüreceğini belirten Duran, mazlumların sesi olma kararlılığının devam edeceğini bildirdi.

Duran, “Türkiye, Bosna Hersek’ten Kosova’ya, Kafkasya’dan Orta Doğu’ya, Gazze’den Afrika’ya kadar nerede zulüm, haksızlık ve insani dram yaşanıyorsa barışın, adaletin ve insan onurunun yanında durmayı, mazlumların sesi olmayı kararlılıkla sürdürecektir. Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın ifade ettiği gibi, ‘Daha adil bir dünya mümkündür.’ Bu anlayışla, insanlığın ortak vicdanını güçlendirmek ve kalıcı barışın tesisi için çalışmaya devam edeceğiz.” değerlendirmesinde bulundu.

KURTULMUŞ: SREBRENİTSA ORTAK ACIMIZDIR

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı Numan Kurtulmuş da Srebrenitsa Soykırımı’nın yıl dönümü dolayısıyla mesaj yayımladı. Srebrenitsa’nın yalnızca Bosna Hersek’in değil, adaleti, merhameti ve insanlık onurunu savunan herkesin ortak acısı olduğunu belirten Kurtulmuş, katledilenlerin hatıralarının yaşatılacağını ifade etti.

Kurtulmuş, “Srebrenitsa, yalnızca Bosna Hersek’in değil, adalet, merhamet ve insanlık onurunu savunan herkesin ortak acısıdır. Bu büyük acıyı unutmayacak, Srebrenitsa’da şehit edilen kardeşlerimizin aziz hatırasını daima yaşatacağız.” açıklamasında bulundu.

ÇELİK: SOYKIRIMI UNUTTURMAYACAĞIZ

AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik, Srebrenitsa Soykırımı’nda hayatını kaybedenleri rahmetle andı. Soykırımın ve katledilenlerin unutulmaması gerektiğini belirten Çelik, yaşananların unutturulmasına izin verilmeyeceğini kaydetti.

Çelik, “Srebrenitsa Soykırımı’nda şehit edilen canlarımızı rahmetle anıyoruz. Bu soykırımı asla unutturmayacağız. Şehitlerimizi asla unutmayacağız.” ifadelerini kullandı.

MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞINDAN PAYLAŞIM

Milli Savunma Bakanlığı tarafından yayımlanan mesajda da Srebrenitsa’da yaşanan katliamın insanlık tarihine kara bir leke olarak kazındığı belirtildi. Bakanlığın paylaşımında Boşnakların yaşadığı acının paylaşıldığı ifade edildi.

Açıklamada, “Boşnak kardeşlerimizin acılarını yürekten paylaşıyoruz.” ifadelerine yer verildi. Soykırımda hayatını kaybedenlerin hatıralarının yaşatılmasının önemine dikkati çekildi.

SOYKIRIMIN ÜZERİNDEN 31 YIL GEÇTİ

İkinci Dünya Savaşı’nın ardından Avrupa’da yaşanan en büyük soykırım olarak nitelendirilen Srebrenitsa katliamının üzerinden 31 yıl geçti. Bosna Hersek’in doğusundaki Srebrenitsa şehrinin 11 Temmuz 1995’te Ratko Mladic komutasındaki Sırp birlikleri tarafından ele geçirilmesinin ardından başlayan katliam, Boşnak halkının en derin acılarından biri olarak hafızalardaki yerini koruyor.

Aradan geçen yıllara rağmen binden fazla soykırım kurbanının cenazesine halen ulaşılamadı. Kayıp kurbanların bulunamaması, Srebrenitsa’da yaşanan acının devam etmesinin başlıca nedenlerinden biri olarak gösteriliyor.

SREBRENİTSA’NIN İŞGALİYLE KATLİAM SÜRECİ BAŞLADI

Ratko Mladic komutasındaki Sırp birlikleri, 11 Temmuz 1995’te Srebrenitsa’yı ele geçirdi. Şehirde yaşayan siviller, Birleşmiş Milletler bünyesinde bölgede görev yapan Hollandalı askerlere sığınarak hayatta kalmayı amaçladı ancak siviller daha sonra Sırp güçlerine teslim edildi.

Savaşın ardından yargılanan Ratko Mladic, aralarında Srebrenitsa Soykırımı’nın da bulunduğu çok sayıda savaş suçundan müebbet hapis cezasına çarptırıldı. Mladic’in şehrin ele geçirildiği gün yaptığı açıklamalarda kullandığı ifadeler, sonraki günlerde gerçekleştirilen katliamın habercisi olarak kayıtlara geçti.

EN AZ 8 BİN 372 BOŞNAK SİVİL KATLEDİLDİ

Sırp birliklerinin Srebrenitsa’yı ele geçirmesinin ardından birkaç gün içerisinde en az 8 bin 372 Boşnak sivil katledildi. Çok sayıda kadın ve çocuk yaşadıkları yerlerden zorla çıkarılarak sürgün edildi.

Soykırımın ardından kurbanlar toplu mezarlara gömüldü ve cesetlerin kimliklerinin tespit edilmesini zorlaştırmak amacıyla bazı mezarlar daha sonra farklı bölgelere taşındı. Kayıp kurbanların bulunması ve kimliklerinin belirlenmesine yönelik çalışmalar yıllar boyunca devam etti.

Suriye İçişleri Bakanı Enes Hattab, sosyal medya platformu X’ten yaptığı açıklamada, 7 Temmuz’da Şam’ı hedef alan saldırılardan sorumlu hücrenin güvenlik güçlerinin elinde olduğunu bildirdi. Hattab, soruşturmanın tamamlanmasının ardından gözaltına alınan kişilerin kimlikleri, hücredeki görevleri ve bağlantılarının kamuoyuyla paylaşılacağını belirtti.

Suriye İçişleri Bakanlığı da Genel İstihbarat Teşkilatı ile güvenlik güçlerinin koordinasyonunda yürütülen operasyonlar sonucunda hücrenin bütün üyelerinin yakalandığını açıkladı. Güvenlik birimlerinin saldırıların ardından kamera kayıtlarını, olay yerindeki bulguları ve şüphelilerin hareketlerini inceleyerek hücre üyelerine ulaştığı aktarıldı.

ŞAM VE KIRSALINDA EŞ ZAMANLI OPERASYONLAR DÜZENLENDİ

İçişleri Bakanlığının açıklamasına göre operasyonlar, Şam ile kentin kırsalındaki Kuteyfe, Seyyide Zeyneb, Kudsaya banliyösü ve Aş el-Verver bölgelerinde eş zamanlı baskınlarla gerçekleştirildi.

Şam Kırsalı İç Güvenlik Komutanı Tuğgeneral Ahmed ed-Dalati, güvenlik güçlerinin ilk olarak hücrenin bir üyesini takip ettiğini, yürütülen teknik ve saha çalışmaları sonucunda diğer şüphelilerin kimliklerinin ve bulundukları yerlerin belirlendiğini söyledi. Dalati, operasyonların ardından saldırılardan sorumlu hücrenin çökertildiğini kaydetti.

El Arabiya ve El Hadath’ın Suriyeli kaynaklara dayandırdığı haberde, özellikle Aş el-Verver bölgesindeki operasyonlarda onlarca kişinin gözaltına alındığı, çok sayıda silah ve mühimmatın ele geçirildiği belirtildi.

Gözaltındaki şüphelilerin sorgularının sürdüğünü bildiren yetkililer, saldırıların planlanması, patlayıcıların temin edilmesi ve bombaların olay yerlerine yerleştirilmesi süreçlerinde görev alan kişilerin bağlantılarının araştırıldığını ifade etti.

İLK BULGULAR DEAŞ BAĞLANTISINA İŞARET ETTİ

Tuğgeneral Ahmed ed-Dalati, Suriye devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, ilk soruşturma sonuçlarının saldırıyı gerçekleştiren hücrenin terör örgütü DEAŞ’a bağlı olduğunu ortaya koyduğunu söyledi.

Suriye makamları hücreyi DEAŞ bağlantılı olarak nitelendirirken örgüt, saldırıların sorumluluğunu üstlendiğine ilişkin herhangi bir açıklama yapmadı. Yetkililer, soruşturma tamamlanmadan hücrenin örgütsel bağlantılarına ilişkin ayrıntılı bilgi paylaşılmayacağını bildirdi.

PATLAYICILAR ARAÇ VE ÇÖP KONTEYNERİNE YERLEŞTİRİLDİ

Saldırılar, Macron’un resmi temaslarda bulunmak üzere Şam’da bulunduğu 7 Temmuz’da, konakladığı otelin yakınında meydana geldi.

Suriye makamlarının açıklamasına göre el yapımı patlayıcılardan biri yol kenarındaki çöp konteynerine, diğeri ise park halindeki bir araca yerleştirildi. Bombaların art arda patlaması sonucu çevredeki araç ve binalarda hasar oluştu.

İlk açıklamalarda saldırılarda 18 kişinin yaralandığı bildirilirken, daha sonra açıklanan güncel bilançoda bir kişinin hayatını kaybettiği ve 36 kişinin yaralandığı belirtildi. Yaralılar arasında güvenlik görevlilerinin de bulunduğu aktarıldı.

Patlamalar, Macron’un kaldığı otelden ayrılarak Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara ile görüşmek üzere Cumhurbaşkanlığı Sarayı’na gitmesinin ardından yaşandı. Fransız yetkililer, Macron’un patlamalardan etkilenmediğini ve planlanan programını sürdürdüğünü açıkladı.

MACRON ZİYARET PROGRAMINI SÜRDÜRDÜ

Fransa Cumhurbaşkanı Macron, saldırılara rağmen Suriye’deki temaslarına devam ederek Cumhurbaşkanı Ahmed Şara ile görüştü.

Macron, görüşmeler sırasında Fransa’nın Suriye’nin siyasi ve ekonomik istikrarına yönelik desteğini yineledi. Saldırıların ülkenin istikrarını bozmasına izin verilmemesi gerektiğini belirten Macron, Suriye yönetimiyle işbirliğinin sürdürüleceğini ifade etti.

Cumhurbaşkanı Şara ise patlamaların ardından ziyaret programını sürdürme kararı alan Macron’un tutumunu “cesur” olarak nitelendirdi. Şara, saldırının faillerinin en kısa sürede yakalanması için soruşturmanın sürdürüldüğünü açıklamıştı.

Macron’un ziyareti, Beşşar Esed yönetiminin Aralık 2024’te devrilmesinin ardından büyük bir Batılı ülkenin lideri tarafından Suriye’ye gerçekleştirilen ilk ziyaretlerden biri olarak kayıtlara geçti. Ziyaret kapsamında iki ülke arasındaki siyasi ilişkiler, güvenlik, yeniden yapılanma ve ekonomik işbirliği konuları ele alındı.

Middle East Eye’ın haberine göre, proje kapsamında Ramallah’ın doğusu ile Nablus’un güneyinden geçen kara yolunun genişletilmesi planlanıyor. Çalışmaların, Filistinlilere ait özel mülkiyet statüsündeki tarım arazilerinin kamulaştırılmasını ve mevcut güzergâha yeni şeritler eklenmesini kapsadığı aktarıldı. İsrail ordusunun proje için geniş tarım arazilerine el koyduğu bilgisi Middle East Eye tarafından da duyuruldu.

Kara yolunun güzergâhında bulunan Ramallah’ın doğusundaki El Mezra eş-Şarkiyye beldesinin projeden en fazla etkilenecek Filistin yerleşimlerinden biri olduğu kaydedildi. Yerel kaynaklar, bölgedeki arazi sahiplerine el koyma kararlarının iletilmeye başlandığını bildirdi.

AİLESİNE AİT 180 DÖNÜMLÜK ARAZİNİN KAMULAŞTIRILACAĞINI SÖYLEDİ

El Mezra eş-Şarkiyye sakinlerinden Teysir Salim, dedesinden miras kalan ve ailesine ait olan 180 dönümlük arazinin proje kapsamında zorla kamulaştırılacağını söyledi.

60 numaralı kara yolunun kendi arazilerinin içinden geçirileceğini belirten Salim, İsrail makamlarının araziye el koyacağını ve yol yapımı sırasında tepenin yarısının buldozerlerle yıkılacağını ifade etti.

Filistinli çiftçiler, İsrail makamlarının kamulaştırma kararlarını kendilerine doğrudan ve resmi yollarla tebliğ etmek yerine ilgili belgeleri tarlalara bıraktığını aktardı. Uygulama nedeniyle el konulması planlanan toplam arazi miktarının henüz kesin olarak belirlenemediği bildirildi.

ÇİFTÇİLERİN ARAZİLERİNE GİRMESİ ENGELLENİYOR

Yerel kaynaklar, son dönemde İsrailli yerleşimci grupların traktörler ve silahlarla bölgeye geldiğini, Filistinli çiftçilerin kendi arazilerine ulaşmasını engellemeye çalıştığını belirtti.

El Mezra eş-Şarkiyye ile Kefr Malik beldeleri arasındaki geniş arazi parçalarının çevresine, bölgede yeni bir yerleşim noktası kurulması amacıyla çit çekildiği daha önce Filistinli kuruluşlar tarafından da rapor edilmişti.

Bölge sakinleri, çiftçilerin tarımsal faaliyetlerini sürdürmesinin zorlaştırıldığını ve arazilere erişimin kısıtlanmasının yerel halkın geçim kaynaklarını doğrudan etkilediğini dile getirdi.

İTİRAZ İÇİN 60 GÜNLÜK SÜRE TANINDI

El Mezra eş-Şarkiyye Belediyesi Sözcüsü Abdussamed Abdülaziz, İsrail makamlarının kamulaştırma kararlarına itiraz edilmesi için arazi sahiplerine 60 günlük süre tanıdığını söyledi.

Kararın binlerce dönüm araziyi kapsadığını belirten Abdülaziz, proje alanında binlerce zeytin ağacının bulunduğunu ifade etti. Ağaçlardan bazılarının yüzlerce yıllık, bazılarının ise bin yılı aşkın geçmişe sahip olduğunun değerlendirildiğini aktaran Abdülaziz, yol çalışmaları nedeniyle söz konusu ağaçların zarar görme veya sökülme riskiyle karşı karşıya olduğunu kaydetti.

Filistinli arazi sahipleri, kamulaştırma kararlarının iptal edilmesi amacıyla hukuki itiraz sürecini başlatmaya hazırlandıklarını bildirdi.

YERLEŞİMLERİ BİRBİRİNE VE İSRAİL’E BAĞLIYOR

Filistinliler, 60 numaralı kara yolunun genişletilmesinin Batı Şeria’daki İsrail yerleşimlerinin ulaşım ağını güçlendireceğini belirtiyor.

Kara yolunun onlarca yasa dışı Yahudi yerleşimini birbirine ve İsrail’e bağladığını ifade eden Filistinliler, genişletme projesinin Filistin kentleri ve beldeleri arasındaki coğrafi bütünlüğü daha fazla parçalayacağını savunuyor.

Filistinli kuruluşlar, yerleşim yollarının genişletilmesi, askeri emirler çıkarılması, tampon bölgeler oluşturulması ve Filistinlilerin arazilerine erişiminin engellenmesi gibi uygulamaların Batı Şeria’daki toprak kayıplarını artırdığını bildiriyor. Filistin Duvar ve Yerleşim Direnişi Komisyonunun 2025 yılına ilişkin raporunda da 94 el koyma emriyle 5 bin 572 dönüm Filistin arazisine el konulduğu kaydedilmişti.

2026’NIN İLK ALTI AYINDA 4 BİN 379 DÖNÜMDEN FAZLA ARAZİYE EL KONULDU

Filistin Duvar ve Yerleşim Direnişi Komisyonunun 2026 yılının ilk yarısına ilişkin raporuna göre, İsrail yönetimi farklı gerekçelerle 4 bin 379 dönümden fazla Filistin toprağına el koydu.

Raporda, söz konusu dönemde 40 askeri emir çıkarıldığı, emirler kapsamında yerleşim bölgelerinin çevresinde tampon alanlar, güvenlik yolları, askeri noktalar ve çeşitli tesisler oluşturulduğu belirtildi.

Askeri emirler ve yol projelerinin Filistin yerleşimleri arasındaki bağlantıyı zayıflattığını kaydeden Komisyon, tarım arazilerinin kaybedilmesinin bölgedeki çiftçilerin geçim kaynaklarına zarar verdiğini bildirdi.

İsrail’in 2025 yılında da askeri amaçlar, yerleşim yolları ve yerleşim alanlarının genişletilmesi gerekçeleriyle binlerce dönüm araziye el koyduğu, benzer uygulamaların 2026’da devam ettiği aktarıldı.

BÖLGE SAKİNLERİNDEN ULUSLARARASI TOPLUMA ÇAĞRI

El Mezra eş-Şarkiyye sakinleri ve projeden etkilenen diğer Filistinli arazi sahipleri, uluslararası topluma kamulaştırma kararının durdurulması için harekete geçme çağrısında bulundu.

Bölge sakinleri, Filistinli çiftçilerin topraklarına güvenli biçimde ulaşmasının sağlanmasını, yerleşimci grupların saldırı ve engellemelerine karşı korunmalarını ve tarım arazilerine yönelik el koyma kararlarının iptal edilmesini talep etti.

Uluslararası hukuka göre işgal altındaki Batı Şeria’da kurulan İsrail yerleşimleri yasa dışı kabul edilirken, İsrail yönetimi söz konusu değerlendirmeye itiraz ediyor.

Polis ekipleri, 9 Temmuz Perşembe günü yerel saatle 11.40 sıralarında ambulans servisinden gelen ihbar üzerine Dartmoor Milli Parkı yakınlarındaki Haytor Vale bölgesinde bulunan adrese sevk edildi. Sağlık ve polis ekiplerinin incelemesinde Widdecombe’un hayatını kaybettiği tespit edildi. Olay yerinde adli inceleme başlatılırken, bölgedeki güvenlik kamerası kayıtlarının incelendiği ve soruşturma kapsamında tanıkların bilgisine başvurulduğu belirtildi.

26 YAŞINDAKİ ŞÜPHELİ GÖZALTINA ALINDI

Devon ve Cornwall Polisi Emniyet Müdür Yardımcısı Matt Longman, düzenlediği basın toplantısında, olayla bağlantılı olarak 26 yaşındaki İngiliz vatandaşı bir erkeğin Newton Abbot bölgesinde cinayet şüphesiyle gözaltına alındığını açıkladı. Şüphelinin polis merkezindeki işlemlerinin sürdüğü ve soruşturmanın henüz erken aşamada olduğu kaydedildi.

Longman, ilk incelemeler doğrultusunda olayın terör saldırısı olarak değerlendirilmediğini bildirdi. Cinayetin siyasi saiklerle işlenmiş olabileceğine ilişkin soruyu yanıtlayan Longman, mevcut aşamada olayın siyasi amaç taşıdığına inanılmasını gerektirecek herhangi bir bilgiye sahip olmadıklarını söyledi. Polis, soruşturmanın sağlıklı biçimde yürütülebilmesi ve Widdecombe’un yakınlarının daha fazla üzüntü yaşamaması için kamuoyuna doğrulanmamış bilgileri paylaşmama çağrısında bulundu.

MENAJERLİK EKİBİNDEN AÇIKLAMA

Widdecombe’un menajerlik ekibi tarafından yapılan açıklamada, eski bakanın Dartmoor bölgesindeki evinde ölü bulunduğu doğrulandı. Widdecombe’un ölüm zamanı ve nedenine ilişkin ayrıntı paylaşılmayan açıklamada, haberin siyasetçinin meslektaşları ve dostları açısından büyük bir üzüntüye yol açacağı belirtildi.

Polis ekiplerinin ev ve çevresindeki adli incelemelerini sürdürdüğü, bölgedeki güvenlik kamerası görüntülerinin ve olay öncesindeki hareketliliğin araştırıldığı bildirildi. Widdecombe’un ailesine uzman ekipler tarafından destek sağlandığı aktarıldı.

STARMER’DAN TAZİYE MESAJI

İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Widdecombe’un ölümünün ardından yaptığı açıklamada, siyasi görüş ayrılıklarının bir kenara bırakılması gerektiğini belirterek eski bakanın uzun yıllar boyunca kamu hizmetinde bulunduğunu söyledi. Starmer, Widdecombe’un ailesine ve yakınlarına başsağlığı dileklerini iletti. Starmer, 5 Temmuz 2024’ten bu yana İngiltere Başbakanı olarak görev yapıyor.

Reform UK lideri Nigel Farage da Widdecombe’un seçmenleri tarafından sevilen bir siyasetçi olduğunu belirterek, İngiltere’nin Avrupa Birliği’nden ayrılması sürecinde rol oynadığını ifade etti. Farage, Widdecombe’un ölümünden duyduğu üzüntüyü dile getirdi.

SİYASİ KARİYERİ

Ann Widdecombe, 1987-2010 yılları arasında Muhafazakar Parti milletvekili olarak Avam Kamarasında görev yaptı. John Major hükümetinde 1993-1995 döneminde istihdam alanında, 1995-1997 döneminde ise cezaevlerinden sorumlu devlet bakanlığı görevlerini üstlendi.

Widdecombe, 2019’da Brexit Partisi’nden Avrupa Parlamentosuna seçildi ve İngiltere’nin Avrupa Birliği’nden ayrıldığı 31 Ocak 2020’ye kadar milletvekilliği yaptı. Daha sonra Reform UK saflarında siyasi faaliyetlerini sürdüren Widdecombe, televizyon programlarındaki çalışmalarıyla da kamuoyunda tanındı.

VAHDETTİN KÖŞKÜ’NDE RESMİ TÖREN

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Lübnan Başbakanı Selam’ı Vahdettin Köşkü’nde düzenlenen resmi törenle karşıladı. Karşılamanın ardından köşkün penceresinin önünde Selam ile sohbet eden Erdoğan, İstanbul’un bazı tarihi yapılarını gösterdi. İki lider daha sonra çalışma yemeğine ve ikili görüşmeye geçti.

DIŞİŞLERİ BAKANI FİDAN DA GÖRÜŞMEDE YER ALDI

Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Lübnan Başbakanı Selam arasındaki görüşmede Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da hazır bulundu. Görüşmenin gündemini Türkiye-Lübnan ikili ilişkileri, diplomatik temasların artırılması ve bölgede yaşanan gelişmeler oluşturdu.

TÜRKİYE-LÜBNAN İLİŞKİLERİ ELE ALINDI

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye’nin kardeş ülke Lübnan ile ilişkilerine önem verdiğini belirterek iki ülke arasındaki diplomatik temasların sıklaştırılmasının faydalı olacağına inandığını ifade etti. Erdoğan, Türkiye ile Lübnan arasındaki ilişkilerin geliştirilmesi amacıyla azami gayret gösterdiğini kaydetti.

LÜBNAN’A DESTEK MESAJI

Türkiye’nin Lübnan’ın güvenliğinin sağlanması amacıyla yürüttüğü diplomatik girişimlerin devam ettiğini belirten Erdoğan, Lübnan’da güven, huzur ve istikrarın tesis edilmesine yönelik desteğin sürdürüleceğini bildirdi. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye’nin insani yardımlar dahil olmak üzere elinden gelen desteği vermeye devam edeceğini vurguladı.

LÜBNAN-SURİYE İLİŞKİLERİ GÜNDEME GELDİ

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Lübnan ile Suriye arasında iyi komşuluk ilişkilerinin geliştirilmesinin bölge açısından faydalı olacağını dile getirdi. Görüşmede ayrıca iki ülke arasındaki işbirliğinin ilerletilmesine yönelik başlıklar değerlendirildi.

EMİNE ERDOĞAN, SAHAR SELAM İLE GÖRÜŞTÜ

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan da Lübnan Başbakanı Nevvaf Selam’ın eşi Sahar Selam ile İstanbul’da bir araya geldi. Emine Erdoğan, görüşmeye ilişkin NSosyal hesabından yaptığı paylaşımda, “Lübnan Başbakanı'nın değerli eşi Sahar Salam Hanımefendi'yi İstanbul'da ağırlamaktan memnuniyet duydum. Nazik ziyaretleri dolayısıyla kendilerine teşekkür ediyor, ülkelerimiz arasındaki dostluğun daim olmasını diliyorum.” ifadelerini kullandı.

GÖRÜŞMEYE İLİŞKİN FOTOĞRAF PAYLAŞILDI

Emine Erdoğan’ın paylaşımında, Sahar Selam ile birlikte çektirdikleri fotoğrafa da yer verildi. Paylaşımda iki ülke arasındaki dostluğun sürdürülmesine yönelik temenni dile getirildi.

Trump’ın açıklaması, ABD ile İran arasında karşılıklı saldırıların yeniden başladığı ve diplomatik girişimlerin hızlandırıldığı bir dönemde geldi. Katar’dan bir müzakere heyetinin ABD ile koordinasyon halinde İran’a gittiği, görüşmelerde gerilimin düşürülmesi ve tarafların yeniden müzakere masasına dönmesini sağlayacak koşulların oluşturulmasının amaçlandığı bildirildi.

TRUMP, İRAN’IN TALEBİNİ KABUL ETTİKLERİNİ AÇIKLADI

Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, İran’ın görüşmelerin sürdürülmesi için ABD’ye başvurduğunu ifade etti. Washington yönetiminin müzakerelere devam edilmesi talebini kabul ettiğini aktaran Trump, ateşkesin sona erdiğine ilişkin kararın da İran tarafına bildirildiğini kaydetti.

ABD Başkanı’nın açıklaması, müzakere kanallarının tamamen kapanmadığını ancak taraflar arasındaki askerî çatışmaların sona ermesini sağlayan geçici düzenlemenin geçerliliğini yitirdiğini ortaya koydu. Trump, iki gün önce Ankara’daki NATO Zirvesi sırasında yaptığı açıklamada da İran ile sağlanan geçici mutabakatın sona erdiğini söylemişti.

KATAR HEYETİ TAHRAN’A GİTTİ

Trump’ın açıklamasından önce Katar, ABD ile İran arasındaki gerilimin azaltılması ve diplomatik diyaloğun yeniden kurulması amacıyla girişim başlattı. Katarlı müzakerecilerin İranlı yetkililerle görüşmek üzere Tahran’a gittiği ve ziyaretin doğrudan ABD ile koordinasyon içinde yürütüldüğü bildirildi.

Heyetin, taraflar arasındaki kopan temasları yeniden kurmayı, karşılıklı saldırıların daha geniş bir bölgesel çatışmaya dönüşmesini önlemeyi ve ilerleyen dönemde gerçekleştirilebilecek kapsamlı görüşmeler için diplomatik zemin hazırlamayı hedeflediği belirtildi. Katar, daha önce gerçekleştirilen dolaylı ABD-İran görüşmelerinde de arabulucu ülkeler arasında yer almıştı.

HÜRMÜZ BOĞAZI GÖRÜŞMELERİN GÜNDEMİNDE

ABD ile İran arasındaki diplomatik temasların önemli başlıklarından birini Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiği ve güvenlik sorunları oluşturuyor. Bölgede ticari gemilere yönelik saldırılar ve karşılıklı askerî operasyonlar, tanker trafiğinin yavaşlamasına ve enerji taşımacılığına ilişkin güvenlik endişelerinin artmasına neden oldu.

Katar heyeti ile İranlı yetkililerin görüşmelerinde Hürmüz Boğazı’nın ticari gemi geçişlerine açık tutulması, bölgedeki askerî gerilimin düşürülmesi ve daha önce üzerinde çalışılan mutabakat hükümlerinin uygulanması için atılabilecek adımların ele alınması bekleniyor. Karşılıklı güven artırıcı önlemler de diplomatik temasların gündem maddeleri arasında bulunuyor.

GEÇİCİ MUTABAKAT SONRASI GÖRÜŞMELER YAPILDI

ABD ile İran, yaklaşık üç hafta önce çatışmaların durdurulması ve kalıcı bir anlaşma için müzakerelere başlanmasını öngören geçici bir mutabakata varmıştı. Düzenleme kapsamında tarafların nihai anlaşmaya ulaşmak amacıyla 60 günlük bir müzakere süreci yürütmesi planlanmıştı.

Taraflar daha sonra Doha’da dolaylı görüşmeler gerçekleştirdi ancak kalıcı bir anlaşma konusunda ilerleme sağlandığına ilişkin açıklama yapılmadı. Görüşmelerde Hürmüz Boğazı’nın güvenliği, deniz taşımacılığının yeniden düzenlenmesi ve geçici anlaşmadaki hükümlerin uygulanması öne çıktı.

KARŞILIKLI SALDIRILAR ATEŞKESİ SARSTI

Diplomatik girişimlere rağmen ABD ile İran arasındaki askerî gerilim yeniden yükseldi. ABD’nin İran’daki askerî hedeflere yönelik saldırılarının ardından İran güçleri de bölgedeki bazı ABD tesislerini hedef aldı. Karşılıklı operasyonlar, geçici ateşkes düzenlemesinin fiilen uygulanamaz hale gelmesine neden oldu.

Trump, Ankara’da düzenlenen NATO Zirvesi sırasında ateşkesin sona erdiğini açıklayarak İran yönetimine yönelik sert ifadeler kullandı. ABD Başkanı, söz konusu açıklamasında müzakerelerin sürdürülebileceğini ancak görüşmelerin sonuç vereceğine ilişkin ciddi şüpheleri bulunduğunu dile getirdi.

DİPLOMATİK KANALLAR AÇIK TUTULACAK

Trump’ın son açıklamasıyla ABD’nin ateşkesin sona erdiği yönündeki tutumunu korurken İran ile müzakere kanallarını açık tutacağı bildirildi. Katar’ın yürüttüğü arabuluculuk girişiminin, taraflar arasında doğrudan olmayan temasların sürdürülmesinde temel rol üstlenmesi bekleniyor.

Görüşmelerin takvimi ve hangi düzeyde gerçekleştirileceğine ilişkin ayrıntılar henüz açıklanmadı. Tarafların öncelikle bölgedeki saldırıların azaltılması, Hürmüz Boğazı’ndaki güvenliğin sağlanması ve daha kapsamlı müzakerelerin başlatılabilmesi için gerekli koşulları ele alacağı bildirildi.

NATO’yu anlamanın yalnızca askerî bir örgütü tanımak anlamına gelmediğini ifade eden Erken, ittifakın son yaklaşık 75 yıllık dünya siyasetini, uluslararası güç dengelerini ve Türkiye’nin dış politika tercihlerini anlamak bakımından da önem taşıdığını kaydetti. Yazıda NATO’nun neden kurulduğu, Türkiye’nin ittifaka hangi gerekçelerle katıldığı, Soğuk Savaş’ın sona ermesine rağmen örgütün neden varlığını sürdürdüğü ve Türkiye-NATO ilişkilerinin günümüzde nasıl okunması gerektiği sorularına yer verildi.

NATO’NUN KURULUŞ SÜRECİNİ ANLATTI

Erhan Erken, NATO’nun 4 Nisan 1949’da İkinci Dünya Savaşı sonrasında oluşan yeni dünya düzeninin önemli unsurlarından biri olarak kurulduğunu aktardı. Savaşın Avrupa’yı büyük ölçüde yıktığını, aynı dönemde Sovyetler Birliği’nin Doğu Avrupa’daki nüfuz alanını genişletmeye başladığını belirten Erken, Batılı ülkelerin olası bir Sovyet saldırısını tek başlarına caydıramayacaklarını düşünerek ABD liderliğinde ortak savunma sistemi oluşturduklarını ifade etti.

Erken, savaş sonrasında ABD’nin dünya siyasetinde daha etkin bir konuma yükselmeye başladığını, NATO’nun temelini oluşturan 5. maddenin ise bir üyeye yönelik saldırının bütün üyelere yapılmış sayılması ilkesini getirdiğini kaydetti. Ortak savunma anlayışının uzun yıllar boyunca ittifakın temel varlık nedeni olduğunu belirtti.

TÜRKİYE’NİN NATO’YA KATILMA NEDENLERİNİ SIRALADI

Türkiye’nin İkinci Dünya Savaşı boyunca tarafsız kaldığını hatırlatan Erken, savaş sonrasında Sovyetler Birliği’nin Boğazlarda söz sahibi olma isteği ile Kars ve Ardahan’a ilişkin taleplerinin Türkiye açısından ciddi güvenlik tehdidi oluşturduğunu ifade etti. Erken, söz konusu gelişmelerin Türkiye’nin güvenlik anlayışını Batı’ya yönelttiğini belirtti.

1950’de Kore Savaşı’na gönderilen Türk Tugayı’nın gösterdiği başarının üyelik sürecini hızlandırdığını kaydeden Erken, Türkiye’nin Yunanistan ile birlikte 1952’de NATO’ya kabul edildiğini aktardı. Üyeliğin tek nedeninin Kore Savaşı olmadığını vurgulayan Erken, Türkiye’nin Karadeniz’e hâkim konumu, Boğazlar üzerindeki denetimi, Orta Doğu ile Kafkasya arasındaki yeri ve ABD liderliğindeki Batı bloğu içinde bulunma tercihinin de temel gerekçeler arasında yer aldığını bildirdi.

Türkiye’nin o dönemde de en önemli güç unsurlarından birinin coğrafi konumu olduğunu belirten Erken, ülkenin jeopolitik özelliklerinin NATO içindeki önemini şekillendirdiğini kaydetti.

Erhan Erken'in yazısının tamamını okumak için >>>

İRAN BÜYÜKELÇİLİĞİ İDDİALARI REDDETTİ

İran’ın Ankara Büyükelçiliğinden yapılan yazılı açıklamada, “İran İslam Cumhuriyeti, NATO Ankara Zirvesi Bildirisi’nde barışçıl nükleer programı ve Hürmüz Boğazı’ndaki seyrüsefer serbestisine ilişkin yer alan temelsiz ve siyasi saiklerle yöneltilmiş iddiaları kesin bir şekilde reddetmektedir.” ifadeleri kullanıldı.

NÜKLEER PROGRAMIN BARIŞÇIL OLDUĞU SAVUNULDU

Açıklamada, İran’ın nükleer programının yalnızca barışçıl amaçlara yönelik olduğu savunuldu. İran’ın, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması’na taraf sorumlu bir devlet olarak nükleer silahların savunma doktrininde yeri olmadığını sürekli vurguladığı kaydedildi.

HÜRMÜZ BOĞAZI VE BASRA KÖRFEZİ VURGUSU YAPILDI

Büyükelçilik açıklamasında, İran’ın Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı’nda deniz güvenliği ile seyrüsefer serbestisinin korunmasında sorumlu bir rol oynadığı ileri sürüldü. Açıklamada, “Bölgedeki güvensizliğin temel kaynağını İran değil, bölge dışı aktörlerin yasa dışı askeri müdahaleleri, provokatif eylemleri ve istikrarsızlaştırıcı politikaları oluşturmaktadır.” denildi.

ABD VE İSRAİL’E TEPKİ GÖSTERİLDİ

ABD ve İsrail’e yönelik eleştirilerin de yer aldığı açıklamada, “Müzakere masasını bombalayan ve diplomasi yerine saldırganlığı seçen İran değil, ABD ve İsrail terör rejimiydi. İran halkına yönelik saldırı eylemlerini destekleyen ve kolaylaştıran NATO, İran’a ders veremez veya bölgesel barış ve güvenlik konusunda politika dikte edemez.” ifadeleri kullanıldı.

NATO’NUN TUTUMU ELEŞTİRİLDİ

Açıklamada, NATO’nun İran’a yönelik tutumunun çelişkili ve siyasi saiklerle alındığı savunuldu. Büyükelçilik, bu tür tutumların barışa katkı sağlamayacağını ve NATO’nun güvenilirliğini artırmayacağını belirterek, ittifakın çifte standartlarının ortaya çıktığını ifade etti.

EGEMENLİK VE DİPLOMASİ MESAJI VERİLDİ

İran’ın egemenliğini, toprak bütünlüğünü ve ulusal güvenliğini kararlılıkla savunurken diplomasiye, yapıcı angajmana ve Birleşmiş Milletler Şartı’nın ilkelerine bağlılığını sürdürdüğü bildirildi. Açıklamada, bölgede kalıcı barış ve güvenliğin ancak devletlerin egemenliğine saygı, iç işlerine müdahale etmeme ve dış baskı ile askeri zorlamadan uzak gerçek bir bölgesel işbirliği yoluyla sağlanabileceği kaydedildi.

NETANYAHU ERDOĞAN’IN AÇIKLAMALARINI GÜNDEME GETİRDİ

Açıklamada, Netanyahu’nun Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın İsrail’e yönelik açıklamalarını gündeme getirdiği belirtildi. Netanyahu’nun ayrıca İsrail sınırları boyunca sözde “güvenlik bölgelerinin” korunmasının gerekli olduğunu savunduğu ifade edildi.

İSRAİL BAŞBAKANLIK OFİSİNDEN AÇIKLAMA YAPILDI

İsrail Başbakanlık Ofisi’nin açıklamasında, “Başbakan, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve ortaklarının İsrail’in varlığına karşı yaptığı açıklamaların ciddiyetini ve İsrail sınırları boyunca güvenlik bölgelerine duyulan ihtiyacı vurguladı.” ifadelerine yer verildi.

TRUMP’IN TÜRKİYE’YE F-35 MESAJLARI GÜNDEME GELDİ

Netanyahu’nun, İsrail ordusunun mezuniyet töreninde yaptığı konuşmada da Türkiye’nin F-35 savaş uçaklarına erişimine ilişkin tartışmalara değindiği aktarıldı. Netanyahu, doğrudan isim vermeden yaptığı açıklamada, “İsrail’in hava üstünlüğünü korumak, ulusal güvenlik doktrinimizin temel taşıdır.” ifadelerini kullandı.

NETANYAHU ORTA DOĞU’DAKİ GELİŞMELERE DEĞİNDİ

Orta Doğu’daki jeopolitik dengelerin hızla değiştiğini savunan Netanyahu, savaşın henüz bitmediğini belirtti. Netanyahu, “Eski zorlukların yanı sıra yenileri de ortaya çıkmaya devam ediyor. Eski eksenler çöküyor ve yenileri doğuyor. Her senaryoya hazırlıklıyız. Her zaman düşmanlarımızdan daha güçlü kalmamız gerektiğini biliyoruz.” dedi.

TÜRKİYE’NİN F-35 PROGRAMINA DÖNÜŞÜNE İLİŞKİN TARTIŞMALAR SÜRÜYOR

Netanyahu, Ankara’daki NATO zirvesi öncesinde ve sırasında ABD medyasına verdiği röportajlarda Türkiye’nin F-35’lere erişimine izin verilmemesi çağrısında bulunmuştu. ABD Başkanı Trump’tan Türkiye’nin F-35 programına yeniden dönebileceğine yönelik sinyaller gelmesinin ardından, başta Netanyahu olmak üzere bazı İsrailli siyasetçiler bu adıma karşı olduklarını dile getirmişti.

İSRAİL HAVA ÜSTÜNLÜĞÜ VURGUSU YAPTI

Netanyahu’nun açıklamalarında, İsrail’in bölgedeki askeri hava üstünlüğünün korunması gerektiği vurgusu öne çıktı. İsrail tarafının, Türkiye’nin F-35 savaş uçaklarına erişimine ilişkin olası adımların Orta Doğu’daki askeri dengeler üzerindeki etkisini gündeme getirdiği bildirildi.

PATLAMA SESLERİ GÜNEY EYALETLERİNDE DUYULDU

Mehr Haber Ajansı’nın aktardığına göre, Sistan ve Beluçistan eyaletine bağlı Kunarek kentinde 3 patlama sesi duyuldu. Aynı eyalete bağlı Çoğadek’te 2 patlama sesi kaydedilirken, Hürmüzgan eyaletine bağlı Bender Abbas kentinde de birden fazla patlama sesi duyulduğu bildirildi.

AYRINTILI BİLGİ PAYLAŞILMADI

Patlama seslerine ilişkin can kaybı, hasar durumu veya hedef alınan noktalara dair ayrıntılı bilgi paylaşılmadı. İran basınında yer alan haberlerde, patlama seslerinin duyulduğu bölgelerdeki gelişmelere ilişkin resmi makamlardan kapsamlı bir açıklama yapılmadığı aktarıldı.

ABD SALDIRILARI DEVAM EDİYOR

ABD ordusu, bir gün önce İran’ın güney kentlerine yönelik yoğun saldırılar gerçekleştirmişti. İran’daki patlama sesleri, ABD saldırılarının sürdüğü dönemde ülkenin güneyindeki farklı eyaletlerde peş peşe duyuldu.

HABER GÜNCELLENDİ

İran’daki patlama seslerine ilişkin haber, 9 Temmuz 2026 saat 21.30’da duyuruldu ve 21.52’de güncellendi. Gelişmeye ilişkin ayrıntılı bilgilerin paylaşılmaması nedeniyle, patlamaların kaynağına ve sonuçlarına dair resmi açıklamalar bekleniyor.

MİLYONLARCA KİŞİ MEŞHED SOKAKLARINA AKIN ETTİ

Irak’ın Necef ve Kerbela kentlerinde düzenlenen törenlerin ardından Hamaney’in naaşını taşıyan uçak, Meşhed’deki Haşiminecad Havalimanı’na iniş yaptı. Hamaney’i uğurlamak isteyen milyonlarca İranlı, kentteki tören güzergahında bir araya gelirken, cenazeyi taşıyan araç halkın arasında dolaştırıldı.

CENAZE İMAM RIZA TÜRBE’SİNE TAŞINDI

Hamaney’in naaşı, kent merkezindeki İmam Rıza Caddesi üzerinden cenaze namazının kılınacağı İmam Rıza Türbesi’ne götürüldü. Törene katılanların yol boyunca “İntikam” ve “Trump’ı öldüreceğiz” yazılı afiş ve pankartlar açtığı, bazı grupların da “Müzakere istemiyoruz” yazılı dövizler taşıdığı görüldü.

İRAN SAVAŞ UÇAKLARI TÖREN ALANI ÇEVRESİNDE UÇTU

Cenaze töreni sırasında ABD’nin İran’a yönelik saldırılarının sürdüğü bildirildi. İran savaş uçakları, tören alanının çevresinde uçuş gerçekleştirdi.

KONVOY İLERLEYEMEYİNCE GÜZERGAH DEĞİŞTİRİLDİ

Törene yoğun katılım nedeniyle cenaze konvoyunun ilerleyememesi üzerine, Hamaney’in defnedileceği İmam Rıza Türbesi’ne giden güzergah değiştirildi. Konvoy, son anda belirlenen alternatif rota üzerinden türbeye ulaştırıldı.

CENAZE NAMAZINI MUSTAFA HAMANEY KILDIRDI

İran basınında daha önce yer alan haberlerde, Hamaney’in cenaze namazını 101 yaşındaki İranlı din adamı Hüseyin Nuri Hamedani’nin kıldırmasının beklendiği aktarılmıştı. Cenaze namazını Hamaney’in en büyük oğlu Mustafa Hamaney kıldırırken, törene çok sayıda İranlı siyasi ve askeri yetkili de katıldı. Hamedani’nin cenaze namazına neden imamlık yapmadığına ilişkin açıklama yapılmadı.

HAMANEY 131 GÜN SONRA TOPRAĞA VERİLDİ

Hamaney’in naaşı, cenaze namazının ardından İmam Rıza Türbesi içerisinde kendisi için hazırlanan özel alana defnedildi. Defin işlemi, Hamaney’in ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta başlattığı saldırılarda hayatını kaybetmesinden 131 gün sonra gerçekleştirildi.

İLK RESMİ TÖREN TAHRAN’DA YAPILDI

Ali Hamaney için resmi devlet töreni, 3 Temmuz Cuma günü Tahran’daki İmam Humeyni Musalla Camisi’nde düzenlendi. Törene yaklaşık 100 ülkeden hükümet ve meclis başkanları, dışişleri bakanları ve hükümetlerin özel temsilcileri katıldı. Halkın katıldığı veda töreni ise cumartesi günü aynı camide gerçekleştirildi, pazar günü de cenaze namazı kılındı.

KUM’DA CEMKERAN MESCİDİ İLE HAZRETİ FATIMA TÜRBESİ ARASI DOLDU

Hamaney’in naaşı, Tahran’daki törenlerin ardından salı günü Kum kentine getirildi. Törene katılan milyonlarca kişi, Cemkeran Mescidi ile Hazreti Fatıma Türbesi arasındaki yolu tamamen doldurdu. Törende ABD ve İsrail aleyhine sloganlar atılırken, Hamaney’in ve ailesinin cenazesinin alana getirildiği sırada bazı katılımcıların gözyaşı döktüğü görüldü. Hamaney’in Kum’daki cenaze namazını Ayetullah Cevadi Amoli kıldırdı.

NECEF VE KERBELA’DA DA TÖRENLER DÜZENLENDİ

Hamaney için Irak’ta da geniş katılımlı cenaze törenleri gerçekleştirildi. Önce Necef kentine getirilen naaş için Hazreti Ali Türbesi’nde cenaze namazı kılındı. Hamaney’in naaşı daha sonra askeri konvoy eşliğinde Kerbela’ya götürüldü, Hazreti Hüseyin ve Hazreti Abbas türbelerinde de dini törenler yapıldı.

ÜST DÜZEY İSİMLER CENAZE TÖRENLERİNE KATILDI

Irak Başbakanı Ali Falih Zeydi, İran Cumhurbaşkanı Mesut Pezeşkiyan ve İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf’ın da aralarında bulunduğu çok sayıda İranlı ve Iraklı üst düzey yetkili törenlerde yer aldı. Necef ve Kerbela’daki törenlere katılan çok sayıda kişi, Hamaney’in naaşının geçtiği güzergahlarda toplandı.

Görüşmede Cumhurbaşkanı Erdoğan’a, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, AK Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Parti Sözcüsü Ömer Çelik ile İletişim Başkanı Burhanettin Duran eşlik etti. Kabulde, iki ülke arasındaki iş birliğinin geliştirilmesine yönelik başlıklar gündeme geldi.

GÖRÜŞMEDE İKİLİ İLİŞKİLER ELE ALINDI

Cumhurbaşkanı Erdoğan, görüşmede Türkiye ile Karadağ arasındaki ilişkileri her alanda daha ileri taşımaya inandığını ifade etti. Erdoğan, özellikle ticaret, yatırım, turizm, savunma sanayii ve güvenlik konularında iş birliğini geliştirmek için gayret gösterildiğini belirtti.

Türkiye ile Karadağ arasındaki temaslarda, ekonomik ilişkilerin güçlendirilmesi ve stratejik alanlarda iş birliğinin artırılması konuları öne çıktı. Görüşmede, iki ülkenin bölgesel gelişmeler karşısındaki temaslarının sürdürülmesi de ele alınan başlıklar arasında yer aldı.

BALKAN BARIŞ PLATFORMU GÜNDEME GELDİ

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye’nin öncülüğünde kurulan Balkan Barış Platformu’na ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Erdoğan, platformun Balkanlarda sınır güvenliği, enerji ve ulaşım gibi birçok konunun ele alındığı bir zemin olmasından memnuniyet duyduğunu ifade etti.

Erdoğan, Balkan Barış Platformu’nun bölgede barış, huzur ve istikrara katkı sağlamasının beklendiğini belirtti. Görüşmede, Balkanlar’daki gelişmelerin yanı sıra Türkiye ve Karadağ’ın bölgesel iş birliği imkanları da değerlendirildi.

Depremlerin ardından ülkede yaralı, kayıp ve evsiz kalanlara ilişkin veriler güncellendi. Binlerce kişinin hala kayıp olduğu Venezuela’da, can kaybının daha da artmasından endişe ediliyor.

CAN KAYBI 126 ARTTI

Venezuela Ulusal Meclis Başkanı Jorge Rodriguez, başkent Caracas’ta düzenlediği basın toplantısında felakete ilişkin son bilgileri paylaştı. Rodriguez, depremlerde hayatını kaybedenlerin sayısının 126 daha artarak 3 bin 811’e yükseldiğini bildirdi.

Rodriguez, yaralı sayısının 16 bin 740 olduğunu açıkladı. Depremlerin yol açtığı yıkım nedeniyle 17 bin 907 kişinin evsiz kaldığını belirten Rodriguez, sahadaki arama kurtarma ve yardım çalışmalarının sürdüğünü ifade etti.

SAHADA 30 BİN 76 PERSONEL GÖREV YAPIYOR

Rodriguez, ülkede şu anda 4 bin 388 uluslararası arama kurtarma görevlisinin bulunduğunu açıkladı. Silahlı kuvvetler, polis, belediye, itfaiye ve sivil savunma ekipleriyle birlikte toplam 30 bin 76 personelin sahada görev yaptığını aktardı.

Depremlerin ardından arama kurtarma faaliyetleri, yıkımın yaşandığı bölgelerde yoğunlaştırıldı. Yetkililer, kayıp kişilere ulaşılması ve depremzedelerin temel ihtiyaçlarının karşılanması için çalışmaların devam ettiğini bildirdi.

87 GEÇİCİ BARINMA MERKEZİ KURULDU

Eğitim Bakanı Hector Rodriguez de depremler sonrası barınma ihtiyacına ilişkin açıklamada bulundu. Rodriguez, en az 16 bin 686 kişinin hükümet tarafından kurulan 87 geçici barınma merkezinde kaldığını duyurdu.

Deprem nedeniyle evsiz kalanların sayısı 17 bin 907 olarak açıklanırken, barınma merkezlerinde kalanların ihtiyaçlarının karşılanması için kamu kurumları ve saha ekiplerinin çalışmalarını sürdürdüğü belirtildi. Ülkede binlerce kişinin hala kayıp olması nedeniyle bilanço endişeyle takip ediliyor.

Trump’ın açıklaması, ABD ile İran arasında gece boyunca yaşanan karşılıklı saldırıların ardından geldi. Bölgede gerilimin yeniden tırmanmasına yol açan gelişmelerin ardından İran Sağlık Bakanlığı, saldırılarda 14 kişinin hayatını kaybettiğini, 78 kişinin ise yaralandığını bildirdi.

İRAN: AÇIK BİR SAVAŞ SUÇU

İran Dışişleri Bakanlığı, ABD ordusunun ülkenin güneyindeki kıyı eyaletlerinde bazı noktalar ile Meşhed demir yolu güzergahındaki 2 köprüye düzenlediği saldırıları kınadı. Bakanlıktan yapılan yazılı açıklamada, söz konusu saldırıların “açık bir savaş suçu” olduğu belirtildi.

Açıklamada, İran halkının ülkenin toprak bütünlüğünü, egemenliğini ve ulusal güvenliğini koruma konusundaki kararlılığının sürdüğü kaydedildi. ABD’nin son 48 saatte, Hürmüz Boğazı’nda bazı gemilerle ilgili yaşandığı ileri sürülen olayları gerekçe göstererek saldırılar düzenlediği ifade edildi.

İran Dışişleri Bakanlığı, saldırıların Birleşmiş Milletler Sözleşmesi’nin 2. maddesinin 4. fıkrası ile savaşın sona erdirilmesine ilişkin mutabakat zaptının ihlali niteliği taşıdığını bildirdi. Açıklamada, ABD Başkanı Donald Trump başta olmak üzere ABD’li yetkililerin açıklamaları da eleştirildi.

Bakanlık, söz konusu açıklama ve yaklaşımların savaşın sona erdirilmesine ilişkin mutabakata bağlı kalınmadığının açık göstergesi olduğunu savundu. İran yönetimi, ABD’nin saldırılarını uluslararası hukuk ve egemenlik hakları çerçevesinde değerlendirdiğini belirtti.

GECE BOYUNCA SALDIRILAR DEVAM ETTİ

ABD ordusu, İran’a yönelik yeni saldırılar düzenlediğini açıklamıştı. Yapılan açıklamada, operasyonların İran’ın Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer özgürlüğünü tehdit etme kapasitesini daha da zayıflatmayı amaçladığı belirtildi.

ABD ayrıca, İran’ı ticari gemilere ve sivil mürettebata yönelik son dönemdeki saldırılardan sorumlu tuttu. Washington yönetimi, Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeleri gerekçe göstererek bölgede askeri operasyonların sürdüğünü duyurdu.

İran medyası, Bender Abbas, Sirik, Çabahar, Kunarek ve Buşehr kentlerinde patlama sesleri duyulduğunu aktardı. Bender Abbas’ta hava savunma sistemlerinin devreye girdiği belirtilirken, Buşehr’deki saldırılar nedeniyle bazı bölgelerde elektrik kesintileri yaşandığı, ancak nükleer santralin zarar görmediği ifade edildi.

İRAN’DAN KARŞILIKLI SALDIRI AÇIKLAMASI

İran, ABD saldırılarına karşılık olarak Kuveyt ve Bahreyn’deki bazı noktalara füze ve insansız hava araçlarıyla saldırılar düzenlediğini duyurdu. Açıklama, bölgedeki karşılıklı saldırıların gece boyunca devam ettiğini ortaya koydu.

Bölgedeki gelişmelerin ardından Trump’ın İran’ın anlaşma yapmak istediğine ilişkin açıklaması, Washington ile Tahran arasındaki temas iddiasını gündeme taşıdı. ABD ve İran taraflarından gelen karşılıklı açıklamalar, Hürmüz Boğazı merkezli gerilimin diplomatik ve askeri boyutlarıyla sürdüğünü gösterdi.

Yarı resmi Fars Haber Ajansı’na göre, İran’ın güneyindeki bazı bölgelerde patlama sesleri duyuldu. Hürmüzgan Eyaleti’ndeki Sirik ve Bender Abbas kentleri ile Sistan ve Beluçistan Eyaleti’ne bağlı Çabahar ve Kunarek kentlerinde yerel saatle 23.15’te patlama seslerinin işitildiği belirtildi. Konuya ilişkin ilk aşamada ayrıntılı bilgi paylaşılmadı.

ABD ORDUSU İRAN’IN GÜNEYİNİ HEDEF ALDI

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, İran’a yönelik saldırılara ilişkin açıklama yaptı. CENTCOM açıklamasında, ABD Başkanı’nın talimatıyla İran’a karşı ilave saldırıların başlatıldığını ve hedefin Hürmüz Boğazı’nda seyir özgürlüğünü tehdit eden kabiliyetleri daha da zayıflatmak olduğunu bildirdi. Açıklamada, ABD’nin İran’ı hayati bir uluslararası su yolunda serbestçe seyreden ticari gemilere ve sivil mürettebatlara yönelik son dönemdeki saldırganlıktan sorumlu tuttuğu ifade edildi.

PATLAMA SESLERİ BENDER ABBAS VE SİRİK’TE DUYULDU

İran basınında yer alan bilgilere göre, saldırıların ardından özellikle Hürmüz Boğazı’na yakın bölgelerde patlama sesleri duyuldu. Sirik ve Bender Abbas kentleri, Hürmüzgan Eyaleti’nde yer alırken, Çabahar ve Kunarek kentleri Sistan ve Beluçistan Eyaleti sınırları içinde bulunuyor. Yerel kaynaklar, patlamaların ardından bölgedeki durumla ilgili detaylı bir açıklama yapılmadığını aktardı.

GARİBABADİ: ABD’NİN EYLEMLERİ CEVAPSIZ KALMAYACAK

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, ABD’nin saldırılarına ilişkin İran devlet televizyonuna değerlendirmelerde bulundu. Garibabadi, ABD’nin saldırılarının cevapsız kalmayacağını belirterek, Washington yönetiminin 14 Haziran’da Pakistan aracılığıyla varılan mutabakatı yerine getirmediğini söyledi.

Garibabadi, söz konusu mutabakat zaptına göre tarafların aşama aşama ilerlemesi gerektiğini ifade etti. ABD Başkanı Trump’ın İran’a yönelik açıklamalarına da değinen Garibabadi, Trump’ın İran milletine hakaret ettiğini ve saldırı tehdidinde bulunduğunu savundu. Garibabadi, “ABD’nin son eylemleri cevapsız kalmayacak.” ifadesini kullandı.

TRUMP NATO ZİRVESİ SONRASI AÇIKLAMA YAPTI

ABD Başkanı Donald Trump, NATO Liderler Zirvesi sonrasında yaptığı açıklamada İran’ın anlaşmayı ihlal ettiğini öne sürdü. Trump, İran’a yönelik daha önce sert saldırılar düzenlediklerini belirterek, “Büyük ihtimalle bu akşam İran’ı çok sert şekilde vuracağız.” dedi.

Trump, İran donanmasının hedef alındığını ve önceki gün İran’a ait 28 teknenin vurulduğunu ileri sürdü. İran’la bir anlaşma olup olmayacağını bilmediğini söyleyen Trump, savaşın temel konusunun İran’ın nükleer silahlardan arındırılması olduğunu belirtti. ABD Başkanı, İran’ın nükleer silah sahibi olmasını istemediklerini dile getirdi.

ATEŞKESİN ARDINDAN GERİLİM YENİDEN TIRMANDI

ABD ile İran arasında varılan ateşkesin sona ermesinin ardından iki ülke arasındaki askeri gerilim yeniden yükseldi. ABD ordusu, İran’a yönelik yeni saldırılar düzenlerken, İran tarafı saldırıların karşılıksız kalmayacağını açıkladı. CENTCOM, saldırıların gerekçesini Hürmüz Boğazı’nda seyir özgürlüğünün korunması olarak duyurdu.

Trump, Suriye'nin listeden çıkarılıp çıkarılmayacağı yönündeki soruya, "Sanırım çıkaracağım." karşılığını verdi. Açıklama, ABD yönetiminin Suriye'nin listedeki durumuna ilişkin daha önce başlattığı inceleme sürecinin ardından geldi.

WASHINGTON STATÜYÜ GÖZDEN GEÇİRİYOR

ABD yönetimi, daha önce yaptığı açıklamalarda Suriye'nin "teröre destek veren ülkeler" listesindeki statüsünün gözden geçirildiğini bildirmişti. Söz konusu listede yer almak, ABD'nin dış yardım programları, savunma ihracatı ve çeşitli mali işlemler alanında kısıtlamalar uygulanmasına neden oluyor.

Suriye'nin listeden çıkarılmasına ilişkin süreç, Washington'ın yeni Suriye yönetimiyle temaslarını artırdığı bir dönemde gündeme geldi. Trump'ın Şara ile görüşmesi, ABD ile Suriye arasındaki ilişkilerin normalleştirilmesine yönelik adımlar kapsamında değerlendiriliyor.

SURİYE'YE YÖNELİK YAPTIRIM PROGRAMI SONA ERDİRİLMİŞTİ

Trump, geçen ay imzaladığı başkanlık kararnamesiyle Suriye'ye yönelik ABD yaptırım programını sona erdirmişti. Kararın ardından Suriye'nin uluslararası finans sistemine yeniden erişiminin önünün açıldığı belirtilmişti.

Washington yönetimi, yaptırım programının sona erdirilmesinin, iç savaşın ardından Suriye'nin yeniden inşa sürecine destek amacı taşıdığını açıklamıştı. Karar, ABD'nin Suriye politikasında son dönemde attığı en önemli adımlardan biri olarak kayıtlara geçmişti.

SEZAR YASASI DA YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILDI

ABD ayrıca, devrik Devlet Başkanı Beşar Esed dönemine bağlı kişi, kurum ve şirketlere kapsamlı yaptırımlar getiren Sezar Yasası'nı da yürürlükten kaldırmıştı. Yasa, Esed yönetimiyle bağlantılı aktörlere yönelik ekonomik baskı mekanizmalarından biri olarak uygulanıyordu.

Sezar Yasası'nın yürürlükten kaldırılmasıyla birlikte, Suriye'ye yönelik yaptırım çerçevesinde önemli bir değişikliğe gidilmiş oldu. Washington, bu adımı ülkenin uluslararası sistemle yeniden temas kurabilmesi açısından uygulanan düzenlemeler kapsamında duyurdu.

ESED ÇEVRESİNE YÖNELİK YAPTIRIMLAR SÜRECEK

ABD yönetimi, Suriye'ye yönelik yaptırımların büyük bölümünün kaldırılmasına rağmen Beşar Esed, yakın çevresi ve insan hakları ihlallerinden sorumlu tuttuğu kişilere yönelik yaptırımların devam edeceğini belirtiyor.

Washington ayrıca, bölgesel istikrarsızlığa neden olduğunu öne sürdüğü aktörlere yönelik kısıtlamaların da sürdürüleceğini bildiriyor. Trump'ın son açıklaması, ABD'nin yeni Suriye yönetimiyle ilişkilerini normalleştirme sürecinde attığı yeni adımlardan biri olarak öne çıkıyor.

SIPRI metodolojisine göre de NATO üyelerinin 2025 askerî harcaması 1 trilyon 581 milyar dolar oldu ve bu tutar dünya askerî harcamalarının yaklaşık yüzde 55’ine karşılık geldi. Aynı çalışmada, NATO’nun 2035’e kadar GSYH’nin yüzde 5’i hedefini kabul ettiği; bunun yüzde 3,5’inin çekirdek askerî harcama, yüzde 1,5’inin ise daha geniş savunma ve güvenlik bağlantılı harcama olarak sınıflandırıldığı belirtiliyor.

YILLARA GÖRE NATO SAVUNMA HARCAMASI

NATO bütçesindeki kırılma özellikle 2022 sonrası hızlandı. Cari dolar bazında toplam harcama 2014’te 943 milyar dolar iken 2025 tahmininde 1,588 trilyon dolara çıktı. Sabit 2021 dolarına göre bakıldığında da reel toplam harcama 2014’te 1,026 trilyon dolar, 2025’te 1,405 trilyon dolar düzeyine ulaştı.

HANGİ NATO ÜLKESİ 2025’TE NE KADAR HARCIYOR?

Aşağıdaki tablo, NATO’nun 2025 tahmini verilerine göre ülkelerin savunma bütçelerini, GSYH içindeki payını, 2014-2025 reel artışını ve büyük ekipman/Ar-Ge payını gösteriyor. Almanya için NATO tablosunda 2025 cari dolar verisi boş bırakılmış; SIPRI ise Almanya’nın 2025 askerî harcamasını 114 milyar dolar ve GSYH payını yüzde 2,3 olarak hesaplıyor.

SİLAH TİCARETİNİN KAPISI: EKİPMAN VE AR-GE KALEMİ

Savunma bütçesinin tamamı silah şirketlerine gitmiyor; personel maaşı, emeklilik, operasyon, bakım, altyapı ve yönetim giderleri de var. Ancak NATO tanımında “ekipman” kalemi, büyük askerî ekipman harcamalarını ve büyük ekipmana ayrılan Ar-Ge’yi kapsıyor. Bu kalem, silah şirketlerine akan en görünür bütçe kanalı.

2025 tahminlerinde sadece veri açıklayan ülkeler üzerinden yapılan kaba hesap, NATO içinde büyük ekipman ve Ar-Ge’ye ayrılan tutarın en az 455 milyar dolar düzeyine çıktığını gösteriyor. Bu hesap Almanya ve Danimarka gibi 2025 ekipman verisi eksik ülkeleri dışarıda bıraktığı için alt sınır niteliğinde.

NATO SİLAHLANDIKÇA HANGİ ŞİRKETLER KAZANIYOR?

SIPRI’nin en güncel silah şirketleri listesinde, dünyanın en büyük 100 silah ve askerî hizmet şirketinin 2024 toplam silah geliri 679 milyar dolar oldu. Bu, 2023’e göre reel yüzde 5,9 artış ve kayıtlı serinin en yüksek seviyesi. İlk 100’deki şirket gelirleri 2015-2024 döneminde toplamda yüzde 26 büyüdü.

2024’te ilk sıralar şöyle oluştu: Lockheed Martin 64,65 milyar dolar, RTX 43,6 milyar dolar, Northrop Grumman 37,85 milyar dolar, BAE Systems 33,79 milyar dolar, General Dynamics 33,63 milyar dolar, Boeing 30,55 milyar dolar. Avrupa tarafında Leonardo, Airbus, Thales, Rheinmetall, Rolls-Royce, Saab, Safran, MBDA, Naval Group ve Dassault Aviation öne çıkıyor.

SİLAH ŞİRKETLERİ İÇİN EN BÜYÜK KALDIRAÇ: F-35, HAVA SAVUNMA, MÜHİMMAT

Lockheed Martin’in 2024 silah gelirleri 64,7 milyar dolara çıktı. SIPRI, bu artışta geciken F-35 teslimatlarının 2024’te yapılmasının etkili olduğunu; F-35 programının gecikmeler ve maliyet aşımlarıyla da gündeme geldiğini belirtiyor. Bu nedenle NATO içindeki her yeni F-35 alımı yalnızca uçak satışını değil; motor, yazılım, bakım, yedek parça, modernizasyon ve eğitim zincirini de büyütüyor.

Rheinmetall, Diehl, Czechoslovak Group, PGZ ve mühimmat üreticilerinin yükselişi ise başka bir tabloyu gösteriyor: Ukrayna savaşı sonrası Avrupa’da topçu mühimmatı, zırhlı araç, hava savunma ve kısa/orta menzilli füze talebi hızlandı. Czechoslovak Group 2024’te yüzde 193 gelir artışıyla ilk 100’de en hızlı büyüyen şirket oldu; gelirlerinin yüzde 51’i bir şekilde Ukrayna bağlantılıydı.

AFRİKA YOKSULLUĞU İLE KIYAS: 1,6 TRİLYON DOLAR NE KADAR BÜYÜK?

Dünya Bankası’na göre Sahra Altı Afrika’da 2024’te yaklaşık 464 milyon insan aşırı yoksulluk içinde yaşıyordu. Aynı bölgede 120 milyon kişi akut gıda güvensizliğiyle karşı karşıya; aşırı yoksulluğun küresel dağılımında Sahra Altı Afrika, dünya nüfusunun yüzde 16’sını oluşturmasına rağmen aşırı yoksulların yüzde 67’sini barındırıyor.

SIPRI’ye göre tüm Afrika kıtasının 2025 askerî harcaması 58,2 milyar dolar. Buna karşılık NATO’nun 2025 toplam askerî harcaması 1,581 trilyon dolar. Yani NATO’nun askerî harcaması, tüm Afrika kıtasının askerî harcamasının yaklaşık 27 katı.

Buradaki yoksulluk hesabı doğrudan “şu kadar para verilirse yoksulluk biter” demek değildir. Gerçek ihtiyaç, ülkelerin fiyat düzeyi, idari kapasitesi, hedefleme başarısı, çatışma koşulları ve gelir açığına göre değişir. Dünya Bankası’nın “poverty gap / yoksulluk açığı” göstergesi, yoksulların yoksulluk çizgisine olan ortalama gelir veya tüketim açığını ölçer; yoksulluğu kapatmak için daha doğru gösterge budur.

Ayrıca Dünya Bankası, Haziran 2025 güncellemesinde uluslararası aşırı yoksulluk çizgisini kişi başı günlük 2,15 dolardan 3 dolara çıkardı. Bu yüzden eski 2,15 dolarlık yoksulluk sayılarıyla yeni 3 dolarlık çizgi birebir aynı nüfusu ifade etmez; yukarıdaki 3 dolar hesabı yalnızca ölçek göstermek içindir.

SAVUNMA HARCAMASI YERİNE BARIŞ HARCAMASI OLSAYDI NE OLURDU?

Bu sorunun gerçekçi yanıtı, “tüm savunma bütçeleri sıfırlansın” değil; güvenlik risklerini kabul ederek, artan askerî harcamanın küçük bir bölümünün barış, kalkınma ve yoksulluk azaltma fonlarına yönlendirilmesiyle başlar.

OECD verilerine göre DAC üyesi ülkelerin resmi kalkınma yardımı 2025’te 174,3 milyar dolar oldu ve bir önceki yıla göre yüzde 23,1 geriledi. NATO bütçesinin sadece yüzde 10’u, yani yaklaşık 159 milyar dolar, neredeyse yıllık küresel kalkınma yardımı büyüklüğünde yeni bir “barış fonu” oluşturabilir.

2024’te DAC üyelerinden Afrika’ya giden net ikili resmi kalkınma yardımı 42 milyar dolar, Sahra Altı Afrika’ya giden tutar ise 36 milyar dolar oldu. Bu tabloya göre NATO bütçesinin yüzde 20’sine denk gelen 318 milyar dolar, Afrika’ya giden yıllık ikili yardımın yaklaşık 7,5 katı büyüklüğünde.

DAHA ADİL BİR DÜNYA İÇİN BARIŞ BÜTÇESİ NELERİ DEĞİŞTİRİR?

Savunma harcamalarının küçük bir bölümü bile barış harcamasına dönüştürülse, en hızlı etki yaratabilecek alanlar şunlar olurdu: doğrudan nakit destekleri, çocuk beslenmesi, temiz su, temel sağlık, kız çocuklarının eğitimi, tarımsal verimlilik, yenilenebilir enerji, borç hafifletme, çatışma önleme ve mülteci krizlerinin kaynağında çözümü.

Böyle bir dönüşüm, sadece ahlaki değil ekonomik olarak da anlamlı olurdu. Çünkü yoksulluk, gıda krizi, borç stresi ve çatışma birbirini besliyor. Dünya Bankası, Sahra Altı Afrika’da çatışma ve şiddetin 2024 ve 2025 başında arttığını, bunun gıda acil durumlarını büyüttüğünü belirtiyor. Yani “barış harcaması”, yalnızca sosyal yardım değil, aynı zamanda uzun vadeli güvenlik yatırımıdır.

KAZANAN ŞİRKETLER, ÖDEYEN VERGİ MÜKELLEFLERİ, BEDELİNİ TAŞIYAN YOKSULLAR

NATO silahlandıkça en büyük gelir havuzu ABD merkezli şirketlere, ardından Birleşik Krallık, Fransa, Almanya, İtalya, İsveç, Polonya ve diğer savunma sanayi aktörlerine akıyor. Lockheed Martin, RTX, Northrop Grumman, BAE Systems, General Dynamics, Rheinmetall, Thales, Leonardo gibi şirketler, yeni güvenlik mimarisinin ekonomik kazananları arasında.

Ancak aynı tablo başka bir soruyu da büyütüyor: 1,6 trilyon dolarlık askerî bütçenin çok küçük bir kısmı bile yoksulluğu, açlığı ve çatışma riskini azaltacak barış yatırımlarına ayrılsaydı dünya nasıl görünürdü? Veriler, bu sorunun romantik değil, bütçe ölçeği açısından son derece somut olduğunu gösteriyor.

Türkiye'nin 2030 yılından önce savunma harcamalarının gayrisafi yurt içi hasılaya oranını yüzde 3,5 seviyesine çıkarmayı hedeflediğini belirten Erdoğan, güvenlik ve dayanıklılık harcamalarında ise yüzde 1,5 düzeyine ulaşıldığını ifade etti.

Savunma sanayisindeki gelişmelere değinen Erdoğan, Türkiye'nin bu alanda dünyanın ilk 10 ülkesi arasında yer aldığını belirterek, hava ve füze savunma kapasitesinin güçlendirilmesi amacıyla 24 milyar dolarlık ilave bütçe ayrıldığını söyledi.

Türkiye'nin NATO'nun en büyük kara ordularından birine sahip olduğunu kaydeden Erdoğan, ülkenin ittifakın operasyon ve misyonlarına katkı sunmayı sürdürdüğünü ifade etti.

"MÜTTEFİKLER ARASINDAKİ KISITLAMALAR KALDIRILMALI"

Cumhurbaşkanı Erdoğan, NATO'nun geleceğine ilişkin değerlendirmesinde, "NATO 3.0 hedefine ulaşmak için savunma başta olmak üzere müttefikler arasındaki kısıtlamalar kaldırılmalı. Bu yaklaşımın hem savunma sanayisi hem de hükümet temsilcileri tarafından dile getirilmesini memnuniyetle karşılıyorum." dedi.

RUSYA-UKRAYNA VE İRAN MESAJLARI

Konuşmasında Rusya-Ukrayna savaşı ile Orta Doğu'daki gelişmelere de değinen Erdoğan, ABD Başkanı Donald Trump'ın Rusya-Ukrayna savaşına ilişkin barış vizyonunu desteklediğini belirterek, Türkiye'nin Ukrayna'ya desteğini sürdüreceğini ve taraflarla iletişim kanallarını açık tutmaya devam edeceğini söyledi.

İran'a ilişkin değerlendirmesinde ise Erdoğan, yaşanan krizde çeşitli sabotaj girişimlerine rağmen Trump'ın tutumunu takdir ettiğini ifade etti.

Erdoğan ayrıca, Hürmüz Boğazı'nın mayınlardan temizlenmesine yönelik çalışmalara Türkiye'nin katkı sunmaya hazır olduğunu dile getirdi.

NATO 3.0 GÜNDEMİ

NATO içinde son dönemde gündeme gelen "NATO 3.0" yaklaşımı, ittifakın savunma yükünün daha fazla Avrupa ülkeleri tarafından üstlenilmesini ve ABD'nin askeri ile mali yükünün azaltılmasını öngören bir model olarak tartışılıyor.

Türkiye, sahip olduğu askeri kapasite, savunma sanayisi altyapısı ve NATO tesisleriyle ittifakın önemli üyeleri arasında yer alıyor.

“ÇÖL KAPLANI”NIN OBJEKTİFİNDEN

Medine savunmasındaki kahramanlığı ile tanınan Fahreddin Paşa, halk arasında “Çöl Kaplanı” unvanı ile anılıyor. Paşa'nın çektiği ve koruduğu bu fotoğraflar, dönemin Medine'sine ait mimari yapıları, günlük yaşamı ve kutsal mekanları belgeliyor.

TARİHE TANIKLIK EDEN KARELER

Görüntülerde, Osmanlı askerlerinin Medine'deki varlığı, tarihi yapılar ve Harem-i Şerif çevresindeki günlük yaşam sahneleri yer alıyor. Fotoğrafların büyük bölümü daha önce hiç yayımlanmamıştı.

BİR YÜZYIL SONRA YENİDEN BAKIŞ

109 yıl önce çekilen bu fotoğraflar, hem tarih meraklıları hem de akademisyenler için önemli bir kaynak niteliğinde. Görseller, Osmanlı’nın kutsal topraklardaki son dönem varlığına dair belge olarak değerlendiriliyor.

2013 yılında Şam'ın Al-Tadamon semtinde Esed güçleri tarafından 41 sivilin çukura atılıp katledildiği, ardından ateşe verilerek yakıldığı görüntüler ortaya çıktı.

ABD Başkanı Biden, Kuzey Carolina'da bir konuşma gerçekleştirdi. Konuşması bitince ise herkesin garibine giden bir hareket yaparak boşlukla tokalaşmaya çalıştı.

90 bin askerimizin şehit olduğu Sarıkamış Faciası'na ilişkin Rus askerleri tarafından çekilmiş görüntüler.